Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Cruzar a raia

20 de abril de 2012 a las 0:01

A primeira vez que estiven en Portugal, alá polos anos cincuenta, vivín aquela curta viaxe de pouco máis de corenta quilómetros como se fose un grande acontecemento. Naturalmente, non todo foi fermoso. Deixando de lado as tres horas longas que se tardaba en percorrer en coche, bache a bache, curva a curva, un traxecto que hoxe se fai en trinta minutos, houbo algunhas decepcións. Por exemplo, que a raia, que era como se chamaba a fronteira na miña terra, non fose exactamente iso, unha raia branca pintada no chan.

Era unha estrada de coio que remataba nunha caseta, uns gardas civís gordos e desganados, cumprindo coa rutina de revisar os pasaportes e abrir os maleteiros dos escasos coches que cruzaban dun país ao outro, e uns gardiñas portugueses vestidos cuns uniformes parecidos aos dos homes que vendían queixo nas feiras.

Chamoume a atención que en Chaves houbese tanta xente descalza polas rúas e que nos arredores do castelo se xuntase unha cristiandade humilde comendo bocadillos na esplanada. Todo isto veume á memoria onte, que estiven un par de horas no país veciño, xusto para comer cuns amigos. Por certo que á miña beira observei un grupo de catro homes que pediron sucesivamente coello, perdiz, xabarín, veado e faisán; todo ben regado. Non parecían ricos, pero estaban contentos. O mundo, a pesar de todo, algo cambiou.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de abril de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Árbores

19 de abril de 2012 a las 0:01

Onte pola mañá, a iso das once, aproveitando un momento de sol, saín a dar unha volta polo xardín para botarlle unha ollada ás árbores, que supuña castigadas despois das tormentas deses días pasados, tan enlouquecidos. Como temía, a pedra fixo bastante mal. A pavieira, que rebentaba de gozo, está triste. A mazaira ten as follas tronzadas e o froito incipiente vese xa que desta vez non irá para adiante. O tempo cálido de aí atrás enganou as froiteiras, deulles a oportunidade de florecer e logo machacounas no sitio, como a traición. Ninguén ten a culpa, naturalmente, e non hai, polo tanto, a quen reclamar, pero dá pena que as árbores estean tan indefensas.

Hai anos, Christopher Stone publicou un libro precioso, como se pode desprender do mesmo título: ¿Deberían as árbores teren dereitos? Os seus argumentos non eran tontos. Sería algo así como cando os xuíces designan unha persoa para representar un menor de idade ou alguén que teña as súas capacidades mentais diminuídas. Non entendo nada de leis, pero paréceme razoable. Para Stone, isto de recoñecerlle dereitos ás árbores, ás plantas, aos montes ou aos bosques, sería unha maneira de ampliar a democracia.

Desde logo, a sensibilidade de hoxe vai por aí. Se algún día chega esa posibilidade e me colle aínda neste mundo, gustaríame representar alguén. Por exemplo, as cerdeiras dunha comarca, por quedarme nunha cousa pouco importante, de menos entidade que os castiñeiros, os carballos ou as oliveiras, que eses debían estar representados por un bispo bondadoso e firme ou por un poeta sinxelo. Se vivise Cunqueiro, por exemplo, debía ser o protector dos prados. E Otero Pedrayo podía acoller as fragas e os soutos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de abril de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha proposta

18 de abril de 2012 a las 0:01

O venres pola tarde, tal como estaba programado, participei nos actos do Salón do Libro. Falei do que me pediron, é dicir, de dúas das miñas novelas, Ilustrísima e Deus sentado nun sillón azul,e logo fomos cear co embaixador, Fernando Arias Salgado, a un restaurante do centro da cidade. A cea foi animada e longa e, despois, algúns aínda nos lanzamos á procura dalgún lugar tranquilo, dispostos a seguir ata que nos chegase a hora pouco cristiá de marchar para o hotel. Cada un divírtese como pode. Esta tarefa, non obstante, non resultou fácil nunha cidade como esta, tan estritamente regulamentada, algo morta e non demasiado nocturna.

O sábado dedicamos a mañá a pasear pola parte vella. O día estaba espléndido, co ceo azul, case sen nubes e unha temperatura suave, ideal para andar. A xente camiñaba máis de présa que outros días, quizais porque o comercio pecha ás doce e o tempo non dá para facer todo o que hai que facer. Como iso non ía con nós, tomamos a cousa con calma, igual que se fósemos auténticos pasmóns.

A iso da unha chegamos á praza da catedral, que está situada nun outeiro. O silencio que se percibe en toda a cidade, poboada por xentes pouco dadas a meter ruído, que falan en voz baixa e que parecen como asomadas ao interior de si mesmas, naquel lugar sagrado espésase aínda máis. Por iso non me chamou a atención que nunha vila onde non se ven pintadas nas paredes, fose aparecer unha xustamente naquel espazo, na fachada nobre dun edificio antigo. Estaba escrita en castelán e dicía: “¡Quememos el silencio!” Non me foi difícil imaxinar o autor, habitante invitado dun país con moitos berros. Esperemos que non prospere esa Inquisición.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de abril de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha borracheira

17 de abril de 2012 a las 0:01

Hai uns meses, nun programa informativo da televisión rusa, os espectadores puideron ver a un deputado votando por varios compañeiros ausentes. As cámaras sorprendérono agachado, valéndose de todos os medios posibles, é dicir, os dedos, o nariz e os cóbados. O escándalo, só relativo porque os rusos teñen unha opinión moi negativa dos políticos, obrigou ás autoridades a tomar as medidas correspondentes, non para acabar con esa práctica, que continúa, senón para que non se vexa pola televisión.

A Rusia actual é un desastre: viaxar en metro custa a metade do salario dun mes enteiro, a xente non cobra as pensións e as mafias controlan a vida económica do país. A situación chegou a un grao de deterioro tan extremo que os balcóns das casas caen con bastante frecuencia e xa teñen ocasionado a morte de varios viandantes.

A escritora Tatiana Tolstaia, ben coñecida en Europa e América, conta aquela terrible borracheira que agarrou o presidente Ieltsin na reunión de Bielorrusia onde decidiu a liquidación da Unión Soviética: caeu da cadeira completamente asopado e tivérono que levar á cama. O trompeta diría despois que naquel momento sentiu unha sensación reconfortante de libertade e lixeireza. A escritora asegura que esa sensación é típica de quen bebeu moito vodka e que se chega a ela despois de rachar os mobles. Ou un país enteiro.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de abril de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Sentimentais

16 de abril de 2012 a las 0:01

Onte pola mañá estivo na casa unha rapaza que traballa nunha pequena revista universitaria. Viña facerme unha entrevista. As preguntas parecéronme estimulantes. Unha delas tiña que ver con algo que eu dixen moitas veces en público e que a miña entrevistadora lera nalgún sitio. Refírome á opinión de que a literatura non serve para nada. Para aclararllo e disipar a súa preocupación, conteille que cando estiven na casa onde os nazis decidiron matar os xudeus de todo o mundo, lin nun folleto que dous dos asistentes a aquela reunión, despois de acordar aquela loucura, estiveron lendo poemas románticos ao pé do lume, e choraban.

Tamén se sabe que moitos dos dirixentes nazis eran melómanos consumados, incluso virtuosos, que interpretaban a Bach e a Mozart, ou dispuñan de excelentes coleccións de pintura. Por non falar dun dos condenados no xuízo de Nuremberg, non recordo exactamente cal deles, que chorou na súa celda cando soubo que lle morrera un canario.

Conteille tamén que unha tarde de verán, nunha festa que se celebraba no xardín duns veciños, alguén me informou sobre a azarosa vida sentimental dun dos invitados, especializado en seducir en enganar a rapaciñas novas, coas que tiña un éxito imparable, ademais de ser un durísimo home de negocios. Mireino asombrado toda a noite, máis que nada porque tiña cara de cínico. Sorprendeume que fose el quen pedise que se cantase esta fermosa canción: “Quen pode navegar sen vento? Quen pode remar sen remos? Quen lle pode dicir adeus a un amigo sen chorar? Eu podo navegar sen vento, eu podo remar sen remos, pero eu non lle podo dicir adeus a un amigo sen chorar”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de abril de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha nena xogando

15 de abril de 2012 a las 0:01

Escribo na casa duns amigos, o domingo pola tarde, ao aire libre. O resto da xente está noutra parte, falando e rindo, a uns metros do lugar retirado onde me atopo. Aquí ao lado, xogando, unha nena pequeniña de tres anos sobe e baixa unhas escaleiras de pedra, entre flores, bota unha carreira insegura e atolondrada e despois déixase caer por riba dunha hamaca. Nese momento lanza unha risotada de satisfacción, agardando que eu mire para ela e lle diga algo. Logo, sobe de novo as escaleiras e empezaoutra vez.

O peor do xogo é que vai rematar de maneira inevitable cunha zoupada e unhas lágrimas. Pouco a pouco, a nena está máis insegura e os seus movementos, conforme queima as enerxías, van sendo cada vez máis torpes. Xa tratei de disuadila con algunha trampa que non deu resultado. Só conseguín facela chorar.

Así que, agardando o inevitable, eu sigo co meu traballo e ela segue coa súa diversión. Cada pouco, ergo os ollos para observala: anda xa como un pato, cambaleando para os lados, a punto de dobrar. Se o cansazo chegara neste momento, aínda se podía librar da caída prevista e aforrar, non un perigo, que os nenos son de goma, senón un desgusto e unha pequena dor. Por máis que na vida resulte inevitable sufrir, canto menos se sufra, mellor. De momento, a nena aínda non caeu. Pero non ha tardar moito en caer.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de abril de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha carta

14 de abril de 2012 a las 0:01

Logo fará un mes que nunha destas miñas notas diarias falei dun episodio intrascendente que tiña presenciado uns días antes, mentres tomaba unha cervexa sentado na terraza dun café. Tratábase dun home, que eu describía como ensumido e de aspecto avinagrado, ao que sorprendín mirando fixamente para o lugar onde eu me atopaba, o cal me produciu un desconcerto incómodo ao principio, ata que me decatei de que a mirada non ía dirixida cara a min, senón cara á fermosa muller que sentaba ao meu lado.

Nese momento, cando descubrín esa circunstancia, o que antes me parecera a ollada dura dun tipo ácido, que por algunha razón descoñecida me miraba dunha maneira tan pouco amable, de pronto comprendín que non era máis que a ollada pícara dun individuo do que eu dícía que tiña un rostro inconfundible de porquiño.

Onte recibín unha carta triste e desolada do protagonista, na que se desculpa polo que el considera un mal momento, do que se sente arrepentido e avergonzado. Mesmo non lle importa que lle chamase porquiño, un cualificativo que considera merecido. Debo explicarlle, non obstante, que con esa palabra eu non pretendía describir o seu espírito, senón a picardía un pouco golfa dos seus ollos, no fondo dos cales, por certo, esquecín dicir que se adiviñaba tamén a luz limpa e brillantedunha alma nobre.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de abril de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un predicador

13 de abril de 2012 a las 0:01

Estes días que estiven en Italia, unha tarde, a iso das oito, mentres ía paseando sen rumbo fixo por unha rúa estreita do centro de Florencia, de pronto oín que do interior dunha igrexa que tiña as portas abertas de par en par, saía, pronunciada en voz alta, case a berros, a palabra puttana, que non será necesario traducir. Movido instintivamente pola sorpresa e a curiosidade, decidín entrar para ver que sucedía. Como supuña, non me arrepentín. Un cura, vestido con alba, estaba naquel momento en plena predicación.

Era pequenote e miúdo, con pelo abundante e disparado, tipo musical. Falaba desde abaixo, entre os asistentes, dirixíndose a eles directamente de cando en vez, facendo preguntas en ton coloquial. Logo, administrando as pausas coa mestría dun bo actor, erguía as mans cara ao ceo e tronaba un discurso feroz.

De Deus, falou pouco: substituíuno por Platón, de quen leu un folio que levaba preparado. Despois meteuse cos políticos, avisou da súa falta de moral e pintou un panorama horrible, como de vésperas de Fin de Mundo. Os fieis asentían coa cabeza, igual que ocorre nas películas americanas. Cando rematou, deu media volta e seguiu co oficio. Eu volvín á rúa, busquei unha desas fermosas terrazas que hai en Florencia e pedín un café. Arredor, a xente falaba animadamente. A verdade é que non me pareceu que o mundo estivese tan mal.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de abril de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un soldado romano

12 de abril de 2012 a las 0:01

A Semana Santa, por eses caprichos recónditos da memoria que a vontade non goberna, tróuxome estes días o recordo case perdido do Malarraza. Era o soldado romano que ía nas procesións de Xinzo. Vestido coa coiraza pintada de purpurina prateada, casco da mesma cor, lanza de madeira e escudo de plástico, dáballe unha solemnidade ao desfile que nos facía esquecer a todos que en realidade ía feito un adefesio. Nin a ridícula corneta que tocaba nin as fracas canelas postas ao aire conseguían restarlle seriedade ao esperpento.

Se mal non recordo, o resto do ano, o Malarraza dedicábase a traballos de conxuntura, case sempre relacionados con eventualidades producidas no concello. Mesmo teño para min que debeu ser el quen inaugurou o posto de laceiro, polo cal andaba deambulando polas rúas cun raro artiluxio na man á procura dos cans soltos. Digamos que estaba en disposición permanente de servizo.

Aquel home foi para min, durante os anos máis inocentes da infancia, un dos soldados cabróns que martirizaron a Cristo, e mesmo cheguei a pensar que o alcume llo puxeran por esa razón. Reconcilieime con el unha vez que me tocou facer de Cirineo na procesión do Nazareno. Cando volviamos para a igrexa, caín desde o alto das andas. Quen me colleu no colo e me limpou a terra da ferida que fixen nun xeonllo, foi o Malarraza. E ao chegar, deixoume xogar coa espada. Só un pouquiño, porque era de cartón e tiña medo que lla rompera.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de abril de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha chamada telefónica

11 de abril de 2012 a las 0:01

Ao día seguinte de chegar a Venecia, pola mañá, antes de saír para Bolonia, andei paseando pola cidade, sempre á procura deses barrios tranquilos onde non hai apenas turistas, que son moitos. Acompañábame un amigo do cal me perdín por un despiste de ambos os dous: eu metinme nunha librería de vello e el seguiu cara adiante, sen decatarse. Para atopalo, decidín volver á praza de San Marcos, coa esperanza de que alí non me había ser difícil dar de novo con el, a pesar da multitude de xente, sobre todo rapaces, que enchían o lugar.

Cando levaba un bo anaco de tempo paseando arriba e abaixo, perdido na marabunta, cheguei á conclusión de que a cousa non ía resultar tan doada como eu imaxinara. Aínda que el é bastante alto, non conseguía divisar a súa cabeza sobresaíndo entre tantos xaponeses e americanos que ían e viñan en grupos organizados.

Por fin, mentres camiñaba polos soportais da praza, en dirección ao célebre café Florian, sentín que soaba o teléfono móbil que eu levaba no peto da chaqueta. Era el, que me preguntaba en que parte de Venecia me atopaba. Notei que tiña unha voz rara, demasiado forte e sen o ton metálico característico das voces que se escoitan por teléfono. De súpeto, invadiume unha sensación incontrolable de ridículo. Estabamos de costas, a menos de sesenta centímetros un do outro, falando como se estivésemos a mil quilómetros de distancia.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de abril de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net