Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es

Xente sen piedade

26 de abril de 2015 a las 0:16

Estiven escoitando na radio o relato dun periodista que acaba de regresar de Ruanda. Visitou o cárcere máis grande do país e comprobou como nun espazo pensado para menos de mil presos hai nestes momentos oito veces máis, de maneira que tocan a unha cama para cinco persoas. Os que non collen, dormen no patio, tapados con cachos de plástico, agora que están na estación das grandes chuvias. Aos enfermos, por medo a contaxios, téñenos a parte, tamén ao aire libre, á beira dunha cloaca. Réganos cunha mangueira.

De Ruanda, unha nación católica, dise que é a máis piadosa de toda África. Non se entende ben como tanta piedade foi incapaz de parar toda esta loucura de mortes, venganzas e prisións inhumanas. Tampouco Bach, tan amado por algúns dirixentes nazis, lles serviu a estes para mellorarlles o corazón.  Claro que Bach non era Deus.

Con Deus algo debe ter, non obstante, un neno que atopou no cárcere este reporteiro ao cal me refiro. Ten sete anos e está preso, en espera de xuízo. Mentres tanto, morreron asasinados os seus pais, os seus avós e os seus tíos. O único irmán que lle quedaba morreu tamén, este na prisión. Cando o periodista descubriu o meniño no patio, pareceulle un vello. Achegouse e preguntoulle se podía facer algo por el, pois pensaba volver ao día seguinte. O neno mirouno desganado e díxolle se lle podía levar un caramelo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de abril de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Dificultades coas palabras

25 de abril de 2015 a las 0:25

Os nenos en xeral teñen dificultades para entender a forma correcta de moitas poalabras que pronuncian os maiores e que só co tempo chegan a identificar. Eu recordo, por exemplo, que na novena do San Roque, á cal asistín durante moitos anos, se cantaba un himno gangoso e divertido no que había unha palabra que me resultaba enigmática, pois era algo do que osanto nos tiña que librar: pestimales. Tardei moitos anos en enterarme que onde eu escoitaba ese conxunto de sonidos sen significado, o que realmente dicía a xente era «peste y males».

Durante meses, polo menos durante todo o tempo que tardei en velo escrito por primeira vez, o nome do descubridor de América foi para min Cristo Balcolón. Como non coñecía a ninguén que se chamara Cristóbal, nin sabía siquera que tal nome existise, quedeime co nome de Cristo, o cal tiña  certa lóxica tratándose dun home que fixera algo tan importante como descubrir un novo continente. Tampouco entendía que houbese unha palabra como aniversario escrita nun dos meus primeiros libros de texto, que corrixín con satisfacción indescriptible, poñendo no seu sitio a que debía ser a lexítima: «universario».

Andando o tempo, alguén moitísimo máis novo ca min, tanto que era neno cando Amancio Prada emezou a cantar os poemas de Rosalía, contoume que a primeira vez que escoitou na casa un disco seu, lle chamou a atención que a canión estivera toda en galego, a non ser unha frase: «Pase niño». Durante moitos anos, segundo me confesou, cada vez que lle viña á memoria o disco de Prada, completaba o verso cun apócrifo, lóxico e personalísimo «pase señor». Era desta maneira como percibía el o que máis tarde ía aprender, xa na escola, como adverbio paseniño.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de abril de 1991.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Vello e novo estilo

24 de abril de 2015 a las 0:14

Era unha revista que se chamaba Jóvenes, custaba unhas vinte e cinco pesetas ao ano e publicábase con carácter mensual. Un tío meu regaloume unha suscrición. Cando se achegaba a fin de mes, eu agardaba polo correo cunha impaciencia que me convertía nun pesado para os carteiros. Un día, un deles, farto de verme todas as tardes diante da ventaíña facendo a mesma pregunta, díxome con irritación e sen disimulo: “Calquera diría que estás esperando unha herdanza de Cuba”. Non se equivocaba demasiado.

A chegada daquela publicación supuña para min unha alegría moito maior que a da herdanza imaxinada polo carteiro. Aínda hoxe, cando os anos foron atemperando a intensidade das ilusións, cada vez que recibo algunha revista sinto unha emoción parecida a aquelas que sentía de neno cando me regalaban un xoguete.

Sucédeme cunha revista sueca que chega á casa todos os meses. Ultimamente, non obstante, non me gustaban os artigos dunha nova colaboradora, unha iugoslava que cultiva un  periodismo agresivo e faltón, como un berro de lobo na paz confortante daquelas páxinas. No mes de marzo chamoulle fea, gorda e mal vestida a unha famosa deputada. Dábame pena que os suecos se afeccionasen a este tipo de periodismo. No número que chegou onte, as protestas dos lectores restauraron a sabedoría.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de abril de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Corazonada

23 de abril de 2015 a las 0:23

O outro día, en Ourense, uns amigos fixeron unha queimada e eu sentinme obrigado a tomar unha pouca, máis que nada por non dar a nota, pois normalmente non bebo. Xa antes, durante a cea, acompañara con viño tinto, pero en cambio, á hora dos postres, non atendín a amabilidade do dono do restaurante, que estaba empeñado en que probase un —porto— de cincuenta anos. Pareceume unha descortesía, ademais dun disparate, pois non se pode dicir que resulte fácil de explicar unha renuncia semellante, pero algo me aconsellaba dentro de min (eu mesmo, por suposto) que non debía inxerir máis alcol aquela noite. Agora sei que fixen moi ben.

Rematada a cea e a tertulia, collín o meu coche para volver á casa, xa bastante de noite. Pouco despois de Quintela, no ramal que conduce á autovía, estaba a Garda Civil facendo un control, o primeiro que encontro na miña vida, eu que por Europa adiante teño pasado uns cantos. Pensei que me faltaba unha luz ou que simplemente me paraban.

Era para que soprase no aparato ese con que se mide o nivel de alcol no sangue. Nese momento pensei que, a min que nunca me tocou a lotería, ía tocarme aquela proba unha das poucas veces que bebera. Con corrección exquisita, o axente explicoume como había que facer, pero fíxeno moi mal, como se soprase para tocar a gaita, así varias veces. Sen perder a calma, el mirábame estupefacto, como a un idiota. Por fin acertei. Entón díxome que se vía que non bebera e deixoume seguir. Non lle contei que renunciara a un —porto— de cincuenta anos e que fora por un presentimento, porque despois do soprado, se por riba lle falo dunha corazonada, igual me toma tamén por tolo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de abril de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha pobre

22 de abril de 2015 a las 0:12

Desde a fiestra do despacho vexo unha pobre de pedir que está do outro lado da rúa, sentada case no chan, aproveitando unha ventá baixa do edificio de Correos. Trátase dunha muller delgada, duns corenta anos, ben vestida, con bo aspecto. O posto que ocupa parece excelente, xusto ao lado dos buzóns, formados polas cabezas de seis leóns de bronce coa boca grande e aberta. Cando vin por primeira vez esta señora, hai tempo, pensei que, a pesar da súa boa colocación, non lle ía ir demasiado ben na cousa de pedir. Parece pouco pobre, non ten cara triste, senón saudable, e non usa cartel. Por outra parte, nin sequera pide, simplemente está posta alí.

A miña sorpresa foi cando me decatei de que lle dan moito, sobre todo as mulleres. Bótanlle as moedas nun vaso de plástico que mantén agarrado coas dúas mans e que ás veces, cando se enche, baleira nun peto da chaqueta ou da cazadora, segundo os días, porque esta  muller cambia de roupa con frecuencia. Dáme a impresión de que ten clientes fixos, pois estes, en xeral, non se limitan a deterse uns segundos diante dela para deixarlle a esmola, senón que aproveitan para parar uns minutos e botar unha parrafada.

Ao principio, a escena, vista a distancia, resultaba desconcertante, máis que nada porque un non acababa de entender cal era a graza que lle permitía a esta señora, contra toda aparencia, conmover o corazón de tanta xente. Un día vino claro: é o sorriso. Trátase dun xesto alegre, precioso. Un verdadeiro capital, aínda que fráxil, e oxalá que lle dure. Se algo pode rachar con facilidade nesta vida, é un sorriso. Sobre todo o sorriso dun pobre.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de abril de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A pel dos elefantes

21 de abril de 2015 a las 6:45

A primeira vez que asistín a unha conferencia tiña eu dez anos e foi para escoitar un padre misioneiro que viña de África. Estouno vendo: gordo e tranquilo, coa barba roxa en punta, o pelo pincho e a sotana branca, contando con viveza como lles disparaba con rifle aos elefantes que se bañaban no río e como estes sacudían as balas da pel coa mesma desgana que un can pode empregar para desprenderse dunha mosca pesada. Que un proxectil puidese rebotar no corpo dun ser vivo non me cabía na cabeza.

Despois de falar dos elefantes, o misioneiro contou tamén que naquel país de onde viña había xente moi alta, de cerca de dous metros, e xente moi pequena, que medía a metade da estatura dos máis grandes. Escuso dicir que aquela noite decidín ser como aquel home e nada máis espertar pola mañá funllo dicir á miña nai.

Onte estiven escoitando na radio un misioneiro que acaba de regresar desa mesma terra que encheu de maxia uns días da miña infancia. Coa viveza que o seu colega empregaba para describir a ineficacia das balas ao bater no corpo dos elefantes, contaba el como as machadas destrozan estes días as cabezas de moita xente. Non se sabe ben para que necesita un elefante, puro corazón de seda, unha pel tan dura. Esa debía ser a coiraza externa do home, tan fráxil fronte á crueldade do seu propio corazón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de abril de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha cadeira

20 de abril de 2015 a las 0:20

O novelista portugués José Saramago contoume nunha ocasión a historia de como morreu Oliveira Salazar. Este home, que vivía como un frade, nunha casa sen luxos, sentía un apego especial por unha cadeira vella de madeira, na que lle gustaba ler os periódicos. Foi precisamente esta cadeira a causante da súa morte. Rachou de súpeto, cando o ditador se entregaba á lectura dun xornal, e deu co corpo na terra, coa mala sorte de que bateu coa cabeza contra o chan e quedou inconsciente. Non espertaría nunca máis.

O sábado, cando deron na televisión as imaxes da incineración de Pol Pot, resultaba chamativo o procedemento seguido polos guerrilleiros para queimar o cadáver do seu antigo xefe e logo prisioneiro. Fixérono con dous pneumáticos, varios trapos, un colchón, unha manta, algúns cartóns, tres ou catro caixóns e unha cadeira.

Onte souben por un comentario que esa cadeira era o moble predilecto do morto e que a súa viúva quixo que fose queimada con el. Non hai ninguén, por monstro que sexa, que non teña corazón. Cando o proceso de Nürenberg, o mundo aprendeu que había xerarcas nazis, responsables dos campos de concentración, que choraban pola morte dun canario. Demasiado fácil e sospeitoso. A min paréceme máis auténtico que un home tan cruel como Pol Pot, responsable de tantas mortes, sentise debilidade por unha cadeira.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de abril de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Leopoldo II e Cleo de Merode

19 de abril de 2015 a las 0:19

Na campaña para o referendo sobre a restauración da monarquía no Brasil, que se vai celebrar o próximo mércores naquel país, un periodista chamado Mário Lemercier, partidario exaltado e devoto do réxime republicano, dedicouse a airear na prensa os líos amorosos en que teñen andado metidos os monarcas de medio mundo ao longo da historia. Aínda que resulta dubidoso que un argumento desa natureza poida ter éxito de ningún tipo na terra do Carnaval, as reportaxes do citado xornalista incrementaron de forma rotunda as vendas do seu periódico.

Un dos exemplos máis crudamente utilizados polo periodista na súa campaña, quizais debido á súa ascendencia belga, foi a figura do rei Leopoldo II de Bélxica, de quen se dixo, parece que con fundamento seguro, que foi amante durante moitos anos da famosa bailarina Cléo de Merode. Agora ben, dese feito pódese tirar a conclusión de que o rei era un golfo, nunca que fose parvo, como pretende o autor da reportaxe.

Ignoro se Mário Lemercier coñece unha anécdota que o novelista James Joyce contaba nas tertulias cos amigos precisamente sobre o citado rei e os amores coa bailarina. En caso de coñecela, resulta evidente que non a ía contar, pois volveríase contra os seus propósitos. Nunha ocasión, o arcebispo de Bruselas foi ver o monarca para queixarse polo escándalo e afearlle a súa conduta irregular. Leopoldo II, sen perder a compostura, retrucoulle: “Non faga caso. Tamén me dixeron a min que Ilustrísima tiña amores cunha dama e, así e todo, eu non o crin”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de abril de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A forza duns ruíns

18 de abril de 2015 a las 0:25

Oínlle contar moitas veces ao meu avó, que alá polos anos finais da ditadura de Primo de Rivera, houbo unha pelexa da que foi vítima, non por participar directamente na batalla, pois era home tranquilo, senón por empeñarse en poñer paz entre os contendentes, o cal lle custou saír do suceso coa cara atravesada por un navallazo que lle chegou ata a mesma lingua. Desde entón, mentres viviu, unha marca escandalosa na meixela quedou sinalando sempre o punto exacto por onde lle entrou a barbarie.

Había unha parte daquela historia que tardei anos en comprender: desde entón, os de Xinzo, durante tempo, esperaban as leiteiras de Lamas na ponte do río, ao lado do campo da feira, e envorcábanlles os caldeiros con mercadoría. É dicir, que unha pelexa entre individuos acabou convertida nun enfrontamento entre pobos.

A lea parece que durou meses, non tanto pola causa inicial, senón polas gangas que pouco a pouco se lle foron xuntando e que día a día ían engordando o problema cada vez máis. Un dicía que as mulleres adulteraban o leite por procedementos indicibles; outro engadía que non era seguro que non lle botasen veleno; mesmo houbo acusacións relacionadas co meigallo. A maior parte da xente non participaba na guerra, incluso estaba en contra. Non serviu de nada. En xeral, os ruíns son poucos, pero teñen a furia do seu lado.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de abril de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un carpinteiro

17 de abril de 2015 a las 0:17

Hai uns días, nunha viaxe a Ourense, atopeime pola rúa a un antigo compañeiro de bacharelato, agora convertido en carpinteiro. O pobre tiña fama de burro, aínda que non coñecín a ninguén que estudiase con tanto fervor, mesmo coa actitude de comer materialmente os libros. Puña os cóbados sobre o pupitre, agarraba a fronte coas mans e despois recitaba en voz alta, movendo os labios como un coello, frases absolutamente triviais, que tiña que repetir centos de veces antes de aprendelas. Por exemplo: «Cristóbal Colón descubrió América. ¿Quién descubrió América? Cristóbal Colón».

O peor é que despois dun esforzo tan descomunal, chegaba á clase, o profesor preguntáballe a lección e el dicía: «Cristóbal Colón puso sitio a Viena». Un desastre. Eu oínlle disparates inesquecibles, como un día que na clase de ciencias naturais dixo que o corazón estaba formado por catro paredes musulmanas. Noutra ocasión o profesor de relixión mostrounos un cartel do Domund que representaba a un sacerdote negro e preguntounos se sabíamos quen era. O noso compañeiro, sen dúbida emocionado por poder contestar antes que ninguén, dixo que era Adán.

Con frecuencia atópoo en Ourense. Agora é un home ben mantido, de aspecto bonachón, tranquilo e cun certo aire de persoa feliz. Hai anos, a primeira vez que o vin despois dos anos de bacharelato, pregunteille que facía e contestoume que era carpinteiro, aínda que sen sorte, porque o primeiro encargo que lle fixeran fora un carro e saíralle un armario. Supoño que se trataba dunha broma, porque a un terceiro amigo fíxolle unha obra importante na casa e fíxolla ben. Chamoulle a atención, eso sí, que ao rematar o traballo lle pedira prestada unha Divina Comedia que había nunha estantería.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de abril de 1991.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net
Página 1 de 12512345102030...Última »