Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Un terrorista arrepentido

30 de septiembre de 2015 a las 0:30

Teño un amigo vasco que foi terrorista e agora é escritor. Un día chegou á casa, a policía estaba dentro esperando por el e encheulle o corpo de balas. Aínda leva, e levará para sempre, as marcas na cabeza, non peito, nas mans e nas pernas. Aquela acción, que outros compañeiros considerarían heroica, el viuna sempre como ridícula porque no momento en que caeu ao chan ferido polos disparos, aínda tivo o tempo de reaccionar, empuñar a pistola que levaba na man e pegarlle un tiro no cu a un dos policías.

A vía que elixiu o meu amigo para percorrer en solitario o calvario do arrepentimento foi o camiño da ironía. É un bo camiño. Ten a vantaxe de que non precisa utilizar palabras gordas, esa maneira de falar inchada que nos fai pensar sempre que detrás non hai máis que aire. O meu amigo rise da revolución, rise dos seus antigos compañeiros e rise de si mesmo. Pero non se ri da vida.

Escoitando hai un momento na radio a un terrorista de extrema dereita que acaba de saír en liberdade despois de matar a varios avogados laboralistas, tiven a impresión de que pedía desculpas con palabras demasiado grandes, como se estivese recintando o manual do perfercto arrepentido. Ao final parecía que máis que arrepentirse, o que facía era explicarse. Pero a explicación xa a temos todos, cada un a súa, e non resolve nada. Faltáronlle esas palabras pequeniñas que só se dan no fondo do corazón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de setembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Seres humanos e persoas

29 de septiembre de 2015 a las 0:25

Alguén acaba de aclararme que os negros non son “baixos en melanina”, como escribín onte, senón todo o contrario, é dicir, altos. O cal é unha sorte para os inventores desta nova maneira de falar que pretende ser correcta, xusta e non discriminatoria, pois en caso de que fose ao revés, xa tiñamos un problema: a xente que carece de algo, aínda que sexa un pigmento, podería sentirse ofendida. Agora só falta que os brancos  máis puntillosos ou maniáticos se queixen porque lles chamen “baixos” nesa cuestión citada.

Hai tempo que un profesor de Barcelona empezou cunha práctica semellante a esta que nos está chegando de América. Nos seus libros e nas súas conferencias utiliza sempre o termo “humanes”, en vez de humanos, supoño que para evitar o emprego dun vocábulo masculino que abrangue a todos, homes e mulleres.

Ignoro que fará coa palabra persoa, que neste caso funciona ao revés, pois é feminina, pero engloba tamén ao masculino. Para manter a coherencia debería dicir “persoe” ou algo polo estilo. Os exemplos son tantos e contraditorios que calquera pode xogar a facer disparates sen demasiado esforzo. Metidos nisto, talvez o máis sensato sexa ir á raíz do asunto e poñer todo patas arriba, que é o que se fai nas revolucións, como unha amiga miña que nas clases, cando hai rapazas e rapaces, di sempre: “Estade caladas”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 29 de setembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A volta do Mangante

28 de septiembre de 2015 a las 0:25

O outro día falei aquí do Chino-Xaponés, un mendiño da miña infancia que morreu queimado nun forno. Asociada a el , venme agora á memoria a figura dun colega seu a quen todo o mundo lle chamaba O Mangante. Era un rapaz novo, de aspecto infeliz, querido por todos. Pasaba o día na rúa, á espreita do que caera: uns céntimos dados por un transeúnte caritativo, unha camisa vella, zurcida vinte veces e imposible xa de ser vestida cun mínimo de decoro por parte dunha persoa normal, unha bola de pan… Non era tolo. Lanzado á miseria por calquera treboada maldita da vida, limitábase a sobrevivir ao amparo dos demais.

Un día axudoume. Perdido á saída da igrexa no tumulto dun bautizo, onde todo o mundo se esquecera de min, convertido de pronto en raparigo de segunda ante a presenza gozosa e fráxil dun neno novo na familia, colleume da man e lovoume ata a casa. Pagáronlle aquela boa acción cunha peseta, que era o que valía ir ao cine. Desde entón, diante dos meus compñeiros eu presumía de ser amigo do Mangante, a quen os meus medrancas lle atribuían a categoría inmerecida de ser un sacaúntos. Dicirlle adeus cando nos cruzabamos con el pola rúa servíame a min para afirmar a miña valentía diante dos outros nenos.

Como sucedúa case sempre con estes personaxes que vivían ao vintimperio, un día O Mangante desapareceu. Primeiro díxose que o comera o lobo para a parte da Gudiña. Despois correuse que morrera afogado en Portugal. Ningunha das dúas noticias era certa. Apareceu hai aínda poucos anos. Viña cun coche magnífico con caravana, unha muller preciosa, loira e de ollos azúis, e dous rapaces guapísimos. El conservaba a cara de boa persoa que tiña cando andaba pedindo. Presentouse nun bar de Xinzo de Limia, dixo que era O Mangante e que viña de Fraci. Estivo uns días acampado á beira do río e despois desaparceu de novo. Como un soño.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de setembro de 1991.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A simpatía dun escritor

27 de septiembre de 2015 a las 0:17

Nunha ocasión, durante unha festa na que se sentía a desgusto, William Faulkner dedicouse a saudar os asistentes con frases absurdas. Por exemplo, a unha señora emperifollada que se achegou a el para darlle a man cun xesto arrebatado de admiración infantil, díxolle en voz alta, sen que ela se decatase, dado o estado próximo ao éxtase no que se atopaba: “¿Como está vostede, señora cabra?” E a un libreiro que lle trataba de confesar a devoción que sentía por el, díxolle: “Encantado de saudalo, señor merluzo”.

Estes días, con motivo do centenario de nacemento do novelista americano, alguén falou da súa simpatía, unha graza que ata agora permanecía oculta, pois a imaxe que nos chegou del parece exactamente a contraria: unha vez, segundo teñen contado os seus biógrafos, tiroulle unha botella de whisky á cabeza a unha periodista.

É dicir, que se sabía de Faulkner que bebía moito e que coa familia apenas abría a boca. Unha das súas fillas explicou algunha vez que a hora do xantar, na casa do escritor, era como un  funeral. Os líos que armou para ir recoller o Premio Nobel a Estocolmo acabaron convertidos en lenda, desde a zamarra chea de grasa con que se presentou no lugar da cerimonia ata a parálise de timidez que experimentou diante do Rei de Suecia ao coller o galardón. É posible que ademais fose simpático. O importante é que foi un grande escritor.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de setembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cómico

26 de septiembre de 2015 a las 0:16

A miña tía Elvira, da que falei onte, estaba casada cun estremeño de apelido que aos nenos da familia nos resultaba cómico: Camisón. Na casa todos lle chamabamos así, o tío Camisón, aínda que ás veces tamén nos referiamos a el como o tío Gonzalo. A min sempre me pareceu un home bo, por máis que, como militar, tiña fama de ser bastante duro. Oín dicir que un día, no patio do cuartel, coa tropa formada, pediu voluntarios para ir combater o comunismo a Rusia, coa División Azul, e ao non ter máis que catro ou cinco candidatos, designou os demais a dedo.

Cando morreu, sendo eu un rapaz de poucos anos, un profesor  chamoume para darme a noticia. Díxome: “Sae, que morreu o teu tío Pijama”. Deume a risa e logo sentín vergonza porque diante da morte eu sabía que estaba prohibido rir. Volvería rir anos despois, un día na casa dun amigo, ao cal lle acababa de morrer o pai e entraron uns tipos fúnebres que dixeron: “Venimos a medir el muerto”. É unha pena que non se poda rir un en circunstancias así. A morte, indignada por verse cómica, sería menos tráxica.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de setembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un aplauso para a artista

25 de septiembre de 2015 a las 0:15

Alá polos anos 1957 ou 1958, o gánster Johnny Stompanato, famoso como amante entre algunhas mulleres coñecidas de Hollywood, morría dunha puñalada na barriga nunha luxosa mansión do barrio de Beverly Hills. Moitas persoas recordarán aquel suceso desgraciado porque a autora da morte era a filla da actriz Lana Turner. Nos días que seguiron, as revelacións que saíron á luz no transcurso do xuízo deron unha imaxe moi pouco idílica daquela moza que se contvertera en estrela de cine anos antes cun papeliño de nada.

Diante do tribunal, Lana Turner fixo un papel magnífico, sobre todo cando describiu con detalles de experta narradora o momento do crime: o sangue no peito de Johnny, o terrible ronquido que lle saíu da gorxa e o intento de facerlle a respiración boca a boca máis como un xesto de amor que por prestarlle un último auxilio.

Despois do fallo absolutorio do xurado, os columnistas caeron como mazos sobre a artista. A xente, en cambio, seguiu prendada dela: aplaudíalle nas películas e enviáballe flores. Algo máis vella, esa foi a muller que chegou o outro día a San Sebastián. Mickey Rooney dixo nunha rolda de prensa que Lana tivera un fillo del. A resposta da actriz, chuspindo de lado con desprezo, foi moi aplaudida. Alguén comentou que fora unha reacción parecida ao que sucedeu coa morte de Stompanato. Si, pero coa barriga de Mickey intacta.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de setembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Ser o Papa

24 de septiembre de 2015 a las 0:14

Hai unha semana, cando saía de revolver libros nunha librería, vin dous tolos, un a catro metros do outro, metidos nunha curiosa disputa. O primeiro, alto e pulcro, ben coñecido polas persoas que transitan a diario por unha céntrica rúa de Vigo, repetía sen cesar unha estrala salmodia monocorde, de significación relaixiosa, pero probablemente heterodoxa. O outro, vestido dun xeito estrafalaria, cuberto cun sombreiromilitar e unha vara na man, dicíalle rindo: «Cala, tolo, que son o Papa de Roma e pódoche dar unha hostia que te tumbo, pecador».

Esto de ser Papa, ou incluso o mesmo Espírito Santo, é unha das teimas máis común entre os tolos. Hai tempo, segundo me comtouo un amigo médico, nun sanatorio psiquiátrico de Ourense convivían pacíficamente varios destes altos cargos celestiais, sen que ningún deles reclamara xerarquía nin trato especial, a non ser nas relación co cura do centro, ao cal, polo menos un dos internos, lle reclamaba o saúdo. Polo visto, o capellán tampouco tiña especial reparo en someterse ao imperio da lóxica dos tolos. A lóxica dos tolos? No fondo non debe ser moi diferente da que empregan os sanos.

Un día, mentres Bertrand Russell sostiña que en determinadas condicións, un enunciado falso implica calquera cousa, alguén lle preguntou: «Quere dicir que se 2+2=5, entón vostede é o Papa?». Russell contestou que si con seguinte argumento: «Se 2+2=5, resulta que, restando 2 a cada lado da ecuación, temos 2=3. Invertendo os termos, temos 3=2, e restando 1 de cada lado, o resultado é 2=1. Como o Papa e máis eu somos dúas persoas, e 2=2, entón o Papa e máis eu somos un. É dicir, que eu son o Papa».

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de setembro de 1989.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Outra cara

23 de septiembre de 2015 a las 0:30

Este par de días que pasei na aldea, a tres horas de Nova York, permitíronme gozar desa outra parte deste país tan pouco coñecida fóra de aquí, como se os EEUU non fosen outra cousa que un conxunto de grandes cidades cheas de rañaceos, riqueza desmesurada para algúns, barrios miserables e violencia. No lugar onde estiven, un pequeno concello que se chama Lexington, as casas están espalladas polo bosque e as montañas, a xente fai tertulia de noite nos porches, pasea á beira dos lagos, anda en bicicleta ou aproveita o bo tempo para asar carne na grella do xardín. A vida transcorre en calma.

Os meus amigos, por exemplo, leváronme a unha casa de madeira, solitaria no bosque, onde había unha librería de vello, rexentada por unha señora que se chama Terry. Aproveite para mercar algunhas edicións do século XIX, entre elas un exemplar precioso de The Scarlet Letter, de Hawthorne, e para falar algún tempo coa propietaria, unha muller simpática e fea, que vive con dez ou doce gatos.

O único desagradable destes días que pasei no campo foi o alto número de mapaches que vin mortos nas estradas, atropelados polos coches. Aínda desfeitos, son tan fermosos como os peluches que se fan para os nenos de todo o mundo, con esa especie de antifaz negro nos ollos e a súa cara bondadosa e inocente. Tamén vin unha mofeta, o animal que peor cheira de todos. Se fai augas contra alguén, a desgraza está asegurada: non hai forma de librarse do cheiro. En realidade, hai unha só, segundo me contaron: bañarse en salsa de tomate. De maneira que andei con moito coidado. Tampouco é cousa de vir a Nova York e acabar bañándose dese xeito.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de setembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha teoría

22 de septiembre de 2015 a las 0:30

O venres pola noite estiven lendo un libro no que se contan algunhas historias bastante macabras de Luis Buñuel e Salvador Dalí, supoño que certas. Polo visto, cando os dous eran estudantes en Madrid, alá polos anos vinte, algunhas noites saían de caza, acompañados por un negro grande e bruto que conducía o coche no que se desprazaban pola cidade. A caza, que dirixía Buñuel, en realidade consistía en facerse pasar por mariquitas para atraer a algún homosexual despistado e pegarlle unha tunda.

Confeso que as historias deste home, que tanta simpatía espertan en tanta xente, a min nunca me fixeron graza. Son bromas que sempre me pareceu que estaban feitas con humor de taberna. Naturalmente, isto que lin o venres revela un fondo canalla, máis propio dun señorito como Dalí que dun anarquista como Buñuel.

Despois de ler esta historia, o sábado pola mañá atopeime nun periódico cunhas cartas que se cruzaron despois da guerra os dous personaxes, cando o pintor gañaba dólares a palas en Nova York e o cineasta malvivía en California. Nunha delas, este último pedíalle cartos ao outro. A pesar da amizade íntima que mantiveran nos seus anos mozos, non llos deu. O curioso son as razóns que empregou para negarllos: unha teoría metafísica sobre a predición do destino. Para disfrazalo tanto, hai que ser moi roñoso.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de setembro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Filosofía y concepto

21 de septiembre de 2015 a las 0:50

Hai anos, o día da coroación de Xoán XXIII, un grupo nutrido de persoas da miña vila xuntáronse no casino para seguir a cerimonia pola televisión. No momento de colocarlle ao Papa a tiara sobre a cabeza, un funcionario público daqueles que se chamaban “enchufados”, non moi ben querido pola súa afección ás pistolas e o desprezo á vida dos demais, dixo en voz alta que a “piara” era de outro. Tratábase dun tipo bastante bruto, que tamén utilizaba a expresión “pataca minuta” en vez de “peccata minuta”.

Nisto da lingua ninguén está libre de meter a pata. Hai en Madrid un periodista moi famoso que periodicamente se empeña en cualificar de “inconsútil” a algunha muller. Con toda seguridade debe pensar que esa palabra talvez quere dicir subtil ou algo parecido, e non “sen costura”, que é o seu verdadeiro significado.

Eu mesmo recordo, cando ía á escola, que un día me atrevín  a corrixir un libro onde puña “aniversario”, pois estaba convencido de que o correcto tiña que ser “universario”. A ignorancia é sempre moi atrevida e raramente se detén, nin sequera diante do ridículo. Dito isto, gustaríame citar a Javier Clemente, o seleccionador de fútbol, non para afirmar que sexa un ignorante, que non me consta, senón para comentar a graza que ten cando di que uns falan de filosofía, pero que el prefire falar de concepto.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de setembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net