Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Archivo para ‘Marxe’ categoría

Mafiosos en Rusia

11 de octubre de 2017 a las 0:15

Nos primeiros días de novembro de 1928, o criminal xudeu Arnold Rothstein, que entón tiña arredor de corenta anos, estaba ceando cunha preciosa rubia elegante, Inez, no restaurante Lind’ys, en Nova York. Segundo ela mesma ten contado, falaban de amor, como adoitaban facer sempre que se encontraban. Unha chamada telefónica levouno ata o hotel Park Central. Alí, na porta de servizo, alguén lle meteu un tiro nunha ingua e acabou con el. Aínda que chegou consciente ao hospital, negouse a dicir nada do nome do seu asasino.

O Arnold da realidade, que nunca matou a ninguén, aínda que sempre levaba pistola, serviulle de modelo ao novelista Scott Fitzgerald para crear o personaxe Meyer Wolfsheim de O gran Gatsby. Ao contrario do que suxire esta novela, Rothstein era un home refinado, que lle aprendeu modais a tipos rudos como Luciano.

Dunha especie ben distinta parecen os matóns rusos que estes días están poñendo en dificultades aos empresarios españois que montaron negocios en Rusia. Eu vin algúns destes mafiosos en Berlín, onde controlan as vendas de iconas e outros obxectos de arte sacados do seu país. Eran gordos, comían callos na pota e falaban coa boca chea cando lles preguntabas polos prezos. Supoño que ningún deles acabará dentro dunha novela, como Arnold. En cuestións de literatura, non pasarán nunca da crónica de sucesos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de outubro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O tío Rito

10 de octubre de 2017 a las 0:15

O tío Rito era un velliño da parroquia de Beiro, a mesma onde estivo de cura o célebre don Basilio Álvarez. Fumaba folla seca de millo que el mesmo picaba con paciencia cunha navalla sobre unha mesa de madeira e bebía todos os días unha botella de tinto purrela que el dicía que sabía a gloria. Dúas veces á semana baixaba a pé a Ourense pola mañá, e despois, pola noitiña, volvía subir contento a empinada costa de Canedo, unha calzada romana que agora está cuberta de asfalto. Foi o único centenario que coñecín.

De aspecto, parecía unha uva pasa. Faltábanlle os dentes e tiña unha pel seca e enrugada, como de cobra ou lagarto. O pelo, bastante abundante e branco, era liso e fino, con guedellas que lle saían por fóra da pucha, un verdadeiro escándalo de buracos, roña e caspa. Falaba forte e valente, a peito cheo, pero algo confuso e entrambilicado a consecuencia da ruína da boca desdentada.

Estouno vendo sentado debaixo da parra, pendente de calquera que pasase polo camiño: unhas vacas, a cabra do Avelino, o burro da Isaura… A xente sempre tiña para el unas palabras de simpatía e de respecto. Pola súa parte, prendía no palique con facilidade e sen présa, quizais feliz a cambio daquelas poucas novidades de cada día. Talvez lle compensase chegar aos mil anos, como din os médicos que vai ocorrer pronto. Naturalmente, sempre que conservase a parra, porque pasar tantos anos diante dun televisor…

Esta columna publicouse orixinalmente o 10 de outubro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

San

9 de octubre de 2017 a las 16:42

O outro día falei aquí dun profesor que tiven hai anos, nos meus tempos de estudante universitario, a quen un día soprendín dicindo uns pecados enormes pola rúa, pero non porque fose mal falado, senón porque ía poñendo en voz alta exemplos da maneira de falar dos mozos e as mozas de hoxe. Tiña moita preocupación polas palabras. Froito desa preocupación foron non poucos traballos, como aquel, que eu recordo perfectamente, sobre a orixe da expresión “estar más sobada que el tejito”, na súa versión castelá, ou “estar máis sobada que a folla de santos”, en versión galega. Ambas as dúas proceden da liturxia, cando o crego tocaba cos dedos unha folla do misal que contiña unha oración aos santos que empezaba: “Te igitur…”

O citado profesor emocionábase con estas cousas, tanto que, ás veces, mentres as explicaba na clase, quebrábaselle a voz. De mozo fora poeta, pero sen moito éxito. Iso non impediu que conservase durante toda a vida a alma dun lírico delicado, a pesar de que fisicamente non concordaba con iso, pois era corpulento, de costas anchas, rostro tallado e aspecto un pouco rudo.

Recordo moi ben a súa imaxe de home forte no alto do balcón da súa casa, durante unha verbena. Puxéranlle un altavoz colgado na varanda, polo cal saía atronando a música da orquestra, un folión de gamberros que supoño lle impedía durmir. Entón colleu unha estaca enorme, deu un par de toques con ela para chamar a atención e logo púxose a desfacer o altavoz con furia de arrebatado. Os alumnos que o vimos quedamos pampos ao contemplar aquel espectáculo. Un de nós, agora profesor tamén, comentou en voz alta: “Este home está rematadamente tolo”. A min, non obstante, nunca me pareceu máis san.

Esta columna publicouse orixinalmente o 9 de outubro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Compañeiros de infortunio

8 de octubre de 2017 a las 0:15

Onte pola mañá, chamei por teléfono a un amigo que me dixo que leva uns días no leito, desfondado e sen ganas de facer nada. Supuxen que era a gripe, pero díxome que non. Ten un virus raro. Polo menos, iso foi o que lle diagnosticou o médico. Grazas a Deus, parece que se trata dun parasito que morre en tres ou catro días. Resulta curioso porque no verán, unha noite que me acheguei ata Panxón para tomar o fresco, atopei nunha terraza outro amigo, delgado e con mala cara. Tamén me dixo que tiña un virus.

Na casa tiñamos unha nogueira espléndida que daba unhas noces grandes coma tomates, moi ricas. Na primavera, os rapaces andaron matando unha madreselva invasora, de reproducción incontrolable como o cancro, e debéuselle ir a man co produto, que quedou a pobre esmirrada como unha mociña tísica.

Un paisano aconselloume que lle pegase unha malleira pola noite e que ao día seguinte lle dese unha poda dura. A malleira non lla dei, pero a poda si que lla peguei. Despois, agardei sen moita esperanza, pero en setembro empezou a botar follas. Desde hai uns días, non obstante, tenas negras, como invadidas de piollos. Leveille unha mostra a unha señora que sabe disto e díxo me que a nogueira está afectada por un virus. Se cura, as primeiras noces serán para eses dous amigos, compañeiros da árbore no infortunio.

Esta columna publicouse orixinalmente o 8 de outubro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Dúas personalidades

7 de octubre de 2017 a las 0:12

Desde que empezou a crise rusa, estaba moi claro que había dúas personalidades contraditorias entre os dirixentes que se atrincheiraron no Parlamento. Por un lado, Jasbulátov, que no plano humano e persoal era un golfo, un pillabán, un capagrilos, e que politicamente foi un irresponsable. Ninguén esperaba del que acabase de maneira distinta como acabou, sacando unha bandeira branca, reclamando a protección das embaixadas e mentindo para eludir responsabilidades.

O xeneral Rutskoi parecía outra cousa. Tiña quizais máis vontade que intelixencia, pero esas son as virtudes do heroe, o que normalmente se traduce tamén nun ríxido código dun gran rigor moral: culto ao honor, sentido estrito do deber, capacidade de sacrificio… Xentes perigosas pero nobres, alucinadas.

Era o elemento que lle outorgaba un respectable sentido da traxedia ao sainete organizado no interior do parlamento: destitución do Goberno, ameazas ao exército, penas de norte comunicadas por teléfono… Un esperaba, polo tanto, que Rutskoi, se comportase finalmente doutra maneira, mesmo que decidise entregarse, como sucedeu. Todos os periódicos contan que estaba branco como un morto, asustado. Pero un héroe nunca se pon pálido. Da mesma maneira que non se lle soltan os narices nin se desmaia.

Esta columna publicouse orixinalmente o 7 de outubro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A volta

6 de octubre de 2017 a las 0:15

O ordenador portátil no que escribo día a día estes artigos, o domingo fíxome unha trampa. Despois de conectalo a través do teléfono desde Nova York coa redacción do periódico, confirmoume que todo transcorrera coma sempre e que o texto desta columna se recibira correctamente na Coruña. Non foi así, non obstante. Cando me chamaron para avisarme, eu ía no medio do Atlántico, a bordo dun avión, camiño da casa, e a cousa xa non tiña remedio. Sentino moito, non tanto polos lectores, que así puideron descansar polo menos un día, senón polos responsables do periódico, aos que supoño que non lle deben gustar nada estas sorpresas de última hora.

Polo demais, a viaxe foi ben. Digo isto porque nas viaxes longas, eu sempre tiven moi mala sorte coa xente. Indo a Santiago de Chile, por exemplo, unha vez tocoume ao lado un tolo que falaba en voz alta e que, entre oracións, discursos, ladaíñas e cancións, nas doce horas longas que durou o voo, foi como levar un moscardo ou un abesouro metido dentro dunha orella. Por riba, miraba atravesado.

Nunca, e tampouco onte, tiven tan mala sorte, non obstante, como o meu amigo Juan Valencia, que nunha viaxe a Xapón levou de compañía durante toda a viaxe a un xaponés pequeno e malo, vello rabudo, que lle daba patadas cada vez que o meu amigo quedaba durmido e roncaba. O peor de todo era que, ao espertar cos golpes, o agredido atopábase diante cun sorriso beatífico do agresor e cunha reverencia cortés que lle diluían nun segundo as ganas que lle entraban de replicarlle. O caso é que chegou mazado. O xaponés, como digo, era malo, porque esta desgraza de viaxar cun ronqueta pódese resolver doutra maneira, non a patada limpa.

Esta columna publicouse orixinalmente o 6 de outubro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha oportunidade

5 de octubre de 2017 a las 9:29

Hai un par de meses falei mal dunha das cadelas que temos na casa, a rottweiler que chamamos Buba. Non me faltaban motivos: acababa de atacar con furia á infeliz de Leda, que é unha santa. Deixouna tan mal ferida que tivo que pasar polo quirófano. Se houbese xustiza no mundo dos cans, a violenta estaría agora en presidio, condenada quizais a moitos anos de cárcere. E se tivese a mala sorte de nacer nun deses países nos que aínda matan a xente como castigo legal, é probable que pasase pola cadeira eléctrica.

Deus o fixera mellor, porque tampouco se trata de desexar para ninguén, nin sequera para un can feroz, un final tan inhumano. Haille que dar a todo o mundo a posibilidade de rexenerarse. O caso é que como eu non podía meter a Buba en prisión, deixeille de falar. Durante todo este tempo, foi como se fose transparente.

Hai unhas semanas, Buba foi nai por primeira vez. Desde entón, non abandona aos cachorros nin cinco minutos. Cóidaos con agarimo, derretida, pero tampouco os esconde nin amosa os dentes cando chegan visitas. Compórtase como unha señora digna e responsable, incluso orgullosa das boliñas de sebo que trouxo ao mundo. Naturalmente, empeceille a falar de novo. Para min é como se saíse da cadea completamente reformada, disposta a emprender unha nova vida. A ninguén se lle pode negar esa posibilidade.

Esta columna publicouse orixinalmente o 5 de outubro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Encontro

4 de octubre de 2017 a las 0:14

Non é a primeira vez que me sucede. Onte, mentres tomaba un café pola mañá, achegouse cara a min unha muller en actitude de saudarme. Deille un par de bicos e pregunteille como estaba. Respondeume: “Non nos coñecemos persoalmente, pero tiña ganas de falar contigo”. Quedei cortado pola metedura de pata, que aínda conseguín empeorar despois, cando ela me dixo que estivera nunha conferencia miña e que me saudara ao rematar. “Ah, si, xa recordo”, mentinlle. Decatouse da trampa e preguntoume: “A ver se é certo, en que sitio foi?” Tiven que renderme.

Carecía de complexos, porque se botou a rir. O primeiro que me chamou a atención foi que fose tan bonita e que vestise con tanta elegancia. Só máis tarde me decatei, ao escoitala, de que era tamén intelixente. Lástima de que a intelixencia, como a beleza, non se vexa a simple vista: sería máis fácil. Por exemplo, coa señora de onte, de non darse esa circunstancia, a conversa duraría pouco. Confeso que me atrae máis unha boa cabeza que unha cara fermosa. Aquela dura máis. E nunca aburre.

Esta columna publicouse orixinalmente o 4 de outubro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un amigo

3 de octubre de 2017 a las 0:15

A Habana está chea de nenos simpáticos que se achegan a un para preguntarlle de onde procede ou que está facendo no país. Onte, mentres paseaba polo Malecón, á beira do mar, un rapaciño duns nove anos abordoume para averiguar se viña de España, que era o que el mesmo supuña. Resultou ser un experto coñecedor da nosa xeografía: sabía perfectamente onde caía Galicia no mapa, que A Coruña, Vigo e Santiago eran as súas cidades máis importantes e que o país estaba xusto ao norte de Portugal.

Andou paseando comigo cerca de dúas horas, falándome dos seus estudos e de como aprende o cultivo da terra, que lle gusta moito. Contoume a súa vida, díxome o que facían os seus pais e cantos irmáns tiña. Ademais converteuse no meu guía: levoume a ver a casa natal de José Martí e acompañoume a un mercado de libros vellos.

Nun momento, achegouse outro neno coma el, tamén negro e ben vestido, que me pediu un bolígrafo ou un chicle, especie de monótono sonsonete que se repite unha e outra vez cando un vai pola rúa. Entón, o meu acompañante dirixiuse a el con amabilidade, pero con enerxía, e díxolle: “Lo que usted está haciendo no es correcto, compañero; camine”. O outro baixou a cabeza e seguiu o seu paso. Ao despedirme do meu amigo, pensei en darlle un dólar, pero non o fixen porque me pareceu que o podía ofender.

Esta columna publicouse orixinalmente o 3 de outubro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Os trens eléctricos

2 de octubre de 2017 a las 0:15

As persoas que non coñecen a afección aos trens eléctricos con frecuencia pensan que se trata dun xogo tonto, no que unha maquiniña en miniatura arrastra uns cantos vagóns por un circuíto redondo, arredor do cal dá voltas e máis voltas dun xeito monóntono e absurdo. É dicir, un entretemento para idiotas. Esa é a razón de que moitas veces algúns afeccionados oculten a súa condición e practiquen cos seus trens en faiados ou habitacións apartadas, mesmo como se se tratase dun vicio infamante e solitario.

Non obstante, os trens eléctricos son outra cousa, sobre todo para as persoas que deixaron moi atrás a infancia. Non me refiro só ás complicacións dun bo circuíto, onde funcionan os semáforos de forma automática e van e veñen varios trens ao mesmo tempo respectándose de xeito escrupuloso uns aos outros, sen chocar, perdéndose por túneles e atravesando vales, montañas e pontes.

Por riba de todo iso, penso eu, está o tema do tren, tan universalmente amado, e a paixón polas miniaturas e as coleccións. Ter nas mans unha locomotora de pouco máis de dous centímentros, coas súas vielas funcionando e un foco eléctrico como a cabeza dun alfinete que proxecta a súa luz valente e diminuta sobre a vía, pode deparar un pracer intenso. Todo iso é posible grazas á técnica alemá, a única que se ten aventurado ata agora neses tamaños tan pequenos. O malo é o novo prezo do marco.

Esta columna publicouse orixinalmente o 2 de outubro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net