Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Un canalla normal

20 de noviembre de 2014 a las 0:20

No pasado mes de outubro, cando estiven en Fráncfort, contei aquí como non puiden asistir á presentación do libro sobre a vida de Leni Riefenstahl, nin ver en persoa, polo tanto, a esta  muller de 97 anos que me fascina desde os meus anos de estudante, cando souben da súa existencia. Xa me pasara algo semellante en Berlín, noutra ocasión, que tamén perdín, por culpa dunha conferencia miña, unha charla que daba ela, á mesma hora, a moi poucos metros da sala na que falaba eu. En Fráncfort conseguín, sen embargo, que me permitisen botarlle unha ollada ao libro, un exemplar único que tiñan na caseta da editorial e que só puiden consultar baixo a mirada vixiante dunha rapaza, preocupada porque non llo roubasen ou algo así.

Desde hai un par de días dispoño xa da citada obra. Onte dediqueille algún tempo, non só a ese título, senón tamén a outros que teño referidos á mesma señora. Confeso que eu son dos que creo na súa versión sobre a relación que tivo con Hitler, por máis que non desculpe o seu comportamento. Está claro que non foi a súa amante, senón a súa amiga, e que tampouco me custa crer, como ela afirma, que lle reprochou varias veces o seu antisemitismo.

O que máis me interesa de todo isto, á parte da personalidade artística de Leni Riefenstahl, as súas películas e as súas fotos, é a versión que nos dá de Hitler na intimidade, que aparece como unha persoa normal, non como un tolo. A min sempre me custou aceptar a visión daquel home como un demente ridículo, que contradí a convicción que teño de que a maldade, a ruindade ou o encanallamento, incluso a monstruosidade, son compatibles coa máis absoluta normalidade. Resulta fácil odiar a un Hitler que bota sangue pola boca, pero non o home educado e tranquilo que aparece nas conversas con esta muller, ferido por un amor frustrado e indignado polos crimes da Inquisición. É este ser normal, non aquel fantoche, o que me resulta repulsivo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de novembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

De dous en dous

19 de noviembre de 2014 a las 0:19

Eu non sei se don Antonio Cánovas del Castillo era tan feo como di Valle-Inclán e menos aínda se tiña expresión de can e patas de galo. Polos retratos que nos chegaron a través dos libros de Historia, parece un home convencional, quizais cunha lixeira aparencia canina de especie nobre, pero tampouco demasiado relevante. O que sen dúbida debe ser certo é que na conversa de diario, mesmo cos bedeis, metía unha gramática aplastante e repoluda, que Valle imita de forma intelixente e maliciosa nalgúns dos seus libros.

Menos escollida de falas foi dona Isabel II, que tiraba a muller de barrio, ocorrente e simpática. Do seu ilustre consorte, o mariconciño de don Francisco de Asís, dicía cousas tremendas; por exemplo, que estaba feito de pasta flora. Nada importante en aparencia, se non fose que esa frase era un simple pretexto para buscar a rima que lle permitía engadir que mexaba agachado como unha señora.

Entre Cánovas e a raíña Isabel II, algúns políticos conservadores teñen optado estes días polo modelo popular da segunda, aínda que con sal groso. Fraga dixo iso que todos sabemos que dixo e Jordi Pujol acaba de declarar que aos socialistas os hai que mandar á merda de dous en dous. A expresión do presidente galego, rotunda e diáfana, non necesita ser interpretada, resulta transparente. A do presidente catalán, en cambio, é outra cousa: ten bicho. Habería que saber por que dixo de dous en dous e non de cinco en cinco.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de novembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Explicación

18 de noviembre de 2014 a las 15:27

O martes pasado estiven en Ferrol para dar unha conferencia. Non puiden ver unha amiga miña, estudante de COU, que desde hai un ano me escribe unhas cartas moi amables, pero á cal non coñezo persoalmente. Vin, en cambio, outros amigos, sobre todo a xente que asistiu á conferencia. Chamoume a atención que, ao rematar, algúns dos presentes se achegaron para preguntarme polo gato Samuel, que polo que vexo, debe de ser o gato máis famoso e querido de toda Galicia. Díxenlles que está moi ben, que cada día se volve máis lambonciño e que agora colleu o mal costume, co cambio de horario que se produciu hai pouco, de reclamar o almorzo unha hora antes. Nisto compórtase como un reloxo automático e non hai maneira de impedilo.

A min, cando me preguntan polo gato Samuel, ás veces dáme algo de vergonza, sobre todo por dúas razóns. A primeira, porque nunha ocasión recibín unha carta dun señor que me dicía que tiña a sospeita de que Samuel non existía, que era unha invención literaria. A segunda, porque unha amiga miña escoitou en Ourense que eu non trataba ben o gato.

Non me importaría demasiado que me considerasen capaz de inventar un gato, como aquel amigo meu que inventou un can feroz, avisando da súa presenza nun letreiro, só para que non lle roubasen. Pero non me gustaría que me tomasen por un hipócrita ou un malvado que tortura gatos, máis que nada porque iso me recorda a un colega meu que escribía marabillas dun can ao cal lle pegaba patadas cada vez que se cruzaba con el no piso onde residían. Polo tanto, Samuel existe e incluso saíu un día na televisión. Respecto do trato, creo que é bo, fóra dalgunha maldición que lle dedico cando me esperta ás seis da mañá.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de novembro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un artefacto inútil

17 de noviembre de 2014 a las 7:50

Tardei en decatarme de onde me viña aquela incomodidade. Ao principio pensei que todo dependía da véspera: tertulia nocturna cos amigos ata altas horas da madrugada, tabaco, falta de sono… En fin, todos eses praceres que se pagan con atraso. Pero non tardei en advertir que máis que a incomodidade da resaca, que adoita ser espiritual e difusa, o que eu sentía era dolor física, exacta e inmediata, localizada en puntos moi concretos das costas, de maneira especial naqueles onde hai máis ósos que carne.

A culpa era da cadeira. Xa cando a vin, sentín algo de alarma. Atopeina demasiado aparente, como esas persoas que se proclaman tanto a si mesmas que xa sabemos que nos menten. Para ser unha cadeira, como para ser un individuo decente, abonda coa sinxeleza. Despois de todo, un non pretende outra cousa que sentar.

Dáme a impresión de que a persoa que deseñou o artefacto pensou máis en si mesma que nos demais. É bastante frecuente. Un vai polo mundo descubrindo obxectos de uso práctico que non serven para nada, pero que lle valeron ao autor para soñarse como artista: repuxados coitelos que non  cortan, estilizadas lanternas que non alumean, mecheiros quenon acenden, bolígrafos que non escriben. É como se alguén levase os calzóns na cabeza. Unha simple gorra parece máis bonita.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de novembro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un mal sistema

16 de noviembre de 2014 a las 0:16

Hai un par de días atopeime na rúa cun deses homes estatua, coa cara pintada de branco, que ultimamente se atopan con tanta frecuencia facendo o seu número ao aire libre para conseguir un pouco diñeiro. Estaba subido no alto dun caixón e parecía de pedra, cos movementos do corpo conxelados. Chamoume tanto a atención que me detiven a observalo discretamente desde lonxe. Por non mover, non movía as pálpebras nin os ollos e a respiración debía facela aos pouquiños, como se tivese pulmóns de paxaro.

A pesar de que non pasaba case ninguén pola rúa a aquela hora, o home seguía imperturbable no seu sitio, transformado en mármore. Decateime de que aquela quietude absoluta non só me sorprendía a min, porque pronto vin unha señora que se detiña tamén a mirar con cara de asombro, aínda que máis preto do mimo.

Pronto fomos varios os miróns, incluídos dous negros enormes, delgados e fortes, con cara de deportistas importantes. O caso é que ao cabo dalgún tempo, a señora adiantouse, sacou unhas moedas do bolso e depositounas no prato que o home tiña diante. De súpeto, empezou un barullo de asubíos impoñente, como unha orquestra enlouquecida que rompe a tocar: o artista que daba as grazas. Ao instante, saímos todos correndo. Supoño que a el lle gusta así, pero se non cambia o sistema, penso que vai perder moitos cartos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de novembro de 1995.

 

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un horto

15 de noviembre de 2014 a las 0:15

Nunha vila de Ourense, hai anos vivía un volteriano rabioso que dicía que era inimigo persoal e irreconciliable de Noso Señor Xesucrito. Era un tipo gracioso e popular, que durante os tempos da República desfixo unha procesión de beatas cun bote de pementos morróns, simulando que se trataba dunha bomba. O destino quixo que  a súa vida, que durante a guerra correu o perigo que non resultará difícil imaxinar, se salvase grazas á intercesión do mesmo cura a quen lle fixera centos de perradas, entre outras machacarlle cunha pedra a placa do Sagrado Corazón que tiña clavada na porta do patio.

A verdade é que o personaxe era un pobre home, ignorante e fatuo, cunha confusión mental duramente conquistada, na que se misturaban estudos de maxisterio, lecturas imposibles de filósofos que sobrepasaban os límites estreitos da súa cabeza, e o sal groso dun inxenio no que efectivamente brillaba a luz clara dun talento seguro. Era todo. O demais, carecía de interés,  pois sobráballe a seguridade sificiente con que se refería a cuestións para as cales carecía de calquera sensibilidade cultural que lle permitira, non digamos xa comprendelas, senon saber simplemente de que se trataban.

Non fará falta que diga que me era antipático. Direi, en cambio, que nunca despertou en min outro tipo de sentimentos maiores. E débolle, iso si, a imaxe cómica que teño de todos os dogmáticos, medren no eido que medren. Eses individuos que falan con seguridade, case sempre acompañada de irritación e furia descalificadora, de calquera idea, doutrina, conduta ou comportamento diferente daqueles nos que cren, parécenme exemplares magníficos do horto marabilloso e vizoso do ridículo. Un horto, que se moitas veces non fora regado con sangue e con bágoas, sería unha das creacións máis gloriosas da estupidez humana.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de novembro de 1991.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

As galiñas

14 de noviembre de 2014 a las 0:14

Dicíame onte un amigo, en relación co artigo no que eu confesaba a miña devoción polos raposos, que a el lle gustaría máis que tivese asumido a defensa das galiñas. Non estou de acordo. En primeiro lugar porque, en cuestión de simpatías, un non pode loitar contra as querencias do corazón, a non ser que faga como unha amiga da miña nai que visitaba os enfermos pobres da parroquia aínda sabendo que ao volver á casa sentía ganas de vomitar. Os amores forzados non son amor, por mais que  tampouco saiba o que son.

A min, as galiñas non me caen simpáticas, entre outras cousas porque son feas e ridículas. Teñen, ademais, algo de traidoras. Cando lle rouban a merenda a un neno, por exemplo, fano con aleivosía, achegándose suavemente, como se nada, para lanzar logo un picotazo rápido e seguro. Seino por experiencia.

Iso non quere dicir que lles negue o que lles corresponde. En cuestións de xustiza, convén separar as antipatías dos dereitos. E unha galiña, igual que un raposo, merece toda a consideración que se lle debe, pero non a que reservamos ás vítimas. Porque así como o zorro mata pitas, estas matan tamén a súa particular bichería, incluídas as miocas. A necesidade de comer convértenos a todos en depredadores para os demais. Desde logo, sabendo o que sei, se fose un bichiño, fuxiría da xente como do mesmísimo demo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14  de novembro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A falta de sombreiros

13 de noviembre de 2014 a las 0:23

Xa teño dito aquí outras veces que un dos heroes da miña infancia, incluso da adolescencia, foi un dentista da miña vila chamado Fausto Martínez Biel, a quen todo o mundo tomaba por tolo e que a min me resultaba unha personalidade fascinante. É certo que se trataba dun home raro, algo extravagante e solitario, pero dotado dunha grande intelixencia e con moito corazón.

As extravagancias levábano a imprimir tarxetas co falso título de marqués da Limia ou a exhibir un diploma no que un garda municipal de Reus, pretendido descendente dos Trastámara, lle outorgaba un ducado fantasma. A faceta xenerosa, en cambio, conducíao a axudar a toda a clase de necesitados, incluso recollendo a algúns na súa casa de por vida.

Fausto era un dos catro ou cinco señores que naquela época, na miña vila, levaban sombreiro. Todos eles o manexaban, sobre todo para os saúdos, cunha elegancia admirable. Consistía esta nun leve toque, case imperceptible, que non se sabía ben se dependía de que o chapeu subise uns milímetros no aire ou se, polo contrario, fose a cabeza a que se agachase na mesma proporción. En todo caso, o movemento aquel era perfecto, correctísimo.

Algo empezou a cambiar o día en que un gamberro lle furou o sombreiro a Fausto cun puro habano, facéndolle un buraco por onde cabían toneladas de zafiedade. Foi como se acabase unha época. Agora xa ninguén usa sombreiro, o cal non ten nada de particular nin ten por que ser lamentado. O que é lamentable, iso si, é a falta de cortesía, simbolizada na desaparición daquel toque distinguido.

Digo isto porque vin na televisión como un individuo lle dicía a unha muller que tiña cara de petardo e que todo o mundo sabía que lle puxera os cornos ao mozo e outras barbaridades polo estilo. Que lle calcen rapidamente un sombreiro a este tipo, aínda que non sirva máis que para tapar as verzas que lle saen da cabeza.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de novembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A voltas polo mundo

12 de noviembre de 2014 a las 0:22

Estou escribindo estas liñas no aeroporto de Barcelona, sentado nun butacón bastante incómodo, co ordenador posto sobre os xeonllos, mentres moita da xente de arredor me mira con sorpresa. Isto de que haxa persoas que aínda se sorprendan con este tipo de cousas prodúceme alegría. Cada vez resulta máis difícil atopar seres inocentes, capaces de entusiasmarse con nada. Recórdame aqueles anos nos que un simple aparato de radio portátil provocaba o pasmo ou cando os primeiros televisores deixaban a xente pampa.

Vou a Baltimore, nos Estados Unidos, e se quero cumprir coa miña obrigación diaria, non teño máis remedio que facer isto que estou facendo. Un nunca está seguro de que lle deixen utilizar o ordenador no avión, por medo a que poida perturbar os instrumentos de abordo. Ademais está o problema do cambio de hora.

Agora mesmo espero a chegada do meu compañeiro de viaxe, o escritor catalán Joan Perucho, compinche en tantas destas peregrinacións literarias. Xuntos estivemos na Unión Soviética, en Inglaterra e non sei en cantos sitios máis. Como se trata dunha persoa agradable e divertida, vello amigo de Álvaro Cunqueiro, o éxito está asegurado. O que temos que facer en Baltimore é pouca cousa: falar sobre literatura fantástica nun congreso de hispanistas americanos que van tratar ese asunto. Iremos contando.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12  de novembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un fotógrafo

11 de noviembre de 2014 a las 0:11

Recordando a ese fotógrafo do que falei onte, que metía os clientes nunha cuba de viño para sacalos de medio corpo, veume á cabeza a lembranza dun colega seu da miña vila que pintaba as fotos a man, cando non existía a fotografía en color. Eu teño unha. Estamos nela uns amigos de bacharelato, alá polos anos cincuenta. O curioso foi que un rapaz que se chamaba Tito, que tiña un brazo escaiolado, saíu con tres brazos na foto, pois o retratista ignoroulle o membro fracturado, que apenas se vía, e adxudicoulle un dos meus.

Eu nunca entendín de que vivía aquel home, nunha época na que, como dicía un panadeiro da miña vila, ata as formigas pasaban fame. O fotógrafo era un home alto e calvo, de aspecto quixotesco, que paseaba moito. Dábame a impresión de que a xente o tomaba un pouco de coña, como se aquela non fose unha profesión seria.

Persoalmente, desde que me quitou un brazo para pintarllo a alguén que xa tiña dous, tíveno por un chafalleiro. Bastantes anos despois, cando eu xa rematara a carreira, coincidín con el nun xurado para outorgar un premio de fotografía. Durante a reunión, ninguén lle fixo moito caso. Cando saímos, camiñamos xuntos un bo anaco de tempo, por coincidencia, xusto ata a súa casa. Diante das fotos de vodas que tiña no escaparate, díxome sorrindo: “Todo isto é basura. As miñas fotos verdadeiras están no corazón”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de novembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net