Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es

Moi mal

12 de junio de 2016 a las 0:15

Hai uns días referinme aquí á historia aquela de don José Ortega y Gasset que lle oín contar varias veces ao profesor José Luis Aranguren, sobre un escritor tan inocentemente admirador de todo canto fose americano, que o filósofo o recibiu un día, despois dunha viaxe daquel polos Estados Unidos, cunha frase feliz pero malvada: “¿Qué tal por América además de muy bien?” Non deixa de ser raro que fose precisamente un español o protagonista dunha devoción semellante, pois é ben sabido que España é o país máis rabiosamente antiamericano de toda Europa, un feito curioso ao que non resulta fácil atoparlle unha explicación racional.

Tense dito que os españois non esqueceron a humillación de 1898, cando a armada foi botada a pique en Santiago de Cuba. A mesma humillación que sentiu o neno Castelao, daquela residente na Arxentina e que seguía a guerra día a día, pintando os barcos propios con moitas chemineas. Entón quixo matar un inglés porque lle dixo: “Agora tendes a flota submarina máis grande do mundo”.

Non penso que esa sexa a explicación correcta, ou toda a explicación. Case ninguén sabe xa o que pasou hai cen anos nin que os americanos tiveron unha soa baixa, que foi un soldado que se mancou nun dedo, nin que o almirante español, que se bateu con bravura, tivo que salvarse a nado. O único certo é que, como acabamos de comprobar unha vez máis coa guerra de Kosovo, sexa cal sexa a opinión que nos mereza a cada un de nós a intervención militar dos países aliados, en España non hai simpatía polos Estados Unidos. Tanto é así que eu creo que se podía inverter a pregunta de Ortega e deixala así: “¿Que tal por América además de muy mal?”

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de xuño de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Albóndegas e croquetas

11 de junio de 2016 a las 0:11

En Madrid, a unha señora que exerce un cargo importante na televisión pública, chámanlle croqueta, ou albóndega, quenon estou moi seguro. Quen llo chama de xeito sistemático é un famoso periodista que firma columna nun periódico da capital. Como non coñezo á citada señora, ignoro se ten algunhasemellanza física co produto elixido para insultala, é dicir, se é pequena e redonda, ou se a cousa lle vén porque é fea de cara e de corpo e o insultador quere dar a entender desa maneira que está feita de desperdicios.

Chamarlle albóndega ou croqueta a unha muller non parece un trazo demasiado alto de enxeño. Tampouco parece unha proba de humor ou de graza. Ten todo o aspecto, máis ben, de ser un atentado contra a dignidade dunha persoa, iso si, amparado por unha impunidade que algúns se empeñan en revestir coa roupa nobre do exercicio da liberdade de expresión. O espírito vestido de carnaval.

É posible que a citada señora faga desde o seu posto na televisión pública unha política informativa equivocada, ou sectaria, ou tramposa. Nada impide dicilo e denuncialo, naturalmente coa parte da proba a cargo do denunciante. Sobra o insulto culinario. Ademais sucede unha cousa: hai albóndegas de albóndegas e croquetas de croquetas. Aquí en Galicia, por exemplo, estas últimas poden ser exquisitas, sobre todo cando as fan de marisco. Vese que o periodista que as elixiu como insulto só coñece as que están feitas de sobras.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de xuño de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Margarita

10 de junio de 2016 a las 0:10

Cando eu era neno, a miña nai facíame feliz os días que nos cantaba poemas de Curros ou nos recitaba longos poemas de memoria. “El tren expreso” ou “Escribidme una carta, señor cura” de Campoamor aburríanme bastante, pero “Margarita, está linda la mar” de Rubén Darío producíame emoción, sobre todo cando chegaba a aquela parte do poema onde di que o rei facía desfilar “cuatrocientos elefantes a la orilla de la mar”. O destino quixo que anos máis tarde, aquel poema me servise para pasar horas moi agradables cunha moza que sentía tamén predilección por aqueles versos, no caso dela con máis motivos ca min.

Xa nos meus anos de estudante, non sei por que razón, se me meteu na cabeza que a nena Margarita Debayle, a quen Rubén Darío lle dedicara aquela fermosa composición, era a muller do ditador nicaraguano Anastasio “Tacho” Somoza García e nai de Anastasio “Tachito” Somoza Debayle, o tirano a quen derrubaron os sandinistas. Hai uns días, cando presentei en Santiago a novela de Sergio Ramírez, antigo vicepresidente de Nicaragua, que utilizou no título uns versos do citado poema, aprendín que non fora Margarita, senón a súa irmá Salvadorita, o personaxe que eu pensaba.

Pregunteille ao novelista, non por esta última, da cal apenas tiña referencias, aínda que Rubén Darío tamén lle dedicara uns versos, senón pola princesiña que no poema se escapaba a coller unha estrela. Entón souben que formara parte do clan que sumiu o seu país no crime e na indecencia daquela ditadura cruel e sanguinaria. Non minto nin esaxero se digo que levei unha das decepcións máis grandes da miña vida. Dese poema, agora só me vai quedar a voz doce da miña nai.

Esta columna publicouse orixinalmente o 10 de xuño de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Conflitos

9 de junio de 2016 a las 0:09

Onte pola mañá, na Casa de América, en Madrid, tiñamos que intervir nunha mesa redonda seis escritores do Expreso da Literatura. A véspera correu o rumor de que un grego, que   figuraba no programa, se negaba a compartir a experiencia cunha turca, que tamén estaba anunciada. Deseguida, os alemáns puxeron en marcha toda a súa capacidade persuasiva e conseguiron, segundo nos informaron, que o citado escritor aceptase participar no acto. Cando chegamos, alí se atopaba, falando no patio da entrada coa súa inimiga. Non sei que palabras deberon intercambiar entre eles porque, ao final, a turca desapareceu.

Alarmado por este incidente, comentei o asunto cunha periodista que viaxa con nós no tren e díxome que ela falara con outros escritores potencialmente rivais, como un iugoslavo e un bosnio, e que se atopou con que eran íntimos amigos e que ademais proxectaban facer un libro xuntos. Agora haberá que saber cal é actitudedos croatas.

A verdade é que Europa, vista a través desta experiencia, está chea de conflitos. Unha escritora búlgara comentaba onte que por culpa dela, durante o almorzo, estivera a punto de estralar unha guerra. Compartía mesa cun grego e un macedonio. O primeiro queixouse de que a Macedonia non tiña razón de existir como tal, pois formaba parte de Grecia. Por calmar os ánimos do agresor, a ela ocorréuselle dicir que se búlgaros e macedonios compartían lingua, a tese do grego caía polo seu propio peso. Deste xeito, emparedado entre os dous, o macedonio sentiuse dobremente atacado.  Pois se a convivencia non se arranxa entre escritores, a que poden armar os políticos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 9 de xuño de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Descanso frustrado

8 de junio de 2016 a las 0:18

O martes pola tarde, a iso das oito, fun a Panxón a sentarme nunha terraza, fronte do mar, coa intención de ler un pouquiño, tomar unha cervexa e ver pasar xente. Cando empezaba a gozar desta felicidade modesta, que me prometera a min mesmo despois dun día bastante agobiado, apareceron un neno e unha nena gordos que se puxeron a xogar a un xogo parvo. Non sei para que, pero o caso é que batían unha ficha de plástico contra unha das mesas da terraza cunha forza autenticamente tabernaria. Polo demais, estaban calados.

El tiña a pinta fofa dun lambonciño feliz, cos ollos pequerrechos, ocultos entre a graxa abundante da cara, e unhas mans gordas como mazás, algo torpes. Non parecía mala xente. Ela, algo menos redonda, pero igualmente ben alimentada, ía vestida cun vestido frouxo, disimulando xa a catástrofe da figura. Tampouco debía ser mala.

Non obstante, acabeilles collendo manía. Ao final, optei por pechar o libro que pretendía ler e púxenme a mirar arredor, tratando de esquecerme do ruído maldito daquela horrible ficha de plástico. Na praia veciña había moitos outros rapaces da mesma idade, correndo, saltando, xogando ao fútbol, tirándose pola area… Nese momento, os dous gordiños empezaron a caerme algo menos antipáticos, os pobres. Ademais, deixaran de facer ruído. Cando me volvín cara a eles, estaban sentados como budas, comendo un par de xeados xigantes.

Esta columna publicouse orixinalmente o 8 de xuño de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Negocio ruinoso

7 de junio de 2016 a las 0:15

Onte, cando Manolo Rivas se escandalizou de que a catedral de Santiago valese só dous mil millóns de pesetas, menos que un futbolista dos máis famosos, eu acordeime dunha curmá miña, da que creo que xa falei aquí noutra ocasión, a quen un dentista lle pediu un millón de pesetas* por cortarlle unha hemorraxia que se lle presentou ás dúas da mañá. O prezo tiña lóxica. Tal como lle explicou o médico, aquel era o valor que el estimaba que lle correspondía por perder un soño moi bonito que estaba soñando.

O Rei das Tortas de Mondoñedo amosoume un día unha caseta de madeira que tiña chantada na horta da súa casa. Con ela empezara o seu negocio e díxome que non a vendía nin por un millón de pesetas. A nai, que estaba sentada alí ao lado, tomando o sol, tamén se escandalizou: “¡Coidadiño co que se di, eh, moito coidado!”

Resulta difícil poñerlle prezo ás cousas que queremos, incluídos os soños. A min, por exemplo, que o dentista de Xinzo lle dixera á miña prima que un soño interrompido valía un millón de pesetas, non me parece mal: supoño que pode valer iso e incluso moito máis. Tampouco me preocupa que unha persoa sexa capaz de poñerlle prezo a ese tipo de cousas. O que me sorprendería sería que houbese moita xente disposta a pagar cantidades tan importantes por iso. Como negocio, seguro que sería completamente ruinoso.

Esta columna publicouse orixinalmente o 7 de xuño de 1997.

(*) Equivalente a 6.000 euros (N. do E.)

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A obriga de ser xenial

6 de junio de 2016 a las 0:20

Nunha desas tertulias que se celebran na radio escoitei dicir que un coñecido banqueiro español se namorou do mozo da súa filla e marchou con el a Londres, onde ambos esperan ser felices. A noticia, que os contertulios daban por certa, aínda que non dixesen o nome dos afectados, parece que forma parte do cotilleo madrileño de última hora. Confeso que este tipo de historias non me interesan en absoluto, pois os asuntos relacionados co amor son sempre bastante aburridos, polo menos cando un non é o protagonista.

Non debía ser esa a opinión das persoas que interviñan na tertulia porque lle dedicaron tempo e entusiasmo. Mesmo un dos participantes chegou a dicir sen ironía que a noticia, cando soubo dela, o encheu de gozo. Aínda que non entendín ben o motivo, pareceume que tiña algo que ver coa conquista de non sei que clase de normalidade. Quen dixo tal cousa é un artista coñecido, relacionado co mundo do cine, con fama de home culto. Non dubido do seu talento profesional, pero a opinión que lle escoitei non era propia dunha persoa intelixente, senón de alguén que se sente na obriga de ser diferente dos demais. Estes comportamentos non son raros entre xentes que teñen a necesidade permanente de ser recoñecidos como xenios. O malo é que a mellor maneira de ser vulgar consiste precisamente en aparentar una personalidade que non se ten.

Esta columna publicouse orixinalmente o 6 de xuño de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Porto

5 de junio de 2016 a las 0:15

Cando escribo esta columna, son as sete da tarde do domingo e tiña que estar case en Lisboa, pero aínda me atopo no Porto. Os despistes se pagan. De xeito que cheguei á estación con media hora de adianto, calculando que era suficiente, pero non se me ocorreu pensar que podía non haber billetes. Polo tanto, non estarei na recepción para coñecer os meus compañeiros, pois o tren que me vai levar ata a capital non parte ata as nove da noite. Mala sorte, aínda que non demasiada. O peor é que me metín nun café para escribir o meu artigo e estou dando a nota. A xente de arredor mira e ri. Vese que Porto non é Nova York.

Con algo de mala uva eu tamén podía rir e facer varios retratos da xente que me rodea, especialmente dun señor delgado como un fío, cos pómulos disparados cara arriba, que non para de ollarme, mentres comenta cousas coa muller que o acompaña. Dela non direi nada e deixarei que sexa a imaxinación do lector quen compoña a pintura.

O café é agradable, incluso polo feito de contar con aire acondicionado. Teñen unha oferta abundante de pasteis, con moita crema. Iso fai que algúns dos clientes enzoufen indecorosamente a boca, mesmo a punta do nariz, de maneira especial un velliño solitario, derostro amable, que se aplica con entusiasmo a liquidar unha cousa enorme, toda branca, difícil de comer sen poñerse feito un desastre, a pesar do manexo constante da servilleta. Seguro que neste momento é feliz, quizais a ración de felicidade de cada día, que tampouco está mal. Ten a cara prácida, de non levar mala vida, e mira para min con naturalidade. Se seguimos así, acabaremos dedicándonos un sorriso.

Esta columna publicouse orixinalmente o 5 de xuño de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un home malo

4 de junio de 2016 a las 0:20

Se eu tivese que simbolizar a maldade nun ser humano, non pensaría en ningún dos grandes monstros que encarnaron o mal ao longo da historia, senón nun veciño meu da infancia. Era un vello comecuras, primitivo e vulgar, convencido de que debaixo de cada sotana se escondía un puñal e de que non había crego que non fose senvergonza, luxurioso e lambón. Das monxas escoiteille dicir barbaridades que a decencia me impide repetir. Polas mesmas razóns non repito o que opinaba do Papa.

Ademais de ser anticlerical e volteriano, o tipo aquel era tacaño e avaro. Eu mesmo lle vin planchar moitas veces os billetes, que logo emparedaba coidadosamente entre dous cartóns amarrados cunha goma. Nun buraco que abrira no piso, debaixo do mostrador do comercio de tecidos da súa propiedade, tiña un saco cheo de paquetes como aquel, que pasaba o día contando e recontando.

Non sei se sería un sentimento posterior, pero non teño memoria de que estes fosen os pecados que máis me magoaban dos moitos que lle coñecía a aquel home ruín. O peor era o odio que se desprendía das súas palabras, corroborado sempre por uns ollos pequenos de toupeira, escuros e fríos, auténticamente malvados. Non esaxero se digo que este tipo de maldade intolerante, rancorosa e violenta, vólvese ver polo mundo adiante. Mesmo non estivo ausente da nosa campaña electoral.

Esta columna publicouse orixinalmente o 4 de xuño de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Corrección

3 de junio de 2016 a las 0:15

Onte falei aquí dese amigo meu que, alá polos anos cincuenta, aprendeu un galego tan raro que non o entendía ninguén. Non sei exactamente cal foi o libro que utilizou, no que se lle chamaba “ploro” ao paraugas, pero este feito recordoume outro libro, este publicado na Habana hai xa bastante tempo, firmado por Fuco Gómez, no que se dá como nome do mesmo artefacto a palabra “maraño”, da mesma maneira que se propón o vocábulo “zafraños” para referirse aos zapatos. Ignoro se son termos inventados polo autor ou se alguén os empregou algunha vez nalgunha parte de Galicia. Non están mal, pero paraugas e zapatos están moito mellor.

Nisto do galego eu prefiro a naturalidade, aínda que xa sei que non é a única opción posible. Por exemplo, cústame escribir “subhasta”, por moito que recoñeza o ben fundado da argumentación que defende esa forma, da mesma maneira que aínda non me afixen a escribir voda, que é o correcto, en vez de “boda”, por máis que estea claro que foi a ortografía castelá a que meteu aí ese “b” de matute.

Dito isto, quero engadir que eu estou a favor da corrección lingüística do galego e que non comparto a teoría daqueles que se escandalizan porque se empreguen palabras que chocan coas que eles senten como máis propias ou enxebres. Ás veces, por razón que serían difíciles de explicar, convértome en infractor, como se encargan de recordarme algunhas persoas. Nunha ocasión, mentres pronunciaba unha conferencia, na primeira fila estaba unha moza tomando nota desesperadamente dos erros que cometía, que me sinalou ao final. Non me pareceu mal, pero ela tamén se equivocou cinco ou seis veces. Atribuíno á furia que empregaba.

Esta columna publicouse orixinalmente o 3 de xuño de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net
Página 50 de 215« Primera...102030...4849505152...607080...Última »