Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es

Unha pequena contradición

14 de enero de 2012 a las 0:01

Cando por primeira vez na miña vida lle oín falar mal de Rousseau a un profesor de relixión, na miña alma de neno inocente produciuse unha pequena rachadura íntima: o autor do Émile era un dos ídolos do meu pai. Como o heroe dunha traxedia grega, durante algún tempo non sabía ben a quen obedecer, se a voz de Deus que se dirixía a min tronando pola boca acusadora dun dos seus discípulos, ou a voz querida do sangue, oída tantas veces na casa cando escoitaba ponderar a sabedoría pedagóxica do sabio xenebrino.

Ao final convertinme nun traidor. Un par de libros, lidos co espírito temeroso de quen sospeita que está a punto de cometer un sacrilexio, acabaron aclarándome o dilema: Rousseau era un golfo. Confeso que o sentín primeiro polo meu pai, a quen máis tarde lle aclarei as circunstancias da miña  deslealdade, pero tamén por ter que darlle a razón a aquel cura bruto que me puxera no camiño da verdade.

Acórdome de todo isto porque unha das acusacións que se lle fixeron sempre a Rousseau foi a de ter abandonado os seus fillos, cinco en total, no poder da inclusa. Unha pequena contradición na vida de alguén que aspiraba a dar normas superiores e seguras para unha mellor educación da humanidade. Ao lado disto, que o presidente Clinton, tan partidario do ensino público na campaña electoral, decida agora mandar a súa filla a un colexio privado, parece un pecado pequeno. Tampouco se trata de meter a nena nun reformatorio.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de xaneiro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Couces de mula

13 de enero de 2012 a las 0:01

Anda o mundo da literatura conmovido polas labazadas que se deron Vicente Molina Foix e Manuel García Viñó no programa de televisión que dirixe Fernando Sánchez Dragó. Había tempo que non se producía un incidente desas características entre xentes de letras, que antes, en cambio, eran bastante frecuentes. Todo o mundo sabe que Manuel Bueno lle pegou un bastonazo a Valle-Inclán, a consecuencia do cal o escritor galego perdeu un brazo. O número de poetas que se bateron a espada é infinito, case sempre sen graves consecuencias, aínda que Alexander Pushkin perdeu a vida fronte a destreza do barón Georges d’Anthés.
Cando eu estudiaba no instituto de Ourense, vin unha pelexa entre un conferenciante, que estaba falando sobre o teatro de Ibsen, e un señor do público. Non me acordo ben do motivo, aínda que teño unha idea de que foi durante o coloquio, cando o espectador fixo unha pregunta que o interpelado tomou por impertinente. O caso foi que este lle arrebolou cun libro á cabeza, que por certo lle pasou rozando a don Vicente Risco, que asistía.
Unha vez, en Santiago, alá polos anos sesenta, o pintor Laxeiro chegou todo acontecido á casa de Ramón Piñeiro, na rúa de Xelmírez, para contarlle a pelexa que acababa de presenciar no Café Derby, entres dous coñecidos habitantes do mundo da arte e a literatura. Curioso por saber qué pasara, Piñeiro preguntoulle ó pintor cal fora o motivo da disputa. Este respondeulle: «¿Hai unha cousa que se chama Arabia Saudita?». Naturalmente, o interrogado respondeulle que si. Entón Laxeiro aclaroulle: «Pois por eso». A pelexa consistira nuns golpes na cabeza. Aínda que a literatura adorna estas cousas, no fondo son como couces de mula.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de xaneiro de 2002.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha persoa normal

12 de enero de 2012 a las 0:01

Unha tarde de verán, haberá doce ou trece anos, pasei unhas horas con Artur Lundkvist na súa casa do barrio de Solna, en Estocolmo, falando de literatura. Saín de alí con dúas impresións: a primeira, que Jorge Luis Borges non recibiría nunca o Premio Nobel, como sucedeu, pois resultaba evidente que o escritor arxentino non lle resultaba simpático ao sueco; a segunda, que Octavio Paz tiña posibilidades de conseguir o galardón, como ocorrería uns anos despois, xa que o mexicano, en cambio, caíalle moi ben.

Daquela, Lundkvist mandaba moito na Academia, que é a encargada de conceder o premio. Un día insistinlle moito a Torrente Ballester, que nestas cousas é un pasota encantador, na necesidade de que aproveitase unha viaxe que ía facer a Suecia para que se encontrase con aquel. Finalmente, conseguín que se visen.

Polo que Lundkvist escribiu nun diario sueco, quedou moi impresionado por Torrente e pola súa obra, que eloxiou con entusiasmo. Pouco despois, sufriu un ataque ao corazón e perdeu todo protagonismo na Academia. A pesar de ser un dos homes máis poderosos do mundo literario, era tamén unha persoa normal, como ese científico do que falaba onte aquí, que lía revistas de cotilleo. Tan normal que el mesmo ía vender ás librerías de vello moitos dos libros que lle enviaban dedicados. Iso si, arrincáballe antes as dedicatorias.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de xaneiro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Simples contrariedades

11 de enero de 2012 a las 0:01

Creo que xa teño falado aquí noutra ocasión da debilidade que sinto polas cousas pequenas. Prefiro unha igrexa minúscula, a poder ser unha desas humildes capelas prerrománicas que abundan na provincia de Ourense e que teñen a sinxeleza emocionante das palleiras, antes que calquera das nosas grandes catedrais. Igual me sucede co fútbol. Xogue quen xogue, sempre me poño de lado dos equipos menos poderosos, o cal me converte nun afeccionado condenado a non celebrar practicamente ningunha vitoria.

É unha debilidade de tipo estético antes que un resaibo ideolóxico. Se non me gustan os imperios e amo os países pequenos, non é por razóns políticas, que tanto me ten unha cousa como outra, senón porque aqueles os encontro algo desmañados, coa torpeza desmesurada dos elefantes, por exemplo, non coa graza lizgaira dos ratos.

Escuso dicir que esta non é a estética do noso tempo, onde se leva máis o grande que o pequeno: inmensas fortunas, palabras enormes, portes solemnes… Mesmo acabo de ler que na literatura, ese reino do inútil e do innecesario, só teñen entrada as dolores transcendentes, non as pequenas desgrazas. É certo. Non resulta fácil imaxinar unha traxedia construída a base de simples  contrariedades. Non obstante, todos sabemos que importante pode ser nun momento carecer dun cigarro, quedar sen gasolina ou non atopar as chaves.

 Esta columna publicousa orixinalmente o 11 de xaneiro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un gran tinglado

10 de enero de 2012 a las 0:01

Hai en Nova York un restaurante de moda que se chama Patroon. Un deses días de aí atrás, tres homes novos, todos arredor dos trinta anos, entraron no comedor para cear. Ignoro todo sobre o menú, pero coñezo con detalle, a través dunha revista americana, o viño que beberon. Empezaron cun Haut Brion do 53: unhas trescentas mil pesetas; seguiron cun Château Margaux do mesmo ano: unhas duascentas cincuenta mil máis; remataron cun Château Petrus do 61, o que supuxo engadirlle oitocentas mil pesetas á factura.

Son os novos ricos que está producindo a onda expansiva da economía mundial e que nos Estados Unidos rebentan de diñeiro por todas partes. Mercan pisos en Manhattan por cifras equivalentes a mil millóns de pesetas; adquiren rebecas de cachemir por medio millón; reloxos de dous millóns e bolsos por outro tanto.

Tamén fuman puros habanos, que están prohibidos por razóns de tipo político, pero que eles conseguen, iso si, sen a etiqueta correspondente. Non obstante, como unha parte da graza da riqueza consiste na súa exhibición, pagando un pouco máis obteñen en paquete á parte as vitolas, que lles colocan de novo. Un Montecristo sáelles tirado: arredor de dúas mil pesetas. Supoño que ao día seguinte, metidos no traballo, terán en conta as leis do mercado, é dicir, salarios xuiciosos, custos laborais… Non sexa que se derrube o tinglado

Esta columna publicouse orixinalmente o 10 de xaneiro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O amigo Xavier

9 de enero de 2012 a las 0:01

Onte celebrouse en Vigo unha homenaxe a Xavier Pousa. Escribín uns folios para ler alí, pero a última hora non puiden asistir, aínda que enviei as miñas palabras para que alguén as lese por min. Pola mañá, estiven en Mondariz-Balneario preparando uns actos culturais que terán lugar en setembro e que se chamarán Encontros no Grial. Parte da sobremesa transcorreu falando de Pousa, con quen compartín algunhas tertulias nos salóns do Balneario. El estivo moi vinculado afectiva e profesionalmente con aquela localidade, a onde acudía con frecuencia, de xeito especial con motivo das actividades relacionadas coa pintura.

Dicía o alcalde da vila que Xavier tiña o convencemento de que estivera en Mondariz antes de estar alí por primeira vez. Non sei qué querería dicir o pintor, el que era tan pouco retórico e falaba cun sentido común que non admitía xogos falsamente poéticos nin pirotecnias de tipo verbal. Supoño que falaba con ironía e con humor. A non ser que se tratase dun soño. En cuestión de soños, Pousa era capaz de inventar o mundo.

Esa era a súa maxia verbal. Foi, xunto co noso común amigo Xulio Losada, de Ourense, un dos mellores narradores orais que coñecín na miña vida. Se se me permite a expresión, contaba como Deus. Nunca souben, nin me importou sabelo, se o Generoso (creo que se chamaba así), un dos seus personaxes favoritos, era un ser real ou un ente de ficción. Para min existía. Dáballe vida Xavier coas súas palabras, da mesma maneira que lle daba vida a outros seres humanos e outras cousas cos seus pinceis. Eu oínlle inventar un país enteiro, o Brasil. Cando estiven alí anos despois, decateime do ben que o inventara. Magnífico, real.

Esta columna publicouse orixinalmente o 9 de xaneiro de 2002 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A morte de Dizzy

8 de enero de 2012 a las 0:01

En realidade chamábase John Birks Gillespie, pero todo o mundo o coñecía polo nome de Dizzy, que en inglés quere dicir algo así como “atolondrado”. O alcume pretendía describir o seu carácter movido e nervioso, sempre inclinado cara á gamberrada, especialmente cando se atopaba actuando nos escenarios. Non era capaz de tocar sen máis, como o resto dos músicos que integraban os grupos de jazz dos que formou parte: tiña que facer o pallaso. Ás veces, tiráballe pelotiñas de papel aos compañeiros ou facíalles burla por detrás.

Por culpa destas bromas, nunha ocasión recibiu unha navallada. Cando tocaba na orquestra de Cab Calloway, parece que un día se excedeu na imitación burlona do xefe mentres este interpretaba con entusiasmo unha balada no célebre Cotton Club, en Nova York, o cal provocou gargalladas entre o público. Ao rematar, nos camerinos houbo liorta e Dizzy saíu de alí co smóking branco manchado de sangue. Por fortuna, non morreu entón.

Para deleite dos afeccionados ao jazz de todo o mundo, durante anos foi un dos seus creadores e intérpretes de máis prestixio e con máis talento. A súa figura de trompetista heterodoxo, coas meixelas inchadas de maneira ridícula, como se fose unha ra, e unha trompeta extravagante, dobrada corenta e cinco graos cara arriba como consecuencia dun pisotón accidental, convertérono nun mito moi querido. Onte desapareceu, vítima dun cancro. Xa nunca máis lle escoitaremos tocar A Night in Tunisia.

Esta columna publicouse orixinalmente o 8 de xaneiro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un santo parviño

7 de enero de 2012 a las 0:01

De Xosé de Cupertino todo o mundo dicía que era gafe: un día, no convento onde pretendía conseguir unha humilde praza de leigo, rachou sesenta e sete vasos, non dun golpe único, accidental e catastrófico, senón que lle foron caendo das mans un por un ao longo da tarde, conforme os ía lavando. Despois desta experiencia, os superiores quitárono da cociña e déronlle traballo como mozo de comedor. Nese destino tampouco aguantou moito tempo. Como camareiro foi absolutamente desastroso, inigua lable na torpeza.

Primeiro non conseguía distinguir entre o pan branco e o pan moreno, ademais de que lle botaba a sopa pola cabeza aos frades, rachaba os pratos e tropezaba cada vez que levaba unha bandexa na man. Entón puxérono a servir auga, nada máis que iso, pero tardou un mes enteiro en aprender unha tarefa tan sinxela.

A esas alturas, xa ninguén lle chamaba doutra maneira que Burro. Un día, por fin, botárono á rúa por inútil. O pobre buscou refuxio na casa dos seus pais, que tampouco o quixeron. Desde entón dedicouse a pedir, aínda que sen moita fortuna. Varias veces o confundiron cun ladrón, o cal lle valeu pasar polo cárcere. Despois de morto, a Igrexa Católica proclamouno santo. Non ten demasiados devotos, pero convén rezarlle de vez en cando. Non por nada especial, senón para que os santos listos non se rían del no ceo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 7 de xaneiro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un golpe

6 de enero de 2012 a las 0:01

Alá polo principio dos anos oitenta, no século pasado, un día atopei na rúa a un político galego que actualmente desempeña unha dirección xeral na Xunta de Galicia e que tiña mal aspecto. Estaba pálido e demacrado, cos ollos afundidos e un estado de ánimo moi baixo. Antes de que eu lle preguntase qué lle sucedía, xa se adiantou el para dicirme que se atopaba fatal como consecuencia dun accidente de automóbil que sufrira perto do Carballiño, onde residía, cando o coche que conducía saíu da estrada e foi caer a un campo próximo. Recordo que era por estas datas de nadal nas que estamos agora e que ía moitísimo frío.

O que me sorprendeu foi que, polo menos aparentemente, o meu amigo non presentaba sinais de estar ferido, nin sequera de padecer algún negrón ou mazadura. Pensei que a procesión ía por dentro, cando el mesmo me aclarou: —«Non, o que me pasou foi que caín nun charco, molleime todo e collín unha gripe que non dou botado fóra».—

Desde entón téñoo contado moitas veces como exemplo de disparate. Onte experimenteino en propia carne. A eso das oito da tarde camiñaba polo Paseo en Ourense, con cara de dolor e unha man tratando de aliviar a cabeza, cando me atopei cun amigo que me preguntou se me pasaba algo. Díxenlle a verdade, que acababa de recibir un golpe, pero sen darlle máis detalles que, como era de esperar, me requeriu a continuación. Cunha gran sensación de ridículo, conteille o que me sucedera, é dicir, que me deran cun caramelo mentres contemplaba a cabalgata dos Reis Magos. Foi como unha pedrada. Espero que non sexa un sinal de algo peor: que este ano os Reis me botasen carbóns.

 Esta columna publicouse orixinalmente o 6 de xaneiro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un insulto pobre

5 de enero de 2012 a las 0:01

Ademais de ser un grande escritor, sen dúbida un dos mellores novelistas españois vivos, Juan Marsé é tamén unha magnífica persoa. Estando con el, todo resulta natural, non compite por chamar a atención e deixa o protagonismo da conversación aos outros: el é mais ben calado. Non obstante, ten graza e unha mala uva corrosiva que emprega de cando en vez, sobre todo para definir aos colegas que detesta. Por exemplo, nunca puido ver a Baltasar Porcel, de quen di que é a mellor pluma catalá despois de Carmen de Lirio.

Como é lóxico, ao aludido non lle gustou nada a frase, que debaixo da súa brillantez evidente encerra unha dose non menos intensa de maldade. O que sucede é que, tal como acabo de ler nun artigo, a resposta de Porcel foi pobre, é dicir, sen agudeza, e vil, ou sexa, cunha forma de maldade impura, encanallada.

Non se lle ocorreu outra cousa que escribir un conto para chamarlle a Marsé iso que lle vén a mente á calquera individuo cabreado: fillo de mala nai, con palabras punteadas. Para iso, mellor gardar silencio. Xa sei que para quedar calado ante os ataques doutro é preciso que haxa grandes doses de desprezo, que non debe de ser o caso, pero con todo, Porcel tiña unha saída mellor: dicirlle a Marsé que resulta feo insultar a un colega, aínda que se faga con graza. Sería a única maneira de fastidiar a un corazón nobre.

 Esta columna publicouse orixinalmente o 5 de xaneiro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net
Página 214 de 221« Primera...102030...212213214215216...220...Última »