Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

O porco

20 de noviembre de 2016 a las 0:20

De todas cantas cousas me chamaron a atención nestes días que pasei en Israel, as máis sorprendentes teñen que ver cos preceptos relixiosos e os formalismos destinados a burlalos, o cal non quere dicir que os xudeus sexan hipócritas ou cínicos. Polo contrario, deume a impresión de que son cumpridores, incluso aqueles que seguen os mandatos por razóns de tipo cultural e non por motivos relacionados coa piedade. Por exemplo, nos hoteis só se serve comida “kasher”, como din eles, ou “kosher”, como din os ingleses. Iso significa, por exemplo, que resulta imposible tomar café con leite, porque este último produto está prohibido mesturalo con carne.

Onte mesmo, cando viñamos no avión, nunha compañía de Israel, á hora de xantar, coa bandexa da comida entregáronnos un certificado no que se nos aseguraba que toda a comida era “kasher”, é dicir, que a carne procedía dun animal de dobre pezuña e rumiante ou de peixe con escamas e aletas, sacrificados ademais en presenza dun rabino, seguindo unhas determinadas regras e normas.

Por non ser rumiante, o porco queda excluído da dieta. Hai unha lei, aprobada no seu día polo parlamento de Israel, que prohibe que se poidan criar porcos sobre solo israelí. País democrático, non obstante, as súas autoridades tiveron que aceptar a burla que atoparon nun buraco legal os habitantes dun “kibutz” ou granxa colectiva, que montaron unhas enormes plataformas de madeira, nas que se dedican desde entón a criar porcos, iso si, tendo en conta que non se críen sobre “solo” de Israel, pois iso iría contra a lei. Naturalmente, en Israel hai moita xente laica que non quere seguir as normas relixiosas e que quere comer xamón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de novembro de 1998

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha grande gargallada

19 de noviembre de 2016 a las 0:19

Onte, mentres camiñaba cun amigo pola rúa do Príncipe, en Vigo, escoitei unha gargallada inmensa e longa, non a risa explosiva de alguén que ri de repente cunha graza detonante, senón o berro gozoso dunha persoa que se comportaba como se o mundo enteiro lle parecese unha ocorrencia xenial e cómica. Na miña vida escoitara rir a ninguén de maneira semellante. Cando o meu amigo e mais eu estabamos xa no outro extremo da rúa, a varios centos de metros, a gargallada seguía, incontenible e interminable, potentísima.

Era un home pequeno e forte, duns sesenta anos, co pelo branco, bastante ben vestido, aínda que con signos evidentes de ter algunha avaría seria na cabeza. Sen deixar de rir, amparandoa barriga coas mans, ía repetindo o nome dalgúns políticos e non sei que confusas referencias facía á maneira de votar da xente de Ourense.

O amigo que me acompañaba díxome que o comportamento daquel home lle parecía un símbolo da actitude da opinión española fronte á política. Non estiven de acordo: o desprezo que moita xente sente polos políticos nunca me impresionou positivamente; menos aínda a distancia altiva que demostran algúns intelectuais. A min, a risa daquel home pareceume un exemplo magnífico de saúde polo lonxe que estaba do patetismo que algúns viven os asuntos da cousa pública. Non é necesario tomar a política tan en serio.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de novembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Misticismo e razón

18 de noviembre de 2016 a las 0:18

Unha vez, hai xa bastantes anos, nunha tertulia nocturna do Café Derby, en Santiago, alguén estaba contando que o escritor lugués Ánxel Fole se sentía feliz porque tiña a seguridade de que era capaz de apagar os farois de Lugo só con pasar debaixo deles. O amigo que falaba do asunto aseguraba ademais que era certo, que el mesmo o comprobara. Entón, un dos mozos que asistía á tertulia dixo: “Sería unha casualidade”. Con frecuencia, o misticismo adoita ser simple, pero o racionalismo pode ser tamén moi inoportuno.

Sucedía nas tertulias de Valle-Inclán, segundo contan os que pasaron por elas. Ás veces, cando don Ramón se puña a falar e refería, por exemplo, historias fantásticas, sempre había xentes dispostas a poñer en dúbida, naturalmente en voz baixa, a veracidade dos relatos do escritor. Sostiñan que se trataba de cousas inventadas.

Onte publicaban os periódicos a noticia de que unha filla de Lola Flores ten problemas coas luces e as lámpadas da casa, que se acenden e apagan dun xeito arbitrario, sen explicación nin motivo. De momento, a rapaza xa adiantou unha interpretación do fenómeno: trátase dunha mensaxe da nai, que se comunica así con ela desde o outro lado da vida. É posible. Agora ben, se non fose feo, tanto como as dúbidas expresadas diante das historias de Fole e Valle-Inclán, eu diríalle a esa moza que avisase ao electricista.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de novembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Mirar diante da mesa

17 de noviembre de 2016 a las 0:17

O mércores pola noite, despois da charla que din no Palacio de Miramar de San Sebastián, fun cear cos organizadores a un restaurante da parte vella da cidade. Ademais de que a comida estaba moi boa, que o viño era excelente e que fumei un magnífico puro habano, tiven a sorte de que houbese, entre os asistentes, xente con boa disposición para a tertulia, que se prolongou ata preto das dúas da mañá. Un dos comensais era o novelista Luis Landero, que  conta moi ben, escoita mellor e ri con ganas as historias que lle gustan.

Escoitarlle narrar como o día que chegou a Coca-Cola á súa aldea, en Estremadura, o cura obrigou a confesar a todos os nenos antes de achegarse á praza a beber o novo refresco, resulta poético. Non menos divertida foi a versión que nos deu dunha anécdota protagonizada por Dámaso Alonso, que eu xa coñecía, pero que nunca oíra contar con tanta graza. Sucedeu que un día, o ilustre profesor e poeta deu unha conferencia en Buenos Aires sobre un tema bastante duro: a poesía de Medrano. Conforme o conferenciante falaba de complexas cuestións relacionadas co barroco español, a xente partíase de risa. Foi porque en vez de “humanista”, no programa, Dámaso Alonso fora presentado como “humorista”.

A xente sentíase obrigada a rir. O caso contrario presencieino eu, hai anos, na Fundación Camón Aznar. O conferenciante, un señor maior, bo amigo meu, xa desaparecido, non se decatou de que a mesa detrás da cal falaba carecía de fronte e que se lle vían as pernas, cousa que non tería nada de particular se a el non lle pasase pola cabeza, convencido de que ninguén o vía, a idea de subir os pantalóns ata a altura dos xeonllos, compoñendo unha estampa inmensamente ridícula. Ao escoitar rir ao público a gargalladas, pensou que era porque o atopaban simpático, polo cal se puxo a pintar a mona, disposto a triunfar entre un auditorio tan favorable. Cando se dá unha conferencia, convén mirar sempre diante da mesa.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de novembro  de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O muro que non caeu

16 de noviembre de 2016 a las 0:16

Onte recibín unha chamada de Berlín que se prolongou durante máis dunha hora. A amiga alemá que me falaba desde o outro lado do teléfono atopábase nun piso do barrio de Charlottenburg, moi cerca do castelo. Mentres escoitaba a súa voz, parecíame que podía percibir, aínda a través do aparato, o arrecendo do parque próximo e as pisadas silenciosas da xente que acode ao Museo Exipcio para contemplar a fermosura de Nefertiti. A nostalxia e a memoria xuntas poden facer estragos no corazón.

O que veu despois foi máis prosaico. A miña amiga contoume que a xente do Leste suspira polo muro. Agora din que as cousas non estaban tan mal como parecía e que aquela  separación de cemento lles servía de defensa. Como se ve, a nostalxia tamén vale para transformar un monstro repugnante nunha pomba inocente.

Os berlineses da outra banda soñaron tanto coas marabillas que se ocultaban detrás do muro que resulta comprensible que a realidade que atoparon non lles guste. É certo que gañaron a liberdade e que agora poden ir a onde queiran, viaxar polo mundo e pasar as vacacións en calquera dos paraísos turísticos que existen. O que sucede é que os soños son caros e que eles non teñen diñeiro para pagalos. Non fará falla que lles reconstrúan o muro: lévano dentro de si, pero coas ilusións convertidas en problemas.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de novembro  de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha parella no chan

15 de noviembre de 2016 a las 0:15

O sábado estiven en Ferrol. Pola noitiña, pouco despois de saír do hotel para dar un paseo pola cidade, empezou a caer unha chuvia escasa e miúda que volvía máis intensa a sensación do vento frío que naquel momento sopraba do norte. Coas rúas case desertas, deixeime levar sen plan, guiado por unha curiosidade espontánea e inmediata. No oco dun comercio, tirados sobre a brancura xeada do mármore, estaban un mozo e unha moza, fortemente enlazados nun complicado lazo amoroso.

Non se movían. Máis que amarse, daba a sensación de que se consolaban dalgunha pena fonda, quizais dunha desas traxedias horrendas que agora asaltan aos rapaces cando aínda están en idade de xogar. Un señor e unha señora que pasaron diante de min rosmaron en voz audible algunhas palabras de reproche.

Fun dar unha volta polo Cantón e cando volvín, máis de media hora despois, a parella seguía alí, petrificada na mesma postura de antes. O frío ía medrando conforme se agrandaba a noite. Por esa razón, deducín que o motivo que mantiña a aquel par de rapaces cravados sobre a dureza xélida do pavimento nada tiña que ver coas urxencias primitivas do sexo, senón coa dor. Para os estremecementos da alma calquera incomodidade é cousa pequena, mesmo estar tirado durante horas sobre o chan.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de novembro  de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Israel

14 de noviembre de 2016 a las 0:14

Hoxe escribo desde a cidade de Tiberíades, en Israel, á beira do Mar de Galilea, un lugar que está situado a trescentos metros por debaixo do nivel do Mediterráneo. Hai pouco aínda, cando viña para o hotel, ás seis da tarde, as rúas estaban desertas e as tendas todas pechadas. Desde que se puxo o sol e saíron as tres primeiras estrelas, a iso das cinco e media, empezou o “shabbat”, día de descanso para os xudeus. Durante vinte e cinco horas non poden facer nada, nin sequera acender unha luz. A cidade, non obstante, vese iluminada. A tecnoloxía resolveu o conflito: abonda con dispoñer dun reloxo programador para que non falte a luz nas casas.

Hai cidades, non obstante, onde os xudeus ortodoxos son minoría, como Tel Aviv ou Haifa, nas que estivemos onte e nas que non se cumpre a norma do descanso: abren os comercios e as discotecas, e a xente pode cociñar e acender as lámpadas. Por iso teñen a categoría de cidades impuras. Curiosamente son tamén os lugares onde conviven sen problemas os árabes, os  xudeus e os cristiáns.

Por certo que no avión israelí que nos trouxo desde Madrid,  despois de pasar un control de seguridade que para min supuxo un interrogatorio de case media hora, a unha amiga miña  presentóuselle un problema inesperado: un mociño ortodoxo, con kipa na cabeza, pediulle que cambiase de asento, pois a súa relixión non lle permitía viaxar ao lado dunha muller. O incordio resolveuse coa intervención de outro xudeu, este sen kipa, que lle botou unha bronca ao mozo intransixente polo seu rigor. O mozo fixo a viaxe enfurruñado. Seguro que se tivo que purificar ao chegar á casa. Tampouco era para tanto: é normal ducharse despois dunha viaxe.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de novembro  de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un sentimento sincero

13 de noviembre de 2016 a las 0:15

Vexo empapelado nos xulgados por un presunto delito de prevaricación un alcalde que noutra época me perseguiu con saña; ou talvez fose simplemente con mala uva, pois tampouco se trataba duha acción poderosa, senón dunha pequena perrallada bastante mesquiña. Se non se dese a circunstancia de que o citado individuo encontrou o concurso dun gobernador civil aguerrido, con espírito de frecha e parvo de remate, a cousa non pasaría a maiores. Entre os dous, non obstante, botáronme do instituto onde traballaba.

O pretexto foi unha obra de teatro que me atribuíron, pero escrita por outro profesor que nunca negou que fose del, que os alumnos representaron co motivo dunha festa escolar. Polo visto, nun rapaz que recitaba o discurso de Demóstenes aos atenienses, o meu acusador descubriu que a voz, os xestos e a posición da man dereita eran unha parodia mal intencionada do xeneral Franco.

De todo aquel disparate quedoume unha boa amizade co tenente coronel da Garda Civil, a única persoa sensata de todas cantas interviron no asunto, e unha incapacidade case infinita para odiar. Ver actuar dunha maneira tan infantil a toda aquela panda de parvos convenceume de que o mal é unha cousa tan seria e fonda que non todo o mundo é capaz de facelo. Por iso, tantos anos despois, doulle as grazas ao meu perseguidor por espertar en min un sentimento sincero: oxalá que saia mellor parado ca min no trance no que anda metido.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de novembro  de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha pataca, unha faba

12 de noviembre de 2016 a las 0:12

No periódico de onte publicábase a noticia dunha señora que lle foi pedir unha pataca a un veciño e este intentou abusar dela. Esa era a versión da muller, que non lle foi aceptada polo xuíz por falta de probas, de maneira que non podemos dicir que a acusación sexa certa. Hai anos fíxose famoso un caso parecido: unha italiana bonita e nova, exuberante, simpática e falangueira, petou na porta dun veciño para pedirlle unha faba. Este, sorprendido pola petición, mandouna pasar e, como diría o Arcipreste, acabou o que quixo.

No xuízo, o home defendeuse sen negar os feitos. El pensou que unha rapaza que vai á casa dun señor ás dez da noite, que lle pide unha faba sen deixar de rir e que acepta unha invitación a traspasar a porta, é que vai buscando algo máis. O caso é que a argumentación do home foi considerada crible e non pasou nada.

Pola súa parte, a rapaza recoñeceu que pedira unha faba, unha soa, pero que foi porque estaba nerviosa: o que necesitaba era unha bolsiña delas, tal como lle pedira a súa nai. Polo que respecta á cousa esa de rir, tamén tivo que ver co mesmo nerviosismo, así como o feito de entrar na casa por solicitude do home. Foron tres malas explicacións para defenderse. Non sería o mesmo se a moza pedise un ovo, un allo ou unha cebola, por exemplo. A decencia pode depender dunha faba. Vese que vale ben pouco.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de novembro  de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Tranpitán

11 de noviembre de 2016 a las 0:12

Seguindo co asunto de don Juan de la Cova, de todas as súas obras de teatro, a que me parece que ten un título máis xenial é aquela que se chama Moros pertinaces, pero que non sei de que trata porque nunca a vin diante. Lin, en cambio, La permuta fatal, cun argumento fantástico: un home condenado a morte págalle tres millóns a outro para que morra por el. Este, ao final, ten un trasacordo e antes de ser executado, decátase do disparate que acaba de cometer. Entón pronuncia as seguintes palabras: “Yo en lugar del reo estoy, si es que me dan el dinero. Si no me lo dan, no quiero. (Levantándose.) Entonces sí que me voy”. E vaise. Por sorte, nese momento aparece polo medio un rei bondadoso que evita a morte daqueles dous homes.

Don Juan escribiu a maior parte das súas comedias, dramas e óperas en castelán, pero despois tamén usou o “trampitán”, idioma da súa invención. Precisamente na obra titulada La trampitana esa é a lingua que se emprega. Soa así: “Bertoldo: Sus sos ao pusus ferpe osolete, tretos ortase lareta zon. Paulina: Pengo dofino lasobenete, pe to anofo tofo os quiquitón”. Lamentablemente, estas palabras de amor, eu non as sei traducir. Sei traducir, en cambio, outras, como aqueles versos que din: “Tufose omus fer al quen que  se tufo dadimalad”.

Moi sinxelo: “Volverán las oscuras golondrinas de tu balcón sus nidos a colgar”. Coñezo tamén o significado de palabras soltas como “caluces”, que son as estrelas; “chinfes”, as guerras; “ulentotas”, as mulleres guapas. Con todo, eu creo que o don Juan máis interesante está nos poemas en castelán. Poño un exemplo para rematar esta serie: “Padres buenos, hijos buenos; los de malos, malos son; de malos salen obscenos, no hay regla sin excepción”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de novembro  de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net