Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

O poeta asubiado

31 de octubre de 2017 a las 0:17

Creo que xa teño contado aquí noutra ocasión como un día asistín en Moscova a un recital do poeta Evgeni Evtushenko, que ao rematar a lectura dos seus versos diante dun auditorio de varios miles de persoas, tivo a xentileza de invitarme a cear, o cal non me impediu tirar a conclusión de que o escritor, ademais de ser moi simpático, me parecese tamén algo golfo. Hai cousas que se ven: o disfraz que levaba, o porte de deus altivo, a teatralidade nos xestos ou as miradas de pillabán que lles dirixía ás mozas.

Despois daquel encontro, tiven a oportunidade de falar con escritores de distintos países de fala hispana que tamén coñeceran o poeta e que me contaron todos como este lles recitara, con grande énfase e moita emoción, un poema en castelán dedicado ao Che Guevara. Exactamente igual que me fixo a min naquela cea.

O célebre Evtushenko, tal como recorda unha revista literaria inglesa esta mesma semana, nos recitais que daquela ofrecía en Nova York ou en Londres, cantaba a liberdade, pero cando regresaba a Moscova, dedicábase a dicir en público con igual entusiasmo poemas en honor dos plans quinquenais da Unión Soviética. Hai uns días, durante unha velada na que o vate leu uns versos, algúns colegas asubiaron. É unha novidade: antes aplaudían todos. Supoño que Evtushenko, en cambio, fixo o de sempre.

Esta columna publicouse orixinalmente o 31 de outubro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Mediocres

30 de octubre de 2017 a las 0:27

Nun coloquio recente de escritores, un ilustre colega madrileño e amigo dixo que España era un país mediocre, e que José Luís de Vilallonga, aburrido e canso, decidira marcharse para sempre. Ao meu lado alguén comentou que de boa gana interrumpiría ao conferenciante para dicirlle que entón él, é dicir, o interpelante, xa tiña motivos para quedarse, pero que non o faría ata o final porque quería escoitar o resto do discurso e coñecer as razóns en que se baseaba un diagnóstico dramático, capaz de inducir a algúns cidadáns de postín a exilarse a outros países máis divertidos.

A verdade é que se trataba dun discurso circular. O círculo, do que por suposto non parecía ser consciente o seu autor, funcionaba máis ou menos da seguinte maneira. España é mediocre porque os seus habitantes tamén o son, polo cal nunca poderá deixar de ser un país mediocre na medida en que  os mediocres serán incapaces de producir máis que mediocridade. Naturalmente, o discurso só se salvaba por un lado, xusto polo único que rompía o círculo e se abría unha porta á esperanza: o que é consciente da mediocridade xa non é un mediocre; por aí, e só por esa fenda, pode entrar a redención.

A verdade é que a mediocridade non merece a consideración negativa que ten para tantas persoas. Despois de todo non se trata de outra cousa que unha manifestación exacerbada de falta de fervor. Nun país como este, onde cada vez que a xente se entusiasma mira para a cabeza do veciño como se fose un balón, a un danlle ganas de reivindicar a mediocridade e o aburrimento como unha forma superior de cultura propia de adultos. Mentres nos sigamos aburrindo tranquilamente, estaremos a salvo da alegría ruidosa de quen non entenden a vida se nela hai grandes doses de acontecementos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de outubro de 1991.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A parte dun touro

29 de octubre de 2017 a las 19:11

Durante moitos anos, na casa dos meus pais traballou unha rapaza sinxela e boa que chegou a ser un membro máis da familia. Soubemos que era así cando tivo confiaza para mandar en todos, impartir ordes e rifarnos por calquera cousa, pero confirmouse de forma definitiva o día en que puxo en perigo a súa vida para salvar ao meu irmán, un neno de catro anos que levaba varios minutos sometido á furia incontrolada dunha vaca tola. Daquela, saíu cunha cornada salvaxe no pescozo e unha cicatriz que aínda hoxe recorda o milagre.

Pouco despois concibiu a idea de peregrinar a Santiago, non tanto para agradecer o favor recibido como para facer unha viaxe longa, ela que nunca fora máis alá de Ourense. Tiña ademais a curiosidade de ver o botafumeiro, do cal nos escoitaba falar na casa, e as torres da catedral, que nós lle pintabamos inmensas.

Volveu conmovida e emocionada, pero non polas marabillas de Compostela, senón polo touro dun anuncio de coñac, que descubrira erguido e vixiante no alto dun monte. Foi motivo de risas e de tomaduras de pelo, que ela aturaba con paciencia a non ser cando lle chamabamos ignorante, pois entón arrepúñase e devolvíanos o insulto. Agora, establecido por varios profesores de estética o alto valor artístico do famoso  touro, un séntese como se tivese pasado por Oxford sen aproveitar ben todas as oportunidades.

Esta columna publicouse orixinalmente o 29 de outubro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Músicos

28 de octubre de 2017 a las 0:45

Onte, en Santiago, mentres traballaba no despacho, xusto fronte por fronte da fachada do Obradoiro, estiven escoitando durante horas a música triste dun artista ambulante. Asomeime varias veces á ventá para velo, só pola curiosidade de coñecer a cara e o aspecto dunha persoa que tocaba con tanta tristura, e non conseguín saber onde estaba. Pareceume, pola dirección do vento, que debía atoparse no arco que pasa por debaixo do pazo arcebispal, pero non era seguro. De maneira que pechei a fiestra e volvín ao meu traballo, que proseguín con aquel son de fondo. Non era unha boa música, por suposto, pero tampouco me resultaba molesta, a pesar de que son un amante do silencio cando teño que facer algunhas das tarefas das que fago.

Algún tempo despois, recibín unha visita. Estivemos falando durante media hora, sempre con aquela melodía recorrente, que ía e viña, baixo a chuvia, coma se formase parte do clima. Nun momento, o meu interlocutor díxome: “Non me explico como podes aturar esa melopea sen poñerte nervioso”. Respondinlle que non só non me molestaba, senón que incluso me agradaba.

Recordo que hai anos, subindo cara ao barrio do Chiado, en Lisboa, escoitei tamén un músico de rúa, un cego pequeno e gordo, xa velliño, que tocaba o saxofón cunha tristura infinita, tanta que conseguiu contaxiarma, a min que tiña un día feliz, cheo de esperanzas  e promesas. Non volvín esquecer aquela melodía. Desde entón, sinto simpatía por esta clase de artistas pobres que tocan tan mal. Son quizais, de todos os desastrosos, os únicos que non me irritan, como lle sucedía antes a Antón Tovar cos poetastros, que el consideraba cos mesmos dereitos que os escritores xeniais. Tamén hai xente que canta cando se afeita.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de outubro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha fotografía

27 de octubre de 2017 a las 2:45

Como se sabe, os médicos adoitan ter un anecdotario de clientes moi rico, ás veces disparatado. Algunhas das mellores historias escoiteillas ao meu tío Benito, que coñecía moitas, incluído o milagre dunha señora que só se alimentaba coa comuñón, pero que el descubriu que comía polbo. Tamén Domingo García-Sabell sabe as súas, como aquela dun colega, médico rural, que o chamou para que lle resolvese un apuro cun cliente amigo e a quen atopou aos pés da cama do enfermo dicindo: “¡Manuel, daba mil pesos por saber o que tes!”.

Pero se as historias de médicos son coñecidas, non sucede o mesmo coas dos fotógrafos. Polo menos, eu non sabía nin gunha. Onte, non obstante, contáronme unha que me pareceu interesante e que lle ocorreu a un profesional deses que se dedican a facer retratos da xente no estudio, tipo artista cantante ou parellas de mozos.

Nesta ocasión o cliente era un señor que dous días despois da sesión correspondente chamou para preguntar se as fotos saíran ben. Saíran fatal: aparecía en todas elas cos ollos pechados. O outro nin se inmutou. Confesoulle con resignación que era o quinto estudio ao cal acudía en poucos días co mesmo resultado e que o desastre dependía dun tic nervioso que o obrigaba a parpadexar constantemente. O malo de todo é que a foto era para un amor por correspondencia cunha moza que tiña os pais cegos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de outubro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Os Kennedy de novo

26 de octubre de 2017 a las 0:46

Polo que estou vendo estes días en periódicos e revistas americanos, vólvese falar moito de Robert Kennedy. Parece que agora lle toca ser criticado, da mesma maneira que antes foi enxalzado, ata o punto de que a imaxe que nalgúns momentos se chegou a transmitir del era case a dun santo. Recentemente, alguén sacou a relucir, en cambio, a suposta relación amorosa que tivo coa muller do seu irmán, Jacqueline, despois da morte daquel, e ultimamente coméntanse de novo aspectos escuros da súa brillante biografía: a implicación nunha trama para asasinar a Fidel Castro, ou a autorización que lle deu a Hoover, o director do FBI, para que lle gravase conversacións telefónicas a Martin Luther King.

Está claro que os Kennedy teñen luces e sombras. De John, o presidente asasinado, xa sabemos que ademais de ser un bo político, era tamén un golfo: tiña contratadas como secretarias, na Casa Branca, a varias rapazas que cumprían funcións menos santas. O outro irmán, Ted, que é un senador combativo e honesto, todo o mundo sabe que ten problemas coa bebida. Do pai, pouco positivo se coñece. Todo o mundo está de acordo en que era un tipo de coidado e que fixo moitas falcatruadas, non só coas mulleres.

Nun dos libros que se acaban de publicar sobre o segundo dos Kennedy asasinado, cóntase unha historia. Sucedeu cando un xuíz americano meteu no cárcere a Martin Luther King por unha leve infracción de tráfico, negándolle ademais a liberdade baixo fianza. Robert chamou ao xuíz, botoulle unha bronca indignado e conseguiu que o deixase saír en liberdade. O autor comenta que para uns se tratou dun acto de coraxe inspirado polo sentido da xustiza; para outros non pasou de ser unha manobra electoral ben calculada. Estou seguro de que todos teñen razón. Ao fin e ao cabo, Robert Kennedy non foi máis que unha persoa coma nós, é dicir, ambigua e contraditoria. Deus nos libre dos que non o son.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de outubro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A lei e a eficacia

25 de octubre de 2017 a las 0:20

O presidente do Comité Xudicial do Senado dos Estados Unidos, o senador Patrick Leahy, aparece hoxe para algúns americanos como un home chinche ou inxenuo, cando non antipatriota. Ponlles pegas aos propósitos do fiscal xeral, que quere urxentemente leis máis duras para combater o terrorismo: pinchar teléfonos sen permiso dos xuíces, penetrar nas redes informáticas polas bravas, ampliar o tempo de detención dos inmigrantes sospeitosos. Non é que o senador Leahy non estea de acordo en endurecer as leis e perseguir os terroristas, pero teme que ao final acaben pagando as liberdades. Non lle falta razón.

O senador foi antes fiscal do estado en Vermont, na fronteira co Canadá. No seu tempo, o problema da droga, que era grave no seu distrito, empezou a resolverse dunha maneira asombrosa, gracias á eficacia dun tal Paul Lawrence, axente da brigada encargada de combater o narcotráfico. Cun éxito crecente, este señor foi capaz de limpar as rúas de traficantes e encher os cárceres de individuos directamente relacionados co mundo da droga.

Un día, a Leahy empezaron a chegarlle queixas dos métodos do policía. Foi buscar un axente de Brooklyn chamado o Rabino, soltouno polas rúas e fíxolle chegar a Lawrence a información de que aquel individuo era un perigoso traficante recén chegado. Unha tarde, o Rabino sentouse no banco dun parque a ler o periódico e ao pouco tempo presentouse o eficaz, pasou ao lado del sen pararse (non sabía que estaba sendo vixiado) e volveu á comisaría cunha bolsa chea de heroína, que dixo que lle mercara ao tal Rabino. Loxicamente, Lawrence acabou no cárcere, e moitos inocentes foron liberados, con excepción dun que se suicidara.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de outubro de 2001.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha mañá perdida

24 de octubre de 2017 a las 0:20

Alá polos anos da miña adolescencia coñecín un cura de escasas luces, pero de gran corazón, un pouquiño golfo de mais, pero boa persoa, que tiña a fascinación da oratoria. Gustáballe predicar culto e solemne, aínda que carecía de dotes. O pobre arranxábase como podía. Por exemplo, cando falaba do mar de Tiberíades sempre lle engadía unha frase que lle debía parecer fabulosa: dicía que estaba sulcado por barquiñas multicolores. Se trataba de Herodes, cualficábao como infanticida inmisericorde.

Un día escoiteille dicir nun sermón que se Deus tivese que descansar despois de crear o mundo, non fora como consecuencia da fatiga, pois estaba substraído a estas miserias, senón polo inmenso traballo realizado, da mesma maneira que despois de cavar unha leira de patacas, todo o mundo sente ganas de sentarse.

Parece unha observación correcta, sen pretensións, pero clara. Que Deus non se poida cansar porque resulta incompatible coa súa esencia non impide que, despois da creación, lle apeteza sentarse nunha cadeira. Desde logo, a humildade teolóxica desta doutrina nada ten que ver coa pretensión científica dese bispo irlandés do século XVII que aseguraba que o mundo fora creado no ano 4004 antes de Cristo ás cinco da tarde. Non parece lóxico que Deus en persoa se esquecese de empezar a cousa pola mañá.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de outubro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cousa de hábitos

23 de octubre de 2017 a las 0:23

Nunha mañá abafante do pasado mes de agosto, seis policías franceses esperaban camuflados nunha rúa de Aix-en-Provence a chegada dunha muller perigosa á cal pretendían deter. Levaban máis de vinte e oito horas sen durmir, agardando o momento apropiado, previamente establecido polos xefes. Case todos sentían sede, pero ningún se atrevía a separarse do grupo e entrar nun dos cafés veciños a tomar unha cervexa, pois eran conscientes de que a moza sinalada como obxectivo non podía atrasarse moito máis.

A noite anterior seguírana desde Aix-en-Provence ata Cannes e desde aquí novamente ata o lugar inicial. A rapaza, alta e fermosa, andara percorrendo co seu mozo os restaurantes e as discotecas da zona, disposta a aproveitar toda a graza e o encanto daquela agradable noite de verán. Iso durou ata as catro da mañá.

Por iso, á unha do mediodía, a parella aínda seguía durmindo. Canso de esperar e amolado pola sede e o soño que sentía, un dos policías comentou despectivamente cun compañeiro: “¡Hábitos españois!” Non sabía o moito que esta frase podería desgustar á muller que ían deter uns minutos despois, Idoia López Riaño, unha das máis famosas terroristas de ETA. Hai sutilezas lingüísticas que unha cabeza embotada pola calor non distingue facilmente. Por iso quizais Arzallus as repetía en voz tan alta estes días de campaña.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de outubro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Elegante

22 de octubre de 2017 a las 0:22

Hai uns anos fixen cun grupo de amigos o Camiño de Santiago. Levabamos un automóvil todoterreo para as maletas, tamén para recoller os afectados por binchocas nos pés ou para os que sufrían tiróns nos músculos adutores, pero sobre todo como vehículo de transporte para un compañeiro gordo, que pesaba moito máis de cen quilos. Este home esperaba por nós nas metas previamente establecidas, onde o atopabamos sempre felizmente instalado diante dun bo prato de callos, un bocadillo de xamón ou un chourizo con pan. Era o aperitivo. Logo ceabamos todos xuntos, con el presidindo, marcando con apetito e solemnidade o momento máis grato do día.

No verán contei aquí que este amigo gordo, cando se viu disparado cara aos douscentos, decidiu cambiar de vida. De golpe, para sorpresa e alegría de todos cantos o queremos, quitou setenta quilos de peso. Logo, pouco a pouco, seguiu baixando lentamente, pero sen parar, camiño dos cen. Un día prometeume que cando estivese en dúas cifras, me convidaría a cear.

Fixémolo o sábado en Ourense. Foi unha cea tranquila, sosegada e discreta, lonxe de calquera exceso, a non ser dúas cousas: uns bos puros habanos que levaba el, longos e robustos, ben fresquiños, e unha conversa longa, sen présas, nunha sobremesa que durou horas. Marchamos contentos, pero ao saír, vimos nunha esquina do comedor a un señor gordo  sentado diante dun cocido enorme, case obsceno. Estaba colorado e suaba e comía con ansiedade de comellón. Non digo que non o pasase ben, pois estou seguro de que se sentía feliz, pero non me gustou. Quero dicir que aínda na súa época de gordo, en iguais circunstancias, o meu amigo era máis elegante. E máis bonito.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de outubro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net