Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Un poeta sincero

30 de noviembre de 2016 a las 0:30

A situación máis disparatada que coñezo é seguramente unha que lle oín describir a Ramón Piñeiro, da que el mesmo foi testemuña cando era un rapaciño e traballaba nas oficinas dunha ferraxería en Sarria. Creo que xa o teño contado. Resulta que un día estaba o dono do negocio na porta escoitando un amigo. De pronto, Piñeiro foi avisalo de que o chamaban por teléfono. Sen decatarse do que dicía, o señor entrou no local, pero antes volveuse ao seu interlocutor para dicirlle: “Vostede siga falando, que eu volvo agora”.

Onte contáronme algo parecido, pero en versión literaria. Un profesor amigo meu, que é tan xeneroso como era don Ramón Otero Pedrayo á hora de escribir toda clase de prólogos para todo tipo de escritores, recibiu hai pouco a solicitude dun poeta para que lle puxese unhas liñas de presentación á fronte dun libro de poemas.

O solicitado díxolle que si, como lle di a todo o mundo, pero quedou á espera de que o autor lle remitise por correo unha copia da obra en cuestión. A sorpresa foi que un día, pasadas unhas semanas, recibiu unha chamada do aspirante interesándose polo traballo, que non lle chegara. O meu amigo explicouse aclarando que aínda non coñecía os versos que debía presentar. A resposta do outro foi terminante e sincera. Dixo: “Vostede vaia facendo o prólogo, que mentres tanto eu xa terminarei o libro”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de novembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A vellez

29 de noviembre de 2016 a las 0:25

Escoito na radio unha alborotada e caótica tertulia sobre a vellez e o seu significado. Durante máis de media hora, un grupo bastante numeroso de homes e mulleres a quen o locutor presenta como persoas expertas e intelixentes din cousas máis ou menos atinadas, aínda que ningunha acerta a enfiar un pensamento ou unha frase que emocionen ou convenzan. Quédome coa observación dun amigo que asegura que un empeza a ser vello cando de pronto se decata de que os futbolistas e os soldados son rapaciños novos.

Podo traer aquí unha frase de Miguel Torga, o grande escritor portugués, hoxe un ancián enfermo, pero erguido e solitario como un lobo na súa casa de Coímbra. Un día, perdido entre  a multitude entusiasmada dun primeiro de maio en liberdade, despois da caída da ditadura, Torga sentiu lágrimas nos ollos e dixo que a vellez era aquilo: ou chorar sen motivo ou ter os ollos secos de tanto chorar.

Aínda podería citar tamén a don Ramón Carande, aquela marabilla humana que morreu apagado cando se ía achegando o privilexio do século. Falando cunha amiga miña na súa casa de Sevilla, díxolle que un día descubrira que xa escoitaba mal: despois decatouse de que lle faltaba a vista; máis tarde empezou a sentir que andaba con dificultades. Pensou que aquilo era a vellez e así estivo, convencido de que xa estaba nesa etapa da vida, durante varios anos. Finalmente, un día aprendeu que a vellez só chega cando se perde a curiosidade.

Esta columna publicouse orixinalmente o 29 de novembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Candidatos

28 de noviembre de 2016 a las 0:15

O outro día, en Lisboa, contáronme que hai un partido político en Portugal que agrupa uns poucos miles de xubilados, pero está cheo de rapaces novos. Non se trata dun movemento de solidariedade, senón doutra cousa moi diferente. Nas últimas eleccións, polo visto, a todo o mundo lle chamou a atención que os responsables da citada agrupación política, que na lexislatura anterior tivo un deputado, non presentasen nas listas militantes de idade avanzada, como na vez anterior, senón mozos de vinte e tantos anos, con aspecto atlético, dispostos a partir o peito por sacar un escano e ocupar o sitio no Parlamento, sen dúbida co propósito loable de loitar pola defensa dos intereses de todos os xubilados.

Parece que, a pesar da imaxe xuvenil dos candidatos, o partido non obtivo o éxito que algúns agardaban, especialmente os homes que ocupaban os primeiros postos dos carteis. Iso quere dicir, entre outras cousas, que a xente maior non votou aos seus, no caso de que os seus fosen exactamente aqueles que dicían representalos.

Por suposto, os electores non se equivocaron. Os flamantes candidatos do partido dos xubilados eran pilotos da Forza Aérea e a razón do seu interese polos problemas da terceira idade non parece que fose altruísta. Só pretendían valerse dun requisito legal, é dicir, presentarse a unhas eleccións, para burlar a norma que lles impide pasar directamente do exército á aviación civil, onde pagan moito mellor. Naturalmente, sen descartar tampouco que algúns deles sentisen de verdade os discursos que pronunciaban. Despois de todo, todos temos corazón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de novembro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A señora da Columbia

27 de noviembre de 2016 a las 0:27

Dunha maneira case clandestina, esperando que ninguén se decatase do asunto, hai cousa dun ano, os donos de Columbia Pictures, a célebre empresa cinematográfica americana, fixeron unha operación de maquillaxe nesa estatua feminina cunha antorcha na man que todos temos visto desde nenos ao comezo das películas da casa. Máis ou menos, a cousa sería como se os responsables da Metro se atrevesen a raparlle as melenas ao león. Naturalmente, como era fácil de imaxinar, a historia non pasou desapercibida.

O primeiro que se nota é que a señora deixou de ter a aparencia dunha estatua para converterse nunha muller de carne e óso. Polo que respecta ao talle, fixérona un pouco máis alta, quitándolle ademais uns poucos quilos de peso, especialmente da cintura. Finalmente, o pelo negro de antes é agora máis ben louro.

Ao se veren descubertos, os novos propietarios da empresa, que son xaponeses, dixeron que se trataba de adaptarse aos tempos e anticiparse ao futuro, o cal non deixa de ser unha frase de significado moi pouco claro. Desde logo, aínda carecendo de calquera sensibilidade para as teorías conspirativas, non resulta difícil maliciar algunha intención secreta, quizais inconfesable.  De momento non nos queda outra opción que sentírmonos como coellos nun laboratorio. Só por iso, haberá que protestar polo cambio.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de novembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un amigo ruso

26 de noviembre de 2016 a las 0:16

No ano 1984 pasei un mes na Unión Soviética,invitado pola Unión de Escritores daquel país. Durante  a miña estancia coñecín a xentemoi variada, desde persoas que falaban con nostalxia de Stalin ata xente que o nomeaba con desprecio, con odio ou contemor. De todos, o máis curioso era Gricha, un rapaz novo que me acompaña a todas partes, aínda hoxe non sei ben para que. pois non era o meu intérprete, e que falaba un magnífico español con acento cubano.

A primeira discrepacia xurdiu por culpa de Portugal. O meu amigo empeñouse en dicir que non entendía como España, un país cun pasado histórico tan grandioso, podía aceptar sen vergoña que aquel cacho de península non estivese integrado na súa unidade estatal. A segundafoi por causa do surrealismo, que aquel rapazote tiña catalogado como un movemento burgués, expresión elocuente da decadencia do capitalismo. De nada valeu que lle dixera que os grandes homes dese movemento burgués foran case todos comunistas.

Pero o encontronazo máis divertido ocorreu en Ereván, a capital de Armenia. Resulta que ao erguerme pola mañá, ao día seguinte de chegar, despois de contemplar o cumio do monte Ararat, vin con sorpresa que ao pé do hotel, case debaixo da miña ventá, había un auténtico mar de chabolas. Explicoume que as deixaran alí para ver o que fora a cidade e o que chegara a ser. Pola tarde, no concello, cando oalcalde soubo en que hotel me hospedada, díxome: «Entón xa te´ra advertido os graves problemas de vivenda que temos na cidade».

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de novembro  de 1989.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cousas dun xenio

25 de noviembre de 2016 a las 0:25

Cando Einstein morreu no ano 1955, os fotógrafos invadiron o seu famoso despacho do Instituto de Estudos Avanzados, en Princeton, e difundiron por todo o mundo o caos no que traballaba o home de quen se dixo que fora o científico máis importante de todos os tempos. Non foi unha sorpresa para ninguén, pois a imaxe do físico alemán con zapatos pero sen calcetíns era mundialmente coñecida, así como os pantalóns engurrados e todo canto se refería a unha indumentaria torpe e descoidada.

Hoxe vaise licitar en Nova York unha carta que Einstein lle escribiu á súa muller en 1914, na que lle impuña unhas normas intolerables. Dicíalle que se tería que encargar de que a súa roupa estivese sempre en orde, así como o estudio e o dormitorio, ademais de responder inmediatamente cando lle dirixise a palabra.

A cambio, nada, a non ser gozar da súa real presenza, pois na mesma carta lle anunciaba que non esperase afecto del e que non lle pedise saír xuntos de viaxe. A reacción da señora foi digna: mandouno á porra. Agora, tantos anos despois, o mundo vai coñecer como era Einstein como compañeiro da súa primeira muller: un desastre. Supoño que aparecerán artigos poñéndoo verde, chamándolle miserable, mesmo dicindo que era un canalla, o cal pode ser todo certo. Quizais non fose un sabio; soamente un xenio.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de novembro  de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Admirable ser humano

24 de noviembre de 2016 a las 0:24

Nos últimos anos da súa vida, Gonzalo Torrente Ballester convertérase nun home absolutamente sedentario, máis por vagancia intelixente que por impedimentos de tipo físico. Para paliar as consecuencias negativas de tal costume, Fernanda obrigábao a dar pequenos paseos de cando en vez. Un deles consistía en recorrer a pé a distancia, non demasiado longa, que había entre a súa casa da Romana e un café da Ramallosa. Un día, nada máis chegar, deixouse caer na cadeira, como un fardo, e díxome botando un suspiro: “¡Estoume matando!” A min deume a risa e fíxenlle unha broma: “Se segues adestrando así, acabarás sendo un Zatopek”. Chamoume a atención que Torrente non soubese quen era este señor.

Para os rapaces da miña xeración, en cambio, Emil Zatopek foi un ídolo, incluso para aqueles que non entendiamos moito de atletismo. Era o mellor corredor de fondo do mundo, o único  na historia capaz de gañar nunha mesma olimpíada as tres grandes probas, desde 5.000 metros ata o maratón, pasando polos 10.000. Cando estiven en Praga preguntei por el, pero ninguén me soubo dar razón da súa vida. Entérome agora de que morreu o mércores.

Nos días da revolución de Praga, aplastada polos tanques soviéticos, Zatopek apoiou o cambio. Cando se restableceu a orde, o atleta foi expulsado do partido e degradado da súa condición de coronel. Logo desapareceu practicamente, como engulido pola terra; tragado en realidade pola historia. Correron lendas sobre o seu paradeiro, todas bastante pesimistas, ata que se soubo que o mandaran a traballar, como castigo, a uns pozos de uranio. Arrepentiuse, non sei se por convicción ou porque a vida era moi dura. Por todo o que dixo máis tarde, vese que non era ningún heroe. Algúns dos seus admiradores desencantáronse, como se de repente perdera todas as carreiras. O corpo e alma non sempre teñen a mesma musculatura. Admirable ser humano, a pesar de todo, Zatopek.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de novembro  de 2000

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un sabio

23 de noviembre de 2016 a las 0:23

O venres pola mañá atopei no aeroporto de Lavacolla ao profesor Viéitez Cortizo, que me presentou ao seu colega Santiago Grisolía, ben coñecido de todos pola súa participación no proxecto do xenoma humano. Dáse a casualidade, ademais, de que este célebre sabio preside o Consello da Cultura Valenciá. Sorte para aquel país. O caso é que tiveron a amabilidade de invitarme a xantar e alá marchamos os tres ata un restaurante do centro de Santiago que, vaia por Deus, está especializado en paellas. Por suposto non cometemos a indelicadeza de pedir ese prato para el, que é da terra do arroz, pero os dous comensais galegos non renunciamos a pedilo.

Feitas as primeiras bromas ao respecto, cando as paellas estiveron sobre a mesa, o profesor Grisolía dixo que quería probar: como se un home que estivese facendo a vendima pedise uvas de merenda. Foi o primeiro trazo de humor, de sinxeleza e de cortesía dun home encantador. O resto do xantar transcorreu de maneira gozosa, non tanto pola comida, que era magnífica, como pola conversa en si.

Como verdadeiro sabio, o profesor Santiago Grisolía é un home sinxelo, educado, amable e sereno. Eu sometino a un bombardeo de preguntas sobre a súa especialidade, tan cheas de curiosidade como de imprecisión. Con paciencia, sen dar a sensación de estar aburrido, contestou a todas coa claridade dun mestre. Ao despedirnos, a sensación que levaba en min era de paz e confort.  Non sei por que os sabios, en xeral, adoitan ser así. En realidade, a sabedoría consiste niso. Os coñecementos, con ser importantes, son compatibles coa estupidez e os seus aledaños, é dicir, a soberbia, o dogmatismo… A sabedoría é outra cousa.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de novembro  de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Mollar a palabra

22 de noviembre de 2016 a las 0:22

Dez poetas madrileños metidos nun barco, entre Vigo e Cangas, decidiron un día que o espectáculo que estaban contemplando era “fascinante”. Foi a palabra máis veces citada naquela breve viaxe literaria, seguida polo adxectivo “admirable”, de clara raíz rubeniana, que empregaba adoito Gabriel Celaya mentres comía unha mazá. Como se ve, nada do outro mundo. Un pensaría que daquel conxunto de almas exquisitas deberían saír polo menos vinte ou trinta adxectivos espléndidos. Pois non foi certo.

Uns anos despois, un velliño dunha aldea próxima a Xunqueira de Ambía, para quen o concepto de inmensidade se identificaba coas terras chás da lagoa de Antela, metido nun trance parecido ao dos señores poetas madrileños, contemplando a anchura xenerosa do mar da ría de Vigo, foi moitísimo máis orixinal ca eles. Dixo: “Se este mar fose terra, que boa leira de patacas daría”.

Dos ilustres vates coroados que aquel día ían fascinados no barco, un deles, abstemio por certo, é autor dunha longuísima oda dedicada ao viño de Valdepeñas. Aínda privado de mundo e de carne, non está mal, pero nada di no seu poema que mereza ser recordado. O citado velliño, non obstante, bebedor controlado polos familiares a causa dos achaques, pediu unha vez un segundo vaso á hora do xantar e tívose que defender dos reproches co argumento de que o primeiro fora para quitar a sede e que o outro era para mollar a palabra.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de novembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha muller arrastrada

21 de noviembre de 2016 a las 0:21

Falaba onte aquí dun rapaz americano que inventou unha filosofía para explicar por que razón colgaba aros en distintas partes do corpo. Desde logo ten que haber unha causa que leve de pronto a miles de rapaces en todo o mundo a poñer aneis no nariz e nas orellas. Ao principio parecía unha práctica circunscrita ás grandes cidades: Nova York, Londres, París, Berlín… Logo empezaron os de Madrid e Barcelona. A Vigo chegou a moda hai tempo. Mesmo na miña aldea hai xa tamén algún exemplar.

Neste último caso eu trato de poñerme na pel dun paisano  de por aquí, asentado cos pés na terra segura dos seus devanceiros, que un día se atopa cun fillo que leva un pendente nos labios ou unha cresta de galo na cabeza. Non será difícil imaxinar as miradas furtivas deste home, mentres come o caldo, cara a unha cousa semellante.

Na miña vila, hai xa bastantes anos, correu a noticia de que unha moza que marchara de emigrante a Alemaña tivera un fillo cun negro. Eu mesmo oín contar a historia nun bar, mentres facía que lía o periódico. Os que falaban eran dous mozos que non parecían demasiado ilustrados, pero que tiñan ideas claras ao respecto. Un deles, partidario dun castigo severo para a rapaza, dicía que había que ser moi arrastrada para deitarse cun home que leva un aro no nariz. Nin tanto. Algúns son incluso de ouro.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de novembro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net