Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Nome de muller

21 de octubre de 2016 a las 0:14

Escoitei onte na rúa unha señora que berraba por alguna rapaza chamada Helena Susana. Case no instante, despois de oír ese nome, que me sorprendeu, vin unha pequena que acudía correndo, saltando feliz. Era unha meniña de catro ou cinco anos, redonda e gordecha, tipo repolo inflado, vestida en plan vaporoso. Chamábana, non para rifarlle, como pensara eu nun principio, senón para darlle a merenda, como non resultaba difícil imaxinar. Polo aspecto saudable da nena, as viandas debían ser ricas.

Estiven observando a escena durante uns poucos minutos, fascinado polo apetito con que se aplicaba a rapaza a consumir un deses produtos graxos e azucrados, tipo iogur, que tanto lle gustan ás nais para darlles de comer aos seus fillos. Había tal gozo no enzoufe dos labios, que resultaba unha delicia.

Supoño que unha mocosa que come con esa alegría, cantando e batendo as palmas de contenta, está destinada a ser feliz. Non sei se un nome como este que lle puxeron, nada fácil de pronunciar, lle suporá algún inconveniente, aínda que espero que non. Despois de todo non se trata dun nome cursi, de galiña ou periquita, senón dun nome serio, de muller. Algo longo de máis, talvez. En todo caso, nada importante. Mesmo ao rematar a merenda, a nai deulle un bico á rapaza e chamoulle “pepona” cun enorme cariño.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de outubro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

¡Viva don José!

20 de octubre de 2016 a las 18:39

Nas vilas e aldeas de Galicia sempre houbo o costume de poñer unhas nomeadas intelixentes, crueis e expresivas. Eu recordo algunhas que me seguen chamando a atención por raras e graciosas: “Cero-quince”, “Seis-reás” e “Merda-de-defunto”.
Nunca souben en que motivo se baseaban, porque eran herdadas e viñan de vello. Sei, en cambio, de onde procedía “Viva don José”, que levaba un pobre home, medio mequetrefe e algo langarillas, empregado dunha fábrica que rexentaba un individuo con aquel nome.

As persoas que teñen o viva fácil non son de fiar. En Ourense había un empregado de sindicatos que estaba especializado en darlle os vivas a un gobernador civil que morría por eles cada vez que tiña unha intervención pública. Sabedor da debilidade tonta do mando, o subordinado decidiu compracelo e sacarlle algo de proveito. Foi dos primeiros que se apuntaron á democracia.

Agora, na China, aparece un individuo, que polo visto foi estreito colaborador de Mao, dicindo que este cometeu moi graves equivocacións no proceso de construción do socialismo. Naturalmente, esta crítica ten, como correlato inevitable, un eloxio desmesurado para Deng Xiaoping, a quen o citado señor considera un político máis clarividente que Lenin, Stalin e Mao. Trátase dun viva. Probablemente lle servirá ao interesado para seguir arrebañando unhas migalliñas de poder. Para máis non dá.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de outubro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un aguia quizáis

19 de octubre de 2016 a las 0:25

Hai moitos anos, tantos que prefiro ignorar a brutalidade insolente do número, un día asistín en Ourense a unha conferencia de don Vicente Risco, do asunto da cal non recordo nada máis, e moi vagamente, que trataba dalgún problema relacionado coa arte románica. O caso é que ao rematar, cando un pequeño grupo de persoas das primeiras filas se achegou ao conferenciante para felicitalo, escoitei a voz do escultor Faílde, que presumía de bruto, dicindo: “Don Vicente, nunca sospeitei que soubese tanto”.

A verdade é que Risco era tan natural e sinxelo que podía dar a impresión de non ser un sabio, nin sequera do tipo dos despistados, como ocorría nos banquetes, cando se puña a arrapañar as migas de pan do mantel e a súa irmá lle dicía moitas veces que nunha vida anterior seguramente fose galiña.

Onte empezamos en Ourense, no mesmo edificio onde Faílde quedara sorprendido naquela ocasión, un congreso dedicado ao escritor. Algúns dos relatores recordaron que se trataba dun home delgado e pequeniño, medio enguruñado, o cal é certo, e así o recordo eu tamén. Non obstante, escoitando as cousas que se dicían del, polo salón de conferencias daba a impresión de que se paseaba un xigante. Desde logo, se foi galiña antes de vir a este mundo, debeu ser unha galiña enorme; unha aguia, quizais.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de outubro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O voto do ceo

18 de octubre de 2016 a las 0:18

Por Vigo andaba estes días unha señora vestida con cordóns de hábito, non sei se do Nazareno ou doutra advocación calquera, que levaba na man unha foto do candidato socialista e unha estampa de Santo Antón. Ignoro que efecto puideron ter as oracións desta muller nos resultados electorais, aínda que sospeito que non demasiado. Dáme a impresión de que Santo Antón é pouco santo, con perdó n, para contrarrestar as boas relacións que a dereita ten coa Gloria desde hai séculos.

Sei de xente que esperaba que no día de onte se abrisen as comportas do ceo e chovese a Deus dar, igual que sucedeu nas últimas semanas. A chuvia, polo visto, estaba en contra dos intereses do Partido Popular. Pois en Vigo non choveu. Neste caso concreto, a elección do ceo parece que foi bastante explícita: votou por Fraga.

Iso era de esperar. Non imaxina un a Corte celestial facéndolle unha cabritada de última hora aos seus. A chuvia, ou a falta de chuvia, segundo os intereses de cada un, hai que traballala. Xa se sabe, misas, novenas, rosarios, catequeses… Non se pode lanzar a última hora a unha boa muller polas rúas de Vigo cunha foto de Antolín* e unha estampa de Santo Antón na man para remediar o irremediable. E por riba, para irritar aínda máis aos de alá arriba, a foto de Antolín era máis grande que a do santo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de outubro de 1993.

(*) Antolín Sánchez Presedo era daquela o secretario xeral do PSdeG-PSOE; enfrontouse a Manuel Fraga Iribarne, líder do PP, nas eleccións ao Parlamento de Galicia de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Trancazo

17 de octubre de 2016 a las 0:17

O venres pasado, como comentei aquí, fun a Trives para participar nun congreso e comín unha perdiz. Non dixen, en cambio, que tamén pillei un trancazo. Acostumado como está un a non padecer catarros nin outras limitacións de saúde, custa aceptar que o corpo teña estes fallos e que non nos permita facer unha vida normal. De xeito que levo un par de días sen pegar golpe, incapaz de ler ou de escribir, sen ganas sequera de poñerme a mirar pola ventá e papar a mosca, afección que non require esforzo, pero que non se pode practicar con proveito e con pracer, segundo comprobo, máis que cando se está ben. O único que procede en circunstancias así é durmir, aínda que isto tamén cansa, e bastante.

Eu creo que o catarro o apañei na porta do restaurante, cando saiamos de cear. Unha señora amable e simpática preguntoume entón como andaba o gato Samuel e que era de Leda, a cadela labrador. Díxenlle que os dous estaban ben e xusto nese momento sentín un golpe de frío, aínda que seguín falando con ela, porque tamén quería saber por que facía agora os artigos máis curtos, cousa que me confesou que non lle gustaba. Aclareille que pronto empezaría a escribilos máis longos outra vez.

O que non sabía eu aínda é que me ía tocar empezar a facelos máis grandes precisamente hoxe, coas poucas ganas que teño. De maneira que para animarme a min mesmo, decidín facerme un regalo ao rematar, a ver se, cunha pequena ilusión, se superan os atrancos. Vou saír a dar un paseo polo xardín, que non é moita cousa, pero supón algo mellor que estar pechado aquí, entre catro paredes. E despois de dar o paseo, vou entrar na casiña dos trens, a ver se dou un par de voltas pola maqueta cunha locomotora eléctrica que se chama Paulina de nome de fábrica e funciona moi ben. Se despois de todo isto, son capaz de rematar o día comendo un xeado, dareille as grazas a esta gripiña. Todo serve para algo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de outubro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unhas salchichas

16 de octubre de 2016 a las 0:16

Un amigo comentábame o outro día que actualmente apenas se emprega, ou se emprega pouco, unha expresión que antes era moi frecuente: “Comer cos ollos”. Creo que xa me falara disto noutra ocasión. A min ocorréuseme dicirlle que esa maneira de expresarse debe corresponder a épocas de fame. Agora a xente come simplemente coa boca. O último caso que eu coñecín dunha persoa que comía cos ollos foi un neno francés que estivo na nosa casa hai tres ou catro anos e que, cando vía a comida na mesa, se non o servían a el de primeiro, botábase a chorar por medo a que non chegase para el. Era unha cousa rara, pois procedía de casa farta.

En épocas de abundancia, non se come cos ollos, pero si que se come coas palabras. Quero dicir que a xente adoita falar dos asuntos de comer cunha alegría tan grande que lle permite gozar do xantar por dúas veces: unha, cando se consome; outra cando se conta. Mesmo hai unha historia da gastronomía escrita por un coñecido periodista francés que se titula algo así como “Un festín de palabras”.

Recentemente, cando estaba en Nova York, un día merquei unhas salchichas na tenda que, tomadas pola noite na terraza da casa, acompañadas por unha cervexa fresquiña e rematadas cun puro pequeno, me depararon uns momentos gloriosos. Eu mesmo non entendía por que tan pouca cousa me fixera tanto ben. Esa foi a razón de que repetise ao día seguinte. A miña sorpresa foi cando lin no paquete unha frase que me chamou a atención. Dicía: “Supervisadas por un rabino”. Decateime de que era comida “kosher”, preparada de acordo co rito xudeu. De pronto foi como se un rabino pequeniño coma unha faba andase cantando dentro do meu estómago.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de outubro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Culpable

15 de octubre de 2016 a las 0:15

Contoumo Jon Kortazar, escritor e profesor no País Vasco. Un amigo del, tímido ata extremos enfermizos, viuse involucrado nun accidente de automóvil sen demasiada importancia, peroque lle causou algúns despecfectos ao auto do conductor que o precedía nunha quenda á entrada de Bilbao. Sucedeu que este último era un home agresivo e violento, disposto non só a conseguir que lle arreglaran o coche, senon tamén a castigar cun par de puñetazos ao responsable do percance. Por suposto que tal pretensión descansaba nun feito evidente: a abrumadora diferencia de peso entre ambos contrincantes.

Como resulta lóxico, o tímido ouxo en marcha o único recurso no que se supuña superior ao seu adversario: a intelixencia. Primeiro buscou una distancia prudente entre ambos, nin tan longa que puidese dar a entender o medo que sentía diante daquel energúmeno, nin tan corta que o deixara ao alcance dos seus puños. Despois confiou xa na forza das súas palabras, non tanto pola eficacia posible dos argumentos empregados, como polo tono e a inflexión da voz elixidos para desactivar psicolóxicamente a acometida irracional dun ser humnano tan absolutamente primitivo.

A estratexia, deseñada a medias entre o instinto e a intelixencia, acabou sendo correcta, ao pouco tempo, a víctima xa sabía que a cousa non ía chegar a maiores, por moito que o bárbaro seguía berrando e lanzando ameazas, máis por coherencia ou por costume que convicción ou vontade de batirlle ao seu pacífico opoñente. Ao final, para rematar a cuestión, o tímido deulle a oportunidade ao bruto de que este redactara un papael que el firmaría facéndose cargo da responsabilidade e dos gastos. Despois de moito tempo, o agresivo entregoulle una nota que dicía: «son culpable de todo».  Por suposto que lla firmou.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de outubro de 1900.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un francotirador

14 de octubre de 2016 a las 0:14

En Bosnia hai un francotirador que se chama Anxo, ten os ollos intensamente verdes, unha cara agradable, de boa persoa, certa expresión cándida e vinte anos de idade. Leva matado xa unhas cen persoas. Está contento porque se trata de inimigos serbios. Asegura que o seu traballo se parece moito ao xogo do xadrez: un ten que situarse mentalmente no lugar do adversario, meterse psicoloxicamente nos seus zapatos e adiviñar que movemento vai facer a continuación. Nese momento dispara.

Anxo sabe moitas cousas relacionadas coa guerra. Como é un bo observador, e ademais parece intelixente, xa aprendeu que con mira telescópica, a unha distancia de cincocentos metros, debe apuntarse directamente á cabeza: se a vítima está máis lonxe, o correcto é disparar ao tórax. Os mellores brancos son os automobilistas, porque se moven en liña recta e resultan fáciles de cazar.

En xeral, cando Anxo ten matado a alguén, os serbios, para evitar máis mortos, mandan a mulleres e nenos a recoller os cadáveres. Durante o tempo que dura a operación de rescate, Anxo pode observar con nitidez a través da mira telescópica a cara das persoas que participan nese traballo. Nese caso concreto nunca dispara, pois é un home de principios. Por se alguén ten algunha dúbida do que di, asegura que el é un católico, non un asasino. Está ben que o aclare, porque parecer, parece un fillo de puta.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de outubro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un home triste

13 de octubre de 2016 a las 0:13

Un amigo aclaroume por teléfono que esa historia de medo da que falei onte aquí, na que a pata de pau dun conde morto se paseaba sen o seu dono, de noite, en compañía dun gato negro, polos corredores dun castelo bretón, procede de Chateaubriand, que a conta nas súas Memorias. Seguro que si, aínda que eu non me acordo, pois hai moitos anos que lin esas páxinas. O que recordaba con precisión era a imaxe, que sempre me pareceu moi fermosa, un deses temores fantásticos que a un non lle importaría sentir.

De neno, un criado de meu avó, un portugués de nome esquecido, contábanos moitas historias de crimes. Case sempre se trataba de asaltos nocturnos a casas ricas, resoltos sempre a tiros. O que máis lle gustaba, non obstante, era unha morte a navalladas, que narraba coa perfección consumada dun artista.

Un día, alguén descubriu que aquel señor, polas noites, pechado na alcoba, mentres a xente durmía, organizaba verdadeiras batallas cun coitelo na man contra fantasmas, como se estivese tolo. Polo demais, o resto do día comportábase como un individuo traballador, amable e amigo dos nenos. Unha tarde presentouse a parella da Garda Civil para prendelo por unha morte que fixera en Portugal. Pese a todo, nunca conseguín ver aquel home como un asasino: non tiña cara de malo, senón de triste.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de outubro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Milagre

12 de octubre de 2016 a las 0:12

Un amigo meu de hai moitos anos, home simpático e agudo, cunha cultivada sona de descrido, volteriano e algo diabólico, el que é un inocente, andou unha tempada, alá pola década dos setenta, coa obsesión de inventar un milagre. Desa maneira divertíase, ao tempo que divertía tamén os amigos da tertulia, e non deixaba morrer a fama de ser un irreverente. O milagre debía suceder nunha aldea próxima a Ourense, onde había un embalse ou encoro, e tiña que contar cunha nena que non soubese nadar e cun mergullador clandestino, oculto debaixo das augas, que fixese o traballo que lle correspondía facer a algún santo ou santa da corte celestial.

Falou tanto do seu proxecto, incluso cun cura intelixente que en vez de asustarse lle seguiu a broma, que a cousa transcendeu. Nesas, un día recibiu a visita dun taberneiro do lugar, preocupado por se o meu amigo necesitaba axuda económica para lograr o seu obxectivo. Interrogado polos motivos dunha actitude tan desinteresada, o fulano dixo que as cousas da relixión sempre lle pareceran moi ben.

Segundo publican os periódicos, nas terras onde mataron ao Che Guevara hai anos, parece que os mesmos campesiños que en vida o ignoraron e o denunciaron, agora cambiaron de actitude e venérano xa coma un santo. Con esa devoción nova, a aldea e o val vanse enchendo pouco a pouco de turistas, aos que lle venden de todo, sempre relacionado co morto. Vese que estas xentes lle queren pagar ao Che, aínda que sexa tarde, polo sacrificio da súa vida. Tampouco se pode descartar que os motivos sexan parecidos aos do taberneiro que quería axudar ao milagre do meu amigo. Despois de todo, non hai nada malo en gañar unhas pesetiñas.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de outubro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net