Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Días nefastos

20 de noviembre de 2017 a las 0:25

Houbo países no pasado que tiñan días considerados nefastos, nos cales a xente non podía tomar baño, embarcar ou comer peixe, nin matar determinados animais, como bois, cabalos, coellos ou cabras. Pola contra, nos días bos, estaba autorizado case todo, incluso comer prea, un prato que merece a consideración de exquisito aínda hoxe en países como Tanzania. Entre os días nefastos e os bos, nos chamados “de ameaza” prohibíanse as viaxes por terra, especialmente se había temporal, vento, neve ou tronada.

Desde entón, o calendario perdeu todo dramatismo e non quedan nel máis que algúns restos dos medos do pasado. En martes e trece, aínda hai xente que nin se casa nin se embarca. Mesmo hai persoas que ese día non saen á rúa por temor a que lles suceda algunha calamidade. Hai pouco, un ferrador de Sevilla confesou na televisión que nesa data el pasaba o día metido na cama, por se acaso.

Un parente meu terá mañá o seu día nefasto. Desde hai tempo, o vinte e un de novembro non pasa sen unha desgraza. Empezaron sendo gordas, segando cabezas na familia en dúas ocasións, aínda que ultimamente o rigor do fado vai diminuíndo: xa hai tres anos, desde que lle levou o gato, e antes fora o can, que non morre nada naquela casa. Agora, a cousa anda por pequenos estropicios, desperfectos e trapalladas. O malo é que lle ten pánico aos avións e ese día ten que voar por forza. Non direi desde que aeroporto para evitar o pánico.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de novembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Terra de orixe

19 de noviembre de 2017 a las 20:00

Onte pola tarde fun dar un paseo arredor do Monte do Boi, en Baiona, seguindo o camiño que rodea o parador pola parte de abaixo, pegado ao mar. É un lugar agradable, sobre todo en días cincentos e tristes, pouco aptos para o turismo, cando a xente prefire estar ao abrigo nas casas ou dentro dos cafés. Non había case ninguén, de xeito que me sentei nunha pedra, vendo como rompían as olas, un tren de auga escura que ao bater contra as rocas se convertía nunha escuma branca primeiro e logo se ía transformando, ao remansar, nun conxunto de cores, entre azuis e verdes, no que predominaban os esmeraldas. Naturalmente, á beleza deste espectáculo había que engadirlle aínda o ronquido da auga, un trebón que non impuña, senón que arrolaba.

Mentres descansaba sobre a pedra, vin que viña voando cara a min un abellón. Non sei onde lin que este insecto, teoricamente, non pode voar. Pois peor para a teoría, que é falsa, da mesma maneira que se ve que tamén era falso pensar que os americanos estaban por riba das chapuzas da banana. Parecíanse a eses países no asunto da pena de morte, pero ninguén sospeitaba que fosen capaces de montar ese tinglado cómico no que andan.

E falando de sospeitas, nunca me pasou pola cabeza que no meu país me tomasen por estranxeiro, por máis que tiña a experiencia de que en Armenia me tomaran por nativo e en Israel me consideraran xudeu. Digo isto porque durante o paseo, cando estaba empuñando a cámara para facer unha foto, achegóuseme un señor que se ofreceu a retratarme. Díxome que aquel era un dos lugares máis fermosos do mundo e que era unha pena que eu non saíse na foto. Por non desairalo, aceptei. Despois de disparar a máquina, o home deu por feita a miña condición de forasteiro, cousa que tampouco lle neguei para non decepcionalo. Menos mal que non me preguntou pola miña terra de orixe. Diríalle que era ruso. Así, pola noite, na casa, tería bastante que contar.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de novembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Orgullo

19 de noviembre de 2017 a las 19:58

Para ir de Xerusalén a Petra, a mítica cidade situada no veciño reino de Xordania, hai que seguir un camiño bastante absurdo. En primeiro lugar, vaise en dirección norte, deixando o río Xordán á dereita; logo atravésase a fronteira, sobre o río, e iníciase a volta en sentido contrario, desandando unha boa parte do longo percorrido feito a través do deserto de Xudea. O incordio débese a razóns de tipo militar, pois a comunicación entre os dous países, a pesar de que as relacións entre eles son hoxe moi boas, non resultan, con todo, fáciles. Entre os ríxidos controis de seguridade duns e a ineficacia burocrática dos outros, botamos na fronteira arredor de dúas horas.

Antes, ao atravesar a cidade bíblica de Xericó, convertida agora nunha pequena vila de aspecto pobre, emprazada nun oasis, ao pé do Monte das Tentacións, atopámonos cunha caravana de coches oficiais, con periodistas, motoristas, unha ambulancia e militares protexendo a ruta. Era o encontro entre Arafat e o presidente de Alemaña, que se encontraban alí. Oxalá que a entrevista fose para ben.

En Xordania, todo parece moi pobre, o cal se percibe na amabilidade e na dignidade da xente. Nunha tenda, a un amigo desapareceulle a carteira cando a tiña posta sobre a mesa do caixeiro. Houbo consternación nos xordanos que nos acompañan, entre eles un policía de uniforme que vén con nós no autobús. Pouco despois chamaron polo móbil dun dos guías para avisar de que a carteira estaba alí e que todo se debera a unha confusión. Os xordanos detiveron o autobús para avisar polo altavoz, cun tono épico, digno de quen acaba de descubrir un continente. Nas súas caras había orgullo. E nós, todos contentos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de novembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Xente de negocios

17 de noviembre de 2017 a las 0:15

Cando eu estudaba en Santiago, alá polos anos sesenta, moitas tardes de domingo achegábame ata a casa de Xavier Carro, na Rúa Nova, onde pasabamos horas de conversa para arranxar o mundo ou escoitando música para cultivar a alma. Nunha habitación contigua, don Andrés, que fora cóengo na Habana, recibía a cubanos desesperados con Fidel Castro, de quen contaban crimes horribles, desde que roubaba no colexio ata que lle pegara un tiro a un neno. Entón, nós marchabamos a dar un paseo.

Ao chegar á rúa, de maneira inevitable, batiamos de fronte con Xermán, que rexentaba un tenderete debaixo dos soportais. Vendía os cigarros de un e un e os caramelos de tres en tres, ademais de toda clase de miudezas de chocolate para os lambonciños que non tiñan posibilidadees de entar en Mora a comer uns pasteis.

Moitas voltas lle teño dado ás contas daquel home, incapaz de imaxinar a cifra que se podía xuntar peseta a peseta naquela esquina. Onte, non obstante, sorprendeume ver como un señor que vende paquetes de tabaco na rúa, á porta dun banco, lía con atención un coñecido diario económico. Un amigo meu, cliente habitual, aludiulle a ese feito. El respondeu que había que estar ao día. Ao ver que falaba coa arrogancia dun potentado, non coa lixeireza dun botarate, souben que nunca entenderei nada de negocios.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de novembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Con e sen foto

16 de noviembre de 2017 a las 0:16

Unha das características do Paquito Galletas, a quen eu tratei na miña infancia, era que contaba a guerra moi ben. Máis que as cousas das que falaba en si, o interese do relato estaba nos sons. Cando quería narrar o asalto a unha trincheira, por exemplo, da súa boca saían os disparos dos fusís (pimpum-pim-pum) e das metralletas (ta-rra-ta-ta-tá), o zoar dos avións (fiuuuuu), ademais dos berros do xefe que os mandaba (“¡Adelante, valientes, que el enemigo es nuestro!”). A pesar do rudimentario do procedemento, non contaba dúas batallas iguais, aínda que no fondo todas se parecían a unha especie de verbena.

O curioso era que o inimigo quedaba tan envolto en toda aquela parafernalia de ruídos que non resultaba visible. Con todo, existía, porque de cando en vez, o Paquito aludía a el, ou a eles, como “aqueles pobres infelices”. Iso fixo que eu non vise a guerra como maldade ata anos despois, cando indo nun autobús, lle escoitei dicir a un veciño, sen que el se decatase, unha frase terrible: “A moitos roxos liquidamos nesta ponte”.

Era a ponte de Castrelo de Miño e eu ía xogar un partido de fútbol. A aquel personaxe, un coxo malo, non o volvín saudar na miña vida, ao revés do que me pasou co Paquito Galletas, a quen aínda hoxe recordo con moito agarimo. Este home e aquel outro encarnan, sen dúbida, dúas maneiras de ser persoas.  Vinas, de novo onte, reflexadas nalgunhas noticias de Afganistán que publicaban os periódicos. Nunha delas, con fotografía, un grupo de soldados asasinaba sen piedade a un pobre home indefenso que imploraba pola súa vida. Noutra, un soldado, ao pasar, cubría piadosamente cunha manta o corpo do asasinado. Desta non había foto.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de novembro de 2001.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha maneira de falar

15 de noviembre de 2017 a las 8:50

O outro día citei aquí unha frase dun panadeiro da miña vila, que por certo ten un nome popular moi divertido, Bicaquente, o cal dicía, para referirse aos anos da posguerra, que era cando ata as formigas pasaban fame. Non se trata de ningún dito popular, senón dunha experiencia persoal, pois el mesmo se decatou daquela de que nos fornos e nas panaderías se varrían as farangullas do chan porque se aproveitaban para comer e iso facía que as formigas andasen como tolas buscando o que non podían atopar.

Un amigo avogado contoume onte unha historia profesional relacionada tamén con aqueles anos de miseria. Moitas persoas, sobre todo entre a xente nova, seguramente ignoran que naqueles tempos había xente que roubaba comida. Os xulgados están cheos de expedientes por chourizos, patacas, touciño, fabas…

O caso foi que un señor que roubara un saco de patacas acabou diante dos tribunais. Era pai de familia e non tiña que darlle de comer aos fillos. Asistiu á vista como se aquilo non tivese que ver con el. Cando o presidente da sala lle preguntou se quería manifestar algo, tomou a palabra para ponderar o traballo do avogado defensor e do fiscal, e non encontrou mellor maneira de eloxialos que dicir que os dous falaran moi ben. Pero engadiu unha frase chea de sabedoría: “Estes señores falan moi ben, pero falan de fartos”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de novembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A tumba de Poe

14 de noviembre de 2017 a las 0:15

Aproveitei as horas iniciais do día, cando a xente aínda estaba na cama, para dar o primeiro paseo por Baltimore. O frío era intenso, pero agradable, e polas rúas non se vía demasiado movemento: algúns tipo raros sentados no chan ou revolvendo nas papeleiras, todos eles negros. Diante dun edificio con columnas, unha moza guapa, lixeirísima de roupas, compuña xestos e figuras para un equipo de fotógrafos que a retrataban con destino a algún anuncio. O director de grupo, perfectamente abrigado, procedía con calma.

Sen necesidade de preguntar, orientándome por un pequeno plano que collín no hotel, busquei a tumba de Edgar Allan Poe. Non quedaba lonxe. A pesar da hora, algún madrugara máis ca min, unha profesora da Universidade de Alabama que participaba nestas xornadas literarias e que é especialista na obra do escritor.

Díxome que o día do aniversario, pola mañá aparece sempre sobre a tumba un pequeno ramo de flores, unha botella de coñac e unha copa, esta última con signos evidentes de ser utilizada a noite anterior. Seguindo coa historia, a citada profesora explicoume que a lenda asegura que se trata de alguén que acode a facerlle unha homenaxe a Poe e que bebe alí mesmo esa copa no seu honor. Díxenlle que xa que estamos nun congreso sobre literatura fantástica sería máis apropiado pensar que quen a bebe é o propio escritor.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de novembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Os imposibles

13 de noviembre de 2017 a las 0:15

Cando eu era rapaz, había no meu pobo un ateo público e recoñecido. Era un home rarote, penso que  bastante malo, e moi ocorrente. Non sei cál das tres cousas me levaan a visitalo con frecuencia e a botar con el longas parrafadas. En xeral, as nosas conversas trataban de relixión, tema no que nunca estabamos de acordo e no que a superioridade dialéctica do meu contrincante era evidente. Un día, canso de perder sempre, faleille dos milagres como proba suprema e irrebatible da existencia de Deus. Pero volvín perder.

Díxome que a maior parte dos milagres que se contaban como tales non tiñan nada de extaordinario e que todos se podían explicar por causas naturais. Como exemplo  púxome o caso dun paralítico que volveu a andar, para engadir a continuación que o verdadeiro milagre non era ese, senón o dun coxo sen unha perna ao que a perna lle volvese rebrotar, e que eso era imposible e que por esa mesma razón nunca se dera. Foi para min un argumento que me deixou seco, case sen poder respirar.

Aquel mesmo día busquei alivio no consello dun vello confesor, que me falou de dous imposibles, o físico, que Deus pode vencer, como resulcitar un morto, e o metafísico, contra o cal Deus non pode nada, como que unha cousa sexa e non sexa ao mesmo tempo. A verdade é que quedei peor aínda do que estaba, cunha contradicción ferinte dentro da cabeza, é metade entre a anguria e a perplexidade. Desde entón non se me vai do sentido a idea de escribir unha novela sobre un home coxo que lle rebrota unha perna. Só para demostrar o poder da fantasía e a imaxinación, que tamón son cousa de Deus.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de novembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Beber auga da piscina

12 de noviembre de 2017 a las 19:31

Non lembro ben os detalles, pero para os rapaces da posguerra, un dos mitos que máis orgullo espertaban en nós, habitantes dun país marxinal e illado, odiado no estranxeiro, segundo nos contaban, era aquel dun futbolista da selección nacional española chamado Lángara ou algo así, se mal non recordo, que nun partido internacional lle pediu o balón a un compañeiro chamado Sabino, encargado de sacar unha falta preto da área, coas seguintes palabras: “Sabino, a mí que los arrollo”. O tal Sabino mandoulle a pelota á altura do peito, o outro parouna e saíu correndo con ela sobre o esternón, a toda mecha, levando por diante a todo canto contrario pretendía paralo. A lenda aseguraba que entrou na portería con varios rivais arrastras.

Non menos fermosos eran os comportamentos épicos de Bahamontes, o célebre ciclista toledano que non tiña competidores na montaña e que subía o Tourmalet en solitario, no Tour de Francia, deixando cravados sobre a bicicleta os ases do mundo enteiro. Nunha ocasión, segundo contaban, parou a medio camiño para comer un xeado, sentado nunha pedra, permitindo pasar o pelotón, só co propósito de facer un alarde e deixalo atrás de novo.

O outro día, mentres vía o partido do Celta na televisión, recordei estes episodios da infancia, porque na vitoria do club galego, fermosa, brillante e merecida, houbo algo do comportamento épico daquela época. Para min foi como se á hora de baleirar unha piscina, en vez de empregar a bomba de baleirado, houbese que bebela a morro, dun único sorbo. Demasiado heroico.  Vivimos nun país onde as cousas se poden facer con maior tranquilidade, sen agonías e sen necesidade de cortar as árbores a puñetazos nin de subir os avións no aire a base de suplidos. Por suposto que aínda queda xente que mata os discrepantes, que é como cazar coellos a pedradas, pero esas son reminiscencias dunha época pasada.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de novembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Sentimentos espontáneos

11 de noviembre de 2017 a las 19:28

Na antiga Alemaña do leste, nunha planicie próxima á fronteira con Polonia, érguese unha das empresas máis absurdas do mundo. Trátase dun complexo siderúrxico que carece das materias primas necesarias para o seu propio funcionamento, o ferro e o carbón, pero que emprega a preto de vinte e cinco mil homes. O mastodonte, que naturalmente está condenado a desaparecer, xa iniciou os primeiros estertores da agonía. Os traballadores, asustados polo que vai pasar, culpan a uns poucos refuxiados políticos da súa desgraza.

É como culpar aos portugueses de traer os sapos para España, unha acusación que aínda se lles segue facendo nalgúns lugares de Galicia. Hai moitos anos, os labradores da miña terra, alá na Limia, culpaban a uns avións estranxeiors, quizais franceses, de botar o escaravello da pataca. Recentemente, en Iraq fusilaron a tres xordanos acusados de introducir formigas rabiosas no país.

Sempre, en todas partes, hai un culpable que veu doutro sitio, que fala unha lingua diferente e que adoita ser pobre. Mirar a esta xente con xenreira, non obstante, non é un sentimento espontáneo, pois resulta máis natural e humano compadecerse deles que desprezalos e perseguilos. Como dicía Oscar Hammerstein nunha famosa canción: “É necesario que nos aprendan a odiar”. Se non fose así, ¿quen se atrevería a culpar a uns pobres estranxeiros desvalidos do fracaso monumental dunha enorme empresa siderúrxica?

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de novembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net