Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

No dentista

21 de mayo de 2017 a las 0:21

Na sala do dentista coincido cun grupo de persoas que agardan vez. Descontado un señor maior que sofre nunha esquina coa discreción e o pudor que dan os anos, o resto son mulleres. Polo ton da conversa e a disposición de ánimo, deduzo que deben acudir por causa menor: algún leve retoque, quizais simples cuestións de estética dental. Como a miña visita tampouco é dramática, póñome a follear unha revista de cotilleo. A graza da crónica que leo non consegue illarme das cousas que se din.

O tema versa sobre ese golfo fuxido que estes días ocupa a atención do páis. A señora que conduce o coloquio, puro sangue extrovertido, voz alta e desinhibida, anuncia ás catro paredes que nos encerran o que ela lle faría ao paxaro se o collese. Deixo á imaxinación de cada un o xogo fácil de adiviñar o repertorio de suplicios.

Nun momento, as crueis propostas da matrona, se non fosen máis que desafogos e palabras, serían capaces de encoller o corazón. Na súa esquina, o velliño doente revólvese no sofá, incorpórase ata quedar sentado en posición normal e segue en silencio. Cando a muller incrementa a crueldade dos seus propósitos sanguentos, o enfermo pídelle que faga o favor de calar, que lle aumenta a dolor de moas. Compresinva, ela di: “¡Pobriño, vese que lle doe moito!” Ao final, todo o mundo ten o seu corazón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de maio de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Vestirse de feo

20 de mayo de 2017 a las 0:20

Falando de bichos feos, onte esquecinme de citar as arañas. Un día, cando eu era rapaz, mentres estabamos rezando o rosario en familia na cociña da casa de Beiro, alguén que seguía o rezo debaixo da campá de pedra da lareira pegou un berro estarrecedor. Deseguida, antes de que eu me puidese repoñer do susto, escoitei pronunciar con voz de medo unha palabra que nunca antes oíra dicir: tarántula. O bicho, que caera dentro da cheminea, era unha cousa negra e peluda, cunha cruz nas costas, segundo me explicaron.

Foi entón cando souben que a tal araña causaba unha enfermidade de nome gracioso: o baile de San Vito. Mesmo souben daquela que o tembleque que afectaba a un veciño da aldea, o Pepe do Santos, tiña esa procedencia. Nunca antes me fixara, pero a primeira vez que o vin despois observeino con atención.

Se non fose porque acababa de asociar aquel temblor co bicho caído do alto da lareira, máis que dunha enfermidade, eu pensaría que se trataba dunha manía nerviosa. Por riba, o Pepe era un home sorrinte e feliz, a pesar do pasmo e dunha coxeira que o obrigaba a andar case de xeonllos. Ademais, a palabra tarántula tiña para min unha resonancia musical e simpática, que non evocaba de ningunha maneira a maldade que lle atribuían. Se ben se mira, a ruindade, que adoita ser intelixente, case nunca se viste de feo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de maio de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Palabras sen rostro

19 de mayo de 2017 a las 0:20

Onte pola mañá estiven chateando cos lectores da versión dixital deste periódico. A palabra non me gusta nada, pois parécese moito a tomar chatos. De maneira que será mellor dicir “dialogar a través do ordenador”, aínda que tampouco sexa esta unha expresión completamente feliz. O importante é que se tratou dunha experiencia agradable. O peor, pensar que unha conversa particular poida chegar a ter certa transcendencia. Paréceme tan desmesurado coma se o que dicimos á hora do café acabase recollido nos periódicos.

Ao remate da sesión, cando lin as preguntas que me fixeron e as respostas que dei, decateime de que habería que matizar as cousas. Non obstante, dixen o que penso e o que creo. Un non debe renunciar nunca á liberdade.

Despois do coloquio, marchei ao campo, á casa duns amigos. Paseando por entre prados e leiras, cruceime con moitas persoas. Todas daban as boas tardes, incluídos os nenos. Chamoume a atención que se conserve este bo costume de antes. Vai ser moi necesario no novo mundo que estamos creando, onde se fala con xente sen rostro, como me pasou a min onte pola mañá. As caras, aínda que non se vexan, séntense. Lástima que non se poida ser como aquel marabilloso personaxe dunha novela de Heinrich Böll, que cheiraba os alentos por teléfono.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de maio de 2001.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Homenaxe

18 de mayo de 2017 a las 0:15

Onte, en Arteixo, na comida que seguiu aos actos académicos de celebración do Día das Letras Galegas, tiven a sorte de compartir mesa con Francisco Xavier Río Barxa, que foi profesor meu de Xeografía na Facultade de Letras, que logo fomos —e somos— compañeiros na Real Academia e que desde hai moito tempo somos tamén amigos. Non sei de ninguén que coñeza Galicia coma el, monte a monte, río a río, val a val, nin que se emocione tanto nin tan discretamente ao describila. Escoitalo é como viaxar sen moverse do sitio, como facían aqueles cabaleiros ingleses que percorrían o mundo imaxinando paisaxes, sentados ao pé da cheminea.

Durante o xantar falou da realidade xeolóxica do noso país, cando era completamente plano ata que se quebrou a inmensa plataforma de pedra de gra sobre a cal se asentaba e apareceron as montañas. Pero sobre todo falou da xente e do que homes e mulleres levan traballado esta terra, que contribuíron a formar coas súas mans, tan duramente.

Puxo o exemplo de Chagoazoso, a poboación máis alta de Galicia, situada por riba dos mil douscentos metros e colgada sobre o río Bibei. A primeira vez que estivo alí sorprendeuse de que setecentos metros máis abaixo, os seus habitantes cultivasen a vide e collesen viño a base dun esforzo inmenso, acarrando terra para facer posible o milagre. Intrigado, preguntou e respondéronlle: “Señor, non estaría ben que non houbese un vaso de viño para quen veña petar á porta da casa”. Dicía Río Barxa que alguén se debía de preocupar de poñer alí un monolito de homenaxe a aquela xente. Estou de acordo. Eu contribúo modestamente dedicándolles esta columna.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de maio de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha estampiña

17 de mayo de 2017 a las 0:17

Hai uns días, mentres esperaba ver un amigo que traballa nunha oficina bancaria, observei que na mesma sala, agardando ser recibida, estaba unha señora con aspecto preocupado, incluso triste. Logo decateime de que movía os labios como se rezase e que tiña os ollos fixos na palma da man, á altura do rostro. De esguello, puiden ver que se dirixía a unha estampa, aínda que non conseguín averiguar a que santo ou santa representaba. O único que me quedou claro foi que a muller oraba con fervor.

Pasado algún tempo, o meu amigo apareceu na porta do despacho, pediume desculpas por facerme esperar e pregoume que lle concedese cinco minutos para falar un momento con aquela señora, á cal saudou moi cariñosamente chamándolle polo seu nome. Tiña un nome sinxelo, pero fermoso e sonoro. Ela tamén era guapa.

Estiveron falando menos de cinco minutos, aínda que non tiven a impresión de que o meu amigo se apurase ou quixese despachar con rapidez a súa cliente. Resultaba claro que non lle parecía nin antipática nin incómoda nin pesada. Por fin, cando se despediron e me tocou a vez, souben a verdade: a señora acudía a facerlle entrega dunha estampa para conseguir unha rebaixa nos intereses dun préstamo. Grande equivocación. No ceo, que é infinito, nada saben de números. Desas cousas saben máis no inferno.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de maio de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Nenos

16 de mayo de 2017 a las 0:15

Hai agora un ano, escribín aquí sobre a historia dunha nai danesa a quen un xuíz americano pretendía quitar a custodia da súa filla. A razón foi porque a citada señora, seguindo un costume moi estendido no seu país, deixou a nena, durmindo no coche de bebé, á porta do restaurante, mentres ela comía dentro co seu home. A ningunha muller escandinava lle pasaría pola cabeza meter un pe queno desa idade nun lugar cheo de fume e de ruído. Por fortuna, os tribunais de xustiza acaban de darlle a razón, en parte porque pouco despois daquel suceso, Hillary Clinton, de regreso dunha viaxe a Copenhague, se fixo eco positivamente daquel costume.

Se o citado xuíz dese unha volta por Escandinavia, quedaría asombrado de ver, en pleno inverno, os coches dos nenos nos xardíns, respirando o aire libre e beneficiándose dunha práctica recomendada polos médicos e seguida pola maioría da poboación. A non ser que pensase, como o matrimonio que acolleu un fillo meu nos Estados Unidos, que os suecos eran xente pervertida. Con todo, o incidente ten algo de positivo: a preocupación demostrada polo maxistrado americano respecto dos dereitos dos nenos.

Agora ben, para quen se teña paseado por Nova York, máis alá da asepsia cosmopolita do centro de Manhattan, internándose nos barrios do norte da cidade, non deixará de sorprendelo que o celo da xustiza non se aplique, sen facer o ridículo, aos miles de rapaciños negros que pululan, escarbando aquí e acolá, nas inmensas esterqueiras do Bronx ou de Harlem. Seguro que salvarían non poucas vidas e evitarían de paso que moitos deses nenos, cando sexan grandes, acaben onde todos sabemos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de maio de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Conciencia dos límites

15 de mayo de 2017 a las 0:15

Escribo desde o dormitorio frascinscano dun modesto hotel de cuáqueros, en Londres. Non me sinto incómodo, a pesar de todo, por máis que as condicións do aloxamento estean nos límites da pobreza: nin cuarto de baño nin teléfono; apenas unha cama de frade, unha lámpada de papel de arroz, unha pileta para lavarse e unha mesa de madeira pelada, sen verniz. Nas paredes abundan as estampas relixiosas, con rostros melancólicos que se parecen moito ás rapazas e aos rapaces do servizo; todos moi tristes.

Grazas a esta primeira experiencia, onte pola mañá, cando ía camiño da Universidade de Londres para participar no Simposio de Estudos Galegos, sentinme o que realmente son: un pequeno escritor dun pequeno país que escribe nunha lingua pequena. Ás veces, un simple hotel pode axudarnos a non esquecer a realidade.

Tamén é certo que podiamos estar mellor instalados, sen que peligrase por iso a conciencia da nosa modestia. Non me importa tanto carecer de ducha e ter que dar voltas polos estreitos corredores da casa para ir ao cuarto de baño, como non dispor dunha sala onde sentarse a ver a televisión, por exemplo. Xa sei que non ten sentido vir a Londres un par de días e pasar as horas mirando unha pantalla. Naturalmente; pero tampouco hai moitas oportunidades de ver que non somos tan pequenos, polo menos no fútbol.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de maio de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Nostalxia

14 de mayo de 2017 a las 0:14

Estiven en Salamanca, nunha viaxe de ida por volta, para dar unha conferencia sobre Gonzalo Torrente Ballester, enmarcada nun ciclo que lle dedican estes días con motivo da Feira do Libro. O tema que me pediron foi o das tertulias de Baiona, é dicir, as reunións que mantiñamos nun café desta vila nas mañás dos veráns, un costume que se repetía cada ano ao chegar o mes de xullo, como teño contado aquí tantas veces, e que durou arredor de vinte. Confeso que falei algo nervioso, eu que son bastante tranquilo para estes mesteres, porque tiña na primeira fila a Fernanda, a súa muller, que como resulta fácil de entender, é quen máis cousas sabe del.

Por certo que, despois da charla, ela mesma nos invitou a cear na súa casa, onde os convidados falamos agradablemente durante varias horas. Fíxome raro estar sentado naquel salón por primeira vez sen a presenza de Gonzalo, el que enchía todo coa súa presenza, a miúdo silenciosa e sempre discreta. Estaba, non obstante, en fotografías, nunha figura de barro e na súa colección de potas de té.

Naturalmente, recordámolo moito. Unha vez máis experimentei un sentimento que me sorprendeu o mesmo día do seu enterro: a ausencia do amigo non me produce tristeza, senón nostalxia. Supoño que é debido a que, nas conversas que lle dedicamos á morte, sempre me falou dela con serenidade. Adoitaba dicir: “Estou preparado”. Por outra parte, teño a impresión de que nos últimos anos da súa vida foi razoablemente feliz e que dos tempos malos non lle quedaban nin resentimento nin amargor. Por iso se foi tranquilo, aínda sabendo que lle faltaban por escribir uns poucos folios para rematar a novela que traía entre mans. E tiña dereito a protestar.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de maio de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Negros como o pecado

13 de mayo de 2017 a las 0:15

Unha das cadelas que temos na casa está criando agora os sete cachorriños que trouxo o outro día: sete rebolos pequenos, negros como o pecado do cal proceden. Naceron dun desliz. Resulta que aí atrás, cando o animal andaba en celo, metémoslle na casa un can da mesma raza: precioso e forte, moi ben educado, con todos os papeis en regra, prestado por uns amigos. Tivemos que devolvelo aos poucos días case avergonzados, pois o pobre, a pesar da boa vontade que lle botou, non fixo nada.

Non é que fose un inútil, senón que ela se comportou como unha señorita digna e distante. Para min, que el se pasou de obsequioso: dáballe a súa propia comida, deixábase morder nas orellas e estaba tan pendente dela que eu creo que lle debeu parecer un pouco empalagoso. O caso é que se foi igual que viñera.

No celo seguinte, a cadela estivo soa na casa. Non nos explicamos, polo tanto, como foi posible esta historia. De primeiras pareceunos que engordara un pouco, pero pronto nos decatamos do que pasaba. Hai catro días, trouxo a camada. Confeso que ao principio nin sequera me achegaba a mirar os cachorros, pois estaba enfadado. Agora xa os vou ver polas noites. Despois de todo, os infelices non son culpables. E mirándoo con frialdade, a nai tampouco. O máis importante é que se críen ben de saúde.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de maio de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Preguntas

12 de mayo de 2017 a las 0:07

Onte pola mañá, unha xove periodista, intelixente e guapa, someteume a un interrogatorio deses que eu chamo terroristas. Entre as moitas preguntas que me fixo, pediume que lle definise o ser humano máis feliz e o máis desgraciado da historia. O primeiro, ocorréuseme pronto: Emmanuel de Coulanges, aquel primo de Madame de Sévigné que envellecía ao revés, pois cada ano que cumpría estaba máis novo, e que pasou a vida bailando, sempre con rapazas novas, indiferente a calquera clase de sufrimento. Cando algo lle ía mal, facía unha canción. Incapaz de estar quieto e de parar na casa, a súa muller díxolle un día que debía vivir nun bambán.

Polo que respecta ao ser humano máis desgraciado, foron tantos que a elección resulta case imposible, ademais de que estou seguro de que aqueles que máis sufriron eran persoas anónimas. Sen embargo, obrigado pola insistencia da miña pertinaz interrogadora, non podía fuxir sen dicir un nome. De maneira que me decidín por Mary Berry.

Esta fermosa muller, da que alguén dixo que fora a inglesa máis intelixente do seu tempo, pasou a vida chorando polo amor da súa vida, o xeneral O’Hara. Chorou por el desde que deixaron de verse, cando Mary era unha rapaza, ata que ela morreu cando estaba a punto de cumprir noventa anos. Entres os papeis desta muller apareceron escritos, algúns deles do final da súa vida, nos que contaba como seguía soñando con aquel home e que cando espertaba, os ollos cheos de bágoas, decatábase de que era unha velliña que sobrevivira moito tempo a “aquel amigo a quen, tódolos meus pensamentos, esperta e durmida, sempre mo traen á memoria”. Difícil ser máis desgraciada.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de maio de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net