Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Un bico

21 de octubre de 2015 a las 0:21

A primeira vez que entrei no museo de L’Ermitage, na antiga cidade de Leningrado, que agora se chama de novo San Petersburgo, a moza que me acompañaba, unha rusa alta, loira e moi bonita, de ollos azuis, tivo un interese grande en que non deixásemos de ver un cadro famoso de Rembrandt, Danae, situado no segundo piso, nas salas onde se encontra unha das mellores coleccións deste pintor que hai no mundo. Cando estivemos diante del, notei que a rapaza choraba, aínda que sen bágoas, só coa humidade emocionada dos ollos. Despois, no xantar, que o dedicamos case enteiro a falar de pintura, confesoume que aquel era o seu cadro preferido: diante del recibira o bico co que soñara durante case dous anos.

Pouco tempo despois daquela visita ao museo, un día lin nos periódicos unha mala noticia. Un rapaz lituano, supoño que tolo ou algo atravesado, achegouse ao lenzo de Rembrandt, sacou un coitelo que levaba escondido e cravouno con furia nunha das virillas, é dicir, no que en castelán se chaman “ingles”, da figura feminina que aparece espida no cadro; logo botoulle ácido sulfúrico.

Hai uns días recibín unha carta de Tamara, aquela rapaza, coa que mantiven correspondencia desde entón. O seu amado cadro de Rembrandt volve estar no seu sitio, completamente restaurado, aínda que xa non se sabe que queda da pintura orixinal. A miña amiga non o volveu ver nin o pensa ver nunca máis. “Para min —dime na carta— é coma se o coitelo do bárbaro se cravase tamén nos meus labios”. Recoñezo que destruír unha obra de arte debe de ser un dos crimes máis grandes que se poden cometer. Con todo, neste caso, eu estou convencido de que foi moito peor destruír para sempre o bico que Tamara tiña gardado.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de outubro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Significado dun sorriso

20 de octubre de 2015 a las 0:20

Hai anos, un empresario da construción da miña vila ao que non lle ían moi ben os negocios, un día desapareceu de súpeto, sen que ninguén soubese onde andaba metido, ata que por fin, unha semana despois, chegou a noticia de que se tirara desde a ponte Salazar, en Lisboa.  Aínda que falei algunhas veces con el, non tiña unha idea moi clara de como era, por máis que me parecía algo charlatán e un pouco lareta. Non obstante, aquel xesto final, dramático e definitivo, deume a impresión de que servía para redimir toda unha vida.

Foi o último suicida que se produciu na miña vila por cuestións relacionadas cos negocios. Despois del, recordo que houbo unha tempada na que algúns individuos abafados polas débedas tomaron a decisión de desaparecer e perdéronse para sempre nalgún recuncho imposible de calquera país da América do Sur.

Isto de fuxir carecía da épica do suicidio, pero aínda conservaba unha certa auréola romántica e viaxeira, cos ingredientes nobres que se dan en toda aventura. En cambio, o espectáculo destes homes de negocios que estes días vemos entrando e saín do nos xulgados, acusados de estafar presuntamente miles de millóns de pesetas, carece de calquera valor humano, nin sequera o pequeno risco que se pode esconder detrás dunha escapada. Eses sorrisos inexpresivos e brancos que lles vemos na televisión son a imaxe trivial da vulgaridade máis cínica.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de outubro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Torturas gastronómicas

19 de octubre de 2015 a las 0:19

Hai anos, alá pola década dos cincuenta, había en Barcelona un restaurante que se chamaba “A lo loco” e que consistía en que, se un pedía unha sopa, por exemplo, servíanlle unha tortilla ou un prato de garavanzos. O dono era un médico golfo que se propuxo gañar unhas pesetas a conta da xente que se quería divertir daquela maneira. Creo que o negocio lle empezou a ir mal o día que a un caradura simpático se lle ocorreu pagar cun botón. A primeira vez, o propietario deulle a volta, pero finalmente tivo que pechar.

En Asturias acaban de abrir un restaurante latino baseado nas recomendacións de Apicio. Para que os lectores se imaxinen o que se pode comer nese lugar, reproduzo a receita que o famoso cociñeiro romano chama tripa embutida e que consiste nunha mestura de carne de porco, sesos, ovos crudos, piñóns e pementa, regado con garum.

O garum, que se pode probar en Tréveris, é unha salsa horrible feita con peixe mazado. Non acaba aí a cousa, pois no citado restaurante hai que comer en triclinio, é dicir, medio deitado, coa parte superior do corpo descansando sobre un cóbado. Por se fose pouco, o viño estará bautizado con auga de mar e, aínda que non se di nada do pan, temo que sexa o célebre pan de Piceno, que os romanos mesturaban con terra. Supoño que a quen se atreva a probar, daranlle cinco mil pesos ao saír. Ou unha indulxencia plenaria.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de outubro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Parque

18 de octubre de 2015 a las 0:18

O luns pola tarde estiveron na casa dúas agradables periodistas suecas que andan facendo unha reportaxe sobre Galicia. Traían algunhas ideas. Querían ver cabalos salvaxes, un asunto que descubriron a través dun xornal do seu país, querían saber tamén se a xente cre nas bruxas e se na nosa terra existe algún tipo de matriarcado. Cos cabalos díxenlles que non había ningún problema, a cinco ou seis quilómetros da miña casa pódense ver os que se queira. Polo que respecta das bruxas, tampouco lle vin demasiados inconvenientes: na aldea onde vivo reside unha señora que ten fama diso e que se dedica a curar por medio de ditos, herbas e distintas clases de remedios, aínda que ela non cre en bruxerías.

En canto ao matriarcado, confeseilles a verdade: ignoro en que consiste, a non ser que lle chamen así a cousas que aquí lle chamamos doutra maneira. Expliqueilles, por exemplo, que en Galicia, as mulleres traballan na terra igual que os homes, controlan a economía doméstica con man de ferro e pouco máis, no resto mandan eles. De maneira que, ao cambio, supoño que debe ser parecido ao que sucede noutros lugares, como nunha boa parte das sociedades campesiñas. Non somos, polo tanto, un país raro.

Confeso que me sentín como se fose habitante dun parque zoolóxico, observado desde detrás dos barrotes dunha gaiola. Esa foi a razón de que lles falase de Santiago, das rías e da literatura que se fai aquí. E para rematar, por compensar un pouco, leveinas a ver os  meus trens eléctricos. Marabilladas pola perfección mecánica, de fabricación alemá, fixéronme preguntas que non souben responder. Díxenlles que todo funcionaba grazas a unha computadora, pero que eu ignoraba de que xeito. Déronme ganas de contarlles que Torrente pensaba que dentro dos ordenadores había bruxas. Non o fixen porque antes tería que explicarlles quen era Gonzalo Torrente Ballester. E iso non entraba no programa.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de outubro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Eladia

17 de octubre de 2015 a las 0:17

Estes días pasados, ao recordar as diversas monxas que coñecín, citei a sor Pilar, a que máis tratei na miña infancia. Xa dixen que un día se xogou o ceo ao amosarme o cabelo para satisfacer a miña curiosidade de neno impertinente e fisgón, convencido de que as monxas eran todas absolutamente calvas. Tiña moita paciencia, non sei se natural ou adquirida por sacrificio e amor a Deus. Recoñezo que os rapaces eramos malos con ela, polo menos en cousa de facer trasnadas.

Polas tardes despois de xogar cos meus primos e comigo durante varias horas na casa de Beiro, sor Pilar procuraba encamiñarnos cara á igrexa coa intención de que fixésemos unha visita a Xesús Sacramentado, con oracións incluídas diante do Santísimo. Nos aproveitabamos aqueles momentos de seriedade obrigada para facela rir, co propósito de que cometese un pecado.

Ao principio púñase seria e dicía que co noso comportamento irreverente e atolondrado ofendiamos ao Neno Xesús. A nós non nos importaba. Despois, conforme aumentaba o nivel das nosas pallasadas, ela non tiña máis remedio que sucumbir e ría abertamente, ás veces ata verter lágrimas. De todos os xeitos, os rapaces queriámoslle ben. Non obstante, un día sentinme moi distante daquela muller. Foi cando souben que non se chamaba sor Pilar, un nome que me parecía precioso, senón simplemente Eladia.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de outubro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Medicina e razón

16 de octubre de 2015 a las 0:16

Ata hai poucos anos, en Galicia era frecuente recorrer a curandeiros e bruxos para tratar enfermidades reais ou imaxinarias. As mulleres, por exemplo, padecían moito da paletilla, un órgano feminino que nunca conseguín saber onde se atopaba e que ás veces caía. Nos rapaces facía estragos o coxo, un mal responsable duns grans e pústulas que saían no labio superior e que curaba facendo varias cruces seguidas con pallas de allo, dicindo: “Coxo, recoxo, marcha de aí, que as pallas do allo andan detrás de ti”.

O coxo, que polo visto era causado polo mexo do sapo, curoumo a min unha señora descoñecida, farta de verme pasar todos os días por diante da súa porta camiño da escola cunhas binchocas persistentes e rebeldes no bigote. Meteume na súa casa, fritiu uns allos na cociña e aplicoume o remedio. Non recordo o resultado, pero debeu ser un éxito porque nunca máis me volveu dicir nada.

Calquera pensaría que este tipo de crenzas pertencen a un pasado remoto, sobre todo se temos en conta a xeneralización dos servizos médicos, o fácil acceso a clínicas e hospitais e o aumento da cultura media da poboación. Non obstante, non é así. A Organización Mundial da Saúde acaba de publicar un informe no que asegura que o oitenta por cento da poboación mundial, para curar as súas enfermidades, válese aínda de remedios caseiros e de prácticas supersticiosas. Un inmenso corte de mangas á razón e o progreso.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de outubro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Animais

15 de octubre de 2015 a las 0:15

Cando falei onte aquí do medo que me producen os ratos, alguén me dixo que os tales son uns bichos fermosos, incluso simpáticos. Non digo que non, porque tamén coñezo xente que ve as cobras e os lagartos como animais de compañía. Hai anos, como se sabe, en Madrid e Barcelona púxose de moda ter serpes pitón nas casas, crocodilos pequenos e iguanas. Cando eu era estudante en Santiago, un dos irmáns Castroviejo, que agora é diplomático, andaba cunha cobra no peto do pantalón e no cuarto que compartía cun tal Machimbarrena, que tiña a cualidade de agatuñar polas paredes, convivía con outros animais, entre eles un teixugo.

A moda que hai agora, segundo me contan, consiste en facerse cuns monos ananos, non máis grandes que un paxariño, que ademais teñen cara de xente. Creo que son malos e ruíns, que incluso morden. Por se isto fose pouco, están case todo o día enfadados, coma ofendidos. Non lle vexo a graza, aínda que supoño que parte da emoción debe ser esa: vivir cunha cousa tan pequena e tan rabuda.

Nisto dos animais eu son clásico: gatos e cans. Non chego nin aos paxaros, incluídos os papagaios, nin ás tartarugas, aínda que confeso que de neno tiven un grilo metido nunha gaiola diminuta, alimentado con verza. Foi a miña única experiencia como carcereiro, da que me arrepinto, aínda que cando morreu aquel infeliz, fíxenlle enterro. En xeral, as especies raras ou pouco comúns prodúcenme certa inquietude, e algunhas, como dixen onte, auténtico medo. Non chego, non obstante, ao caso de don Vicente Risco que lle tiña pánico ás galiñas, segundo contaba Otero Pedrayo. Non lle faltaban motivos. Parece que lle confundían os ollos con figos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de outubro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Os sufrimentos do xeneral

14 de octubre de 2015 a las 0:14

Nunca souben en que consistía aquel mal, pero había na miña vila unha familia numerosa na que os homes, ao chegar aunha determinada idade, xa na adolescencia, empezaban a andar na punta dos pés, cada vez con máis dificultades, ata que quedaban cravados para sempre nunha cadeira de rodas. Un deles, o maior, foi comigo á escola; ao outro trateino bastante, cando era camareiro nun café no cal entraba eu con frecuencia. Sempre me chamou a atención que, sabéndose condenados, fosen tan bos rapaces.

Onte estiven lendo nunha revista americana un retrato magnífico do xeneral serbio Ratko Mladic, considerado un monstro por media humanidade e a quen os seus compatriotas adoran, os seus amigos o teñen por un home cabal e de quen os seus inimigos din que se trata dun home honrado. A min, desde logo, non me gusta.

Para explicar a súa conduta cos prisioneiros, que se axusta á imaxe dun ser magnánimo cando hai cámaras diante e se transforma en Satanás ao desaparecer os periodistas, ordenando fusilamentos masivos, hai quen recorre aos seus propios sufrimentos: os croatas matáronlle o pai cando el era aínda neno e unha filla noviña suicidóuselle recentemente. Non todo o mundo se comporta desa maneira coas desgrazas. Eses mozos da miña vila, por exemplo, sorrín a cambio de nada; e supoño que non blasfeman.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de outubro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Espiándose

13 de octubre de 2015 a las 0:23

Aproveitando estes días de vacacións regaladas polas coincidencias do calendario, uns amigos madrileños que teñen casa no val de Tebra desprazáronse ata aquí para gozar duns días de descanso, el das súas actividades como médico nun importante centro hospitalario e ela do traballo que realiza nunha empresa na que desempeña tarefas de tipo administrativo e contable. Son bos amigos, ambos os dous moi ben dotados para a tertulia, o cal fai que, cada vez que veñen e chaman, sexa como o anuncio dunha festa. Desta vez celebrámola nun restaurante da Guarda, á beira do mar, gozando ademais dun tempo espléndido, esa marabilla azul, con sol e boa temperatura, que rematou onte coa chuvia que agora nos mete no outono.

O meu amigo, fillo dun pai famoso, é home moi intelixente, sabe unha cantidade inmensa de cousas raras, incluídos os nomes de ríos, montes e vales de calquera parte de España, e coñece   vida e milagres de media humanidade, tanto de persoas da vida pública como de seres humildes e anónimos, que son aqueles polos cales sente el unha maior predilección, pero non beatería.

Digo isto último porque, durante o xantar, contou que na aldea onde ten a súa casa, hai un par de enfermos graves, ambos os dous sen posibilidade de seren curados, cousa que saben. Polo visto, viven fronte por fronte un do outro e pasan as horas espiándose a traveso da ventá, disimuladamente. Segundo o meu amigo, o único que os mantén vivos agora é a vontade de non morrer primeiro, a decisión heroica de resistir aínda que só sexa unhas poucas horas máis. Confeso que cando mo contou, non me pareceu mal. No fondo, esta parte negra da vida, tan sórdida, encerra unha certa grandeza. Oxalá morran simultáneos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de outubro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Sensación de perigo

12 de octubre de 2015 a las 0:22

Hai anos, un día baixabamos en barquiño polo río Moscova o escritor catalán Joan Perucho e mais eu, mesturados entre rusos de provincias que viñan coñecer a capital. No mesmo lugar do embarque, cando xa estabamos a varios metros do atracadoiro, vimos en terra un borracho impoñente, gordo e grande como un oso enorme, que se achegaba á beira pegando traspés, daba a sensación de que ía caer á auga, recompuña o equilibrio dunha forma aparentemente milagrosa e volvía iniciar o mesmo baile.

A altura entre o muro do canal e o nivel do río era de varios metros, de maneira que parecía que o home corría un perigo serio de precipitarse e morrer. Cada vez que se aproximaba ao bordo, a angustia que eu percibía no rostro do meu compañeiro, idéntica á miña, contrastaba co sorriso melancólico e tranquilo dos rusos.

Nas dúas horas que durou a excursión, escenas como aquela, con tipos igualmente bébedos, empeñados nunha aventura circense sen rede, vimos varios. Sempre a reacción dos nativos que viaxaban con nós era a mesma: semellaban divertidos e comprensivos, nunca preocupados, mesmo con cara de mirar con simpatía a todos aqueles individuos embotellados nunhas trancas formidables. Quizais os rusos teñan unha concepción menos dramática dos riscos e os perigos; por iso non lles importa ter un presidente borracho.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de outubro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net