Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Cun retrato na man

20 de abril de 2017 a las 0:20

Un día, en Moscova, hai xa uns quince anos, comín na casa duns profesores moi ortodoxamente comunistas, tanto que tiñan colgado da parede do único cuarto do piso un retrato enorme de Stalin. Non lles era simpático Breznev, a quen consideraban un desviacionista e ao cal acusaban de dúas cousas: vivir como un sátrapa, o mesmo el que a súa familia, e estar entregado en mans do capitalismo americano. Queixábanse da desorde e da delincuencia e reclamaban máis disciplina e man dura, sobre todo coa xente nova.

Cando eu volvía para o hotel, ás dúas da mañá, andando só polas rúas desertas da cidade, non experimentei ningunha sensación de perigo. Nunha praza vin unha velliña, con idade de xubilada, movendo unha enorme mangueira para regar o pavimento e preto do hotel atopei uns mociños á caza de dólares.

Non sei que sería daquela parella de Moscova. Acordeime deles onte, lendo unha revista na que se ve nunha rúa de San Petersburgo un home e unha muller, os dous con cara de xente moi triste, cun retrato de Stalin na man. Entendo perfecta mente o seu xesto e comprendo a súa inquietude. O que me chama a atención é a súa inocencia. En Madrid vin hai pouco un señor cunha estampa do Sagrado Corazón protestando contra a depravación do mundo e non lle facían moito caso. E iso que falaba en nome de Deus.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de abril de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha muller nun banco

19 de abril de 2017 a las 0:19

Onte pola mañá, cando cheguei ao traballo, ao descorrer as cortinas do despacho vin na Alameda unha moza sentada nun banco. Desde lonxe, pareceume guapa. Tiña melena longa, ía  vestida con graza e estaba lendo un libro. O único sorprendente era a hora, pois aínda corría un pouco fresco. Iso, ao principio, porque máis tarde tamén me sorprendería que botase alí tanto tempo. Cada vez que eu erguía a cabeza e miraba cara a fóra, a moza seguía no mesmo sitio, case sen moverse, metida por enteiro na lectura.

A iso das doce, vin que se levantaba e daba un paseo, mirando cara arriba, quizais contemplando o ceo ou observando as casas de arredor. Entón desapareceu do meu campo de visión. Media hora máis tarde, non obstante, decateime de que volvía estar no mesmo banco onde eu a descubrira a primeira hora da mañá.

Por uns instantes, veume á cabeza a idea de que podía ser unha muller extravagante, quizais algo neurótica. Non había nada que me permitise pensar así, a non ser o seu comportamento pouco habitual. De pronto, como se respondese a un xesto, ergueuse e púxose a andar de présa cara ao fondo da Alameda. Nuns segundos estaba abrazada a un home alto como ela, vestido cunha camisa azul. Bicáronse varias veces e desapareceron agarrados en dirección ao porto. Hai cousas que só se poden explicar polo amor.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de abril de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un can

18 de abril de 2017 a las 0:18

Como teño contado aquí ás veces, polas tardes adoito dar un paseo polo monte, sempre que mo permiten outras obrigas menos importantes que esta, pero máis difíciles de eludir. Con frecuencia levo un libro, por se me apetece ler mentres camiño, habelencia que domino sen esforzo, incluso se teño que subir ou baixar escaleiras, e que practiquei incluso polas rúas de Nova York. Cando era rapaz e o meu pai me sorprendía en semellantes prácticas, adoitaba dicirme: “A xente acabará tomándote por tolo”. Non mo soltaba como reproche, pois era home comprensivo, senón como quen constata unha evidencia que non necesita argumentación.

Aquí, na aldea, cando paso lendo polos camiños, dáme a impresión de que a ninguén lle parece mal e que tampouco me miran como se fose tolo, quizais só con algo de pena por non lle dar descanso á cabeza. Os que non me soportan, en cambio, son os cans. Teño localizado a uns doce que me ladran e que me comerían se puidesen, sobre todo un. Normalmente, non lles fago caso, pero onte, por divertirme un pouco, ao máis malo de todos, que non é grande, loxicamente, senón unha especie de sardiña pelada cunha mancha branca dividíndolle a cabeza negra en dúas metades, pareime a miralo con cara de home feroz, a ver que facía. Calou inmediatamente.

Cando din volta para seguir o camiño, púxose a ladrar outra vez coa furia endiañada que usa sempre, e de novo me volvín para miralo. Estivemos así algún tempo, máis que nada porque me resultaba sorprendente ese poder meu, que ignoraba. Porque teño que descartar que a causa fose o libro espantosamente malo que ía lendo nese intre que asustara o can. Probarei cun libro mellor.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de abril de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Historias de fachas

17 de abril de 2017 a las 0:17

En dúas ocasións na miña vida tocoume formar parte doutros tantos tribunais de oposicións a profesores de instituto. Como resulta fácil de imaxinar, recibín algunhas recomendacións, unha delas impoñente, pois proviña da miña propia nai, que lamentablemente non puiden atender porque o seu recomendado resultou ser unha desgraza. Outra, máis que recomendación, era unha petición ao revés: dous estudantes descoñecidos abordáronme na rúa para falarme contra un opositor que eles consideraban facha.

Tampouco os puiden compracer porque o tal individuo fixo un papel discreto, suficiente para aprobar. Os peticionarios daquel disparate son desde entón bos amigos meus e moitas veces temos recordado xuntos e divertidos aquela súa moral revolucionaria, tan chea de bos propósitos e tan empedrada de pecados.

Ignoro se o opositor atacado era ou non era fascista, pero por ese alcume o coñecían tanto os meus novos interpelantes como outros colegas universitarios. Agora leo no periódico que á muller do xefe do partido fascista italiano tamén lle chamaban dese xeito cando era estudante, non porque profesase tal ideoloxía, senón porque ía vestida sempre de negro para disimular a gordura. Hoxe é fascista convencida. Espero que do ardor combativo dos meus amigos non se derivasen consecuencias semellantes.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de abril de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un pobre vergonzante

16 de abril de 2017 a las 0:16

O outro día, en Bolonia, vin un pobre que pedía limosna en varios idiomas. Quero dicir que levaba un cartel no que proclamaba que tiña fame en italiano, inglés, francés e alemán. Era un home duns corenta anos, alto e delgado, cunha mancha negra na parte dereita do rostro. Polo aspecto, podía ser un funcionario, un profesional ou un empresario, pois ía correctamente aseado e vestido. Estaba de pé, non tirado contra unha parede nin estomballado, coa cartolina da súa demanda sostida na man á altura do peito.

A poucos pasos del, debaixo dos soportais da Vía da Independencia, que é o centro comercial da cidade, por onde pasa a xente que vai de compras, había outros pobres. Un deles atopábase sentado no chan, dándolle de comer xamón a un can con aspecto pouco lucido. Tiña unha caixa de cartón para recoller as moedas.

Fixeime no que sucedía. En xeral, a xente pasaba por diante dos pobres sen facerlles caso. Só algunha alma caritativa, case sempre disfrazada de dama venerable, paraba ás veces para deixar caer algo de diñeiro na caixa do mendiño. Non vin a ninguén, en cambio, que lle dera nada ao outro: tiña demasiado bo aspecto. Como en Bolonia existe un Centro para Pobres Vergonzantes, supoño que a aquel señor sempre lle quedaría aquel recurso.  Ou perder a vergonza definitivamente e vestirse de miserable.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de abril de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Pulgas no trapecio

15 de abril de 2017 a las 0:15

Unha das primeiras veces que fun ao circo, cando era neno, acudín emocionado e nervioso por ver dous números que anunciaran o día antes, dando berros nas rúas e tocando unha trompeta, dous gordos vestidos de pallasos. Tratábase dun circo pobre, cun nome pouco prometedor, polo menos se un o compa raba cos clásicos Circo Ruso e Circo Americano. Chamábase Isabel y Fernando e pola fala e o acento dos seus artistas e empregados, non procedía da estepa nin das grandes chairas, senón dalgún lugar de Andalucía.

Os dous números anunciados eran os cabalos ananos de Mongolia e as pulgas trapecistas de Venecia. Empezada a función, os cabalos parecéronme preciosos, mentres que, arredor de min, a xente ría sen piedade e dicía que se trataba de cans disfrazados. A verdade é que eu escoitei algún ladrido, pero non dubidei.

Tocante ás pulgas, á distancia na que eu me atopaba non conseguía velas, pero vía moi ben as mans do domador seguindo os seus movementos. Alguén me dixo ao día seguinte que non había pulgas: soamente os xestos daquel home. Agora leo  nos periódicos que en Nova York está actuando estes días un circo con pulgas de verdade, amestradas. Dubido que traballen mellor que aquelas que eu contemplei de neno. Nos circos pobres, como dixo Gómez de la Serna, os gatos fan de tigres e os burros de cabalos. E todo vai ben.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de abril de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un sabio e un santo

14 de abril de 2017 a las 0:14

A primeira vez que oín falar dun sabio, do que escoitara dicir que ensinaba no instituto de Ourense, imaxineino cun cucurucho bordado de estrelas na cabeza, lentes na punta do nariz e vara máxica na man. Escuso engadir que cando o tiven diante, xa convertido nun dos meus profesores de bacharelato, a decepción foi tan grande como non resultará difícil adiviñar. Ademais era pequeniño, falaba coma se tivese papas na boca e non se parecía precisamente a Demóstenes. Naturalmente, por sorte, as aparencias só eran un engano.

De santos vivos, o primeiro que coñecín foi a Pío XII, de quen os periódicos publicaron de maneira destacada a noticia de que vira a Cristo. Pero aquela historia non me impresionou demasiado, máis que nada porque eu xa daba por suposto que o Papa tiña que ser un santo, pero ademais porque, naqueles tempos, Roma e o Sumo Pontífice quedaban tan lonxe de min como San Pedro e o ceo.

Moi distinto foi o día que me dixeron, cando eu tiña once anos, que ía coñecer un cura que era santo. Non recordo moi ben a imaxe exacta que se formou na miña mente antes de que se producise aquela marabilla, pero gardo na memoria a idea de que pensei que tiña que ser transparante. Por suposto, non o era, pero non me sentín decepcionado: pareceume unha boa persoa, que niso debe consisitir a santidade. Agora acabo de ler no periódico que aquel cura, don Luís Álvarez Pousa, morreu hai uns días ao caer polas escaleiras.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de abril de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un bolso de señora

13 de abril de 2017 a las 0:15

Teño un amigo que cando entra a primeira hora da mañá  nunha desas cafeterías enormes nas que, antes de empezar o traballo, a xente almorza en silencio de pé diante da barra, sen  falaren uns cos outros, aínda adormecidos pola modorra pesada do sono, ten a sensación de atoparse entre tolos disimulados de persoas normais. Para non incrementar o que el considera unha triste confraría de fantasmas, sempre se senta nunha mesa á parte, aínda sabendo que dese xeito provoca a irritación dos camareiros.

Onte, porque me citaron moi cedo nunha emisora de radio, vinme metido nunha desas cafeterías, tomando un café desa maneira que tanto irrita ao meu amigo. Elixín sitio ao lado dunha señora que estaba lendo o periódico, mentres mollaba churros nunha taza de café, que logo levaba á boca sen erguer os ollos do diario.

Cando a muller se decatou da miña presenza, miroume con cara de medo, colleu o bolso que tiña no mostrador, entre nós os dous, e situouno sobre as pernas, ben agarrado coas mans. Nese instante mireime no espello que había do outro lado da barra e sorprendinme observándome a min mesmo para ver se tiña pinta de ladrón de bolsos de señora. A verdade é que me pareceu que non. Entón acordeime do meu amigo e cheguei á conclusión de que algo tola debía estar aquela señora. Aínda que ela pense que non.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de abril de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha afirmación

12 de abril de 2017 a las 0:15

Pasei a mañá do domingo sentado nun butacón de madeira, nun dos porches da casa, lendo os periódicos con tranquilidade, incluídas esas revistas que agora traen os diarios como complemento. Entre lectura e lectura, foron transcorrendo as horas, que correspondían ademais a un día azul, fermoso e alegre, se non fose polas noticias que chegan dos campamentos dos refuxiados en Albania, ateigados de xente que foi expulsada da súa terra. Por fortuna, no mundo ocorren tamén cousas boas. Por exemplo, segundo unha enquisa que se publicaba onte neste mesmo periódico, os rapacese as rapazas españois séntense, en xeral, bastante felices.

Pois nunha desas revistas que lin, viña unha entrevista cunha persoa coñecida, moi popular e apreciada por moita xente, que falaba de si mesma con entusiasmo. Non deixa de ser chocante iso de tratarse a un propio con tanto optimismo, case poñéndose de exemplo para os demais. Unha conduta dese estilo supón unha grande autoestima, o cal non está mal, polo menos para espantar depresións.

No caso ao cal me refiro, esa persoa afirmaba: “Siempre he dicho lo que he pensado”. Iso, en principio, a min paréceme unha mentira. Se dixésemos todo o que pensamos, o mundo volveríase inhabitable. Unha vez, en Madrid, unha amiga miña que tivera un problema moi grave na cabeza, durante un xantar dedicouse a dicir o primeiro que se lle ocorría. A unha comensal gorda, espetoulle: “¡Caray, que bien te alimentas!” E a un diplomático francés, que era o noso anfitrión, soltoulle: “Los franceses son todos unos guarros”.  Se non fose porque eu fixen o xesto de aparafusar o dedo índice na miña fronte, a cousa acababa nunha catástrofe.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de abril de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha donicela

11 de abril de 2017 a las 0:15

Acabo de ver unha donicela. Estaba no alto do muro dos frades, ao pé deuna mazaira, mirando xusto para min, como se me desafiase cos ollos. Foi unha visión breve, que durou apenas uns segundos, pero que me produciu  unha certa inquietude. De neno oín contar cousas terribles deste pequeno animal. Por exemplo, que lle podía quitar a voz aos cans. Tamén se dicía que o seu alento era malo para a saúde da xente. os efectos nocivos da súa mordedura fala moito claramente o noso refraneiro: «Se te morde a donicela, busca viño e busca vela, que mañá che darán terra».

O curioso é que este bicho que ten tan mala fama, ten en cambio uns nomes preciosos. En galego, por exemplo, ademais de donicela chámase doniñoa, denosiña, dolosiña, garridiña e outros semellantes, todos cariñosos. En castelán chámanlle sobre todo comadreja, pero tamén donecilla e mostolilla. Para os vascos é andereder,que polo visto significa «señora bonita», parecido ao que ocorre co nome francñes belette ou o italiano donnola. Noutras linguas coñécese por nomes que se refiren a relacións familiares de parentela. Como nora, moza, cuñada ou comadre.

Segundo contan os antropólogos, esto de nomear cunha palabra bonita a un animal que se considera perigoso, traduce o desexo inconsciente de facerse amigo del. É como se dese xeito se anulase a súa capacidade de facer mal. Os nosos paisanos pensan, incluso, que cando unha doniña pasa por un camiño e se di en voz alta o seu nome para que ela oia, que se pon toda contenta e que se move como unha rapaza presumida. A verdade é que esta que eu vin no alto do muro pareceuma, cando se foi, que movía o rabo e as cadeiras cunha certa desvergonza provocadora.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de abril de 1985.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net