Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es

A escritora e o zascandil

2 de noviembre de 2014 a las 0:12

No ano 1974 morría en Buenos Aires un personaxe fascinante, a escritora española María Lejárraga. Estaba a punto de cumprir os cen anos de idade e aínda conservaba a intelixencia e o humor que sempre deslumbraron a cantos a trataron, incluídos Falla e Juan Ramón Jiménez. Falando da situación política da Arxentina, dicía que a pesar de todas as calamidades, comer aínda se comía, porque cada vez que un arxentino dá un suspiro, fai unha vaca, e cada vez que unha arxentina deixa caer unha bágoa, nace un repolo.

Durante toda a súa vida, María Lejárraga escribiu na sombra os libros que firmaba o seu home, Gregorio Martínez Sierra. Non só as obras teatrais, polas cales el saía a recibir os aplausos desde o escenario ao final das representacións, senón as conferencias que daba, os artigos que publicaba e as cartas que remitía.

Aquel zascandil chegou a soñar incluso co Premio Nobel de literatura, el, que era incapaz de redactar unha instancia. Por riba, liouse coa actriz Catalina Bárcena, unha muller agresiva e vulgar, e abandonou a María. A escritora, que saíu deputada socialista por Granada na República, nunca desvelou o segredo de quen escribía os libros, que por outra parte sabía moita xente. Ela é tamén a autora de Canción de cuna, da que tanto se fala estes días e que os periódicos aínda seguen atribuíndo a Gregorio Martínez Sierra.

Esta columna publicouse orixinalmente o 2  de novembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O exercicio da autoridade

1 de noviembre de 2014 a las 0:11

O outro día vin na televisión un antigo militar que falaba, a verdade é que con moita serenidade, dos cambios que se están producindo na sociedade moderna, non só en España, respecto do sentido da autoridade. Non se queixaba, senón que describía a situación. Pareceume un home intelixente e tranquilo, relaxado e con humor. Como proba, contou algunhas historias da súa vida profesional, como a dun soldado que o parou facendo auto-stop e cando o recoñeceu, botouse a correr coma un tolo, campo a través.

Respecto disto da autoridade, á xente cústalle ter sentido da medida. En xeral, case todo o mundo é moi radical cando se trata de aplicárllela aos demais e moi comprensivo á hora de aplicala a un mesmo. Xa teño contado a peripecia daquel fiscal de Xinzo que quería pedir a pena de morte para un rapaz que lle pegara á nai.

Con todo, o exercicio da autoridade máis quimicamente pura que coñezo tivo que ver cun amigo meu, antigo reitor de universidade, que un día, arbitrando un partido de fútbol no cuartel, cando facía a mili, pitou unha falta. Un dos xogadores prexudicados, que era capitán, indignouse tanto que lle arrincou o pito da boca. No medio da liorta saltou ao campo o coronel do rexemento, que lle preguntou qué tiña pitado. O árbitro, en posición de firmes, dixo que penalti. “¡Pois penalti!”, decretou o mando. E acabouse a discusión.

Esta columna publicouse orixinalmente o 1 de novembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Os reis católicos no retrete

31 de octubre de 2014 a las 0:21

O sábado, durante unha cea de amigos, o anfitrión, despois do primeiro café e co fume dos puros impregnando de aroma cubano o ambiente do salón, sacou un libro dun estante e leunos en voz alta unha historia que lle parecía divertida. Trataba dun frade español do século XV, non recordo agora o seu nome, que era tan estimado polos Reis Católicos que estes o recibían a calquera hora na intimidade do seu palacio, aínda que os reis se atopasen no retrete, pois mesmo entón o invitaban a sentarse ao seu lado.

Despois da lectura, falouse tamén de Luís XIV, de quen algún dos asistentes recordou que recibía no mesmo lugar, en plena función, mentres que os invitados facían exclamacións admirativas polo perfume que lles chegaba, dándolle deste xeito a un acto humano e vulgar unha dignidade real da que carecía.

Non sei o fundamento que ten a historia de Luís XIV, pero estou seguro que é certa a que se refire aos Reis Católicos. Sen dúbida ningunha, os soberanos recibían no retrete as persoas de confianza. O que sucede é que no século XV esa palabra non designaba o mesmo que designa hoxe, senón un cuarto pequeno e retirado. De rapaz, lendo un libro do padre Lapuente, atopeime coa seguinte frase: “Ven, Señor, comigo ata o retrete”. O escándalo durou ata que alguén me sacou da ignorancia.

Esta columna publicouse orixinalmente o 31 de outubro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Ser prudente

30 de octubre de 2014 a las 7:47

O outro día escoitei na radio un médico de Bilbao que contou a historia dunha paciente que se lle presentou na consulta cun problema inesperado: dixo que tiña vento na cabeza. Pola explicación, non se trataba dunha metáfora destinada a describir unha sensación psicolóxica de baleiro, senón da constatación dun feito físico e real. Polo visto, a señora empezaba escoitando un asubío na orella dereita e despois, como atravesándolle o oco do cráneo de parte a parte, un vendaval desatado que saía pola outra orella.

Houbo un momento en que o médico se puxo na actitude de esperar que a paciente, lanzada polo camiño que acababa de emprender, fose engadindo detalles ao seu relato, algo así como dicir que aquel vento furioso lle derrubaba árbores dentro da cabeza ou que tiraba cos postes da luz ou que levantaba os tellados das casas.

Finalmente, todo quedou na afirmación inicial. Despois dunha exploración, o resultado foi negativo: a señora non tiña nada. Nese momento, a locutora do programa no que interviña o médico preguntoulle a este se a paciente era unha tola. O doutor respondeu que nestes casos había que ser prudente. De acordo, pero non tanto como aquel colega do que fala Juan José  Millás, que diante dun paciente que se foi consultar de ter unha tormenta na boca, lle dixo que había que evitar que lle caese un raio nas pezas de metal.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de outubro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Alto da Groba

29 de octubre de 2014 a las 0:19

O sábado, a iso das doce, aproveitando que o tempo non era malo, subín ata o Alto da Groba para dar un paseo e facer unhas fotos. Desde o cumio do monte, as vistas son espléndidas, coa Ramallosa ao pé, Praia América un pouco máis lonxe, logo as illas Cíes á esquerda, e do outro lado os montes de Portugal. Cando vivía o meu pai, con frecuencia subiamos ata alí, e ao chegar á fonte que hai no curuto, sempre dicía o mesmo: primeiro preguntábase en voz alta como podía saír auga a aquela altitude e despois, contemplando a paisaxe, remataba por facer unha reflexión sobre o pouco que somos as persoas. Tan pouco, que el xa desapareceu e os montes, que nin senten nin pensan, aínda han durar milenios.

Onte, ademais da cámara, levei comigo uns prismáticos: sentía curiosidade por ver a miña casa desde alá. Tardei en localizala, pero ao cabo dei con ela. Vista de lonxe, non parecía máis grande que calquera das casiñas de xoguete que teño na maqueta do tren, pero con xente dentro, e co gato Samuel, e coas cadelas Leda e Buba, e cun sapo que polas noites se pasea por diante da porta e que está nun tris de entrar a formar parte da familia. Todos destinados a desaparecer un día, ao revés do que sucede cos montes e co mar.

Cando andaba eu nestas cavilacións, apareceu por alí outro compañeiro de fraxilidades, un cabalo deses que os donos deixan soltos no monte todo o ano. Era pequenote e de cor marrón, cunha raia branca que lle baixaba desde a testa ata os beizos. Pareceume bonito e decidín facerlle unha foto, de maneira que tirei de cámara, instalei un teleobxectivo e púxenme a enfocar. Nese momento miroume con cara de terror, deu un salto e fuxiu ao trote entre os piñeiros. Entón decateime de que o acababa de ameazar. Despois de todo, unha máquina fotográfica parécese bastante a unha pistola e ao acto de tirar a foto chamámoslle disparar. O que ignoro é como o cabalo podía saber todo isto.

Esta columna publicouse orixinalmente o 29 de outubro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O escritor e a chusma

28 de octubre de 2014 a las 0:18

A primeira vez que coincidín con el nunha reunión, ía vestido cun xerxei de la de angora dunha cor amarela intensa, o cal lle daba unha aparencia de polo acabado de nacer ou quizais de ovo frito a punto de rachar. Adornaba o pescozo coidadosamente cun elegante pano de seda no que aparecían debuxadas en ocre unhas pequenas ferraduras de cabalo e lucía na man esquerda varios aneis de ouro, un deles cunha pedra verde bastante espectacular. Se non fose porque eu sabía que era escritor, podía tomalo por outra cousa calquera.

Pasou a velada facendo comentarios divertidos sobre os colegas que interviñan nos debates. A verdade é que, deixando a unha parte consideracións doutro tipo, poucas veces asistín a un dispendio tan alto de enxeño e nunca, absolutamente nunca, escoitei unha lingua tan malvada, tan perversa e tan diabólica.

O curioso do personaxe é que ten púlpito montado na vida pública e que predica con voz de ovella sobre as excelencias da bondade, as delicias do amor universal e a solidariedade fraterna. O éxito é extraordinario. Onte contoume un amigo, profesor da universidade de Murcia, que recentemente o levou a dar unha conferencia: un millón de pesetas* e a sala rebentando de xente. Cando rematou, varias ducias de señoras querían un autógrafo. Polo baixo, fiel a si mesmo, o escritor díxolle ao meu amigo: “¡Libérame de esta chusma!”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de outubro de 1994.

(*) aprox. seis mil euros.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Eloxios ponderados

27 de octubre de 2014 a las 0:17

¿Quen non se acorda dos “pelotas”, aqueles pobres homes que aparecían todas as semanas arrastrándose polo chan nas divertidas viñetas da revista La Cordorniz? Alguén me asegurou nunha ocasión que se trataba de tipos reais, escollidos polo debuxante entre a rica fauna que habitaba entón en numerosas dependencias do Estado. Mesmo chegaron a darme o nome dun deles, natural de Ourense, que polas noites acudía a unha residencia oficial a facer de burro na alfombra para os nenos dun mando.

O pelota dáse adoito en terras nas que non medra a liberdade. O poeta e académico José Antonio Bilbao contoume que no seu país, Stroessner chegou a ter a un funcionario ao seu servizo para que lle espantase as moscas da cabeza. Dise que Luís XIV realizaba as súas necesidades maiores nunha especie de púlpito, rodeado de cortesáns que se desfacían en eloxios sobre a delicadeza do perfume.

En Serbia parece que coa guerra tamén medra a especie. No congreso do partido que dirixe Slobodan Milosevic, ese bandido, os eloxios dirixidos ao xefe permiten facernos unha idea elocuente tanto da calidade intelectual e humana das persoas que os emiten como da catadura moral do tipo que os recibe. Houbo de todo: uns falaron das innumerables virtudes do caudillo; outros buscáronlle difíciles parangóns da Historia. Un tal Jovan Djordjevic manifestou simplemente que cada vez que Milosevic aparece na televisión, el bica a pantalla.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de outubro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Os contrabandistas de don Floro

26 de octubre de 2014 a las 0:16

Onte, cando falei aquí dun cura goliardo ao que coñecín e tratei hai anos, aludín tamén a un amigo seu contrabandista, a quen el axudou a fuxir do cárcere de Chaves a tiro limpo. Era, como dixen, traficante de mercancía pequena, unha especie que abundaba naquel tempo, alá polos anos cincuenta. Eu coñecín varios, entre eles un señor abade con parroquia na raia seca, home de puro na boca e revólver no peto da sotana, que se impuña por presenza: un oitenta largos de estatura, barriga tipo cadeira e pescozo de boi bravo.

Estes contrabandistas caían ás veces nas mans de don Florentino Cuevillas, que era xuíz do ramo na Delegación da Facenda en Ourense. Entre a piedade e a xustiza, don Floro tiña elixido a primeira, coa bondade a caño libre. De Madrid mandaron un inspector para sancionalo e volveu morto de risa.

Dicía don Ramón Otero Pedrayo que coas historias dos contrabandistas de Cuevillas se podía facer unha gran novela. Eu sei bastantes daqueles contos grazas a Xulio Losada, o mellor  conversador de Galicia, que foi axudante de don Floro naquel oficio e que mos ten contado. Este último, no acto de xulgar, rifaba coas señoras que foran soprendidas pola Garda Civil pasando un paquete de tabaco. Rifáballes por non coñecer os sitios seguros, onde non había vixilancia. Total, ao final acabaron quitando a fronteira.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de outubro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Escribir

25 de octubre de 2014 a las 0:15

O domingo pola mañá, mentres durmía, a iso das oito, espertoume un resplandor intenso que converteu o dormitorio nunha especie de incendio, coma se un monstro xigantesco chiscase un ollo espantoso e deixase saír un facho repentino de lume. A continuación o ceo enteiro caeu en picado sobre o val, igualiño que se a Deus se lle derrubase o mundo: foi o trono máis grande que escoitei na miña vida. Logo empezou a chover como debía chover cando aínda non había xente nin animaliños na terra, non a pingas, senón a ríos e a mares, todo xunto. Así empezou para min o día. Unha sorte, porque me evitou que os primeiros pensamentos do domingo fosen melancólicos. Penseino. Despois de todo, aínda me quedaban moitas horas por diante.

Entón baixei ao comedor, preparei un almorzo, máis por costume que por saciar un apetito que non tiña, e púxenme a ler os periódicos. Nese momento empezou a funcionar o teléfono: amigos, amigos e amigos. Unha marabilla. Entón xa me decatei de que non ía facer outra cousa que contestar as chamadas, eu que tiña decidido a noite anterior que ía dedicar o día a escribir.

A pesar de todo, interrompido cada pouco, conseguín inicar unha novela que hai tempo me andaba fervendo na cabeza: a historia dunha rapaza nova e bonita, intelixente e de alma grande, que se parece moito a unha amiga miña. Conseguín escribir unhas cinco páxinas. Foi coma se me desen valium ou algo semellante. Linllas pola tarde ao amigo a quen lle leo sempre as miñas cousas, compañeiro leal que nunca me engana e que ten ademais un excelente gusto literario, e aprobounas. Díxome: “Se segues así, sairache unha fermosa novela de amor”. Supoño que os médicos non me dirán que non podo facer estas cousas.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de outubro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Historias de burros

24 de octubre de 2014 a las 0:14

A primeira vez que montei nun burro, alá cando tiña sete ou oito anos, o animal fixo un xesto inesperado, baixou a cabeza bruscamente e eu marchei polo pescozo abaixo, igual que se caese por un tobogán. Por aquela época, quizais no mesmo verán, un día que estaba xogando coa miña irmá no camiño que pasaba por diante da finca dun tío noso, na aldea de Sabucedo, outro burro que camiñaba por alí enganchouna a ela coa ferradura por un dedo e levouna a rastras durante varios metros. Aínda podo escoitar os berros.

A pesar dos auxilios do meu tío, que lle fixo as curas oportunas, incluídos catro ou cinco puntos, aquela man, convertida nunha verdadeira empanada, foi o acontecemento daquelas vacacións. Iso quere dicir, entre outras cousas, que os mimos se reservaron para a vítima do estropicio e que aos demais nos fixeron pouco caso.

Aínda así, nunca lle quixen mal aos burros. Empezando polo nome, creo que o mundo nunca lles fixo xustiza. En realidade, non se trata dun animal de poucas luces. Supoño que a mala fama lle debe vir da aparencia, pois ten cara de infeliz. Pasa igual co porco, que no fondo é bastante limpo, pero a xente tenlle en cambio a consideración dun cocho ou dun marrán. Polos periódicos sei que nunha vila vasca fixeron estes días un concurso para elixir o burro máis guapo. Penso que sería mellor elixir o burro máis listo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de outubro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net
Página 13 de 119« Primera...101112131415203040...Última »