Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es

Lembranzas

24 de enero de 2017 a las 0:15

Ese Paquiño Cebola do que falei onte aquí chamábase Francisco Janeiro polo cristián, pero el mesmo tiña asumido o alcume como propio. Dicía: “Llamar me llamo Francisco, pero mi nombre de verdad es Cebola”. Non sei de onde lle viña a nomeada, quizais dalgún episodio descoñecido da súa infancia. Falaba sempre en castelán, igual que o seu amigo Efraín, un colega da parte de Maceda, que dicía palabras como “pián”, “quialdo” e outras polo estilo. Deste último publiquei unha entrevista inventada nun periódico escolar que escribía eu só daquela e que se chamaba El Averno. Por certo que por chamarlle “faba” a un profesor recibín vinte labazadas.

A propósito de El Averno, este consistía en catro follas escritas a man, que saía os xoves en exemplar único. Foi medio clandestino ata que o meu profesor de Literatura, don Agustín  Madarnás, me pediu que o lese na clase. Iso non impediu que no episodio da “faba”, fose considerado por outros profesores con menos sentido do humor como un atentado. De aí os sopapos que me deron.

Sobre o Cebola escribín no meu periódico infantil uns versos acerca da historia do paxariño que contei onte. Só recordo unha parte que dicía: “El pajarito del Cebola volaba a mil por hora”. Un horror. Ese poema figuraba nunha libreta que fixemos en colaboración un colega meu que se apelidaba Viéitez e que bautizamos pomposamente como “Lira viemourina”, na que o outro puña a poesía e eu puña o sal gordo. Pasámolo ben. Van alá moitos anos, tantos que deixaron de ser parte da memoria e empezan a converterse en melancolía. As lembranzas teñen iso: ou se miran co gozo dunha época feliz ou morden nalgún sitio.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de xaneiro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Os insultos

23 de enero de 2017 a las 0:16

Hai uns días, en Ourense, durante unha proxección cinematográfica á que asistín, producíuse un longo apagón que acabou por irritar ao sector máis xuvenil da concorrencia. Amparados na escuridade, os gamberros elexiron como vítima, non sei por que razón, ao acomodador. Chamáronlle nomeadas feas e, segundo me pareceu, incluso lle lanzaron algunha cousa contra a cara, que el esquivou. Home prudente, limitouse a contestar aos agresores dicíndolles que eran uns «gandules»e uns «badulaques». Iso foi todo. Ao se reanudar a sesión, volveuse resctablecer a orde, atraídos novamente os asistentes polo contido da película, unha americanada intranscendente, pero ben feita, como ocorre case sempre co cine daquel país.

Había tempo que eu non escoitara as palabras con que o acomodador tratou de responder á agresión dos seus verdugos. En realidade, con palabras de outro tempo e supoñen unha concepción do insulto radicalmente distinta da actual. É unha concepción decente, que pon ao seu autor moi por riba da talla moral dos insultandos. Ten, ademais, a vantaxe de que non provoca a resposta violenta da parte contraria, que non se sinte ofendida: os gamberros do cine nin siquera reaccionaron, e teño a convicción de que tampouco entenderon con detalle o que lles estaban chamando.

Para que un insulto produza efectos inmediatos parece que ten de poñer en dúbida, polo menos, a honra da propia nai ou cualificar a un home de encornado. É dicir, colocar a ofensa máis alá da responsabilidade moral do ofendido, que non pode ser considerado culpable dos actos dos demais, aínda que estes sexan parentes tan próximos como os mentados. Soamente nestes casos e outros semellantes, o código social do honor esixe unha reparación airosa, aínda que non sempre tan radical como en tempos de don Pedro Calderón. O resto pode ser tanto un signo de madurez como de ignorancia. En todo caso, vale como contribución á causa da paz no mundo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de xaneiro de 1983.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Bandos

22 de enero de 2017 a las 9:16

Hai uns días, mentres lía no salón pola noite, xa de madrugada, reparei un momento no televisor, que estaba acendido e só nunha esquina, sen voz, traballando para ninguén. O que me distraeu da lectura foron unhas luces que chegaron ata min, procedentes da pantalla, e a continuación o rostro dunha rapaciña fermosa, duns vinte anos, que sostiña unha vela na man e que choraba a fío, pero cos músculos da cara enteiros, sen engurras, como se fose consciente de que a fondura da pena non require de ningunha teatralización engadida e que basta con chorar. A curiosidade levoume a darlle voz ao televisor para ver que pasaba.

Estaban dando, nunha desas cadeas que entran a través dos satélites, unha reportaxe sobre ese retrasado mental que executaron hai pouco nos Estados Unidos. Como sucede case sempre neste tipo de situacións, había dous bandos, o dos que protestaban contra a aplicación da pena de morte e outro dos que aplaudían porque estaban a favor.

O comportamento dos dous grupos era oposto entre eles: uns saltaban de alegría, cantaban, berraban e facían xestos feos contra o morto; os outros portaban velas acendidas e mantíñanse en silencio, algúns chorando, como a rapaza da que falei. Observando aquelas dúas actitudes, pensei que non debía ser nada difícil saber quen tiña razón. E, sen embargo, hai pouco, un señor que se chama John Ashcroft e que é senador por Missouri púxolle o veto a un candidato a xuíz —pola pobreza do seu expediente en condenas a morte—. Supoño que o tal senador busca a continuidade no cargo. Teno seguro. En América aínda hai poucas rapazas como aquela que vin chorando na televisión.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de xaneiro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Animais tolos

21 de enero de 2017 a las 9:14

Onte lin nos periódicos que en Inglaterra mataron un polo que estaba mal da cabeza. Na noticia soamente se dicía que o animal daba mostras de comportamentos estraños, pero sen concretar en que consistía a súa loucura. Aínda que pareza raro, non se trata dun feito extravagante, pois os bichos sofren tamén esta clase de trastornos. Sen ir máis lonxe, nós tivemos unha gata que estaba tola. Atacaba a toda a familia de maneira inesperada, coma se fose un tigre. Fusilárona nun monte de Ourense.

Cando eu era rapaz, nunha taberna de Xinzo de Limia oín contar a historia dun burro de Solveira que perdeu a razón a consecuencia dun sachazo que un veciño lle deu na cabeza. O asunto rematou mal, pois o dono, anos despois, matou ao agresor. Este suceso utiliceino eu para escribir un conto que está no meu primeiro libro.

Tamén por aqueles anos, andaba polas vilas un circo pobre que levaba como número especial un coello asasino. A verdade é que tiña aspecto de infeliz e vivía pechado nunha gaiola de barrotes de ferro reforzados cunha caixa de cristal. Dicían que se trataba dun tolo perigoso,  capaz de matar un home grande cando lle entraba a furia. Así era presentado polos donos, que o exhibían á parte, detrás dunhas cortinas, cobrando unha peseta extra. Eu paguei para velo, pero máis que tolo pareceume que estaba triste.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de xaneiro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Periodismo máxico

20 de enero de 2017 a las 0:15

Cando no ano 1974 se produciu a caída do emperador de Etiopía, Haile Selassie, o periodista Ryszard Kapuscinski estaba alí. O relato do que puido ver e escoitar naqueles días o famoso correspondente polaco converteu a este nunha das figuras máis admiradas e controvertidas do periodismo internacional. Por exemplo, falou con algúns dos antigos funcionarios de palacio, que foron describindo para el a clase de traballo que lles estaba encomendada na corte imperial, ademais dos fantásticos títulos que lles correspondían.

O primeiro deles foi o Ministro da Pluma. A continuación entrevistouse co Gardián da Terceira Porta. Por último, puido falar cun funcionario que estaba ao servizo dos dignatarios estranxeiros, só para limparlles os zapatos que con frecuencia lles mexaban os cans do Emperador.

Foron moitos os comentaristas internacionais que dubidaron da veracidade do brillante relato de Kapuscinski, a quen acusaron de facer periodismo máxico. Agora, coa publicación do libro Imperium, no que se describe a caída da Unión Soviética, vólvenlle facer ese mesmo reproche; hai quen o censura incluso por dicir que na Idade Media se podía utilizar a pel de setecentas vacas para fabricar un libro. Paréceme un erro. Que Haile Selassie tivese un Ministro Portador da Bolsa do Tesouro Imperial é un feito irrelevante. En realidade, debía ter esa clase de ministros.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de xaneiro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Crítica

19 de enero de 2017 a las 0:16

Como sabe todo o mundo, os anónimos levan sempre perfectamente estampado o nome do remitente. Quero dicir que abonda con pensar durante cinco minutos, no caso que pague a pena, que case nunca paga, para averiguar quen foi o autor dunha acción que algúns chaman infamia e que a min sempre me pareceu unha tontería. Había un escritor en Ourense, moi boa persoa, que tiña a desgraza de ser, para isto dos anónimos, como unha especie de pararraios. Era tal a súa experiencia, non menor que a súa perspicacia, que antes de tiralos ao cubo do lixo, púñalles a firma do remitente, e dicía que case nunca se equivocaba.

Acordeime del estes días, cando lin no Suplemento Literario do Times, nesa sección de cotilleos que pasa por ser unha das máis lidas de todo o semanario, unha noticia relacionada con isto dos anónimos, pero na súa versión máis moderna, é dicir, envíos sen identificación realizados pola internet, e que afectou a unha escritora británica.

Foi o caso que unha coñecida librería que vende libros por ese medio abriu una sección entre os seus clientes para que estes, ou ben co seu nome ou de maneira anónima, puidesen facer crítica dos libros que mercaban. Recibiron de todo, naturalmente, pero unha obra de Jessica Duchen foi criticada dunha maneira bastante desabrida, negándolle calquera mérito literario, por parte dun lector que preferiu enviar a súa comunicación sen especificar a súa identidade, o cal formaba parte do xogo, como dixen. O curioso é que, nada máis ter coñecemento do escrito, a escritora foi terminante. Dixo: “A virulencia repugnante desa crítica permíteme saber quen foi”. Seguro que ten razón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de xaneiro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha decisión audaz

18 de enero de 2017 a las 0:20

En alemán, a palabra Schwammerl designa un cogomelo pequeno. Precisamente ese era o nome polo cal algúns amigos coñecían ao músico Franz Schubert, que non medía máis alá do metro e medio e tiña un aspecto achaparrado, cabezudo e rebolo. No enterro de Beethoven, no que el axudou a portar a caixa, esta ía completamente escorada do seu lado. A estatura, como é lóxico, veulle imposta pola natureza, pero os quilos sobrantes gañounos a pulso en festas e francachelas nocturnas.  Era un gran comellón.

Ese individuo pándigo e divertido, charlatán e noctámbulo, compuxo, non obstante, algunhas das obras musicais máis fermosas de cantas se levan creado ao longo da historia da humanidade. Moitas delas mesmo chegaron a ser populares entre toda clase de públicos, como a famosa Ave María, tantas veces repetida en cerimonias relixiosas de todo tipo, de maneira especial nas vodas.

Agora, nunha diocese italiana acaban de prohibila co pretexto de que se trata de música profana, pouco adecuada para ser interpretada nun templo. Unha decisión certamente audaz, polémica e arriscada, que esperamos non se estenda por contaxio nin se trate de levar aos límites que demandaría a coherencia. De ser así, pronto veriamos os partidarios da nova doutrina, rigorosa e puritana, armados de mazos e piquetas, dispostos a arrastrar cunha parte non pequena das obras de arte que se gardan nas igrexas. Empezando polo Vaticano.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de xaneiro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Viaxeiros

17 de enero de 2017 a las 0:17

Hai anos, nunha viaxe que fixen ás Illas Hébridas, coñecín un poeta do país que nunca saíra daquel lugar. Conversador excelente, bebedor sen pausa e coñón de grande estilo, falaba de París coma se vivise alí varios anos, ou de Nova York, ou de Florencia, ou de Trieste. Cando eu lle dixen que a praza principal desta última cidade me recordaba o Terreiro do Paço de Lisboa, o meu interlocutor sorprendeume dicindo: “¡Nome precioso, Terreiro do Paço! Non sei por que lle chaman agora Praza do Comercio”. E case de seguido, engadiu: “De todos os xeitos, Trieste é máis dramática que Lisboa”.

Faltoulle dicir que, sobre todo, polos borrachos. De ter nacido no século XVIII, aquel home sería, probablemente, iso que os ingleses chamaban “viaxeiros de cheminea”, é dicir, xente que escribía libros de viaxes sen moverse da casa. Polo visto, segundo veño de ler, vólvense levar ese tipo de libros, parece que como protesta contra a masificación do turismo. Sempre hai xente que anda ao revés da maioría. Quizais sexa necesario.

Non estaría mal escribir un libro sobre un país descoñecido. Sería unha boa tarefa para levar a cabo en tardes e noites venteadas, con moita chuvia, como a de onte, sentados á beira do lume. Foi o que fixo Mérimée, como el mesmo lle confesou a unha amiga: “Quixera recorrer España, da que falei moito e que non coñezo en absoluto”. Ata que veu, non dixo demasiadas parvadas. Logo, describiu incluso unha noite de vodas de Fernando VII, sen perdoar os detalles. Parece que os novos viaxeiros sedentarios ocúpanse agora máis das comidas que do sexo. Fan ben. É máis fácil sorprender cun prato inventado que cunha historia de alcoba.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de xaneiro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Espazo para o sosego

16 de enero de 2017 a las 0:15

Hai unha novela de Heinrich Böll, intelixente e divertida, na que un individuo ten a facultade de percibir o alento da xente a través do teléfono. Desta maneira, mentres conversa cos seus interlocutores por ese medio, o personaxe sabe con total seguridade se a boca lles cheira a allo, por exemplo, ou se, polo contrario, lles arrecende ao aroma agradable de calquera dentífrico quimicamente perfumado. Non recordo moito máis daquela novela do escritor alemán, pero ese detalle simpático téñoo moi vivo na memoria.

Acordeime disto onte pola mañá, cando ía no coche oíndo na radio a un deses insultadores que hai agora nas emisoras de Madrid e que tinguen coa color amarela da bile a luz primeira do día, tan agradable, por outra parte, se un non escoita estas cousas. Non sei por que, pareceume que o insultador tiña voz de úlcera.

Despois de descuartizar a vítima, que desta vez era un político conservador, unha vez pasada a carne pola trituradora, o furioso despediuse e na radio apareceu como un milagre o Concerto para violín en la menor, de Bach. Ao principio pensei que aquilo se debía a calquera  automatismo alleo aos gustos do locutor, aínda que logo non descartei que no corazón desta xente alterada haxa tamén un pequeno espazo para o sosego. Aínda que só sexa para reparar forzas e enchufar a picadora de novo pola mañá.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de xaneiro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un gran non é un cancro

15 de enero de 2017 a las 0:15

Unha amiga miña, profesora de Ética en Oviedo, cando se ergue da cama para empezar o día, pon unha emisora de radio que se caracteriza pola agresividade dos seus contertulios. A iso das oito, asegura ela, xa teñen toda a carne picada: os inimigos pasados pola trituradora, a metade do país convertida nun monte infecto de pus, habitada por xentes encanalladas e sen escrúpulos, individuos deshonestos que carecen de conciencia moral, profesionais ineficaces e corruptos.

Despois desta zurra, na que un saco enteiro de palabras sen caridade vai e vén, coa contundencia do puño dun boxeador, da cara ao fígado e do fígado á cabeza de todos os excomungados, a miña amiga, ao chegar á rúa, marabíllase de que circulen os autobuses, de que a xente vaia ao traballo e de que non caian as casas.

Non é para menos. Non se explica ben que nun país onde hai tantos malos, queden aínda algúns xustos para contalo. Comprobeino con motivo dos sucesos da Ponte das Pías. Antes de que se coñecesen as causas, xa tronaban algúns dando por feito que a única explicación pasaba pola conciencia ennegrecida de calquera desalmado ou pola estupidez irresponsable de calquera incompetente. Pode ser. Pero tamén puidera ser un maldito, imprevisible accidente desgraciado. Non parece razoable pensar  que cada vez que nos sae un gran teña que ser un cancro.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de xaneiro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net
Página 28 de 215« Primera...1020...2627282930...405060...Última »