Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es

Un escritor no inferno

16 de diciembre de 2013 a las 0:15

Non me gusta contar soños nin me gusta que mos conten, como tampouco me gustan os chistes, en xeral. A pesar diso, hoxe vou falar do que soñei onte, que ten que ver co escritor Anthony Burgess, morto hai uns días, e a quen vin condenado e atormentado por unha pandilla de demos repulsivos no medio e medio do inferno. Estábano cocendo nunha caldeira, cuns enormes cachos de cebola flotando no caldo, un par de cenorias saíndolle polo nariz e un espeso gorro de verzas cubríndolle a cabeza.

Noutro tempo, supoño que disparates como este acabaron nutrindo de espantos ese mundo nebuloso das profecías e presaxios. Aínda que non me gusta descartar nunca ningunha das posibilidades que o mundo nos ofrece, incluídos estes xogos de irracionalidade onírica, resístome a crer que Burgess estea no inferno.

Tíñalle pánico. Eu mesmo lle oín dicir en Estrasburgo que a pesar das lecturas e as reflexións que levaba feito ao longo da súa vida para liberarse dese terror aprendido na infancia, non conseguira superalo. A verdade, que se entende. No soño, polo menos, tiña Burgess un aspecto espantoso, coa carne da cara da cor do lacón, colorado e brando, ben cocido e pasado, no punto de ser servido. Se está no inferno, espero que á hora de comelo os demos poñan grelos no lugar das cebolas. O escritor non as soportaba.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de decembro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha manía

15 de diciembre de 2013 a las 12:00

En Dinamarca teño escoitado moitas veces unha historia fermosa que serviu para que os daneses me fosen sempre especialmente simpáticos. Algúns amigos contáronme que, durante a ocupación alemá, a xente levaba cosida na roupa a estrela de David, en solidaridade cos xudeus perseguidos polos nazis. Desa maneira, os invasores non conseguían distinguir as súas vítimas, disimuladas e protexidas con ese xesto fraternal e valente. De poucas cousas se senten tan orgullosos os habitantes daquel país.

O que sucede é que iso non foi certo. Acaba de dicilo a raíña Margrethe nunha entrevista que lin onte pola tarde nunha revista sueca. Segundo as súas palabras, con frecuencia a verdade é menos atractiva que os mitos. Pois a min dáme pena que sexa así, aínda que os daneses non deixarán de parecerme simpáticos.

Para empezar, son republicanos, pero séntense orgullosos da súa raíña. Non é para menos: traduciu ao dinamarqués a obra de Simone de Beauvoir, ilustrou varios libros de Tolkien, fixo exposicións da súa propia pintura e realiza uns bordados artísticos que todo o mundo está de acordo en que son magníficos. Por suposto, outras cousas semellan menos admirables. Por exemplo, que un lacaio ande detrás dela cun cinseiro de prata na man cada vez que a señora acende un cigarro. Todos temos algunha manía.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de decembro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Os plátanos e a riqueza

14 de diciembre de 2013 a las 0:14

Teño unha amiga alemá, que naceu e viviu no Leste, coa que levo falado moitísimas horas sobre como transcorría a vida diaria do outro lado do muro. Foi ela quen me explicou a loucura do plátano, unha especie de obsesión que afectaba aos cidadáns daquela parte do país, para os cales, conseguir ese froito, dificilísimo de atopar incluso no mercado clandestino, era como achegarse ao benestar soñado que sospeitaban existía na metade occidental.

Tenme contado a miña amiga como transcorría a festa do plátano na súa casa, o día que o pai conseguía un para cada membro da familia. Sentábase na mesa e para que a alegría durase máis, impúñase a prohibición de morder: había que chupar. Aínda así, os pequenos non podían evitar unha dentada de vez en cando.

Eu mesmo vin en Berlín do Leste, cando o muro xa caera, cantidades desmesuradas de plátanos nos mercados, como a onda final dun furacán a punto de entrar en calma. Agora leo nos periódicos que se acaba de organizar a festa do mítico froito. Ignoro outros detalles, a non ser que a celebración inclúe aspectos eróticos e políticos. Gustaríame que se engadisen tamén os poéticos, é dicir, a inocencia daqueles homes e mulleres que coidaban que a riqueza consistía en comer plátanos. Seguro que xa non pensan así.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de decembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Recordos do corazón

13 de diciembre de 2013 a las 0:13

Coñecín a José Luis López-Aranguren hai moitos anos, cando eu era estudante e el era un home xa famoso, pouco despois de que o expulsasen da cátedra que rexentaba na universidade de Madrid. Foi na casa que Domingo García-Sabell tiña na Rosaleda, en Santiago, unha tarde de inverno clara e soleada dun xa lonxano mes de marzo. Como os seus inimigos lle chamaban “Amarguren” e dado que as fotografías que tiña visto del se correspondían bastante ben coa nomeada, quedei moi  sorprendido de que fose exactamente o contrario, un ser doce. Despois compartimos xuntos unha aventura que el ten contado en público moitas veces: fomos detidos pola policía e postos a disposición do Tribunal de Orden Público.Non esquecerei nunca a tristeza que me causou ver a Aranguren na comisaría, cos dedos enzoufados de tinta, entre a xente que facía o carné de identidade, onde nos trataron como delincuentes: vergoña para eles.

Daquela eu era un rapaz novo e el tiña algúns anos máis que os que teño eu agora. Desde entón, o tempo pasou con tal rapidez que a miña mocidade non é máis que unha imaxe neboenta desdebuxada entre as brumas do pasado e aquel home maduro que eu coñecín no medio da súa vida é un velliño de máis de oitenta anos. Acaba de publicar un libro sobre a idade na que está agora. Di que non se sente un ser decrépito, senón alguén que simplemente ten que substituír a alterada memoria da cabeza polos recordos vivos do corazón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de decembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un libro

12 de diciembre de 2013 a las 0:12

A miúdo, cando me preguntan cal foi o día máis feliz da miña vida, non sei que responder, pois estou convencido de que esa categoría absoluta non existe. Días felices hai moitos, ou quizais poucos, na vida de case todo o mundo. Podería dicir, en cambio, que unha das datas máis agradables que gardo na memoria correspóndese cunha mañá soleada da primavera do 1967, cando eu era estudante en Santiago e fun á oficina de correos a recoller un paquete do cal ignoraba o seu contido. No momento de abrilo, unha vez que tiña identificado o que viña dentro, sentinme desbordado pola alegría: era o meu primeiro libro, recén publicado.

Era tal a euforia que sentía, que tiña ganas de ensinarllo á xente que pasaba pola rúa, aínda que non a coñecese. Deuse a casualidade de que, ao saír da oficina postal, batín con Ricardo Carballo Calero, que daquela era profesor meu na universidade. Naturalmente, amoseille o libro. Recordo que o colleu, deulle un par de voltas nas mans e díxome: “Ultimamente Galaxia fai unhas portadas azuis moi bonitas”.

Desde entón, teño pasado por esa experiencia moitas veces, a última delas hai un par de días. Xa non é o mesmo. A emoción da primeira vez non é agora máis que un sentimento menos rotundo, máis parecido á satisfacción que un sente cando lle rascan a cabeza que á euforia imparable de quen está vivindo nas fronteiras da felicidade. Ignoro se estou falando dun avance ou dun retroceso, dunha proba de madurez ou dunha derrota da vida. Pódese comparar ao momento en que un deixa de crer nos Reis Magos, paso obrigado para non ser un parviño toda a vida. Con todo, un debía ter o dereito de seguir emocionándose un pouco máis con estas cousas.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de decembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Oficio de pobre

11 de diciembre de 2013 a las 0:11

Onte, cando ía comer, ao pasar pola rúa do Príncipe, en Vigo, vin un deses pobres dos que falan estes días os periódicos. Era un home novo, moi delgado, cun chupete na boca, subido nun dos bancos de pedra que ocupan o centro do paseo. Sentado aos seus pés, moi serio e posto no seu papel, un can non máis gordo que o seu dono, chupaba tamén dun adminículo semellante.

Como se tivese un resorte eléctrico movido por pilas, o home agachábase de cando en vez para pasar a man pola cabeza do animal. Ignoro a rendibilidade do oficio, pero supoño que non debe ser moi alta: quizais unhas poucas moedas recollidas ao cabo do día para conseguir algo de comer, mercar uns cigarros ou pagar a cama de cada noite nunha pensión. Demasiado pouco para tantas horas de traballo ao aire libre, con frío e sen estima social.

Cando eu era neno, os pobres eran todos de pedir. Xuntábanse en grupo e pedían ao mesmo tempo, de xeito que os propietarios das casas non se visen obrigados a ter que abrir a porta cada cinco minutos. En xeral, a xente estimábaos. Agora, os pobres case todos teñen oficio, naturalmente ao alcance das súas posibilidades: fan mimo, tocan a frauta, dan saltos ou venden periódicos. Non piden, senón que cobran, aínda que só sexa a vontade. Non sei por que non se recoñece a dignidade do seu traballo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de decembro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Acender un puro

10 de diciembre de 2013 a las 0:10

Sempre que estiven en Xenebra, nunca deixei de pasar pola célebre tenda de Zino Davidoff, o paraíso dos fumadores de puros. Nunha ocasión, cando parecía que os árabes acabarían comprando o mundo cos dólares extraídos do petróleo, soprendín alí a un xeque grande, bigotudo e gordo, sen dúbida tamén regulamentista e quisquilloso, irritado polas vaguidades dun empregado que non conseguía condensar nas normas concretas que lle demandaba, o ritual máis ortodoxo na cerimonia de acender un habano.

Naturalmente, tal regulamento non existe e cada un acende os puros como quere, sen máis leis que as da experiencia persoal e sen máis limitacións que o propio gusto. O importante é que se trate dun bo exemplar, non destragado pola sequidade, e que se goce en boa compañía, sobre todo nunha longa sobremesa.

Hai uns días, en Ourense, oínlle contar a un amigo os apuros que pasou nunha ocasión, cando o alcalde da súa vila natal o invitou a fumar un puro e lle botou unha bronca por non saber acendelo. Un ano despois, repetiuse a historia. Desta vez, para evitar o ridículo, o meu amigo decidiu imitar o rexedor, que puxo o puro sobre unha copa e lle prendeu lume lentamente. A bronca foi aínda peor: o alcalde procedía dese xeito porque era manco. É dicir, que sempre, en calquera situación, a naturalidade é mellor que o artificio.

Esta columna publicouse orixinalmente o 10 de decembro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un significado novo

9 de diciembre de 2013 a las 0:09

Unha vez, xusto diante dos xardíns do Padre Feixoo, no centro de Ourense, un señor parou a miña nai para saudala. Eu debía ter oito ou nove anos e quedei sorprendido da maneira de falar daquel home, que me recordaba os actores de cine ou os personaxes das novelas. Quero dicir que se expresaba dun xeito que hoxe sei que se chama afectación, pero que daquela me parecía simplemente raro. Cando se foi o citado individuo, eu preguntei quen era e a miña nai respondeume que se trataba dun pedante.

Tardei en escoitar de novo aquela palabra, aínda que o seu significado me quedou nidiamente gravado para sempre, asociado de forma moi plástica a un tipo humano que cheguei á conclusión de que non me gustaba. Nunca pensei, en cambio, que o tal vocábulo puidese ter un sentido que descubrín onte lendo a Nabokov.

Como é sabido, o escritor ruso tivo que deixar o seu país cando era rapaz, ao pouco de empezar a revolución, pois pertencía a unha familia aristocrática e liberal. Recordando aqueles momentos, escribiu que o axuda de cámara do seu pai, un tal Osip, o fusilarían depois os “pedantes” bolxeviques por apropiarse das bicicletas da casa en vez de entregalas á nación. Dificilmente se pode atopar unha palabra máis precisa para describir con exactitude en que clase de mesquindades se pode basear ás veces o rigor moral.

Esta columna publicouse orixinalmente o 9 de decembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O chourizo

8 de diciembre de 2013 a las 0:08

Non sei por que rara coincidencia, ultimamente houbo moita xente que me falou do chourizo. Todo empezou hai uns días, durante un xantar de amigos, cando alguén eloxiou con  entusiasmo unha modalidade que eu non coñecía: os chourizos con castañas. Como consecuencia diso, cada un amosou despois as súas preferencias respecto dese popular produto porcino: asado á brasa e comido con pan, cocido con patacas ou fritido. Pola miña parte, confesei e confeso a miña debilidade polos que na Limia chaman os chourizos do verán, que son de carne, ben afumados e duros, ideais para acompañar cun cacho de pan e un bo viño.

Onte mesmo, un amigo meu de Madrid, que ten casa de vacacións aquí perto, no val de Tebra, contoume a historia dun individuo que fixo as milicias universitarias con el e que, cando recibía chourizos da familia, botaba unha manta pola cabeza para comer ás agachadas, sen ser visto, simulando que facía inhalacións de loureiro ou algún remedio polo estilo.

Hai anos, con motivo dunha cea con cocido que fixemos na Cañiza, un dos comensais estaba  tan feliz que dixo, supoño que de broma, que sería capaz de matar a quen lle quitase o chourizo que aínda lle quedaba no prato. Xa citei aquí outra vez o dato certo de que o pintor Solana, que herdara unha fortuna en América, acabou arruinado porque gastou todo en comer chourizo; incluso o levaba nos petos da chaqueta para darlle de cando en vez unha dentada. Vese que o chourizo é unha cousa moi importante. Ignoro se é tamén bocado de xente boa, pero non creo que lles guste aos terroristas. É demasiado vital para xente tan triste.

Esta columna publicouse orixinalmente o 8 de decembro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Monxas de clausura

7 de diciembre de 2013 a las 0:07

En Sabarís, a uns centos de metros da estrada de Baiona, nunha das zonas de Galicia máis concorridas polos turistas, érguese un convento de monxas de clausura. Traspasada a porta do patio, o ruído abouxador do tráfico que vai e vén sen parar, xa non se escoita. É como un milagre. Despois, todo está en consonancia: a limpeza inmaculada de cada cousa, que as monxiñas compararán de seguro cunha patena; a tranquilidade e o silencio, polo medio dos cales se percibe algún rumor de cousa santa; a campaíña na entrada para chamar…

Aos primeiros toques, acode unha señora que nos anuncia amablemente que xa é tarde, pero que as monxas adoitan atender a calquera hora. Explica que para falar con elas hai que situarse diante do fachinelo pechado que nos sinala á dereita do vestíbulo, despois petar coa man e agardar a continuación que alguén conteste da mesma maneira do outro lado. Nese caso tírase da portiña e aparece un torno.

Así foi. A un saúdo inoportuno e laico, respondeu dentro unha voz de entoación litúrxica dicindo “Ave María Purísima” igual que se cantase. A conversa, que versaba sobre un asunto profano de encadernación de libros, durou apenas uns minutos, pero o tempo foi de abondo para percibir que da parte de alá do torno viña un recendo antigo e agradable, como de mazás metidas entre lenzos de liño. Aínda que xa hai moitos anos  que non visito estes ambientes relacionados coa oración, pareceume que era aquel o aroma puro da santidade.

Esta columna publicouse orixinalmente o 7 de decembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net