Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Dúas ou tres mentiras

21 de mayo de 2012 a las 0:01

Coñezo un escritor que leva diario e que o publica de cando en vez. Nunha das páxinas anotou un día que comera cun ilustre colega estranxeiro, premio Nobel de literatura e figura moi coñecida internacionalmente. Describía a velada con detalle e explicaba diversas circunstancias, desde a vestimenta do home con quen compartira unhas horas de conversa agradable, ata a agudeza do que se dixera durante o xantar. O que non comentaba era a verdade: que naquela xuntanza había douscentos comensais.

Acabo de ler nunha revista norteamericana un artigo sobre as mentiras de André Malraux, que contou bastantes ao longo da súa vida. Nas súas memorias, ou mais ben Antimemorias, como el mesmo as titulou, comenta a entrevista que mantivo en China con Mao en 1965, que describe como un diálogo fascinante entre dous colosos.

Agora din que non foi así, porque se coñecen outras versións da reunión, a do intérprete de Mao e a do embaixador francés en Pequín, ambos presentes aquel día. En primeiro lugar, non durou horas, senón minutos, e tratou de banalidades sen interese, incluído un comentario mortificante do Gran Temoneiro sobre os intelectuais revisionistas, é dicir, sobre o propio Malraux. O autor do artigo chámalle tramposo ao escritor. Quizais teña razón, aínda que tamén se podería pensar que os tramposos foron os outros dous.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de maio de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cociñeiros

20 de mayo de 2012 a las 0:01

Aquí, ao lado da casa onde vivo, hai un colexio, o mesmo no que estudaron os meus fillos. O outro día quixeron celebrar o Día das Letras Galegas e chamáronme para que lles dese unha charla aos rapaces. Aínda que me custa moito falar a nenos tan pequeniños, non podía negarme, de maneira que alá fun, sen saber ben que dicir. De pronto vinme contándolles un episodio que metín nun dos meus libros infantís e que tirei da vida real. Nese momento, xa me decatei de que estaban atentos e interesados, tanto pola cara que puñan como polo feito de que rían ás gargalladas, como se lles estivese narrando a historia máis divertida do mundo.

O suceso ocorreu en Suecia, hai anos, e foi que un día, cando nos erguimos pola mañá, un dos pequenos estaba subido nun tallo diante da cociña, onde tiña a cocer unha pota enorme na que fora metendo todo canto atopara na alacena: fariña (un paquete), fideos (outro), azucre (igual), sal (outro tanto). E ademais, un bote de marmelada, un queixo e dez ou doce coitelas de afeitar.

No coloquio, os nenos do colexio querían saber se aquel almorzo estaba rico; como fixera o rapaz para acender a cociña; se metera tamén algún ovo na pota ou se rachara algún prato. Cada vez que eu respondía, os risos eran máis grandes. Había, non obstante, entre os pequenos, un que parecía triste e que non participaba da festa. Contoume logo unha profesora que, na véspera, entraran os ladróns na escola e que, con ese motivo, viñera a Garda Civil para investigar, e que o citado rapaciño pensaba que ían por el, porque dicía pecados. Quizais foi mellor así, que permanecese como ausente, pois tiña cara de traste. Incluso de neno cociñeiro.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de maio de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Dous ditos

19 de mayo de 2012 a las 0:01

O luns, despois do xantar ao que fomos convidados en Cuntis, con motivo da celebración académica do Día das Letras Galegas, un grupo de amigos afeccionados ás tertulias de sobremesa quedamos un par de horas máis no restaurante, falando e comentando cousas. Había, entre os asistentes, un cura amigo, intelixente e simpático, que ten unhas dotes fantásticas para contar historias. Á parte do enxeño e a simpatía con que narra os centos de anécdotas que coñece, o mellor é que tamén sabe elixir aquelas que pola súa sutileza ou a súa graza verbal encerran algo máis que un conto divertido.

Algunhas teñen a categoría dunha reflexión filosófica. Das moitas que contou, houbo dúas que me gustaron especialmente. A primeira, a dun paisano que, despois de escoitar como o cura lle explicaba que o importante era o espírito, máis que o corpo e que, polo tanto, o que contaba realmente era sentirse ben por dentro, o home quedou mirando para o señor abade, moveu a cabeza e dixo: “Si, pero é que tamén ando mal por dentro, que teño o estómago fatal”.

A outra tivo como protagonista un moribundo, a quen o meu amigo lle foi administrar os últimos sacramentos. Seguindo as recomendacións do concilio, o crego non se limitou a cumprir co rito, senón que lle quixo explicar o significado que tiña o acto que se ía celebrar, especialmente o valor simbólico dos óleos cos cales o ía unxir, sen esquecerse de recordarlle que na unción co aceite tamén se pedía pola saúde do enfermo. Entón este, que ata daquela estivera calado e amodorrado entre as sabas, como ausente, volveu a cabeza que tiña afundida entre varias almofadas e dixo coma se fose unha sentenza: “Untura de bote, señal de viaxe”

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de maio de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Intelectuais críticos

18 de mayo de 2012 a las 0:01

Un estudante foi entrevistar nunha ocasión a Josep Pla para unha revista que os rapaces facían na universidade de Barcelona e preguntoulle cal era a razón de que non exercese case nunca a crítica contra o poder. O escritor catalán, agudo e raposo a partes iguais, en vez de demostrarlle ao mozo que estaba esquivocado, contestoulle dicindo que a actividade crítica, se non se exercía con intelixencia, convertíase nunha estupidez e que aínda que el non se consideraba intelixente tampouco estaba disposto a que o tivesen por estúpido.

¿En cal destas dúas categorías habería que situar esas opinións, onte tan abundantes nos periódicos galegos, que aseguraban que o Día das Letras Galegas non se debe celebrar? Os argumentos empregados, é dicir, carácter oficial, institucionalización dos escritores e demais, non destacan precisamente pola súa orixinalidade ou agudeza nin parece que acheguen ningunha idea digna de tal nome.

Non sería difícil deseñar unha hipótese maligna. Imaxinar, por exemplo, que a Real Academia Galega decidise suprimir a citada festividade. O resto, incluídas as declaracións destes intelectuais críticos nos periódicos, resultaría unha obviedade tan fácil de supoñer que mesmo sería inxusto que nos ensañásemos con ela. Trátase dunha manifestación menor diso que se chama o pensamento oportunista, é dicir, unha maneira de pensar que non ten nada que ver co obxecto que se asegura querer aclarar senón co obxectivo que se pretende conseguir.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de maio de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha visita a San Petersburgo

17 de mayo de 2012 a las 0:01

De todas as cidades que visitei na miña vida, unha das que gardo mellores recordos é Leningrado, que agora se volve chamar San Petersburgo. Estiven alá no ano 1982, invitado polos escritores soviéticos. A pesar de que foi unha visita breve, quedáronme dela moitas imaxes e lembranzas. Recordo, por exemplo, unha cea no Astoria, que os meus colegas me quixeron dar avisándome previamente de que ía facer unha cousa que Hitler non conseguira facer, pois nunca ceou alí, aínda que o tiña anunciado.

Teño tamén moi vivas na memoria as horas que pasei no hotel Europa, tan ben conservado que era posible percibir no aire dos corredores o paso de bolboreta de Isadora Duncan, que alí viviu unha louca paixón co poeta Serguei Esenin, o cal se suicidou pouco despois, precisamente nun cuarto do Astoria.

Acórdome igualmente das noites brancas, aquel soño infantil, por fin realizado, de que fose sempre día para non ter que ir á cama. E logo os museos ou a visita ás tumbas dos tsares, incluída a de Catarina, ou a casa de Dostoievski. Un amigo acábame de enviar agora unha guía preciosa de San Petersburgo, chea de fotografías espléndidas. Estiven lendo e mirando nela ata moi tarde, de madrugada. En realidade foi como repetir a viaxe. Sobre todo porque despois soñei que paseaba pola Avenida Nevski.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de maio de1996 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha felicitación

16 de mayo de 2012 a las 0:01

O sábado, algúns dos escritores e profesores que asistimos ao Simposio que se celebrou estes días na Universidade de Londres decidimos achegarnos aos locais do Centro Galego, no barrio de Kensington, para seguir a través do canal internacional da televisión española o partido de fútbol. Non se collía. Unha multitude apiñada e suorenta foi seguindo con nerviosismo crecente o que o paso acelerado do tempo facía cada vez máis difícil. Á final, choraban os nenos, choraban os vellos, era a desolación completa.

Un rapaciño sobre todos os demais non quería nin podía ser consolado. Sentado contra unha parede, desatendía unha e outra vez os requirimentos dos pais para que se fose tranquilizando. Eu achegueime a el coa intención de dicirlle unhas palabras. Era inútil. Por un momento pensei con que cara entraría na escola o próximo luns.

Saímos de alí en silencio e fomos comer un bocado a un restaurante do centro da cidade. Pouco a pouco, a conversa derivou cara aos temas de sempre, esquecidos da decepción que acabamos de pasar. O camareiro que nos atendía, un rapaz noviño e agradable, despois de servirnos a cea, quixo saber de que país procediamos. Cando soubo que viñamos de España, felicitounos cordialmente pola vitoria do Barcelona na liga. Era tan amable que nin sequera nos preguntou por que nos botamos a rir daquela maneira.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de maio de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A luz

15 de mayo de 2012 a las 0:01

Dar unha conferencia no Salón de Cent, no Concello de Barcelona, impón un pouco, como se un se sentise obrigado a falar, sen profanala, coa beleza daquel lugar histórico, tan imponente. Saín do trance como puiden, pero paseino ben. Gustaríame saber como o pasou o público, pero iso nunca se sabe. Despois da charla, durante o ágape que nos serviron, achegouse unha rapaza para que lle firmase nunha servilleta. A ela, polo menos, non lle debeu parecer mal a charla, pois dábase a circunstancia de que a servilleta que me presentou estaba chea de graxa e un pouco de carmín. Entendín o xesto como un eloxio e quedei completamente tranquilo.

Logo veu a cea con oito persoas nun restaurante agradable. Non recordo o que comemos, porque pasei todo tempo escoitando a unha amiga alemá, a quen quero moito, coa que había bastante que non falaba. Encántame a súa sintaxe, o seu acento e os seus erres, que me recordan os que pronunciaba un dos meus fillos cando era pequeno.

Cheguei ao hotel tarde, con pouco tempo por diante para durmir, cousa que non me importa demasiado. Nunca entendín a esa xente que necesita oito horas. Desde rapaz, raramente durmín nunca máis de cinco, quizais porque a noite me gusta máis que o día e porque na madrugada me funciona a cabeza mellor que no resto da xornada. Cando eu era neno e o meu pai pensaba que era algo parvo, con frecuencia, mentres daba voltas na cama, ocorríanseme uns discursos preciosos, dirixidos a el, pero ao día seguinte non me saía nada e volvía ser un rapaz un pouco apalominado. Onte, no hotel, só tiven unha idea feliz: darme conta a tempo de que para durmir pronto é mellor apagar a luz.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de maio de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Palabras

14 de mayo de 2012 a las 0:01

Hai un momento, cando me ía sentar para escribir o artigo de hoxe, chamáronme por teléfono para que dixese cal é a miña palabra galega predilecta. A min, este tipo de preguntas déixanme desconcertado porque non sei que responder. En cuestións lingüísticas son bastante normal, aínda que teño os meus principios. Por exemplo, cústame moito escribir “marabilla” con “b”, que é o correcto, son incapaz de utilizar a palabra “subhasta”, en vez de “subasta”, e non me sinto cómodo falando de “avaliacións”, “orzamentos” ou “titorías”. Xa sei que todas esas formas están perfectamente xustificadas, pero un ten as súas manías.

Unha vez, como xa contei noutras ocasións, don Vicente Risco pediume que agardase por el antes de marchar do café. Resulta que eu estivera falando cun señor a dous metros de don Vicente, que debeu de escoitar a conversa, porque o que me quería dicir era que tivese coidado con aquel individuo por unha razón: “Ten coidado con ese home, que é dos que empregan a palabra ‘impacto’”.

Cada un ten as súas teimas. As miñas están máis en negativo que en positivo. Non me gustan as complicacións nin os circunloquios nin as palabras raras. Tampouco os tópicos. Houbo unha época na que nos periódicos, cada vez que se citaba a central obreira de Bolivia, púñanlle diante o adxectivo “todopoderosa”.

Aínda hai pouco, lendo un conto dun escritor a quen estimo, sorprendeume que escribise unha frase tan parva coma esta: “Chamoume poderosamente a atención”. Nisto de escribir pásame o mesmo que coa comida: aborrezo as salsas, a non ser o aceite cru. Por suposto que entendo que haxa outros gustos. Aquí falo dos meus.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de maio de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cousas con tradición

13 de mayo de 2012 a las 0:01

A semana que agora remata, tiven que viaxar todas as mañás de Vigo á Coruña, case ida por volta, polo cal puiden escoitar a radio durante un par de horas diarias polo menos. Entre as moitas cousas que oín, divertiume bastante un programa de cotilleo sobre a familia real inglesa, no que participaban varios expertos, un deles indignado coa conduta pública dos membros da casa de Windsor. Foi este señor quen dixo que, ao paso que van, o descrédito acabará facendo imposible o futuro da monarquía no Reino Unido.

É probable, pero non seguro. Houbo épocas nas que as cousas foron moito peores que agora e non pasou nada. Se falamos de desprestixio, a familia actual resulta exemplar comparada coa de Xurxo III, que morreu tolo no século pasado e deixou detrás de si sete fillos varóns, todos rariños e cinco mulleres que non eran santas.

Dun deles, o duque de Cumberland, díxose que matara un criado para roubarlle o calcetín onde gardaba o diñeiro. Outro dos irmás arruinouse construíndo unha casa, que nunca rematou, e casou cunha señora á cal non lle gustaba durmir e coleccionaba periquitos. Polo que respecta ao maior, que reinou como Guillermo IV, dedicábase a beliscar as señoras no traseiro. É dicir, que o desastre non carece de antecedentes. En Inglaterra as cousas con entidade teñen sempre tradición, incluídos os pecados da familia real.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de maio de1995 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Alcumes e apelidos

12 de mayo de 2012 a las 0:01

Ese señor Microbio do que falei onte, xa dixen que aceptaba a súa nomeada sen enfadarse. En realidade, algúns apelidos naceron de alcumes como este. Por iso moita xente os asimila tan ben, tanto que algunhas persoas, cando morren, aparecen nas esquelas cos alcumes polos cales foron coñecidas en vida. Aínda hai pouco, eu vin un destes anuncios fúnebres no que figuraba, detrás do nome e os apelidos do defunto, que era carniceiro, o alcume de Talladas, seguramente para que o puidesen identificar.

Non sei de que depende a aceptación ou o rechazo destas cousas. En Santiago, o Hola Que Tal, polo que me contaron, non protestaba. Na miña vila tamén o levaban bastante ben o Cero Quince e o Seis Reás. En cambio, o Sabidilla irritábase cada vez que llo dicían, razón dabondo para que llo dixesen moito.

Dos meus tempos na escola, ao Celsito Culinó non lle importaba nin ao Abisinio ou ao Roncollo; en cambio, o Zirallo facía do seu alcume un caso de guerra. Eu estou convencido de que estes nomes, cando están ben postos, non hai maneira de borralos, pois forman parte dun mesmo, igual que a estatura. Ademais, co paso do tempo, poden perder todo rastro de infamia, como sucedeu co apelido Ladrón de Guevara, hoxe moi ilustre. Claro que hai algúns que son difíciles de arranxar. Por exemplo, Inchavacas.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de maio de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net