Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Un simple paripé

20 de junio de 2016 a las 7:48

Creo que xa teño contado aquí noutra ocasión que o meu pai era un devoto admirador de Rousseau, a pesar do cal o Emilio foi un libro oculto na miña casa, onde compartía caixón pechado con La Celestina, agora sei por que, e El diablo cojuelo, cousa que aínda hoxe non comprendo. No mesmo lugar secreto eu vin un par de veces un libro que se chamaba Mentiras al niño y del niño, que sempre pensei que trataba de min. Quero dicir que desde neno souben que grandes e pequenos se contaban mentiras mutuamente.

Esa é unha das razóns de que non entenda os escrúpulos dos mentiráns. A outra depende do feito de que eu tiven un profesor de relixión que nos aprendía a mentir sen que fose pecado. A  fórmula chamábase restrición mental e consistía en mentir coa boca, pero non co pensamento. Creo que todo o mundo sabe como se fai.

Onte lin que a guerrilla colombiana vai fusilar un neno de catorce anos que lle roubou unha radio a un campesiño. Eles chámanlle “roubo ás masas”, que é a maneira que teñen os idiotas ruíns de converter nun crime o que non deixa de ser unha simple rapazada. Con todo, o fusilamento non terá lugar ata setembro, cando o pequeno cumpra o que denominan idade revolucionaria. Para mentir ou para matar non fai falta tanto paripé. Despois de todo, en cousas de conciencia, asasinos e mentiráns conténtanse con pouco.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de xuño de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha doutrina establecida

19 de junio de 2016 a las 0:19

Nin Hitler nin Stalin nin Mussolini son americanos, senón europeos, pero en Europa tendemos a ver os Estados Unidos como un país bárbaro que nin sequera ten nome, pois como sostiña inxeniosamente Salvador de Madariaga, dicir os Estados Unidos de América é como dicir a rapaza loira que vive no terceiro. E non obstante, poucos tópicos están menos fundados que este que pretende convencernos da maldade intrínseca da terra de Lincoln, confundindo determinados aspectos da vida americana, como pode ser unha parte non pequena da súa política exterior, coa vida no interior, que nin sequera a barbarie da pena de morte pode anular ou confundir.

En primeiro lugar, o americano medio adoita ser unha persoa educada e correcta, de trato agradable, que ten unha serie de valores morais frecuentemente ignorados polas persoas que falan con prexuízos. Os que teñan a experiencia de como funciona o mundo universitario ianqui saberán dúas cousas: a seriedade con que se procede a contratar o profesorado, por riba de conveniencias de tipo amigable persoal, e o sentido da responsabilidade dos alumnos, que consideran a trampa nos exames como unha vergonza inconfesable.

Lamentablemente, o que transcende son noticias como a que estes días inunda os periódicos de medio mundo: a disparatada decisión da Corte Suprema dos Estados Unidos que autoriza a secuestrar a presuntos delincuentes noutros países para levalos ante os tribunais USA. Só faltaba unha estupidez desa natureza para alimentar o antiamericanismo en Europa, que con decisións como esta prende como se fose gasolina, e para lexitimar a actuación dalgúns grupos terroristas que viñan procedendo xa desa maneira, especialmente en relación con cidadáns americanos, e por certo cunha sinistra eficacia. Agora non teñen máis que aplicar a doutrina establecida.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de xuño de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

En prenda

18 de junio de 2016 a las 0:18

No artigo de onte falei aquí dun personaxe de Ourense, carpinteiro de profesión, a quen un cliente da cidade atou un día a un radiador cunha corda de varios metros, para que non puidese ausentarse do traballo antes de darlle fin. Debía ser persoa paciente e algo infeliz, pois andou sempre metido en situacións parecidas, que só se poden explicar polo carácter dun home submiso e pouco firme. Todo isto estaba de acordo coa súa aparencia: pequeniño e delgado, tipo virulillas, moi amable no trato coa xente, sempre disposto a facer favores, a non ser o de rematar as obras empezadas, que niso se comportaba cunha informalidade bastante escandalosa.

Era especialista en esconderse nos portais, incluso debaixo das mesas dos bares, cando divisaba de lonxe a alguén que andaba furioso detrás del por culpa de calquera das súas moitas informalidades. A pesar de todo, chamábano de moitos sitios, pois era un bo artesán, ademais de que cobraba pouco. Naturalmente, por esta última razón, ás veces tampouco podía ser demasiado dilixente nos pagos.

Foi precisamente por este motivo polo que, nunha ocasión, chamou desesperado por teléfono a unha señora, amiga miña, que lle quería ben. Pediulle que o fose rescatar a unha casa na que estaba en prenda. Un acredor quitáralle a roupa e tíñao retido nun cuarto mentres non lle pagase unha débeda. A miña amiga mandou un propio cunha suma importante de diñeiro, pero resultou que non era para tanto. O carpinteiro en prenda foi rescatado por setecentas pesetas. O primeiro que fixo foi ir ver a súa salvadora e chorar. Non eran lágrimas de crocodilo, senón de verdade. Ser informal non quita ter orgullo ou dignidade, mesmo bo corazón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de xuño de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cousa de caramelos

17 de junio de 2016 a las 0:17

En Dinamarca, un fabricante de caramelos a punto de quebrar o negocio descubriu que poñéndolle nomes raros ao produto vendía moito máis. A cousa empezou porque un día, buscando algunha innovación que o axudase a saír adiante, elaborou uns caramelos de forma estraña que o seu fillo, cando os viu, bautizou co nome de “Formigas mexonas”. Convertido en rótulo oficial, o éxito chegou de inmediato: as ventas multiplicáronse. O espabilidado do danés seguiu explotando o filón e sacou rapidamente novos nomes.

Os nenos daneses poden chupar agora, e parece que o fan cun entusiasmo proporcional aos beneficios do fabricante, “Cagadas de gaivota” e “Peidos de can”, entre outra dozuras. Como era de esperar, un fabricante español acaba de importar o sistema e xa anuncia, a partir do próximo xaneiro, unha campaña televisiva que ameaza con enchernos a casa de lixo, aínda que só sexa verbal, ás horas punta.

Polo visto, a versión española será aínda máis salvaxe que a danesa. Xa se sabe que un dos caramelos se vai chamar “Vómito de neno”, outro “Cagarría de vello” e un máis “Moco verde de rapaz”. Nisto dos negocios hai que ser coidadosos e respectar a idiosincrasia de cada país. A min paréceme que entre unha “Formiga mexona” e unha “Cagarría de vello” hai a mesma distancia simbólica que existe entre eses rapaces rebeldes que en Copenhague rachan escaparates e os mozos vascos que aquí aínda destripan a xente dun disparo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de xuño de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Xeados

16 de junio de 2016 a las 0:16

Onte, despois de xantar, mentres falabamos de música de jazz á hora do café, alguén interrompeu a conversa e preguntou se cando eu era neno había xeados. Nun primeiro momento, pensei quese trataba dunha broma; despois, sentinme como se debían sentir o meu pai ou o meu avó cando eu lles preguntaba como era posible que no seu tempo non houbese radio nin luz eléctrica. Logo, xa máis tranquilo, recordei o carro do Federico, en Xinzo de Limia, con aquelas tres tapadeiras de aceiro ben pulido, debaixo das cales se atopaban tres grandes cubos metálicos rodeados de barras de xeo, que contiñan unha triple marabilla: nata, fresa e chocolate.

Entre risas, como se aqueles carros brancos dos xeados pertencesená prehistoria e non ao día de antonte, tiven que ir respondendo a moitas preguntas: se os xeados tamén se comían no inverno, como agora; se os daban en tarriña de plástico ou en cucurucho, e como eran estes; se os había tamén de corte e como se facían; se o xeo para conservalos non derretía  rapidamente; canto custaban…

Nunca imaxinei eu un mundo sen xeados, da mesma maneira que non podería entender un mundo sen pan. Sería, sen dúbida, un mundo máis triste, polo menos para min. Con todo, hai uns días, cando andou por aquí o escritor nicaraguano Sergio Ramírez, falounos aos amigos da súa nenez naquel país, onde a pobreza durou máis tempo do que durou entre nós. Tratando do asunto que motivou este artigo de hoxe, contou que cando el era pequeno, alá polos anos corenta, había unha frase que se lles dicía aos nenos para que se portasen ben: “Si eres bueno, te llevo a ver comer helados”. Probablemente resultaba divertido.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de xuño de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha reivindicación innecesaria

15 de junio de 2016 a las 0:15

A primeira vez que escoitei a palabra coño nun acto público foi nunha conferencia de don Vicente Risco sobre a arte románica, pronunciada en Ourense hai máis de trinta anos. O público riu en voz baixa, creo que satisfeito. Unha palabra algo máis grosa, de carácter excremental, oínlla dicir a Marisa de Leza nun teatro de Madrid, alá polo comezo dos anos sesenta, representando o papel da protagonista feminina dunha obra de Arthur Miller. Un murmullo de emoción moderna percorreu a sala polo atrevemento.

Destes primeiros vocábulos prohibidos, pasouse a outros abertamente licenciosos. Mentres as mulleres, incorporadas con entusiasmo ao negocio masculino de falar mal, empezaron a dicir disparates, algúns con tanto desatino que as levaban a facer alarde de cousas que non tiñan, como recordaba unha vez don Manuel Rabanal.

Agora, saturado o gusto pola utilización inclemente desta linguaxe arrastrada, volve a moda de falar ben. Por iso me sorprendeu escoitar na radio a unha actriz que reclamaba a liberdade de empregar tacos sempre que fose necesario. Ademais de que me pareceu a reivindicación dunha obviedade, como proclamar a igualdade entre brancos e negros, atopeina pouco consecuente: dixo que alguén lle fixera unha faena. Nese caso sería lexítimo para calquera, e para ela obrigado, empregar a palabra cabronada.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de xuño de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha nena e unha rolla

14 de junio de 2016 a las 0:14

Moita pena me deu a noticia da morte da filla do novelista Jack Kerouac, que lin onte nos periódicos. Creo que xa contei aquí noutra ocasión que teño un amigo nos Estados Unidos que coñeceu moito ao famoso escritor, un personaxe absolutamente desmesurado que ás veces parecía un anxo e que outras veces se comportaba cunha vileza difícil de igualar. O mesmo se paraba na rúa a facer o pino para arrincarlle un sorriso á súa muller que lle aconsellaba a esta que fose con outros homes mellores amantes ca el.

Non obstante, un día que a sorprendeu na intimidade cun compañeiro, abandonouna, a pesar de que el era habitualmente infiel, ademais con amantes de ambos sexos, e valeuse desa escusa para negar que a nena que naceu despois fose filla súa. En realidade, non quería recoñecer a pequena para non ter que pagar.

Non hai dúbida de que Kerouac foi un desastre e que a súa filla Jan foi aínda peor: drogadicta, borracha e prostituta cando necesitaba cartos. Tamén era escritora. Aos dez anos, un día comeu nun restaurante co seu pai, que lle dixo: “Es unha nena preciosa, pero non es a miña filla”. Mentres lle aseguraba isto, a rapaciña tiña nunha man, fortemente apretada, a rolla da botella de licor que Kerouac acababa de liquidar. Gardouna con ela toda a vida. Demasiado pouco para compensar o amor que o seu pai lle negou.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de xuño de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha campaña tétrica

13 de junio de 2016 a las 0:15

Eran uns carteis rectangulares e aterradores, que se erguían como un anuncio á beira das estradas, especialmente en curvas de visibilidade reducida, para advertir das desgrazas causadas polo tráfico naquel lugar. A lenda consistía en recordar o número de mortos producidos, cun texto que dicía máis ou menos o seguinte: Aquí cinco mortos no ano 1964. Ao principio, os condutores reducían a marcha durante uns minutos, meditaban probablemente sobre o absurdo da existencia e a morte, pero deseguida recuperaban a marcha que traían. As bromas sobre baches e peraltes non tardaron en aparecer en periódicos e revistas.

Os responsables do tráfico están preparando de novo unha campaña tétrica na televisión, desta vez baseada na capacidade suxestiva que teñen as imaxes emitidas a través da pantalla. Hai un par de días apareceron xa as primeiras, un auténtico puñazo dirixido ao medio do corazón: un neno que perde os seus pais nun accidente e que berra desconsolado, unha muller que acusa ao seu home de ter matado un ciclista, unha rapaza histérica nun hospital… Son imaxes reais, absolutamente convincentes, que trasladan a mensaxe ao cerebro cunha eficacia indubidable.

¿Eficacia? Talvez. O que sucede é que diante dunha brutalidadetan descarnada, a xente ten unha saudable tendencia a esquecer. Despois da guerra civil española, os poetas falaban da beleza das rosas e os novelistas narraban idílicas historias de amor que non gardaban relación de ningún tipo coa dura realidade que se vivía na España de entón. Se non fose así, os responsables do tráfico, en lugar de emitir imaxes sombrías por televisión, farían ben en substituír os arcos que sinalan os quilómetros por auténticas caixas de morto, por exemplo. Sería infinitamente máis tétrico, edificante e convincente. Ata que a xente se esquecese de novo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de xuño de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Moi mal

12 de junio de 2016 a las 0:15

Hai uns días referinme aquí á historia aquela de don José Ortega y Gasset que lle oín contar varias veces ao profesor José Luis Aranguren, sobre un escritor tan inocentemente admirador de todo canto fose americano, que o filósofo o recibiu un día, despois dunha viaxe daquel polos Estados Unidos, cunha frase feliz pero malvada: “¿Qué tal por América además de muy bien?” Non deixa de ser raro que fose precisamente un español o protagonista dunha devoción semellante, pois é ben sabido que España é o país máis rabiosamente antiamericano de toda Europa, un feito curioso ao que non resulta fácil atoparlle unha explicación racional.

Tense dito que os españois non esqueceron a humillación de 1898, cando a armada foi botada a pique en Santiago de Cuba. A mesma humillación que sentiu o neno Castelao, daquela residente na Arxentina e que seguía a guerra día a día, pintando os barcos propios con moitas chemineas. Entón quixo matar un inglés porque lle dixo: “Agora tendes a flota submarina máis grande do mundo”.

Non penso que esa sexa a explicación correcta, ou toda a explicación. Case ninguén sabe xa o que pasou hai cen anos nin que os americanos tiveron unha soa baixa, que foi un soldado que se mancou nun dedo, nin que o almirante español, que se bateu con bravura, tivo que salvarse a nado. O único certo é que, como acabamos de comprobar unha vez máis coa guerra de Kosovo, sexa cal sexa a opinión que nos mereza a cada un de nós a intervención militar dos países aliados, en España non hai simpatía polos Estados Unidos. Tanto é así que eu creo que se podía inverter a pregunta de Ortega e deixala así: “¿Que tal por América además de muy mal?”

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de xuño de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Albóndegas e croquetas

11 de junio de 2016 a las 0:11

En Madrid, a unha señora que exerce un cargo importante na televisión pública, chámanlle croqueta, ou albóndega, quenon estou moi seguro. Quen llo chama de xeito sistemático é un famoso periodista que firma columna nun periódico da capital. Como non coñezo á citada señora, ignoro se ten algunhasemellanza física co produto elixido para insultala, é dicir, se é pequena e redonda, ou se a cousa lle vén porque é fea de cara e de corpo e o insultador quere dar a entender desa maneira que está feita de desperdicios.

Chamarlle albóndega ou croqueta a unha muller non parece un trazo demasiado alto de enxeño. Tampouco parece unha proba de humor ou de graza. Ten todo o aspecto, máis ben, de ser un atentado contra a dignidade dunha persoa, iso si, amparado por unha impunidade que algúns se empeñan en revestir coa roupa nobre do exercicio da liberdade de expresión. O espírito vestido de carnaval.

É posible que a citada señora faga desde o seu posto na televisión pública unha política informativa equivocada, ou sectaria, ou tramposa. Nada impide dicilo e denuncialo, naturalmente coa parte da proba a cargo do denunciante. Sobra o insulto culinario. Ademais sucede unha cousa: hai albóndegas de albóndegas e croquetas de croquetas. Aquí en Galicia, por exemplo, estas últimas poden ser exquisitas, sobre todo cando as fan de marisco. Vese que o periodista que as elixiu como insulto só coñece as que están feitas de sobras.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de xuño de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net