Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es

Pepe Hierro

11 de diciembre de 2016 a las 0:15

Pasei a mañá de onte tratando de falar por teléfono con José Hierro, gañador do Premio Cervantes deste ano. Non foi posible. Ten tantos amigos que o número de chamadas debeu de ser tan desbordante como a personalidade do premiado. A última vez que felicitei a Hierro por un premio, creo que cando lle concederon o Príncipe de Asturias, díxome unha frase deliciosa, característica del: “Estoy avergonzado. Me siento como si me sorprendieran robando en El Corte Inglés”. Non se trata de retórica nin de falsa modestia. Estou seguro de que ese é o sentimento que experimenta en casos así. Este gran poeta é un exemplar humano absolutamente excepcional.

Poucos saben que ten detrás da súa vida unha biografía dura, que nunca pregoa. Foi dos que perderon a guerra, sendo aínda un rapaz de menos de vinte anos. A idade, cando estaba no tempo de gozar dela alegremente, sen responsabilidades de adulto,  tampouco lle serviu de nada á hora de pagar por delitos inexistentes. Unha parte da súa mocidade pasouna Hierro na cadea.

Non resulta fácil imaxinar este terremoto entre reixas, este gozador pechado no cárcere: sen viño, sen mulleres, sen cociña onde preparar eses pratos magníficos que prepara. Nunca souben como transcorreron para el os anos en prisión. Só lle oín contar unha anécdota daquela experiencia. Foi o día que os presos recibiron a visita dunha autoridade do novo réxime, que ía falando con eles un por un. Cando chegou á altura dun compañeiro de Pepe, o xerarca preguntoulle “¿Y tú desde cuando estás aquí?” A resposta foi contundente: “Desde que nos liberaron, señor”. Referíase á liberación de Oviedo polas tropas de Franco.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de decembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

As turbulencias do corazón

10 de diciembre de 2016 a las 0:10

Hai turistas que chegan á India, descobren en cada recuncho do país cousas insólitas, disparan as cámaras e volven marabillados das delicias dunha cultura na que aínda queda un lugar para o espírito. Se coincide ademais que o turista é un intelectual, dun espectáculo macabro como o dos cadáveres que baixan polo Ganges e son devorados polos corvos, fará un discurso, non sobre a escasez das funerarias en Oriente, senón sobre a fermosura épica da pobreza. A insensatez humana non se detén nin sequera diante da morte.

O espírito nada ten que ver coa miseria. Matar a pedradas a seis nenos, como sucedeu onte, porque uns homes lles destrúen os templos a outros homes de relixión diferente, é unha acción que produce estupor. Espírito por espírito é preferible a indiferenza laica do materialismo occidental, racionalista e pragmático, que pensa que ningún templo, por sagrado  que sexa, vale a vida dun ser humano.

Por suposto que aquí tampouco estamos libres da barbarie, ás veces con características que nos enfrían o corpo de espanto, como sucede agora mesmo cos crimes racistas. A xente, non obstante, non está disposta a matar nin a morrer polas crenzas relixiosas, o cal non quere dicir que estas non teñan valor ou que resulten indiferentes. O que sucede é que a razón, tan desprezada e acusada, hai tempo que nos fixo entender que as cuestións do espírito non teñen o seu asento nas turbulencias do corazón, senón na calma fría e serena do cerebro.

Esta columna publicouse orixinalmente o 10 de decembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Despedida de Xavier Pousa

9 de diciembre de 2016 a las 0:15

Souben da morte de Xavier Pousa onte, cando estaba en Barajas agardando para subir nun avión. Non me sorprendeu porque hai tempo que sabía do seu mal, pero causoume unha tristeza inmensa. É difícil aceptar a morte dun amigo aínda que se espere. Compartimos xuntos horas e horas, aquelas horas felices de hai máis de trinta anos, no Ourense de Vicente Risco, cando soñabamos tantas cousas. Desde o primeiro día que o vin, Pousa fascinoume como  personaxe: rostro nobre, voz rexa, simpatía natural. Escoitarlle contar historias do Brasil era como ler unha novela de Jorge Amado, que el tamén lía, porque ademais de pintor era un gran lector. Aínda recordo o día que me regalou, na librería Tanco, o diario de Cesare Pavese, que aínda conservo.

A Pousa téñoo asociado desde sempre coa alegría: aquelas veladas nocturnas, absolutamente disparatadas, nas que el raramente perdía a calma, na casa de Xaime Quesada; as cenas de caldo e pan no Cadaia, máis por falar tranquilos que por comer; as conspiracións políticas, que moitas veces se mesturaban coas exposicións da súa pintura e dos seus compañeiros; as discusións interminables.

Nunca o vin enfadado nin triste, nin sequera as últimas veces que o atopei, cando xa estaba claro que a vida o abandonaba. Tiña unha serenidade como oriental, que non perdía nin no fragor das discusións máis apaixonadas, aínda sendo, como era, un home de grandes paixóns, non un home frío ou indiferente. Estouno vendo con aquel sorriso a media boca, con aquela maneira de falar na que xogaba tanto a mirada alzada cara adiante como as mesmas palabras que dicía. Falaba un galego precioso, de limpa fonética miñota, no que contaba aquelas historias fantásticas do Carallete e outros tipos de Goián ou da Guarda. Acordeime dalgunhas delas no avión e rin eu só. Rin porque a un amigo así, que amou a vida e que a recolleu palpitando nos seus lenzos, non se pode despedir doutra maneira.

Esta columna publicouse orixinalmente o 9 de decembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Os recordos dunha cidade

8 de diciembre de 2016 a las 0:12

Nunca entendín por que motivo, unha cidade cun pasado cultural tan glorioso como Zürich non conserva apenas as referencias desa parte da súa historia. Hai unha foto famosa, que os afeccionados á literatura coñecen ben, na que se ve, na célebre Bahnhofstrasse, a rúa máis luxosa da vila, a tres gamberros facendo o pallaso. Un deles é levado como unha vaca, arrastrado por outro, coa lingua fóra; un terceiro simula unha decapitación.  Trátase de Tristan Tzara, Hans Richter e Hans Arp, fundadores de Dada.

O movemento Dada, tan importante na historia da arte do  noso século, naceu en Zürich, no café Voltaire. Este  famoso local estaba situado na Spiegelgasse, unha rúa da parte vella que aínda existe. Nela viviron Goethe, Robert Walser e Lenin. Este último, por certo, saíu de Zürich precisamente en 1917 para dirixir a revolución en Rusia.

Inútil atopar hoxe referencias a estes feitos nas guías turísticas dedicadas á cidade. Nada se di nelas de que alí están enterrados  Joyce e Thomas Mann ou que foron os seus veciños, ademais dos citados, Casanova, Robert Musil, Stefan Zweig e Elías Canetti. Case sempre se insiste no feito, sen dúbida importante, de que Zürich é a capital financeira de Suíza e un dos centros da economía mundial. Estes días pasados a única referencia que vin a Dada foi un letreiro. Non recordaba a historia; simplemente anunciaba un comercio.

Esta columna publicouse orixinalmente o 8 de decembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O xogo das ocultacións

7 de diciembre de 2016 a las 0:15

Alá polos anos sesenta, cando eu era estudante en Santiago, un día dei unha conferencia no Liceo de Ourense, quizais das primeiras da miña vida. Non recordo moi ben o que dixen, aínda que sei perfectamente o que quería dicir: facer unha crítica, dentro do que entón era posible, sobre a situación política que se vivía en España. Ao rematar, un señor que ocupaba un asento na primeira fila pegou un salto e veume dar un abrazo ostentoso. Case seguido, cando pensou que non o escoitaba, fixo de min un comentario negativo.

Foi unha boa lección, aínda que non a última. Comportamentos como aquel aprendín despois que non son infrecuentes, mesmo me atrevería a dicir que son bastante normais. Ese convencemento non conseguiu, pese a todo, converterme nun pesimista, aínda que me permitiu catalogar a hipocrisía como un pecado divertido.

En xeral, os hipócritas non me caen mal. Cando vexo a alguén que exhibe con descaro a propia moral ou que fai ostentación da propia virtude para negar a dos demais, penso que se trata dun xogo que oculta case sempre algo que non se pode confesar. A graza está en imaxinar en que consiste. Era o que me pasaba estes días con ese novo apóstolo americano, o senador Newt Gingrich, abandeirado vociferante da rexeneración moral do seu país. Con todo, non cheguei a imaxinar que escribise libros pornográficos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 7 de decembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Desde arriba

6 de diciembre de 2016 a las 0:16

Atopábame no piso coarenta dun hotel, en Toronto, agardando a chamada duns amigos. Para entreter a espera, púxenme a mirar desde a ventá. Os autos e as persoas, alá abaixo, tiñan a dimensión insignificante dos xoquetes e as formigas. De pronto, produciuse un accidente bastante aparatoso, no que colisionaron un autobús e dous turismos, un dos cales acabou precipitándose no lago Ontario. Cando me fun, aínda non fora localizado polos servizos de resscate que acudiron nuns segundo ao lugar.

De primeiras, levado por un pulo infantil, sentín o desexo de botarme ao ascensor e baixar para ver as cousas de preto. Sen embargo, antes de chegar ás portas da habitación, xa decidira sguir contemplando o espectáculo desde lonxe. É certo que perdía o dramatismo da escea, pero gañaba en cambio a tranquilidade de non ver os feridos ou os mortos, que desde aquel piso non pasaban de ser uns puntos pequeniños sobre o asfalto, convertidos a penas nunha imaxe curiosa e trivial.

Desde aquela altura pensei o insignificante que é a vida dun home para os deuses. Esmagalos co dedo xigantesco da súa omnipotencia abusiva non debe ser moi distinto do que sentimos nós canso aplastamos sobre o cristal dunha ventá a vida minúscula dunha mosca. Quizais sexa esa a causa de que, con tanta frecuencia, na literatura relixiosa, cando se quere falar da miseria do home diante da infinitude do seu creador, se fagan comparacións entre aquel e os insectos. Desde logo, era o que parecían desde o meu cuarto. Pero o cei está aínda moi máis lonxe.

Esta columna publicouse orixinalmente o 6 de decembro de 1989.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Aviso

5 de diciembre de 2016 a las 0:15

Os periódicos destes días falan moito dun señor que está en folga de fame nun cárcere do Reino Unido e que corre o perigo real de morrer en calquera momento. Trátase, como se sabe, dun home que cumpre pena de prisión por causa das súas actividades relacionadas coa defensa dos animais, que ás veces o levaron a actuar contra a xente, colocándose fóra da lei. Agora, os seus colegas, militantes enfurecidos de agrupacións radicais da mesma ideoloxía, anuncian que, no caso de que morra o mártir, matarán a dez persoas como represalia. Falan en serio. Non sería a primeira vez que estes amantes dos animais atentaran contra seres humanos.

Hai pouco aínda, esta xente puxo unha bomba nun laboratorio onde se facían investigacións con bichos. Non parece moi razoable. Resulta preferible o que lle sucedeu hai anos ao filósofo Rubert de Ventós, que deixou a carreira de medicina cando perdeu o sentido nunha clase de anatomía ao ver como un profesor viviseccionaba un coello. Un desmaio é bastante máis decente que unha bomba.

O odio á humanidade disfrázase a miúdo con mil caretas. Hai quen se viste de revolucionario altruísta e mata os seus semellantes, os cales ve e coñece, co propósito tramposo de facer feliz ao xénero humano, que nin ve nin coñece. Hai tamén quen se inflama de amor ás vacas, aos cabalos, ás baleas ou aos cans e non dubida en pegarlle un tiro na cabeza a unha persoa. O número dos toliños é infinito. Esperemos que non proliferen demasiado e que non acaben colocando baixo o seu punto de mira a aqueles que se atrevan a comer un bisté ou matar unha mosca. Nese caso habería que ir contemplando a posibilidade de volverse burro, por exemplo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 5 de decembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O cigarro de Delibes

4 de diciembre de 2016 a las 0:14

Estiven unha vez nunha reunión con Miguel Delibes e quedei marabillado da habilidade manual con que liaba os cigarros. Mentres unha periodista audaz e moderna o sometía a preguntas tan absurdas como se prefería comer perdiz ou coello, o novelista estaba ensimesmado, gozosamente entregado ao pracer práctico de fabricar un pito coas propias mans. Nin sequera interrompeu o seu parsimonioso labor cando a periquita lle preguntou se para facer o amor lle gustaba máis a luz encendida ou a luz apagada.

Cando o escritor tiña rematado, xusto no momento en que se dispuña a pasar a punta da lingua pola cola do papel, de pronto caeulle o cigarro ao chan. Foi no preciso instante en que aquela señorita, entusiasmada ela mesma pola audacia das súas propias preguntas, lle preguntou se lle importaría pilotar un avión.

Reposto do disparate, Delibes empezou a liar de novo o cigarro perdido. Procedía coa mesma tranquilidade calmosa, con paciencia exemplar. A periodista seguía erre que erre e o novelista respondía con cortesía á serie ininterrompida de desatinos que lle preguntaba. Só o vin nervioso un segundo, cando se dispuña a pasar outra vez a lingua polo papel. Entón ergueu a man en sinal de alto e con aquel xesto pediulle á rapaza que esperase antes de facerlle unha nova pregunta. Vese que non quería perder o cigarro.

Esta columna publicouse orixinalmente o 4 de decembro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un animaliño de Deus

3 de diciembre de 2016 a las 0:13

Parece que o único resto que queda da balea que enguliu a Xonás e despois o devolveu completamente san ao mundo está en poder dunha señora americana de Utah. Trátase, segundo a propietaria, dun anaco minúsculo dunha vértebra: un par de centímetros de óso dalgúns gramos de peso. A reliquia tena engarzada en ouro e protexida por un cristal irrompible, a proba de balas. Adquiriuna hai anos a unha empresa italiana especializada neste tipo de tesouros. Mercoulle amén un dedal de Santa Ana.

A señora, unha vella millonaria que posúe tamén espadas de personaxes históricos, un rizo de María Antonieta, con restos de sangue como consecuencia da coitelada salvaxe da guillotina, e dúas cordas da arpa de Nerón, ten un soño non cumprido: adquirir unha espiña da coroa de Xesús. Alguén lla venderá pronto.

Nisto do coleccionismo, cada un alegra o corazón segundo os seus gustos, de acordo coas súas posibilidades e tendo en conta a súa inocencia. Sen movernos do mundo das reliquias, eu confeso que me gustaría ter unha pata ou unha uña daquel caranguexo que recolleu no mar a cruz que un día lle caeu a san Francisco Xavier e que lla entregou ao santo. Tense por un dos grandes milagres deste home que fixo uns cantos. Aínda que, pensándoo ben, o prodixio debíaselle atribuír ao animaliño. Que estará no ceo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 3 de decembro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Homenaxe a Basilio

2 de diciembre de 2016 a las 0:12

Estiven onte en Barcelona para participar nun ciclo de conferencias que se celebrou na universidade, como homenaxe a Basilio Losada, recentemente xubilado. Ver unha aula completamente abarrotada de alumnos, con moitos sentados no chan ou arrimados contra as paredes, resultaba a proba máis evidente do labor que fixo este home ao longo dos anos que impartiu clases na Facultade de Filoloxía. Conseguir que máis de mil alumnos chegasen a interesarse polas literaturas galega, portuguesa e brasileira é un milagre que só pode facer unha persoa dotada a partes iguais de intelixencia e de bondade. O profesor Losada engadiulle ademais á santidade, a condición de ser un orador dotado de poderes engaiolantes.

Na súa conferencia explicou con toda claridade como chegou a ser catedrático da Universidade de Barcelona, el que nacera nunha familia campesiña da Pobra de San Xulián, en Lugo. Todos esperaban unha razón solemne. Pois nada diso. Sucedeu que un día foi buscar tabaco a un estanco e non o había; e ao ir a outro sitio, atopou a Martín de Riquer, antigo profesor seu, que lle preguntou se quería dar unhas clases. Así empezou a súa longa carreira docente, agora rematada.

O público estaba feliz. E máis feliz aínda cando Basilio Losada lles contou que, sendo neno, vira a Deus: un velliño comendo unha taza de caldo na casa da súa avoa; ou que na aldea había dúas cerdeiras bravas que se chamaban Genaro e Daniel, pois foran dous nenos que quedaron convertidos en frutais estériles como castigo por rir dun vello forasteiro, esfarrapado e pobre, que resultou ser Noso Señor; ou como o seu tío Manolo, na guerra de África, foi destinado a aviación porque era ferreiro e como despois de aprender a  pilotar os avións, polas tardes, á hora do café, despegaba do aeródromo e ía tirarlle pedras aos mouros porque non tiña bombas. E  así moitas historias máis. Cómpre dicir que Basilio falou dos encantos da literatura oral.

Esta columna publicouse orixinalmente o 2 de decembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net
Página 1 de 18412345...102030...Última »