Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es

O amigo Xavier

9 de Enero de 2012 a las 0:01

Onte celebrouse en Vigo unha homenaxe a Xavier Pousa. Escribín uns folios para ler alí, pero a última hora non puiden asistir, aínda que enviei as miñas palabras para que alguén as lese por min. Pola mañá, estiven en Mondariz-Balneario preparando uns actos culturais que terán lugar en setembro e que se chamarán Encontros no Grial. Parte da sobremesa transcorreu falando de Pousa, con quen compartín algunhas tertulias nos salóns do Balneario. El estivo moi vinculado afectiva e profesionalmente con aquela localidade, a onde acudía con frecuencia, de xeito especial con motivo das actividades relacionadas coa pintura.

Dicía o alcalde da vila que Xavier tiña o convencemento de que estivera en Mondariz antes de estar alí por primeira vez. Non sei qué querería dicir o pintor, el que era tan pouco retórico e falaba cun sentido común que non admitía xogos falsamente poéticos nin pirotecnias de tipo verbal. Supoño que falaba con ironía e con humor. A non ser que se tratase dun soño. En cuestión de soños, Pousa era capaz de inventar o mundo.

Esa era a súa maxia verbal. Foi, xunto co noso común amigo Xulio Losada, de Ourense, un dos mellores narradores orais que coñecín na miña vida. Se se me permite a expresión, contaba como Deus. Nunca souben, nin me importou sabelo, se o Generoso (creo que se chamaba así), un dos seus personaxes favoritos, era un ser real ou un ente de ficción. Para min existía. Dáballe vida Xavier coas súas palabras, da mesma maneira que lle daba vida a outros seres humanos e outras cousas cos seus pinceis. Eu oínlle inventar un país enteiro, o Brasil. Cando estiven alí anos despois, decateime do ben que o inventara. Magnífico, real.

Esta columna publicouse orixinalmente o 9 de xaneiro de 2002 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A morte de Dizzy

8 de Enero de 2012 a las 0:01

En realidade chamábase John Birks Gillespie, pero todo o mundo o coñecía polo nome de Dizzy, que en inglés quere dicir algo así como “atolondrado”. O alcume pretendía describir o seu carácter movido e nervioso, sempre inclinado cara á gamberrada, especialmente cando se atopaba actuando nos escenarios. Non era capaz de tocar sen máis, como o resto dos músicos que integraban os grupos de jazz dos que formou parte: tiña que facer o pallaso. Ás veces, tiráballe pelotiñas de papel aos compañeiros ou facíalles burla por detrás.

Por culpa destas bromas, nunha ocasión recibiu unha navallada. Cando tocaba na orquestra de Cab Calloway, parece que un día se excedeu na imitación burlona do xefe mentres este interpretaba con entusiasmo unha balada no célebre Cotton Club, en Nova York, o cal provocou gargalladas entre o público. Ao rematar, nos camerinos houbo liorta e Dizzy saíu de alí co smóking branco manchado de sangue. Por fortuna, non morreu entón.

Para deleite dos afeccionados ao jazz de todo o mundo, durante anos foi un dos seus creadores e intérpretes de máis prestixio e con máis talento. A súa figura de trompetista heterodoxo, coas meixelas inchadas de maneira ridícula, como se fose unha ra, e unha trompeta extravagante, dobrada corenta e cinco graos cara arriba como consecuencia dun pisotón accidental, convertérono nun mito moi querido. Onte desapareceu, vítima dun cancro. Xa nunca máis lle escoitaremos tocar A Night in Tunisia.

Esta columna publicouse orixinalmente o 8 de xaneiro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un santo parviño

7 de Enero de 2012 a las 0:01

De Xosé de Cupertino todo o mundo dicía que era gafe: un día, no convento onde pretendía conseguir unha humilde praza de leigo, rachou sesenta e sete vasos, non dun golpe único, accidental e catastrófico, senón que lle foron caendo das mans un por un ao longo da tarde, conforme os ía lavando. Despois desta experiencia, os superiores quitárono da cociña e déronlle traballo como mozo de comedor. Nese destino tampouco aguantou moito tempo. Como camareiro foi absolutamente desastroso, inigua lable na torpeza.

Primeiro non conseguía distinguir entre o pan branco e o pan moreno, ademais de que lle botaba a sopa pola cabeza aos frades, rachaba os pratos e tropezaba cada vez que levaba unha bandexa na man. Entón puxérono a servir auga, nada máis que iso, pero tardou un mes enteiro en aprender unha tarefa tan sinxela.

A esas alturas, xa ninguén lle chamaba doutra maneira que Burro. Un día, por fin, botárono á rúa por inútil. O pobre buscou refuxio na casa dos seus pais, que tampouco o quixeron. Desde entón dedicouse a pedir, aínda que sen moita fortuna. Varias veces o confundiron cun ladrón, o cal lle valeu pasar polo cárcere. Despois de morto, a Igrexa Católica proclamouno santo. Non ten demasiados devotos, pero convén rezarlle de vez en cando. Non por nada especial, senón para que os santos listos non se rían del no ceo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 7 de xaneiro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un golpe

6 de Enero de 2012 a las 0:01

Alá polo principio dos anos oitenta, no século pasado, un día atopei na rúa a un político galego que actualmente desempeña unha dirección xeral na Xunta de Galicia e que tiña mal aspecto. Estaba pálido e demacrado, cos ollos afundidos e un estado de ánimo moi baixo. Antes de que eu lle preguntase qué lle sucedía, xa se adiantou el para dicirme que se atopaba fatal como consecuencia dun accidente de automóbil que sufrira perto do Carballiño, onde residía, cando o coche que conducía saíu da estrada e foi caer a un campo próximo. Recordo que era por estas datas de nadal nas que estamos agora e que ía moitísimo frío.

O que me sorprendeu foi que, polo menos aparentemente, o meu amigo non presentaba sinais de estar ferido, nin sequera de padecer algún negrón ou mazadura. Pensei que a procesión ía por dentro, cando el mesmo me aclarou: —«Non, o que me pasou foi que caín nun charco, molleime todo e collín unha gripe que non dou botado fóra».—

Desde entón téñoo contado moitas veces como exemplo de disparate. Onte experimenteino en propia carne. A eso das oito da tarde camiñaba polo Paseo en Ourense, con cara de dolor e unha man tratando de aliviar a cabeza, cando me atopei cun amigo que me preguntou se me pasaba algo. Díxenlle a verdade, que acababa de recibir un golpe, pero sen darlle máis detalles que, como era de esperar, me requeriu a continuación. Cunha gran sensación de ridículo, conteille o que me sucedera, é dicir, que me deran cun caramelo mentres contemplaba a cabalgata dos Reis Magos. Foi como unha pedrada. Espero que non sexa un sinal de algo peor: que este ano os Reis me botasen carbóns.

 Esta columna publicouse orixinalmente o 6 de xaneiro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un insulto pobre

5 de Enero de 2012 a las 0:01

Ademais de ser un grande escritor, sen dúbida un dos mellores novelistas españois vivos, Juan Marsé é tamén unha magnífica persoa. Estando con el, todo resulta natural, non compite por chamar a atención e deixa o protagonismo da conversación aos outros: el é mais ben calado. Non obstante, ten graza e unha mala uva corrosiva que emprega de cando en vez, sobre todo para definir aos colegas que detesta. Por exemplo, nunca puido ver a Baltasar Porcel, de quen di que é a mellor pluma catalá despois de Carmen de Lirio.

Como é lóxico, ao aludido non lle gustou nada a frase, que debaixo da súa brillantez evidente encerra unha dose non menos intensa de maldade. O que sucede é que, tal como acabo de ler nun artigo, a resposta de Porcel foi pobre, é dicir, sen agudeza, e vil, ou sexa, cunha forma de maldade impura, encanallada.

Non se lle ocorreu outra cousa que escribir un conto para chamarlle a Marsé iso que lle vén a mente á calquera individuo cabreado: fillo de mala nai, con palabras punteadas. Para iso, mellor gardar silencio. Xa sei que para quedar calado ante os ataques doutro é preciso que haxa grandes doses de desprezo, que non debe de ser o caso, pero con todo, Porcel tiña unha saída mellor: dicirlle a Marsé que resulta feo insultar a un colega, aínda que se faga con graza. Sería a única maneira de fastidiar a un corazón nobre.

 Esta columna publicouse orixinalmente o 5 de xaneiro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Recordo de María Callas

4 de Enero de 2012 a las 0:01

Unha vez oínlle dicir á miña nai, cando eu non tiña máis de doce ou trece anos, que os ollos de María Callas eran os ollos máis fermosos do mundo. Facía aquel comentario mentres miraba unha revista de cotilleo na que aparecía a célebre soprano no teatro de La Escala, recollendo os aplausos despois dun dos seus grandes triunfos como cantante. Foi a primeira vez que escoitei o nome da artista. Uns minutos máis tarde, eu mesmo comprobaría que a frase que acababa de escoitar era certa: tiña uns ollos fantásticos.

Desde entón, foi un dos meus personaxes favoritos. Seguín a súa relación tormentosa con Meneghini, aquel gordo infeliz que a adoraba e que un día observou abraiado, por unha das ventás do luxoso barco de Onassis, como este lle pasaba a man polo cabelo e a bicaba, sen que ela amosase ningunha resistencia. Entre Meneghini e Onassis, eu quedábame co primeiro: máis culto, máis feo e máis pobre. Un perdedor irresistible. A María só se lle podía perdoar porque a lenda aseguraba que entregara por amor a súa voz, a máis fermosa de cantas existiron, a aquel millonario patán e caprichoso. Un estudo que acaba de aparecer no New Yorker demostra, non obstante, que a Callas non regalou nada: perdera as facultades moito antes. Resulta mellor así. Despois de todo, a Onassis iso da voz debíalle importar un pito.

Esta columna publicouse orixinalmente o 4 de xaneiro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Esperar

3 de Enero de 2012 a las 0:01

Hai un par de meses, un amigo regaloume un libro antigo, impreso en Pamplona no ano 1839, que estivo agardando turno ata agora antes de que puidese botarlle unha ollada. Por fin, empecei a lelo. Trata do amor entre homes e mulleres e, polo que sospeito, debeu ser unha obra moi atrevida e avanzada para aquela época. O autor, un francés catedrático de Mediciña, no prólogo da edición que teño eu, que fai o número 56 das impresas ata o ano que figura na capa, quéixase de que moitos lectores, sobre todo entre os máis ignorantes, o teñan criticado, co argumento de que fala con crudeza de cuestións delicadas.

Naturalmente, nada neste libro curioso escandalizaría hoxe a ninguén, nin sequera a un alumno de primaria, a pesar de que hai capítulos que, tal como aparecen enunciados,  poderían inducir a pensar o contrario. Cóstanos imaxinar, sen embargo, afeitos como estamos a pensar no pasado con simpleza, que en 1839 se publicasen libros así.

Hai afirmacións nas súas páxinas moi divertidas, como a que di: «Es cierto, según lo notan los naturalistas, que los pájaros que tienen más plumas, son los que aman más apasionadamente a sus hembras, y por la misma razón, los hombres más velludos son los más enamorados». Ou esta outra: «Se observa también entre los animales que los más lascivos son los más pequeños y los que viven menos, y si esto es así, como nadie duda, la mujer debe ser más lasciva que el hombre, puesto que en general es más pequeña y vive menos». Supoño que xa entón eran bobadas. Máis de século e medio despois, está claro. Non hai parvada que resista o tempo. Lástima que ás veces haxa que esperar tanto.

 Esta columna publicouse orixinalmente o 3 de xaneiro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un ourensán do Brasil

2 de Enero de 2012 a las 0:01

Poucos galegos saben que a cidade de Juiz de Fora, no estado de Minas Gerais, onde naceu o novo presidente do Brasil, Itamar Franco, foi fundada no século XVIII por un ourensán chamado Antonio Vidal. Eu mesmo participei no descubrimento das probas documentais que así o acreditan e que viñeron resolver de forma definitiva unha longa e agria polémica que tiña enfrontados a varios historiadores brasileiros, divididos entre unha maioría que pensaba que Vidal era portugués e unha minoría que defendía a súa orixe galega.

Todo o que se sabía ata hai pouco era que o fundador nacera nunha parroquia chamada San Mamede, un topónimo que abunda tanto en Galicia como en Portugal. Con esa pequena pista, presentáronse un día na miña casa de Xinzo de Limia o novelista Eduardo Blanco Amor e un escritor brasileiro chamado Pablo Núñez Arca: oíran dicir que por alí preto había unha parroquia con aquel nome.

O dato era certo e alá fomos en auto para consultar os libros parroquiais. Despois de vencer con dificultades a resistencia dun cura túzaro e zulú, puidemos acceder ao rexistro. Repartímonos o traballo e a sorte quixo que na terceira folla do libro que estaba mirando eu aparecese á marxe o nome de Antonio Vidal. Como o brasileiro era algo tolilates, coa emoción disparóuselle o corazón e tivémolo que atender alí. Despois, reposto e desbordado, prometeulle ao cura unha viaxe a Brasil e unha igrexa nova.

 Esta columna publicouse orixinalmente o 2 de xaneiro de 1993 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A noite do pobre

31 de Diciembre de 2011 a las 0:01

Tal día como hoxe, pola noite, ó cambiar o ano, nas aldeas da miña terra os mozos dedicábanse a unha cousa que se chamaba andar ás cancelas, que consistía en coller canta cancela atoparan, normalmente as que servían para pechar as hortas, e levalas lonxe do seu emprazamento habitual, atrancando os camiños con elas, sobre todo o camiño que levaba á igrexa parroquial. Aínda que o típico eran as cancelas, sen embargo valían tamén outros obxectos, especialmente os carros, pero tamén as escadas, os xugos de xunguir as vacas, os arados, as grades e calquera cousa que atoparan nos patios ou nos currais.

Pola mañá, ó ir á misa, era unha broma, e víase á xente recollendo todo canto lle levaran pola noite, sufrindo as burlas e as risas daqueles que se libraran, que non eran moitos. Estaba prohibido enfadarse, aínda que ás veces o encordio resultaba unha miga pesado, especialmente cando se trataba de volver para a casa cun obxecto grande, como podía ser o carro das vacas. A pesar de todo, nunca vin a ninguén que o tomase a mal.

Minto, había un. Era un tipo algo fanfarrón, bastante infeliz, que presumía de rico, aínda que non era tanto como el mesmo dicía. Moitas veces oín a varias señoras maiores que lle rifaban e lle chamaban charrelo, unha palabra que nunca vin en ningún diccionario, pero que daquela estaba moi viva na miña terra e significaba algo así como trapalleiro ou persoa que fala sen moito sentido. Este señor enfadábase todo, non porque lle levasen o carro ou calquera pertenza da súa propiedade, senón polo contrario, é dicir, porque nunca lle levaban nada. Entendíao como unha humillación. Debía sentirse o home máis pobre da parroquia.

 Esta columna publicouse orixinalmente o 31 de decembro de 2001.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cousas de paxaros

30 de Diciembre de 2011 a las 0:01

Haberá tres ou catro anos, un día atopamos nunha estrada próxima a Baiona, tirado nun valado e ferido, a un rapaz noviño que acababa de ser pillado por un coche incivil, deses que foxen a todo meter cando causan unha desgraza. Era delgado e loiro, con cara de bo, e tiña unha perna esfolada, aínda que non rota. Subímolo no noso auto, metemos a bicicleta na parte de atrás e marchamos con el para a casa, co obxecto de que chamase por teléfono desde alí aos seus pais e curalo mentres tanto cunha pouca auga osixenada.

Foi un regalo. O rapaciño dedicábase a observar paxaros e sabía moitísimo sobre os seus costumes, as súas características, os seus nomes e todo canto un se pode imaxinar. No tempo que estivo con nós, falounos da súa afección con tanto fervor que daban ganas de mercar uns prismáticos e saír polos campos a imitalo.

Revivín aquelas horas no día de onte, durante un xantar. Entre os comensais había un amigo coa mesma paixón polos paxaros. Contounos como hai aves que non miden máis de dez ou quince centímetros e que voan desde América dun salto único, sen parar, durante seis mil quilómetros. Confesou a súa fascinación por esta marabilla, que compartimos e que debe de compartir case todo o mundo. En realidade, todo o mundo, non. Supoño que o condutor do coche aquel que fuxiu só admira as aves de curral, sobre todo no prato.

 Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de decembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net
Página 194 de 200« Primera...102030...192193194195196...200...Última »