Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es

A palabra adecuada

8 de noviembre de 2017 a las 1:15

Estou vendo a don Vicente Risco, pequeniño e nervioso, parado diante do café Parque en Ourense, alá polo inverno de 1961, soportando en silencio a bronca dun pintor incomprendido, convencido de ser un xenio, que lle reprochaba non telo seleccionado para figurar nunha exposición que se ía celebrar en Madrid. O agraviado, cada vez máis agresivo, despois de afirmar categoricamente que ninguén pintaba mellor ca el, incluído Manolo Prego, perdeu o sentidiño e empezou a proclamar a berros que só Velázquez o superaba.

Don Vicente entrou pálido no café, rosmando polo baixo o nome de Xesús, que repetía sen cesar como se tivese medo de que o mundo acabase de ser asaltado de repente por unha banda incontrolada de xente disparatada. Foi entón cando lle escoitei dicir por primeira vez que os necios son sempre máis perigosos que os malos.

Estes días, cunha monotonía exasperante, os periódicos non deixan de cualificar de extremista e radical ao individuo que acabou coa vida do primeiro ministro de Israel. Non dubido da certeza do cualificativo, pero paréceme excesivo para definir a personalidade do asasino. Radical tamén foi Isaac Rabin, sobre todo á hora de atreverse a iniciar o proceso de pacificación que lle custou a vida. O radicalismo, polo tanto, non é o concepto adecuado. Por riba de todo, o rapaz ese é fundamentalmente idiota. Por iso resultou ser tan perigoso.

Esta columna publicouse orixinalmente o 8 de novembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O Sol

7 de noviembre de 2017 a las 0:20

Non recordo se falei aquí algunha vez dunha nave espacial que vin unha vez en Boloña, hai anos, nunha exposición. Era da clase Cosmos, aquelas que os soviéticos lanzaron en cantidades alá polos anos sesenta ou setenta. Aquel día, alguén que estaba ao meu lado dixo que lle parecía a escafandra dun buzo xigante. A min pareceume máis ben unha albóndega. Nun artiluxio semellante, pequeno e incómodo, viaxou o famoso astronauta Iuri Gagarin, que cando volveu á Terra dixo aquilo de que non vira a Deus. Era certo, pero non deixaba de ser unha parvada, pois está claro que Deus non andaba paseando por alí, polo menos naquel momento.

Por certo que uns anos despois, o mesmo Gagarin, que debía de ser unha excelente persoa, morreu como un heroe, cando preferiu sacrificar a propia vida para evitar que o avión militar que ía pilotando caese sobre unha cidade, o cal tería causado, sen dúbida, gran mortandade entre a poboación. Estou seguro de que naqueles instantes finais, Deus ou algo parecido estaba no corazón do astronauta.

O astronauta español que está agora nesa nave que anda por alá arriba non viu a Deus, pero observou a marabilla do sol saíndo por detrás da terra. Con motivo diso, escoitei dicir na radio que dentro duns anos, quizais dez, haberá excursións ao espazo para contemplar esa mesma vista que causou o asombro do noso compatriota. Probablemente será un éxito e non faltarán clientes. Confeso que eu non me penso apuntar, aínda que tivese esa oportunidade. Non é por nada, pero o sol, aquí onde vivo eu, cando sae polas mañás entre as árbores, resulta fantástico. De momento, a min váleme. Aínda quedan moitas cousas para asombrarse aquí abaixo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 7 de novembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un tipo de lóxica

6 de noviembre de 2017 a las 0:15

Hai anos sacaron na televisión un tipógrafo de aspecto bondadoso, que contou como durante a Guerra Civil fora fusilado de mentiras por un grupo de bárbaros que finxiron executalo contra o muro dun cemiterio en Alsasua. De resultas daquela historia macabra dixo que lle quedara un medo permanente que non o deixaba durmir só polo pánico que lle producía a simple idea de que en soños se puidese reproducir aquela horrible experiencia. O sorprendente é que o bo do home se confesaba partidario da pena de morte.

Cando o locutor lle fixo ver a contradición en que caía, aclarou que el reservaba ese tipo de condena soamente para os partidarios da pena capital. Foi tal o xesto de incredulidade que se debuxou no rostro do periodista que non tivo a lucidez necesaria para dicirlle que iso significaba que se condenaba a morte a si mesmo.

En cuestión de toliños, as cousas poden ser así. Nos Estados Unidos, un señor que está en contra do aborto, é dicir, a favor da vida, acaba de matar dun tiro a un médico que se dedicaba a practicalos. Un xurado popular decidiu xa que o antiabortista debe ser condenado tamén á última pena. Agora só faltaba que xentes coa mesma mentalidade do tipógrafo de Alsasua acordasen poñer en práctica a doutrina deste último e matasen aos membros do xurado. Así ata o infinito, porque alóxica dos insensatos carece de límites.

Esta columna publicouse orixinalmente o 6 de novembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

En defensa duns coellos

5 de noviembre de 2017 a las 0:14

Onte, cando estaba escribindo sobre o rato portugués que vin o outro día en Chaves, viñéronme á memoria os coellos belgas. Así como sería pouco razoable dicir que os ratos do país veciño son máis tranquilos que os nosos, en cambio eu non tería inconveniente en afirmar que os coellos máis tristes do mundo son os belgas. Polo menos os que eu coñezo, que son bastantes. Supoño que haberá tamén exemplares naquel reino que vivan felices como os seus colegas doutras partes, pero non aqueles dos que falo.

Teño atravesado Bélxica de parte a parte non menos de vinte ou trinta veces, o cal non resulta nada complicado, porque se trata, como é sabido, dun territorio moi pequeno, case un xoguete de país. Desa longa experiencia, que dura xa arredor de vinte e cinco anos, vén o meu coñecemento dos coellos que residen alí.

Na autoestrada que vai desde a cidade alemá de Aquisgrán ata Valenciennes, na raia francesa, a medianeira que separa os dous carrís serve de habitáculo para varios centos de miles de coellos. Atrapados nese espazo, entre os coches que soben e os que baixan, bastante fan con evitar que os maten. Son uns coellos histéricos, que dan uns saltos raros, como de monas gaiteiras ou cabras enlouquecidas. Non me explico como os belgas, tan celosos dos dereitos da xente, non fan algo por estes pobres coellos maltratados.

Esta columna publicouse orixinalmente o 5 de novembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Teorías

4 de noviembre de 2017 a las 0:14

Hai catro ou cinco anos viaxei ata Baltimore, xunto co escritor catalán Joan Perucho, invitados ambos os dous pola Modern Language Association, para dar, cada un de nós, unha conferencia. Perucho falou de películas de monstros, o cal me sorprendeu bastante, pois non imaxinaba que el soubese tanto daquel asunto. Eu non recordo de que falei, pero lembro en cambio moi ben que no coloquio me encheron de preguntas sobre a teoría de se Cristóbal Colón era galego. Agora leo nunha revista que a famosa entidade que nos convidou naquela ocasión está convertida, despois de anos de merecido prestixio, nunha asociación contaminada pola estupidez que percorre, como unha peste imparable, os estudos de literatura nos Estados Unidos.

Nas reunións anuais que celebran os miles de profesores desa materia, pódense escoitar conferencias que, vistos os títulos, un non sabería dicir se estamos diante dunha parodia ou se, polo contrario, se trata de traballos escritos e presentados en serio. Poño dous exemplos: “Cómeme. O Capitán Cook e a inxestión do Outro”; e “A semiótica de Sinatra”. Un dos dous foi certo.

Tamén é certo que se deu unha conferencia sobre un espectáculo pornográfico que consistía en que unha rapaza espida invitaba os espectadores, previo pago dunha cantidade adicional, a contemplar o sexo dela a través dun espello. Usando unha linterna e dirixindo a mirada a un dos ángulos, o curioso podía ver aquela parte anatómica da artista reflectida na propia pupila. No debate que seguiu á conferencia, os participantes chegaron a unha conclusión que cito textualmente: “Á luz do truco óptico, as explicacións usuais da perspectiva como elemento constitutivo da conciencia visual de Occidente, deben ser revisadas”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 4 de novembro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Catro boxeadores

3 de noviembre de 2017 a las 0:12

Dicía onte que o individuo do que tratei aquí se tiña dedi cado ao boxeo. Non era raro no Ourense da miña infancia. Eu aínda recordo os nomes dalgúns mozos que practicaban ese deporte: Tino I e Tino II, Carqueixa e King Kong. Dos catro, o último ocupaba o primeiro lugar na estimación do público. Eu vino pelexar no Café Antela de Xinzo de Limia, alá polos anos cincuenta, e impresionáronme as tatuaxes que lucía nas costas e no peito: un Sagrado Corazón de Xesús e unha moza de labios grosos e melena longa.

Entre todos tiñan organizada unha especie de compañía ambulante que ía facendo combates polas vilas. Os mal pensados aseguraban que roldaban nas derrotas e nas vitorias, a non ser no caso de King Kong, que debía gañar sempre. En Xinzo, teño entendido que pelexaron fóra do ring por culpa da quenda.

Non sei por que, o que mellor me caía de todos era Carqueixa. Un día descubrín que traballaba como maleteiro nos coches de liña. Chamoume a atención que para chegar ata a casa da miña avoa, no Parque de San Lázaro, tivese que facer descansos cada pouco tempo. Cando o meu pai lle pagou unha peseta, dixo que o vulto era de dúas, pois pesaba moito. Uns minutos despois, no alto das escaleiras, eu probei forzas e decateime de que podía levantar a maleta. Non me sentín orgulloso; deume moitísima pena o boxeador.

Esta columna publicouse orixinalmente o 3 de novembro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Mozas no ceo

2 de noviembre de 2017 a las 0:15

O meu avó Herminio, do que falei onte aquí, nunca sentiu moita simpatía polos cregos, a pesar de ser un home conservador, militante do partido de Gil Robles e enimigo a morte dos agrarios. No fondo, nesas cuestións, actuaba como un auténtico volteriano. Por iso lle gustaba tanto contar historias deles, como a que mencionei onte aquí, sobre aquel cura que chocaba os ovos como se fose unha pita. A miña avoa, que en cambio era devota de case todos os santos e moi respectuosa co clero, negaba que fosen certas as cousas que contaba o seu home. En relación co caso ese do cregogaliña, un día díxolle: “Iso foron faladurías que lle inventastes ti e mais o Leonardo, só porque el estaba a favor dos agrarios”.

Penso, sen embargo, que o de menos era que os cregos fosen da súa corda política ou da contraria, porque eu mesmo lle oín referir con verdadeiro gozo maligno como sangraba pola cabeza o cura de Cobelas, alcanzado por unha pedra cando volvían xuntos de Santiago en coche, despois de participar nun mitin de Gil Robles, ao seren acantazados no camiño por un grupo de extremistas. Rindo polo baixo, o meu avó dicía con sorna: “No seu caso, non había perigo. Aos curas, as hemorraxias pásanlles cunha avemaría”. Branco das súas burlas foi durante anos un cura pequeniño, anano, a quen aínda coñecín eu, do que aseguraba que dicía a misa subido nun caixón. Ao meu avó facíalle graza que un home tan minúsculo andase nun cabalo grande e que fose tan serio no alto, con cara de marqués. Sendo eu neno, vinos xuntos, falando na Praza Maior, e achegueime a eles. Nada máis verme, o avó díxolle ao cura: “Aquí ten o meu neto, que quere ser do oficio de vostede. Dígalle que se vaia despedindo das mozas”. O curiña baixou a vista e dixo en castelán: “Las mujeres más guapas están en el cielo”. Quero crer que no Paraíso, onde estará agora, aquel crego pequeniño terá unha moza alta e guapa. Para envexa do meu avó.

Esta columna publicouse orixinalmente o 2 de novembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Palabras que confunden

1 de noviembre de 2017 a las 0:15

Na televisión vexo un home público falando de política. Por un momento quedo mirando para el e observo con detalle o que fai: ten o dedo índice da man dereita erguido nun inequívoco xesto acusador, en perfecta concordancia co que di. Podería apagar eu o televisor e continuar o discurso deste home sen equivocarme demasiado. Non obstante, prefiro seguir escoitando e facer o xogo, iso si, de ir uns segundos por diante, adiviñando as ideas que van vir. Aínda sen un grande esforzo, non me custa acertar. É moi fácil.

Desde o primeiro momento sei que este home non quere axudarme a entender, senón que me quere arrastrar. As palabras son para el, non esa matemática prodixiosa que a humanidade inventou para comprender o que oculta a realidade, sempre tan espesa, senón espelliños de cores, canicas, cristais brillantes, doas encarnadas, en fin, todas esas pequenas trapalladiñas para distraer e garatuxar.

Este home non me engana nin me arrastra, como pretende, pero durante uns segundos consegue humillarme. Resístome a aceptar que se dirixa a min con esa seguridade tonta, violando dunha maneira tan frívola as leis da convivencia lingüística, ese espazo intelixente onde as emocións non deben  confundir. Millóns e millóns de anos apartándonos das trampas do corazón, para que agora veña este home, e con el moitos máis, a empregar as palabras por onde máis quentan. ¡Co ben que lle cae á cabeza a frialdade da razón!

Esta columna publicouse orixinalmente o 1 de novembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O poeta asubiado

31 de octubre de 2017 a las 0:17

Creo que xa teño contado aquí noutra ocasión como un día asistín en Moscova a un recital do poeta Evgeni Evtushenko, que ao rematar a lectura dos seus versos diante dun auditorio de varios miles de persoas, tivo a xentileza de invitarme a cear, o cal non me impediu tirar a conclusión de que o escritor, ademais de ser moi simpático, me parecese tamén algo golfo. Hai cousas que se ven: o disfraz que levaba, o porte de deus altivo, a teatralidade nos xestos ou as miradas de pillabán que lles dirixía ás mozas.

Despois daquel encontro, tiven a oportunidade de falar con escritores de distintos países de fala hispana que tamén coñeceran o poeta e que me contaron todos como este lles recitara, con grande énfase e moita emoción, un poema en castelán dedicado ao Che Guevara. Exactamente igual que me fixo a min naquela cea.

O célebre Evtushenko, tal como recorda unha revista literaria inglesa esta mesma semana, nos recitais que daquela ofrecía en Nova York ou en Londres, cantaba a liberdade, pero cando regresaba a Moscova, dedicábase a dicir en público con igual entusiasmo poemas en honor dos plans quinquenais da Unión Soviética. Hai uns días, durante unha velada na que o vate leu uns versos, algúns colegas asubiaron. É unha novidade: antes aplaudían todos. Supoño que Evtushenko, en cambio, fixo o de sempre.

Esta columna publicouse orixinalmente o 31 de outubro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Mediocres

30 de octubre de 2017 a las 0:27

Nun coloquio recente de escritores, un ilustre colega madrileño e amigo dixo que España era un país mediocre, e que José Luís de Vilallonga, aburrido e canso, decidira marcharse para sempre. Ao meu lado alguén comentou que de boa gana interrumpiría ao conferenciante para dicirlle que entón él, é dicir, o interpelante, xa tiña motivos para quedarse, pero que non o faría ata o final porque quería escoitar o resto do discurso e coñecer as razóns en que se baseaba un diagnóstico dramático, capaz de inducir a algúns cidadáns de postín a exilarse a outros países máis divertidos.

A verdade é que se trataba dun discurso circular. O círculo, do que por suposto non parecía ser consciente o seu autor, funcionaba máis ou menos da seguinte maneira. España é mediocre porque os seus habitantes tamén o son, polo cal nunca poderá deixar de ser un país mediocre na medida en que  os mediocres serán incapaces de producir máis que mediocridade. Naturalmente, o discurso só se salvaba por un lado, xusto polo único que rompía o círculo e se abría unha porta á esperanza: o que é consciente da mediocridade xa non é un mediocre; por aí, e só por esa fenda, pode entrar a redención.

A verdade é que a mediocridade non merece a consideración negativa que ten para tantas persoas. Despois de todo non se trata de outra cousa que unha manifestación exacerbada de falta de fervor. Nun país como este, onde cada vez que a xente se entusiasma mira para a cabeza do veciño como se fose un balón, a un danlle ganas de reivindicar a mediocridade e o aburrimento como unha forma superior de cultura propia de adultos. Mentres nos sigamos aburrindo tranquilamente, estaremos a salvo da alegría ruidosa de quen non entenden a vida se nela hai grandes doses de acontecementos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de outubro de 1991.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net
Página 5 de 221« Primera...34567...102030...Última »