Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Conferencia

20 de noviembre de 2015 a las 0:20

A conferencia que dei o xoves na Fundación La Caixa, en Barcelona, era de pago. Quero dicir que o público tiña que pagar trescentas pesetas* para escoitala. Cando me dixeron isto por teléfono, unha semana antes, quedei bastante sorprendido, incluso algo perplexo, a pesar de que hai anos, en Canadá, xa coñecera esa mesma experiencia. A sorpresa viña, máis que nada, de que fose unha fundación a que recorrese a ese tipo de métodos e tamén porque eu supuña que cobrar a entrada a unha conferencia debía de ser unha medida disuasiva.

A resposta que me deron ía exactamente na dirección contraria, é dicir, a demostrarme que chegaran á conclusión de que cobrar contribuía a animar á xente a asistir. O que se paga ten sempre máis valor. Nestas situacións, eu teño a tendencia, quizais excesivamente confiada, a respectar a opinión dos expertos, ademais de que no argumento que me ofreceron había unha lóxica poderosa, polo menos no que se refire á idea de que as cousas que custan diñeiro dá a sensación de que teñen máis valor que aquelas outras que se regalan. Pode ser.

O caso foi que tiñan razón os expertos: vendéronse todas as entradas e houbo que habilitar unha segunda sala, con circuíto pechado de televisión, para atender as demandas. Confeso que cando entrei no auditorio e vin o ambiente, quedei asombrado. De maneira que me dispuxen a que todas aquelas persoas, que pagaran por estar alí, o pasasen ben. O que fixen entón foi contarlles historias.  Como vin que rían, ás veces ás gargalladas, seguín. Deume a impresión de que estaban felices, como nenos aos que lles contan contos. Eu non o estaba menos. E por riba, pagáronme por facer aquilo. Para min foi igualiño que se me pagasen por comer un xeado de chocolate.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de novembro de 1999.

(*) Equivalente a 2 euro, aprox.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Ler a Borges

19 de noviembre de 2015 a las 0:19

Cando Adolfo Suárez era presidente do Goberno, nunha viaxe oficial que fixo á Arxentina, un periodista local, maliciosamente inspirado por un colega madrileño que coñecía ben o político español, preguntoulle se lera a Jorge Luís Borges, a gloria literaria do país. Naturalmente, a resposta foi o que se podía esperar: dixo que si. Non era outra cousa que a introdución necesaria para deixar ao interpelado en ridículo cunha segunda pregunta, esta dirixida a que explicase cal dos libros do escritor lle gustara máis.

Sen dubidar un segundo, Suárez contestou: “Todos”. O incitador da trampa fartouse de contar a historia nas tertulias de Madrid, glosando con palabras escandalizadas o que el chamaba un  papelón. Pouco despois quixo repetir a sorte en Bogotá con García Márquez, pero saíulle mal. A xente lista aprende rápido e ben.

Acabo de escoitar na radio ao citado periodista falando de Adolfo Suárez nuns termos eloxiosos que non serían difíciles de compartir se non viñesen de tal bolboreta. Que o ex-presidente non lera a Borges carece de importancia; hai millóns de españois que tampouco o leron, incluído probablemente o autor daquela maldade. Debe ser moi agradable que un presidente sexa un bo lector, pero é máis necesario que teña instinto político: unha virtude que pode salvar a todo un país, incluídos os que len a Borges.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de novembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Pepe Hierro

18 de noviembre de 2015 a las 0:18

O xoves pola noite, nada máis chegar de San Sebastián, souben a través da televisión dos problemas de saúde de Pepe Hierro, internado nunha clínica de Cartaxena en estado grave. Eu pensaba velo en México a fins deste mes, durante os encontros literarios que se van celebrar na cidade de Guadalajara, onde estaba programada unha homenaxe á súa persoa. A última vez que o vin foi en Madrid, hai seis meses. Subimos xuntos as escaleiras do Palacio Real, el collido do meu brazo, para asistir á recepción que o Rei lle dá aos escritores con motivo do Día do Libro. Tardamos unha eternidade en chegar ao piso principal, pois cada poucos banzos, o poeta tiña que parar a coller aire. Non deixou de facer bromas sobre o seu estado.

Nun dos descansos, Hierro confesoume un pecado grave: que a pesar de todo, co enfisema que lle paralizaba os pulmóns bourándolle o peito cada minuto do día e da noite, aínda seguía fumando de xeito clandestino, sen que Angelines o soubese. Por suposto, non lle din consellos nin lle dixen que aquilo que facía era unha loucura. Hai cousas que non se poden dicir sen caer no ridículo. Despois de todo, levaba anos tendo problemas co tabaco.

Recordo unha vez que estabamos nuns grandes almacéns, coas respectivas mulleres, mercando unhas luras que el quería cociñar aquel día para os catro. Mentres elas entraban no supermercado, nós quedamos fóra, nunha das plantas, falando. Nada máis sentirse libre, Pepe acendeu un cigarro, só para darlle unhas caladas, segundo se xustificou comigo. Niso que, por un olvido, a súa muller apareceu de volta, de xeito inesperado. O poeta deixou entón caer o cigarro subrepticiamente, pero un señor que pasaba por alí, no momento máis inoportuno, avisouno, pensando que fora un acto involuntario.  Hierro resolveuno coa graza de sempre e Angelines reprochoullo cun sorriso, tamén como sempre. En fin, querido Pepe, aguanta, que no ceo está prohibido fumar.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de novembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un rapaz dilixente

17 de noviembre de 2015 a las 0:17

O outro día, mentres esperaba a hora de embarcar no avión que me ía levar de Baltimore a Nova York, entrei nunha das cafeterías do aeroporto para tomar un café. Atendeume un rapaz negro duns vinte anos, de andar torpe. Pola maneira de falar e pola inocencia alegre e limpa da mirada que me dirixiu, decateime de que sufría algún tipo de atraso mental. Fixo o seu traballo  con dilixencia, esaxerando un pouco, iso si, o acto simple de limpar a mesa, que me pareceu formaba parte do seu orgullo profesional. Deixouna como unha patena.

Despois de servirme, quedou parado un momento diante de min, sen dicir nada, mirándome fixamente con ese mesmo sorriso que me dedicara ao principio, e preguntoume cantos anos tiña eu. Cando lle respondín, contoume que el ía cumprir vinte e que súa nai xa pasaba dos sesenta. Sen máis, marchou atender outra mesa.

O primeiro que fixo foi pasar o pano sobre a superficie da táboa, repetindo dun xeito case automático os mesmos movementos que realizara antes para min. Mentres falaba co novo cliente, supoño que preguntándolle cantos anos tiña e dicíndolle logo os que el xa cumprira, máis os sesenta que sumaba a súa nai, pensei que nalgún momento, non sei cando nin onde, alguén debeu decidir nun despacho darlle un traballo a ese rapaz. Naturalmente ignoro quen foi, nin por que razóns o fixo, pero fose quen fose, Deus o bendiga.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de novembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Xerusalén

16 de noviembre de 2015 a las 0:16

Para achegarse ao Muro das Lamentacións, en Xerusalén, hai que levar kipa, é dicir, esa especie de solideo que os xudeus practicantes poñen no cocote. De maneira que, cubertos con ese adminículo, alá nos fumos un grupo de amigos a mesturarnos cos xudeus ortodoxos, todos vestidos de negro, que naquel momento facían as súas oracións. Un destes últimos, vello de barbas brancas con aspecto venerable, foinos collendo un por un para darnos a bendición mentres cantaba impoñéndonos a man sobre a fronte. Pareceume un detalle simpático, incluso algo emotivo. Eu non sabía que o home facía aquilo a cambio duns dólares, que cobrou feliz.

Polo demais, a Xerusalén histórica é unha cidade moi fermosa, aínda que os lugares relacionados coa vida de Xesús resultan un pouco decepcionantes, o mesmo o Monte das Oliveiras que o Horto de Xetsemaní. O máis atractivo, polo menos para min, é a convivencia que se dá entre as relixións, aínda que non puidemos visitar as dúas mesquitas situadas na esplanada do Templo, que onte pecharon sen avisar.

Comimos en Belén, unha cidade que está sendo remozada de arriba a abaixo, hoxe convertida en territorio autónomo palestino. Nela conviven sen problemas, palestinos cristiáns e musulmáns, que residen en Israel, pero non teñen a condición de cidadáns do país. Polo que se pode deducir, os seus habitantes viven en parte do turismo e as peregrinacións que acoden a visitar a cova na que, segundo a tradición, naceu Xesús de Nazaret. Hai bos restaurantes e tendas de calidade. Por certo que entramos nunha delas para comprar algúns recordos e, de repente, o dono, un palestino que falaba español, berrounos: “¡Viva don Manuel Fraga!”

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de novembro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha chaquetiña

15 de noviembre de 2015 a las 0:15

Chamoume onte un amigo de Ourense para preguntarme, en ton cariñoso de broma, cales son os dereitos das galiñas. Referíase ao artigo meu do mesmo día, no que eu utilizaba unha expresión semellante, aínda que supoño que el estaba pensando na cuestión do trato que se lles debe dar aos animais en xeral. A verdade é que ignoro se existe algún país no que estean protexidos os dereitos das galiñas da mesma maneira que están os das vacas na India. En todo caso, sen caer en extravagancias, ese é un problema.

Eu recordo a experiencia que me contou un parente meu sueco, que un día, ao saír do dentista, atopouse con que vía a xente reducida do tamaño das formigas. Mentres ía para a  casa, loitaba tanto contra o medo de estar volvéndose tolo como co pánico que sentía diante da posibilidade de esmagar a alguén dunha pisada.

Desde que oín contar aquela historia, moitas veces me teño preguntado que sucedería se iso fose certo, é dicir, se houbese uns seres humanos de tamaño normal e outros máis, tamén humanos, con zapatiños, chaquetas en miniatura e todo o demais, do grandor dunha formiga. Fagámonos preguntas. Un señor con présa, correndo pola rúa por calquera motivo apremiante, ¿tería  coidado para non esmagar un dos pequeniños? ¿E se un destes últimos lle subise por unha perna a un grande e lle pegase un mordisco?

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de novembro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un bigote para os porfetas

14 de noviembre de 2015 a las 0:13

Pasei preto dunha hora diante do televisor vendo un deses individuos que queren amañar o mundo. Fixeime nos labios, o lugar exacto a onde hai que mirar para descubrir os tramposos: unha carnosidade arrugada e tacaña de cu de galiña. Estes tipos procuran disimular cos ollos e coas mans o que a boca delata sempre de forma inequívoca. Ao final, resulta cómica a falta de coordinación entre ambas cousas, como nesas películas nas que a voz non se corresponde co movemento dos labios.

Estou seguro de que me atopo diante dun cínico: contundente, satisfeito, feliz polo púlpito. Para propoñerse a si mesmo como modelo para os demais e atreverse a predicar a benevolencia absoluta da propia doutrina, hai que ser bastante golfo, polo menos se un descarta que se trate dun idiota ou dun iluminado.

Coñecedor do percal, contei as veces que empregou a palabra honestidade ao longo da entrevista: catorce. Tratábase da propia, por suposto. Polo demais, non prestei demasiada atención ao contido do discurso, unha retórica que un coñece xa desde antes de empezar. A realidade non se atopa nunca nas palabras, senón na cara, concretamente nesa parte que digo. Desde logo, se os tales profetas fosen máis conscientes deste feito, debían levar todos un longo bigote. Da mesma maneira que se levan pantalóns.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de novembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Crónica madrileña

13 de noviembre de 2015 a las 0:13

Estiven en Madrid para dar unha conferencia na Universidade Carlos III, no marco dunhas xornadas sobre a España das Autonomías, que nesta semana está dedicada a Galicia. A min tocábame falar con Gonzalo Torrente Ballester sobre escritores e letras galegas, pero tiven que intervir eu só porque o querido amigo acaba de pasar a gripe deste ano e tiña medo de que o volvese coller o frío. Fixo ben, aínda que perdeu un par de horas agradables, con centos de mozos e mozas cobizosos de escoitar falar de literatura.

Ademais, vai bastante frío. Por outra parte, como a universidade que goberna Gregorio Peces-Barba queda un pouco lonxe, alá en Getafe, hai que andar dun lado para outro en taxi e resulta inevitable expoñerse ao rigor dese coitelo frío, ás veces coa punta criminalmente afiada, que vén da serra cando sopra o vento do norte.

Por certo que o taxista que me trouxo ata o hotel contoume un catarro. Non me aforrou nada: nin as variedades da tos, nin as lágrimas, nin os afogos do peito, nin outras cousas menos santas, todo con pelos e sinais. Mentres tanto, eu ía pensando no fermoso acento con que falaba, difícil de identificar. Nun momento, empregou unha expresión que o delatou: “De aquella, yo trabajaba en un bar”. Entón xa lle preguntei de onde era. Díxome que das Neves e quixo saber como adiviñara que era galego. Pois polo “de aquella…”

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de novembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A nai

12 de noviembre de 2015 a las 0:15

Hai uns días, mentres vía na televisión un programa sobre a caída do muro de Berlín, recordaba as veces que estiven naquela cidade, coa barreira de cemento xa construída e tamén, anos máis tarde, con ela derrubada. Nunha das primeiras visitas, residín nunha casa que estaba na raia divisoria, de maneira que desde o meu cuarto, situado nun quinto piso, nada máis abrir a fiestra polas mañás, o primeiro que vía eran os militares e os cans da parte Leste, patrullando entre alambradas, no límite mesmo dunha terra lisa e arada, que eu supuña, despois souben que con razón, sementada de minas. Un día collín un tomavistas e púxenme a filmar, pero pouco tempo, porque deseguida, desde o outro lado, un policía fíxome xestos ameazantes.

Unha noite, sen saber como, acabei ceando cuns amigos na casa dunha parella alemá. No transcurso daquela velada, decateime de que o noso anfitrión estaba conmemorando, moi melancólico, a data na que fora botado a pique o Bismarck, o barco no que el servira durante a Segunda Guerra Mundial. Preferín non preguntar, máis que nada porque temía atoparme con que fora nazi.

Por outra parte, a imaxe que me chegaba daquel home, a traveso da conversa, non era a dun criminal ou dun canalla, senón a dunha persoa que vive unha traxedia. Había días que non sabía nada da súa nai, unha señora maior que residía do outro lado do muro e coa que se comunicaba por medio dos sinais que se facían polas tardes cun espello. Levaba tempo sen obter resposta. Despois de cear saímos a pasear por Berlín e aquel señor seguía cada vez máis triste, pois as copas que bebía lle ían incrementado o sentimento da súa desgraza. Cando nos despedimos, díxome: “Cambiaría o Bismarck pola miña nai”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de novembro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Esperemos que acabe ben

11 de noviembre de 2015 a las 0:21

Non me acordo onde foi nin por que razón tiven eu acceso a aquelas confidencias, pero o certo é que nunha ocasión escoitei contar con toda clase de detalles, nunha xuntanza de café, como se cocera un pucheirazo electoral, pucheirazo ao fin e ao cabo, aínda que se tratase daquelas eleccións sen carne que se celebraban durante os tempos de Franco. Supoño que debían corresponder a aquilo que chamaban os procuradores polo terzo familiar, ou algo así. O señor que contaba a historia fora protagonista principal, ou sexa, que fora el mesmo  quen preparara a trampa, que lle resultou ben, pois ao final conseguiu que o candidato que apoiaba, por certo o máis aberto e liberal, triunfase nos papeis sen gañar a votación.

O procedemento, seguido con todo descaro diante da vítima, un home, por certo, a quen eu coñecín e que non semellaba ser persoa de grandes luces, era bastante sinxelo. Consistía en que o encargado de darlle a volta ao resultado ía sacando as papeletas unha por unha e léndoas en voz alta, mentres os partidarios dos dous contendentes anotaban nun papel. Como todos se fiaban do cantador, este cantaba o que quería. Por suposto que arrasou.

Este tipo de prácticas supoño que xa non son posibles no noso país, aínda que foron moi frecuentes no pasado democrático anterior á guerra civil e practicadas o mesmo polas dereitas que polas esquerdas, pois todos somos fillos de Adán. En Estados Unidos, sen embargo, sendo descendentes deste mesmo pai, teñen a vantaxe de que cren máis no Paraíso do que cremos nós, en parte porque len a Biblia. Por iso son máis inocentes. Esa é a razón de que un se resista a pensar que houbo fraude nas eleccións. Sería fatal para a inocencia dunha sociedade que cre, por exemplo, que o bico que lle deu Gore á súa muller durante a campaña merecía algúns votos. Non estaría ben que votos tan líricos acabasen tan mal.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de novembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net