Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Millóns de mortos

21 de julio de 2014 a las 11:39

Despois de todo canto se leva escrito sobre a Unión Soviética, non pareceu posible que se poida sorprender xa ninguén co relato do que significou o stalisnismo en termos de miseria moral e dor humana. Non obstante, un informe universitario, elaborado recentemente por investigadores rusos e españois, acaba de poñer en números redondos a barbarie levada a cabo polo ditador comunista contra o seu propio pobo. O citado informe asegura que Stalin foi responsable da morte de 56 millóns de persoas. É unha cifra asombrosa, máis propia dun cataclismo provocado pola natureza que do fanatismo e a crueldade dun político e os cómplices que o axudaron.

Hai quen está disposto a aceptar estes terremotos históricos como hecatombes necesarias. Un dos argumentos que utilizan os defensores desta tese é que a nosa sensibilidade se mostra moi receptiva para os mortos recentes, como sería o caso das vítimas do stalinismo, pero que en cambio se comporta dunha forma máis distante cando se trata de enxuízar episodios alonxados. O exemplo preferido polos defensores desta teoría é o da revolución francesa, que ninguén estaría disposto a cuestionar por razóns humanitarias.

O argumento é tramposo. Naturalmente que un pode ser menos sensible ao xulgar os mortos da historia que os contemporáneos, da mesma maneira que non sentimos impresión de ningún tipo á hora de recordar ou evocar a morte dos antepasados que non coñecimos. Non obstante, por moi resecas que estean as matanzas do pasado, ninguén as poderá liberar da carga dramática que tiveron. No fondo, o que sucede é que unhas mortes as xulgamos coa intelixencia, por exemplo as da Revolución Francesa, e outras coa sensibilidade, como sucede coas de Stalin. Claro que se a estas últimas lles aplicamos tamén aquel parámetro, atopámonos con que non serviron para nada.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de xullo de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Mundos

20 de julio de 2014 a las 11:39

Despois do artigo de onte, recordando o querido amigo José Ángel Valente, volvo ao tema do tren. Hoxe quero falar do apetito dos escritores, que nas recepcións oficiais asaltaban as mesas como se fosen unha pandilla de famentos. Algúns amigos faciamos con frecuencia bromas ao respecto ata que un escritor armenio nos dixo con toda a delicadeza do mundo que a metade da xente que viaxaba no expreso, procedente dos países do Leste, non estaba afeita a aquela clase de luxos. Quedamos todos bastante cortados, mesmo avergonzados.

Posteriormente, un novelista ruso, que daba tamén clases na universidade, confesoume que coas dietas en dólares que recibiamos a diario para os nosos gastos podía vivir el no seu país durante dous anos. Esa era a razón de que nunca tomase unha copa nos bares dos hoteis, nin fose aos restaurantes.

De xeito que no tren había dous mundos, o cal resultaba humillante para todos: para os ricos, por parecer ostentosos; para os pobres, por parecer tacaños. Unha lección de historia. Polo menos para min.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de xullo de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cousas prácticas

19 de julio de 2014 a las 11:38

En relación cos inventores dos que falaba onte aquí, citei un señor que tiña patentado un artiluxio para pasar as follas dos libros sen usar as mans. Segundo me contou un fillo del, anos despois, o aparato funcionaba. Cando chegaba o inverno e o pai apañaba a gripe, metíase na cama ben acochadiño entre as mantas, colocaba á altura da cabeza unha especie de atril que arrincaba dunha das paredes do cuarto, suspendido por un brazo articulado, e púñase a ler. Ao acabar a folla, o mecanismo pasaba a páxina.

Este mesmo señor andou anos investigando nun cepillo de dentes automático, que non conseguiu resolver. Tamén pretendeu facer algo para evitar que as candeas das igrexas ardesen tan de présa e chegou a fabricar o prototipo dun abridor de latas eléctrico. Cando morreu, traballaba nun parachoques automático.

Non todos os inventores se contentan, non obstante, con estes enxeños de tipo práctico. Un cura da miña terra, que pasou media vida resolvendo con maña pequenos problemas deste estilo e que arranxaba calquera clase de reloxos, na última época da súa vida, cando xa era velliño, deulle por meterse en asuntos de transcendencia, incluso probando co inevitable movemento continuo. O que non esperaba ninguén é que se pegase un tiro na cabeza. Co diñeiro da patente quería acabar coa miseria do mundo. Estará no ceo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de xullo de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha nova catequese

18 de julio de 2014 a las 0:18

Teño a súa foto diante de min. É unha rapaza alta e guapa, de pelo loiro e ollos claros, vestida con blusa azul, rebeca mariña de colores e un pantalón curto que lle permite lucir unhas pernas longas e fermosas, máis fermosas agora que xa están lixeiramente escurecidas polo sol do verán. Se non fose porque na parte alta da blusa, saíndo de debaixo dela, leva unha prenda que remata abrazando o seu pescozo cun colo alto e redondo e cunha pequena fronte de plástico, ninguén diría que esta muller é cura.

Acaba de chegar á cidade, onde se vai encargar durante o verán dunha coñecida parroquia que hai na praia de Tylösand. Onte mesmo deu unha conferencia sobre un tema sen demasiado interese e conseguiu que a sala estivese abarrotada de xente.

Esta rapaza fíxose famosa en Suecia non por ser cura nin por ser guapa, cousas ambas que aquí non son raras, senón polos métodos que emprega para atraer os parroquianos. Por exemplo, converte a igrexa nun café, onde os fieis poden cantar e escoitar orquestras de baile, aínda que non bailar, de momento.

O éxito é total, tanto que tivo que construír un aparcadoiro para os coches da xente que acode ao culto. Non obstante, non todo é tan sorprendente: o bispo xa dixo que así non se pode seguir.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de xullo de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A aldea

17 de julio de 2014 a las 0:17

Un amigo meu, que estivo de visita na casa hai un par de días, díxome que el sería incapaz de vivir no campo por culpa das moscas. Chamoume a atención o argumento e respondinlle que hoxe en día, sen vacas nin porcos, ese problema non é diferente do que sucede nas cidades, onde hai tamén moscas. Como non estaba de acordo, aseguroume que as da aldea eran máis gordas e que picaban máis e que resultaban moito máis perigosas porque andaban sempre entre restos de animais mortos e augas contaminadas.

O que entendín que quería dicir, non era tanto usar un dato obxectivo, como buscar argumentos a favor das súas preferencias. Das persoas que coñecín con máis aversión contra o mundo rural, o número un foi un parente meu que sostiña a teoría de que, no campo, había cobras dentro das casas. Dicíao con tanta convicción que eu, de neno, cheguei a estar seguro de que un día, cando me metese na cama, ía atopar unha víbora entre as sabas. Por iso lle rezaba todas as noites a Santa Mariña, vencedora da serpe.

Este parente meu era un grande admirador do escritor Miguel Mihura, que presumía de non se ter afastado nunca máis dalgúns centos de metros da Gran Vía. O que probablemente non  chegou a saber este familiar foi que a Mihura o levaron un día a descansar a unha aldea de Toledo por prescrición facultativa, segundo me contou Cela, e que, polo visto, o home, asustado do que vira, fuxiu para Madrid. Cando os amigos lle preguntaron a razón de tanto medo, dixo: “Es que los pollos andan crudos por las calles”. Iso aínda o recordo, pero agora non é así: hai tempo que os polos non andan polas rúas. Se por iso for, pódese vivir tranquilo nunha aldea.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de xullo de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha peste e San Roque

16 de julio de 2014 a las 0:16

Onte, cando cheguei a Vigo pola mañá, nada máis baixar do coche vinme sorprendido por unha peste inesperada de mosquitos que enchían o aire: nubes de bichos voando de aquí para alá, como bandadas diminutas de paxaros ananos. Nos escasos metros que me separaban do traballo tiven que librarme duns poucos. Eran verdes, coas ás máis grandes que o resto do corpo, duros como chícharos, aínda que bastante máis pequenos. Metíanse por todas partes, especialmente no pescozo e detrás das orellas.

Nas conversas telefónicas da mañá, foron moitas as persoas que me falaron do asunto. Case todos os comentarios remataban cunha frase humorística, que eu interpretei sempre como unha proba de temor ou de inquietude. Un amigo díxome que noutro tempo, un fenómeno así  daría orixe polo menos a unha novena.

Pouco antes de comer, mentres facía cola na caixa dunha tenda, escoitei dúas señoras maiores que falaban do fenómeno. Unha delas atribuía a peste á calor, a outra era da opinión de que algo raro debía haber na orixe dunha cousa tan estraña e que oxalá san Roque bendito nos protexese. Eu non lle quixen dicir nada, por non chafarlle as habilidades ao santo, pero ela mesma levaba detrás, perfectamente visibles sobre a brancura inmaculada da blusa, seis ou sete mosquitos; todos subíndolle cara ao pescozo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de xullo de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cuestión de nomes

15 de julio de 2014 a las 0:22

A propósito desa historia de Torrente Ballester da que falei onte aquí, cando unha nena lle pediu unha peseta de pipas, acórdome tamén dunha vez que estaba eu firmando libros nunha feira, hai xa bastantes anos, e achegouse un señor que me pediu que lle dedicase unha novela poñendo o meu nome na dedicatoria, non na firma. Como a cousa me parecía un pouco absurda, pregunteille a que se debía tal extravagancia e respondeume que todo era tan normal como sinxelo: chamábase igual ca min.

Desde entón, a este señor téñolle gastado mil xudiadas, todas sen querer, pero algunhas nada agradables, como o día que lle anulei un billete de avión desde Madrid a Vigo, cando unha azafata de terra, ao retirar a tarxeta de embarque, se atopou con que eu tiña reservados dous billetes ao meu nome. Creo que foi a peor.

A cambio, grazas a padecer algúns inconvenientes, este homónimo meu, que figura na lista telefónica co seu nome e apelido, tenme librado de contestar a non poucas preguntas. O que máis lle agradezo, non obstante, é que un día me aforrou ter que ler trinta novelas para un concurso. Mandáronllas a el por confusión, á súa casa, e tivo o acerto, ignoro se premeditado ou non, de non avisarme do equívoco ata a víspera da xuntanza do xurado. Naturalmente, eu non puiden votar porque non tivera tempo de ler.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de xullo de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Criar cobras no corazón

14 de julio de 2014 a las 0:14

Ese neno italiano que estivo secuestrado durante máis de cinco meses e a quen os seus verdugos lle cortaron unha orella é un símbolo do horror. ¿Como será a alma dos individuos que decidiron arrincalo da casa dos seus pais e sepultalo entre ratas só para conseguir o diñeiro do rescate? ¿En que momento das súas vidas pasaron o estreito rubicón da conciencia, perderon a condición de homes con sentimentos humanos e se converteron en canallas sen escrúpulos? Unha explicación preguizosa, desvinculada de calquera esforzo intelectual solvente, buscaría a causa na infancia destes individuos ou nas dificultades dunha vida presuntamente difícil.

Mentira. O mal é unha opción vital para todos, non só para quen foi vítima dunha infancia difícil ou dunhas condicións sociais inxustas, por non falar dunha educación deficiente. Optar pola maldade é unha decisión libre, que afecta o mesmo a ricos que a pobres, aínda que se manifeste de maneiras distintas entre uns e outros. O contrario reduciría problema a unha simpleza estúpida, de maneira que os malos procederían sempre dos estratos máis humildes da sociedade, pero sen culpa, pois os responsables serían os ricos.

Non resulta fácil imaxinar os delincuentes que raptaron o neno italiano como uns pobres desgraciados marxinados pola sociedade e condenados a ser uns tipos ruíns de por vida. Máis ben un ten a imaxe contraria deles: xente de aparencia respectable e digna, auténticos bichos con aspecto de persoas honorables. Probablemente nun momento das súas vidas, estes individuos decidiron amasar unha fortuna por procedementos que supuñan torturar a outros seres humanos, incluídos nenos. Esa crueldade non se corresponde con ningún fatalismo de tipo social. Depende só de que un estea disposto a criar cobras no centro do corazón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de xullo de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un cazador

13 de julio de 2014 a las 0:23

Pois o gato Samuel xa caza. Hai tres días colleu unha toupeira, o sábado pillou un rato e onte fixo o mesmo cun paxaro. Que mate dos primeiros non me importa, pero a estes últimos non me gusta que os ataque. Son, non obstante, as súas presas preferidas. Embóscase na herba, coa barriga contra o chan, e no momento oportuno dá un salto felino que con frecuencia lle resulta eficaz. Claro que se trata dunha eficacia gratuíta, supoño que deportiva, pois non lle serve para nada. Quero dicir que non é preeiro, por fortuna, e que non come os bichos que mata. Xulgado con criterios humanos, sería un cazador que se divirte cazando.

Dixen que non me importa que mate ratos, por exemplo, pero que non me gusta que faga o mesmo cos paxaros. Está claro que isto é unha contradición. Os dous teñen os mesmos dereitos, por riba das simpatías ou antipatías que esperten en nós. Resulta inevitable, non obstante. As baleas caen ben, así como as pombas ou os elefantes. Caen mal, en cambio, lagartos, cobras, mosquitos ou sapos.

En América hai unha asociación de amigos das formigas e non sei onde lin que hai países nos que se fan campañas a favor das moscas. A min paréceme ben, sempre que non se converta isto nunha cruzada contra a xente, pois ás veces hai persoas que aman o reino animal, pero exclúen coidadosamente a humanidade dese amor, como sucede con eses toliños que poñen bombas nos laboratorios onde se usan cobaias para a investigación, sen importarlle destripar aos investigadores. Nisto dos amores hai que ter coidado e sospeitar de quen os proclame demasiado en voz alta. Eu a Samuel quérolle o xusto, como aos meus libros ou aos meus trens eléctricos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de xullo de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Bielorrusia

12 de julio de 2014 a las 0:15

De Minsk e Bielorrusia quedamos todos bastante fartos. Iso de que as tradutoras non traducisen as opinións que non lles gustaban ás autoridades acabou por facerse intolerable. No tren viaxa moita xente que fala ruso e que nos alertaron sobre esa práctica inmoral. O mesmo fixeron algúns escritores locais. Por outra parte, as ditaduras chéiranse na rúa, nas tendas, nos restaurantes. O presidente Lukaschenko, que se fixo famoso cos seus discursos en contra da corrupción, vive asentado sobre ela, e parece satisfeito.

O luns pola noite, un grupo bastante amplo acordamos non asistir á recepción que nos daba o ministro de Cultura e evitar así que nos utilizase como propaganda. Zafámonos das súas mans pero fomos parar ás dun mafioso propietario dun restaurante que nos cobrou os vasos de viño a mil cincocentas pesetas* e que nos enganou todo canto quixo. Escoitou unhas cantas, pero mantívose impasible: cumpriu os seus obxectivos. Agora acabamos de chegar a Varsovia e esperamos que todo sexa moito mellor.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de xullo de 2000.

 

(*) Aprox. 12 euros a día de hoxe (N. d. E.)

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net