La Voz de Galicia lavozdegalicia.es - blogs | Inmobiliaria | Empleo | Mercadillo

Entradas etiquetadas como ‘poesía’

Poesía vs. Influenza

lunes, mayo 11th, 2009

Llevamos casi año y medio organizando una lectura de poesía todos los martes a las nueve de la noche en un café de la colonia Roma en la ciudad de México. Siempre que lo interrumpimos fue por vacaciones, salvo en esta ocasión griposa que el gobierno cerró cafés y restaurantes. Aún así el martes nos dimos cita en casa de Lauri García, una de las poetas del megáfono –es así como, en una de las primeras lecturas y de pura casualidad, bautizamos el colectivo –, para un megáfono clandestino. En esta ocasión pedimos que los poemas tratasen el tema de la influenza y los lectores como siempre sorprendieron con sus propuestas. El único requisito que se pide a las personas que quieran leer es que respeten el tema elegido con ayuda del público cada semana.

 

Este martes retomamos la actividad de siempre, y estaremos una noche más en la azotea del café.

Quédense en su casa

La ciudad recobra poco a poco la actividad, se supone que mañana, con la vuelta a clase de los más pequeños lo hará totalmente. Sorprende que después del despliegue mediático ya no se hable tanto de la influenza y que como dice Delmi, las teorías para explicar lo sucedido sean de los más variopinto: desde que Obama está metido en el ajo (justo el día después de que Obama abandonase México tras una visita oficial, el gobierno habló de epidiemia), hasta que son las farmacéuticas conspirando o que el gobierno aprovechó las medidas aprobadas para enfrentar la crisis (pueden entrar en la casa de cualquier sospechoso de estar enfermo y aislarlo el tiempo que crean conveniente) para atajar otros asuntos, o que se benefició para aprobar una ley en la que pueden intervenir el teléfono y el correo electrónico de cualquier ciudadano, entre otras.

 

Lo único que puedo decir es que a pesar de todo, la poesía no huyó de la influenza.

Ao redor do primeiro de maio checo

sábado, mayo 3rd, 2008

Grabstejn non é o Bezdez. O castelo, erguido en gótico tardío, logo retocado renacentista e aínda arranxado barroco, non foi aínda elevado a categoría literaria, como o seu homólogo na planicie central bohemia… “Era maio, primeiro de maio, mes do amor…”. Así comeza un dos poemas da literatura checa elevado á talla de monumental, e por todos coñecido, como para os galegos sería “Adiós ríos…” de Rosalía. É un poema de Karel Hynek Macha, o máis grande dos románticos checos, que lles canta ao amor e á morte. Aínda que o poema comeza así, iso acaba moi mal. Macha retirábase a inspirarse aos muros brancos espidos do castelo de Bezdez –con enormes panorámicas sobre a chaira-, ao pé do que repousa o lago que anos máis tarde había recibir o seu nome, o lago Machovo. Os lidos tamén din que se insparaba en canta moza andaba fodendo polas aldeas á volta do castelo… 

Grabstejn non ten lago nen poeta que o louve. Nen sequera río. Está erguido nunha pena que bordea un regato, no medio de bosques de faias, e unha pequena viciñanza ao pé, pero a súa altura non é imponente, á beira da estrada, camiño da Alemaña, a escasos cinco quilómetros da fronteira. Pero Grabstejn consérvase moi ben, ao contrario do Bezdez, aínda que o estado ruinoso deste dalle un ar místico incomparable. O Bezdez está a uns 60 quilómetros a norte de Praga e Grabstejn está enclavado nos Sudetes, marcando fronteira coa antiga Lusacia, actualmente o ponto de encontro de Chequia, Polonia e Alemaña.  

En Grabstejn estiven o mércores á noite asistindo á versión festiva da queima das bruxas. Porque o castelo é o ponto escollido por una cooperativa cultural para celebrar as súas actividades ao longo do ano, todo envolto nun ar hippy, pero moi familiar. Estaban os de sempre, algún poeta, músicos e teatreiros afecionados, contacontos… boa xente que anima a vida cultural de Liberec. Para o caso, nós chegamos tarde, para a música. Como manda a tradición, alá onde estiveres fai o que vires, espetamos un chourizo na ponta dun pau, con cadanseu anaco de pan e unha Svijany, a mellor cervexa da rexión, e puxémonos a parolar, porque como xa dixen noutra ocasión, o baile non é a miña arte predilecta. Aínda que ao corpo si que lle daban brío as mozas vestidas de meigas! 

E, para a ocasión, a miña amiga Lenka gardábame para esta noite unha sorpresa, ou mellor dito dúas, que foron as visitas de Raquel, una barcelonesa, e de Miguel, un chileno. O Miguel anda metido nun fregado coma min, é dicir, que a súa vida sentimental cruza pola Chequia. Pola contra, el está só de visita, é a primeira vez que vén á Europa. Da Raquel, non digo nada, porque á Raquel xa a coñezo, e esta cando ten oportunidade escapa da súa Zaragoza laboral e dá unha volta pola Centroeuropa. Pero co Miguel, a grolos de cervexa, fomos debullando as xeografías española e chilena, de Santiago a Santiago.  

Para o caso, eu do que quería falar era da tradición checa ao redor do 1 de maio. Agora, que por estas latitudes do ex-telón de aceiro están enterrados a fouce e o martelo, o que queda no pobo é a doce pachorra dun día de vagar, ou aínda máis: longa ponte para moitos. A bandeira vermella ocupáronse de apistolala ben os músicos afecionados, roibos de cervexa, de enmerdala coas súas letras, unha especie de conflagración da que todo o pobo participaría, lembrando, ou esquecendo, os corenta anos de dictadura, con 19 anos de por medio daqueloutras manifestacións coloradas, en obrigado desfile polas rúas. 

A festa primaveral na Chequia, que para facerse unha idea equivale ao noso San Xoán, desenvólvese entre a noite do 30 de abril e o primeiro de maio. O ritual práctico, máis urbano, máis cómodo, é saír á terraza ou ó xardín e afumar chourizos, beber, parolar, cantar… ao redor dun lumiño. O primeiro de maio pola mañá os homes teñen que levar ás mulleres ata debaixo dunha árbore floreada -debería ser cereixeira- para beixala, símbolo de perpetuación do amor para o novo ano natural que comeza. Este é o ritual que mantén a maior parte dos checos. Hai que dicir con todo isto que estamos na quincena de maior floración en Chequia. Para desgracia dos alérxicos, nos últimos quince días rebentaron en flor todas as prantas e árbores, nun fenómeno louco e rapidísímo, para que vexades como é longo nestas latitudes o inverno.   

Cando nos metemos nas aldeas -eu dígoo ao revés, non saír á aldea, senón meterse nela, participar dos seus costumes- atopámonos cun novelo de tradicións que é preciso explicar. O máis estendido é a procesión de farolillos, tradicións que se organizan sobre todo para os pequenos. Alá polo serán cadaquén leva unha candea acesa, camiñando ata a parte máis alta da aldea ou da vila, ou unha encrucillada, onde se prende a fogueira monumental, para exorcizar todas as meigas, saltar… O que lamento é que non hai un ritual especial ao redor diso, como algún esconxuro, ou polo menos non coñezo. É costume engadir á queima algún espantallo dunha meiga ou algunhas vasoiras. 

Hai que explicar que isto é un ritual da mitoloxía céltica ou xermánica –valpurgisnacht, que lle din os alemáns-  para a consagración da primavera e da vida sobre as forzas do mal. A mitoloxía conta que as meigas saían esta noite para zugar os poderes da terra e podían facer moito dano, por iso era costume pingar a casa e os animais con auga bendita. Outros ingredientes exorcizantes son os felgos e as pizarras -para levar consigo ou situar nalgunhas partes estratéxicas da casa.  

Outro ritual visible é o das árbores adornadas. Viaxar estes días pola República Checa é atopar en cada praza principal unha árbore espetada, a ser posible de tronco recto e espido, só con pólas na punta, precisamente para colgar dela cintas, panos, ramos, botellas… Cóntase que noutra época formaba parte do ritual de namoramento, pois os mozos prantaban na noite do 30 para o 1 de maio unha árbore no xardín da casa da amada. Cando se deu en institucionalizar, pasou a ser erguido diante da casa do concello, ou da casa principal da aldea, os concellos non só competían entre si por ver quen erguía a árbore máis linda, senón que tamén se armaba unha garda a turnos, para que ninguén doutro concello viñese roubala ou tirala, pois era tomado como unha cuestión de honra. O dereito a derrubar a árbore reservábase para os mozos máis xeitosos da aldea. 

Con todo e isto, e retomando a Macha, o poeta, e a costume cada vez máis á moda de ceremoniar as bodas nos castelos, non me deixa de sorprender a crenza checa sobre o casamento. Entre os checos resulta case unha sobervia contraer nupcias neste mes pois, se maio é o mes do amor, é como provocar a mala sorte. Hai que agardar a xuño.

Li Qingzhao, la mejor poetisa china

jueves, marzo 27th, 2008

Una de mis aficiones favoritas es la poesía y, desde luego, la tradición china es una de las más ricas y abundantes de toda la literatura mundial. Los chinos cultivaban una poesía refinadísima cuando en Europa dábamos nuestros primeros pasos literarios.

 

Una de mis compañeras de trabajo, Li Ni, que ahora estudia en España, me “presentó” a Li Qingzhao, considerada por unanimidad de la crítica la mejor poetisa china de todos los tiempos.

 

La vida de esta mujer estuvo cargada de amor y dolor a partes iguales. Nació en el año 1081, a las puertas del siglo XII, pero no se sabe muy bien cuándo murió, aunque se sospecha que fue alrededor de 1140. Se casó dos veces. Su primer esposo y gran amor, Chang Ming Ch’en, era un joven estudiante de la Academia Imperial. La vida y la obra de Li Qingzhao giran entorno a la presencia –y ausencia– de su enamorado, dividiéndose en tres grandes bloques: el primero corresponde a la época del amor, profundo y correspondido en todo momento. El segundo, a la ausencia de su marido, que fue destinado, como funcionario imperial, a tierras lejanas. El tercero a su viudez que, siendo aún muy joven, la condena a una terrible soledad.

 

Los poemas de Li Qingzhao son de una extraordinaria delicadeza. La naturaleza juega un papel importantísimo en ellos, fusionándose siempre con el estado de ánimo de la voz narradora. Es esencial la profunda carga simbólica de los elementos físicos que aparecen en sus versos.

 

He estado ayudando a Li Ni a traducir algunos poemas de esta gran escritora. Ella hace el trabajo duro y yo le doy la última forma literaria. Es apasionante sentarme con ella y discutir todos los matices de los poemas. Aprendo mucho de la cultura china gracias a su ayuda, y siempre le estaré muy agradecido por haberme descubierto la obra de esta mujer excepcional que fue Li Qingzhao.

 

Os dejo aquí un poema que describe el primer encuentro con su primer marido. Él era un invitado en la casa de sus padres, y ella apenas abandonaba la niñez –en el poema aparece columpiándose–. El olor de la ciruela verde está relacionado, en la iconografía china, con el primer amor juvenil.

 

Aquí lo tenéis:

 

“Dejó de columpiarse,
movió cansada y lentamente las manos finas y delgadas.
En la primavera de abundante rocío y escasas flores
un ligero sudor empapó sus livianos vestidos.
Al ver venir al invitado huyó corriendo en calcetines,
y la horquilla de oro se desprendió de sus cabellos.
Le pasó por delante, vergonzosa,
pero, apoyada en el umbral, volvió el rostro hacia él,
y sintió el olor de la ciruela verde.”

 

 

 

Espero que os haya gustado tanto como a mí.