Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es

Corrección

3 de Junio de 2016 a las 0:15

Onte falei aquí dese amigo meu que, alá polos anos cincuenta, aprendeu un galego tan raro que non o entendía ninguén. Non sei exactamente cal foi o libro que utilizou, no que se lle chamaba “ploro” ao paraugas, pero este feito recordoume outro libro, este publicado na Habana hai xa bastante tempo, firmado por Fuco Gómez, no que se dá como nome do mesmo artefacto a palabra “maraño”, da mesma maneira que se propón o vocábulo “zafraños” para referirse aos zapatos. Ignoro se son termos inventados polo autor ou se alguén os empregou algunha vez nalgunha parte de Galicia. Non están mal, pero paraugas e zapatos están moito mellor.

Nisto do galego eu prefiro a naturalidade, aínda que xa sei que non é a única opción posible. Por exemplo, cústame escribir “subhasta”, por moito que recoñeza o ben fundado da argumentación que defende esa forma, da mesma maneira que aínda non me afixen a escribir voda, que é o correcto, en vez de “boda”, por máis que estea claro que foi a ortografía castelá a que meteu aí ese “b” de matute.

Dito isto, quero engadir que eu estou a favor da corrección lingüística do galego e que non comparto a teoría daqueles que se escandalizan porque se empreguen palabras que chocan coas que eles senten como máis propias ou enxebres. Ás veces, por razón que serían difíciles de explicar, convértome en infractor, como se encargan de recordarme algunhas persoas. Nunha ocasión, mentres pronunciaba unha conferencia, na primeira fila estaba unha moza tomando nota desesperadamente dos erros que cometía, que me sinalou ao final. Non me pareceu mal, pero ela tamén se equivocou cinco ou seis veces. Atribuíno á furia que empregaba.

Esta columna publicouse orixinalmente o 3 de xuño de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un esquío

2 de Junio de 2016 a las 0:16

Onte pola noite, cando regresaba de Santiago despois dun día enteiro de reunións, visitas e traballos, na estrada estiven a punto de matar un esquío. O esquío é o mesmo animaliño quen en castelán se chama “ardilla” e que, por certo, en sueco responde polo nome de “ekkore”, unha palabra que nunca me gustou na súa forma escrita, pero que na súa expresión oral, tanto ao dicila como ao escoitala, soa do mesmo xeito que un golpe limpo de cristal, quizais pola musicalidade que lle dá o acento que leva no primeiro “e”. O caso é que, como digo, pouco lle faltou para que lle pasase co coche por riba a un destes bichiños, xusto cando el atravesaba a estrada.

Eu ía naquel momento coa mente en branco, deixándome levar polas puras sensacións do ambiente: a chuvia batendo contra o parabrisas; as nubes a poucos metros do chan; a color verde do campo empardecendo pola chegada rápida da noite… De pronto, o esquío apareceu case diante das rodas, sen moita marxe para evitar esmagalo. Cando saín de España por primeira vez, hai xa moitos anos, pareceume que o que nos separaba de Europa eran estes pequenos animais.

Velos nos parques e nos xardíns de Inglaterra ou de Alemaña ou de Suecia, convertidos na alegría dos nenos, producíame envexa. Pensaba que non era xusto que os rapaces de aquí abaixo non puidesen ter esquíos para xogaren e coidalos. Agora, ignoro por que razón, os bosques de Galicia están cheos deles. Penso que é un bo sinal. O día que se atrevan a penetrar nos parques e convivir coa xente, seremos talvez máis europeos. Ogallá, pois iso significará tamén que seremos algo menos esperpénticos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 2 de xuño de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O poder da maxia

1 de Junio de 2016 a las 0:15

Como é sabido, o famoso Harry Houdini podía fuxir de calquera cárcere ou librarse da máis difícil das ataduras. Un día foi introducido nunha caixa metálica perfectamente pechada e depositado no fondo do mar. Ao pouco tempo, sen que ninguén soubese como, o mago estaba libre, sentado na cuberta do barco que se empregara como plataforma para realizar o experimento. Antes de morrer, Houdini fixo un pacto coa súa muller: volver do outro mundo a visitala. Como ela mesma confirmaría anos despois, iso nunca sucedeu.

O poder do célebre prestidixitador americano, polo que parece, non incluía a capacidade de saír do ceo. Comparado coas habilidades do seu compatriota David Copperfield, as artes daquel parecen xogos dun neno. Este último chegou ao límite do que un home pode levar a cabo sen disputarlle a Deus o reinado sobre a terra.

Copperfield xa fixo desaparecer un avión e agora está disposto a facer outro tanto co edificio do Empire State en Nova York. Unha revista asegura que é un dos homes máis ricos do mundo, algo que a min non me impresiona: quen é capaz de ocultar un dos rañaceos máis altos do mundo non ten mérito ningún que faga cartos. O interesante sería saber se son de verdade e non froito da súa capacidade para facer cousas imposibles. Non esquezamos que este home, que é bastante feo, ten de moza a Claudia Schiffer.

Esta columna publicouse orixinalmente o 1 de xuño de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Suceso

31 de Mayo de 2016 a las 0:15

Onte contáronme un suceso que ocorreu en Ourense hai uns días e do que eu non sabía nada, quizais porque non saíu nos periódicos, aínda que creo que o merecía. Dáse a circunstancia, ademais, de que estivo implicada nel unha amiga da miña nai. O caso foi que a unha señora que saía dun banco de sacar diñeiro, no centro da cidade, asaltouna un ladrón, o cal lle arrebatou o bolso e botouse a correr co botín. O que non sospeitaba o caco era que preto da vítima se atopaba naquel momento esa amiga que dixen, unha muller de oitenta anos, chea de coraxe, dunha familia coñecida, que desde hai algún tempo anda con bastón.

Sacando de dentro de si a raza da súa avoa Rafaela, personaxe mítico na historia ourensá, empezou a paus co desgraciado, mentres que berraba, usando unha linguaxe doutro tempo: “¡Acudan! ¡Acudan!” Aparvado polos golpes, o ladrón tardou en reaccionar máis do que lle conviña e perdeu, porque alguén acudiu á petición de auxilio.

O primeiro en chegar foi un axente da autoridade que se atopaba preto do lugar do crime, aínda que fóra de servizo e vestido de paisano. Home valente e profesional, polo que se puido ver despois, en vez de facer o avión e marchar en dirección contraria por non meterse en líos e non complicarse a vida, dirixiuse rapidamente cara ao sitio de onde procedían os berros e alí atopou a señora intrépida e descargando bastonazos contra o mozo e uns metros máis alá a súa propia nai, é dicir, a nai do policía, que casualmente resultou ser a muller roubada. Por suposto, o seu fillo recuperou o bolso e detivo o autor do roubo. A este debíanlle dar a medalla á mala sorte.

Esta columna publicouse orixinalmente o 31 de maio de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Almas de arenque

30 de Mayo de 2016 a las 20:58

Nunha carta dirixida a unha prima, unha vez, Einstein describiu a Marie Curie, a célebre científica polaca que conseguiu o Premio Nobel en dúas ocasións, como unha muller dotada cunha intelixencia excepcional, pero provista coa alma plana dun arenque. Esa foi a impresión que o famoso autor da teoría da relatividade sacou dos días que tivo a súa colega invitada na casa de Engadine, preto de Zürich. Pareceulle que aquela señora tan importante carecía de sentimentos e que non se alegraba nin se deprimía con nada.

Acabo de ler unha carta dela, acabada de publicar nos Estados Unidos. Vai dirixida á Academia Sueca, cando esta douta institución lle suxeriu a conveniencia de que non acudise á cerimonia de entrega do Premio Nobel de Química, debido ao escándalo que acababa de provocar a noticia dos seus amores cun home casado.

É unha carta na que a frialdade elegante da intelixencia non consegue apagar o lume da indignación. Estaba namorada. Como estivera antes do seu marido, Pierre Curie, morto a consecuencia dun accidente estúpido, atropelado por un coche de cabalos. Anos despois, Marie seguíalle escribindo fermosas cartas de amor, contándolle cousas, como se estivese vivo. Naturalmente, Einstein non tiña por que saber isto. En todo caso, vese que á hora de xulgar aos demais, o físico alemán tampouco debía andar moi lonxe dos arenques.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de maio de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Nai e filla

29 de Mayo de 2016 a las 0:10

Non direi o seu nome porque podería molestarse, pero tiven eu unha veciña, alá polos anos cincuenta, que pasaba por ser unha muller fatal. Vestía roupa cinguida, levaba os labios cubertos por un carmín da color vermella intensa do pementón, gastaba saia tubo apertada como un guante e lucía uns amplos escotes de artista de cine, autenticamente desparramados. Mesmo o cura da parroquia aludiu varias veces desde o púlpito, ben é certo que de xeito velado, á condición de pecadora daquela muller.

Vina hai uns días, de pasada. Conserva o garbo, anda dereita, co orgullo de quen sabe que aínda sería capaz de romper unhas mangas, pero sen o porte desafiante e percherón dos anos mozos. Ía acompañada por unha rapaciña nova, filla dela con toda seguridade: os mesmos ollos, a mesma boca, o mesmo nariz, a mesma cara.

Nada que se parecese, non obstante, ao aspecto provocativo da nai cando era moza. Empezando pola roupa: unha blusa elegante e sinxela, uns vaqueiros ben cortados, máis ben frouxos, e unha discreta cinta branca no pelo. De afeites, nin rastro, pura cariña lavada. Pareceume que a mirada era tamén diferente, azul e prácida, sen lume nin chispas. Supoño que un cura de hoxe carecería de argumentos para poñela na picota. A pesar de todo, estou seguro de que esta mociña podería provocar catástrofes no mesmo ceo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 29 de maio de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un regalo

28 de Mayo de 2016 a las 21:57

Continuando cos irmáns Quesada, a quen lles fixeron unha homenaxe en Ourense o outro día, non falei aquí nin de Heriberto, nin de Antonio, nin de Fernando, periodista o primeiro, pintor o segundo e debuxante o terceiro. Deste último podía dicir tamén futbolista, pois el foi un dos meus preferidos cando eu era rapaz e el xogaba no Ourense. Fernando é ademais un bo contador de historias, moitas das cales lle sucederon como funcionario de Facenda. Eu mesmo fun testemuña dalgunha, o día que lle fun pedir por un veciño meu, de Vilariño, co interfecto diante, e Quesada recoñeceuno de seguida como un individuo que recibía a tiros os inspectores.

A pesar de todo, tratouno ben, dándolle recomendacións moi sensatas. Por exemplo, que cando os funcionarios lle fosen inspeccionar as instalacións, que non lles disparase por nada do mundo, pois podía ir preso, e que era mellor que os atendese, aínda que lle metesen unha multa ou lle puxesen un precinto nos aparatos. Que neste caso, ademais, aínda que aqueles fosen de papel, que non os rachase.

No acto de homenaxe que se celebrou a semana pasada en Ourense, segundo me contaron, Fernando Quesada falou doutro señor, ao cal tamén lle resolveu un día un problema, e que tempo despois se lle presentou no despacho cun regalo para agradecerlle a xestión. Consciente dos seus deberes de funcionario, o meu amigo rechazou o obsequio dun xeito terminante, case ameazando. O outro retirouno e díxolle que entón, se non lle aceptaba aquilo, que lle permitise polo menos traerlle máis tarde un saco de mazás da casa. Como tampouco llas aceptou, o home, desconcertado, acabouno invitando a un pecado (el dixo outra cousa), pagado por el.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de maio de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Xente que cae do ceo

27 de Mayo de 2016 a las 0:27

A Manga é unha minúscula aldea próxima a Xinzo de Limia, practicamente sen historia, pero na que hai anos ocorreron dous sucesos singulares. Unha tarde de verán, desde o alto dunha das abidueiras que se erguen á beira do camiño que vén de Lamas, diante dun xentío inmenso chegado de moitas leguas á redonda, un tal Leonardo botouse a voar cunhas alas de palla coa pretensión de ir a Vigo e volver. Alí mesmo afuciñou.

Descalabrado pola zoupada, pasou pola vergonza de ser transportado por un carro de bois. O segundo suceso ocorreu cando eu era neno. Un día escuro de inverno, a iso das catro da tarde, alguén empezou a correr a noticia de que na Manga, mesturado coa chuvia, caera do ceo un home espido. En pouco tempo xuntouse unha cristiandade enorme de xente atraída pola marabilla. Durante varias horas, empapados pola chuvia, os congregados buscaron inutilmente o caído.

Máis de corenta anos despois, o prodixio acaba de repetirse na vila eslovaca de Tisovec. O domingo pasado pola mañá escoitouse un trono espantoso e no medio da praza caeu do alto, como se fose un raio, un home en pelota. Ao contrario do que sucedeu na Manga, o espido foi visto por moita xente e máis tarde capturado polo propia policía. Parece que se trata dun húngaro. Con carné de identidade, a cousa carece de interese. Como se Deus se lle aparecese a un americano e este o gravase en vídeo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de maio de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha frase célebre

26 de Mayo de 2016 a las 0:26

Un día, hai case douscentos anos, Goethe ía paseando pola cidade alemá de Maguncia e viu como unha multitude exaltada perseguía un home e unha muller, sen dúbida co propósito de linchalos. Eran dous franceses xacobinos, membros, polo tanto, do partido que en Francia impuña o terror naquelas datas, cando a guillotina cortaba cabezas sen parar. Os executados xa non eran só os aristócratas, senón tamén a xente normal. Como consecuencia de tal barbarie, había moitas persoas indignadas en toda Europa.

Esa foi a razón de que aqueles dous franceses estivesen a punto de perder a vida a mans dun grupo de cidadáns enfurecidos polas noticias que chegaban de París. Salváronse porque Goethe, ademais de ser un señor respectado, era tamén un home valente e saíu en defensa deles, enfrontándose á carraxe dos indignados.

Estes non entenderon a conduta do escritor, que lles pareceu inxusta por protexer a uns asasinos, responsables da morte de moitos inocentes. O mesmo Goethe aceptou que era así. Foi entón cando pronunciou aquela célebre frase: “Eu prefiro a inxusticia á desorde”, coa cal quería dicir que prefería salvar a uns terroristas, sabendo que era inxusto, que provocar unha explosión de desorde e moitas mortes máis aínda. É unha frase mal entendida, chuspida sempre na cara do propio Goethe. Eu aínda a escoitei onte na radio.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de maio de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unhas palabras polo medio

25 de Mayo de 2016 a las 0:25

Non direi o seu nome por varias razóns. Primeiro, porque non lle gardo rancor; segundo, porque a vinganza non me produce pracer; terceiro, porque no fondo lle teño que estar agradecido. Estou falando dun antigo compañeiro de estudos que tiña estatuto oficial de santo: era modoso, rezaba na capela cos ollos cravados no sagrario e non falaba nunca nas filas. Por se fose pouco, mantiña conversas piadosas no recreo, evitaba a murmuración e estudaba moitísimo. Loxicamente, levaba a insignia dos alumnos modelo.

No fútbol, xogabamos en equipos contrarios. El, de defensa; eu, na dianteira; el, con vinte centímetros máis de altura e a proporción equivalente en músculos e peso; eu, menos. Se a estas vantaxes da natureza lle engadimos mal xenio, cólera e rabia, como resultado temos un túzaro. En verdade, así era aquel querubín.

Desde entón, non se me despistan facilmente. A primeira vez que vin o senador Gingrich na televisión, intuín que pertencía a esta raza. Non me sorprendeu coñecer despois que o campión da nova moral, antes fora porreiro e lector de pornografía. Agora estréase como novelista. Na lapela do seu libro, como propaganda, aparecen dúas frases eloxiosas dos seus reputados periodistas. Cun pequeno detalle: no seu día foron escritas contra el: agora convertéronse no contrario. Bastou con quitarlles algunhas palabras polo medio.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de maio de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net
Página 30 de 194« Primera...1020...2829303132...405060...Última »