Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Leica

21 de julio de 2015 a las 0:15

No tren coñecín xente xenerosa, máis que egoísta ou insolidaria. Entre todos, os mellores, a parella formada polo poeta Alberto Porlan e súa muller, Gloria Mengual, que actuaba como asistenta de españois e alemáns. Pasaban o día mercando regalos para os amigos, cun entusiasmo e unha alegría que mesmo parecía que estivesen comprando cousas para eles. Un día, paseando pola rúa Arbat, en Moscova, eu descubrín nun mercado, como se fose un soño, unha preciosa cámara Leica antiga e apresureime a adquirila por cen dólares.

Como había outra, díxenlle a Alberto que aproveitase a ocasión, xa que era unha xoia. Entón confesoume que tiña un amigo fotógrafo e que lla levaría para el. Cando chegamos a Berlín, fun a unha tenda de cámaras antigas e preguntei o prezo das Leicas que trouxéramos de Rusia. O tendeiro mirou o meu exemplar con cara de sorpresa, abriu un catálogo e amosoume o prezo: o equivalente a setecentas mil pesetas. Comuniqueillo ao meu colega Alberto, que me dixo: “¡Pois vaia alegría que vai levar o meu amigo!”

Esta columna publicouse orixinalmente o 21  de xullo de 2000 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Os santos e os milagres

20 de julio de 2015 a las 0:20

En relación co artigo de onte, no que falaba dun autobús que fai a liña de Fátima a Lourdes e que se derramou nunha costa, un amigo cura faime un leve reproche e recórdame que en cuestión de milagres, Deus non participa en miudezas de taller mecánico, ademais de que non actúa nunca a través de causas segundas. É tamén a segunda vez que alguén me amoesta por este motivo. A primeira foi hai xa moitos anos, cando o meu confesor me rifou porque lle pedira a Deus que me axudase a gañar un partido de fútbol.

A bronca non serviu de moito, porque nin con esas conseguín librarme da idea de que os milagres que máis me interesan son os pequenos, é dicir, atopar as chaves, acender o coche polas mañás ou sandar unha dor de cabeza sen pastillas para poder acudir a unha cea. Tampouco se trata de meter en apuros aos santos.

Por certo que un tío meu, que foi cura moitos anos na parroquia de Beiro, a mesma que rexentara Basilio Álvarez, atreveuse un día a celebrar unha novena a santo Antón, encargada por algunhas velliñas do lugar, lucindo unhas verrugas escandalosas na man dereita. Unha das devotas foino ver á sacristía para dicirlle que non estaba ben que el tivese aquel mal que elas pretendían curar coa axuda do santo e que debía rezar con máis fervor para que lle pasasen. A cousa era tan razoable que santo Antón lle botou unha man.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20  de xullo de 1994 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un cociñeiro

19 de julio de 2015 a las 0:15

Nalgunha ocasión anterior, xa falei aquí da morte do último tsar, Nicolás II, que foi enterrado onte, exactamente oitenta anos despois de que fose asasinado nun dos episodios máis difíciles de xustificar da revolución soviética. As escenas que se produciron na célebre casa Ipatyev de Ekaterinburgo deberon ser das máis crueis que un pode imaxinar: a familia enteira fusilada nun cuarto; o tsarévich, un meniño de poucos anos, correndo dun lado para outro no medio das balas; as grandes duquesas, unhas mociñas adolescentes, rematadas cunha baioneta vella, que non cravaba; a tsarina Alix liquidada nunha cadeira e apuntillada cun tiro entre ollo e ollo…

Este venres pasado, antes de meter nas respectivas tumbas os restos mortais da familia imperial, introduciron tamén os féretros dos servidores que os acompañaron no mesmo tráxico final aquel día do mes de xullo de 1918. Eran o axudante de cámara, Alexei Trupp, unha señora chamada Ana Demídova, que se agarrou coas mans á baioneta, o médico, Yevgeni Botkin, e o cociñeiro, un tal Iván Jaritónov.

Este último sempre foi un personaxe que me fascinou. Aparece nas crónicas en segundo plano, sen outras referencias que o seu nome, case anónimo. Hai, non obstante, unha alusión  concreta a el no diario do tsar, que uns días antes da masacre anotou o seguinte: “As nenas están aprendendo a cociñar con Jaritónov; polas noites amasan fariña e polas mañáns cocen pan”. Non é difícil imaxinar esa escena, incluída a alegría das rapazas e do propio cociñeiro. Sempre que evoco aquel crime, vénme á cabeza esta imaxe. Por iso quero recordar aquí un home que lle ensinou a unhas nenas a facer pan. Non é un mal motivo para pasar á historia.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19  de xullo de 1998 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha viaxe sentimental

18 de julio de 2015 a las 0:18

Había tempo que non ía por Xinzo de Limia, a vila onde pasei a infancia e unha boa parte da mocidade. Fíxeno hai un par de días e ao pasear polas rúas, de repente, ningunha cousa me casaba a dereitas: os vellos edificios foron substituídos por outros novos e resultábame imposible saber onde estaba a xastrería do Fona, por exemplo, aquel personaxe pintoresco que medía as súas propias cochinadas ruidosoas cunha cinta métrica ou a barbería de Pirri, empapelada de futbolistas ata o teito, onde se comentaban os partidos. Sen pretendelo, atopeime metido nunha triste viaxe sentimental, que por primeira vez na miña vida me puxo diante da evidencia do paso do tempo.

Sentado na terraza dun café vin vellos decrépitos que eran bariles homes de cincuenta anos aínda hai ben pouco. Fixeime especialmente nun deles: esmirriado e pequeno, medio cegato, camiñaba apoiado nun bastón. Vino xogar moitas veces ao fútbol, dianteiro veloz do equipo local cando eu era neno. Só lle queda un certo parecido no rostro, unha lonxana reminiscencia na feitura da cara, antes cuberta por unha pel tersa e luminosa, coa saúde rebordante dun atleta colorado, e agora convertida nunha enruga esbrancuzada.

Se non chega a ser por esta visita, non me tería decatado de xeito tan claro deste inimigo emboscado, deste can do tempo que dorme tranquilamente deitado aos pés de Deus. Curiosa vivencia esta da idade que require unha peregrinación aos lugares do pasado para sermos conscientes de que os anos foxen e que o tópico de escritores e poetas resulta certo. Vemos o estropicio nos demais, raramente en nós mesmos ou nas persoas que nos rodean no mundo inmediato en que vivimos. A cotidianidade engana, pois as enrugas non veñen de golpe e a traición, senón pouquiño a pouco, como se quixesen sorprendernos desde o escondite onde preparan o asalto final.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18  de xullo de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unhas horas no porche

17 de julio de 2015 a las 0:17

Pasei unha parte da mañá de onte sentado debaixo do porche da casa, primeiro lendo os periódicos do día e despois descansando sen máis, mirando aos montes de arredor e vendo voar os paxaros. Os montes, nestes días limpos de verán, son azuis e aparecen medio borrosos polas últimas esfiañadas da brétema. Os paxariños, coa calor, pasan como se fosen fuxindo de  algo e teñen o mesmo aspecto asustado que esas persoas que vemos na televisión nas cidades en guerra, cando atravesan correndo as rúas.

Os animais da casa buscan as sombras, cada un ao seu aire: os cans, máis próximos e familiares, debaixo da mesa, envoltos case nas miñas pernas, coa lingua fóra e respirando aos poucos, de maneira entrecortada. O gato, moito máis soberano e independente, alá embaixo, no extremo do xardín, entre unhas plantas.

Hoxe, a felicidade non é máis que isto: sentirse contento, saber que o corpo non se nota, como se non existise, e pensar que a vida pode consistir nunha cousa tan sinxela como respirar tranquilo, beber un zumo de laranxa ben fresquiño, picar uns tacos de xamón e observar o libro recén comprado, posto sobre a mesa, agardando o momento de abrilo. Non se necesita máis, desde logo. Nin sequera a sombra da dúbida, de que todo isto pode acabar inesperadamente, sería suficiente para arrebatarnos esta alegría.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17  de xullo de 1996 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Os destiladores de Occidente

16 de julio de 2015 a las 0:16

En vinte anos, nunca fun capaz de entender a complexa relación que os suecos teñen coa bebida. Ao final, cheguei á conclusión de que se parece bastante á relación que nós tiñamos co sexo antes da revolución dos costumes que dun xeito gradual e case insensible se foi producindo tamén no noso país. Velos na cola das tendas de alcohol coa cabeza gacha, como se estivesen pecando, ten unha indubidable semellanza co puterío, é dicir, igual que atopar unha persoa honorable nunha casa de lenocinio.

Son bebedores ocultos e torturados, chimpavasos. Moitas veces, cando un os ve beber con tan pouca graza, ten a impresión de que non o fan polo pracer de degustar algo que lles sabe ben, senón por amodorrarse. Algo así como se batesen cun mazo na cabeza.

Un dos crimes máis vergonzantes que hai aquí, destilar alcohol na propia casa, está alcanzando uns niveis altísimos. Coa crise económica, uns destilan para non ter que comprar augardente, que é caro; outros para vender, que pode ser un bo negocio; algúns, finalmente, para esquecer que están no paro. Co cal xa se empeza a dicir que a dereita no poder, incapaz de resolver a crise que prometeu resolver, polo menos vai situar a Suecia na cabeza dos países produtores de alcohol. E sen cultivar unha soa uva.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16  de xullo de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Dureza e tenrura

15 de julio de 2015 a las 0:15

Recordo moi ben os días aqueles, hai trinta anos, cando na prensa de todo o mundo apareceron as fotografías do Che Guevara morto en Bolivia. Unha amiga miña e mais eu dedicámonos durante varias horas a examinar con lupa as fotos para chegar á conclusión, absolutamente clara e indiscutible, de que eran falsas. Nunha tarde, conseguimos elaborar toda unha teoría, racional e sen fisuras, destinada a probar que se trataba dunha montaxe infame organizada polos servizos secretos americanos, é dicir, a CIA.

Anos despois, viaxando por Asturias con Mario Onaindía no vagón do tren que utilizaba Franco, contoume que cando el estaba condenado a morte, despois do xuízo de Burgos, tiña o convencemento, compartido polos seus compañeiros, de que non habería indulto, senón que ETA os sacaría do cárcere antes da hora fatídica.

Naturalmente, as fotos eran do Che Guevara e Mario Onaindía e os seus colegas non foron rescatados da prisión, senón que se beneficiaron dun indulto arrincado polas protestas multitudinarias que se organizaron en toda Europa. A loucura, aínda que sexa benigna, impide sempre entender a realidade. A estas alturas, eu non sei se o Che padeceu tamén deste mal cando trataba de arranxar o mundo. En todo caso, escribiu unha frase dunha enorme decencia política: “Na dureza, non se debe perder nunca a tenrura”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15  de xullo de 1997 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

En Iria

14 de julio de 2015 a las 0:10

Onte pola mañá, mentres nos dispuñamos a tomar o almorzo nun pequeno cuarto da Fundación Camilo José Cela, en Iria, unha das rapazas que nos trouxo o café e as pastas  entregoume a min, de parte dun panadeiro do lugar, unha bola de pan cunha pinta excelente. Sen pensalo, arrinqueillo o molete e púxenme a comelo. Debín de facelo con tanto entusiasmo que Cela, que se atopaba ao lado, apuntouse deseguido ao festín, de maneira que entre os dous, protestando de cando en vez do exceso que estabamos cometendo, demos conta, en media hora, da peza completa. Agradoume saber que o autor de La colmena ten tamén a debilidade do pan.

Foi un bo sinal porque, pouco despois, durante a conferencia que pronunciou no curso que estamos celebrando, Ana María Matute fixo caer algunhas bágoas dos ollos de moitos dos asistentes, emocionados polas palabras que a escritora dedicou a recordar como Cela, nunha época difícil da vida dela, a acolleu na súa casa durante meses, coma se fose da familia. Non me soprendeu. Dígoo polo do pan.

Por certo que, cando rematamos as sesións de onte, unha periodista veume facer unhas preguntas sobre o curso. Como se deu a circunstancia de que o conferenciante que tiña que abrir a xornada da mañá de onte, que era martes e trece, morreu cando xa estaban impresos os programas, falamos desas cousas da mala sorte, e tamén das contrarias. Por ese camiño, acaboume preguntando pola felicidade. Recoñezo que ese tipo de preguntas fanme sentir algo parvo, pois non sei que responder. Nese momento veume á cabeza unha tarde pasada no alto da Curota, e díxenlle que a felicidade podía ser así de sinxela. Igualiño que o pan.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14  de xullo de 1990.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Varsovia

13 de julio de 2015 a las 0:15

Todos estamos felices en Varsovia: non levamos un coche da policía abríndonos paso nin unha ambulancia pechando a comitiva, como en Minsk, pero nos debates dicimos o que queremos sen que as tradutoras censuren as nosas palabras. Por outra parte, a cidade é moi fermosa, sobre todo a parte vella, que foi reconstruída despois da guerra casa por casa, adorno por adorno, rúa por rúa. Nela morreron oitocentas mil persoas, unha cifra tan grande que esconde a dor de cada morto individual, pois a morte é cousa de cada un.

Aquí non se ve a pobreza de San Petersburgo, aínda que tampouco está tan limpa como Minsk, onde resultaba imposible ver un papel tirado na rúa. Polo demais, hai unha grande actividade, moito comercio e alegría de vivir. Tamén hai golfería. Desde que chegamos, por debaixo das portas métennos todos os días anuncios de señoras sen roupa e cos números de teléfono. Eu non os recollo como protesta, pero tampouco as mulleres que limpan o cuarto. Así que teño a moqueta completamente chea de pecados.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13  de xullo de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Música e melancolía

12 de julio de 2015 a las 0:22

Xa sei que non lle importará a ninguén, pero nacín un día de tronos e moita calor. A miña nai adoitaba dicir que sempre temeu que a inquietude que ela sentía me acabase afectando e que eu me convertese, máis tarde, nun rapaz intranquilo e nervioso. Por iso, de pequeno, procuraba calmarme recitándome versos. Sabíaos moi fermosos e moi feos, desde El tren expreso de Campoamor, que a min me daba a risa, ata aquel poema de Machado que fala dunha folliña verde que lle saíu, como un milagre, a un olmo seco.

Quizais fose esta circunstancia de ter nacido entre tronos a que me fixo sentir sempre envexa do meu fillo maior, que naceu con música. O primeiro ruído que el escoitou ao chegar a este mundo foi o Concerto para piano e orquestra en do maior de Mozart, o famoso concerto número 21. Exactamente, o segundo movemento.

É unha das miñas músicas predilectas e supoño que esa foi a razón de que a nai a elixise para aquel momento. Non sei o que puido significar para o meu fillo. En todo caso, a envexa da que falo non é polos posibles efectos educativos sobre a sensibilidade, senón porque me parece fermoso entrar na vida collido da man de Mozart. É unha cuestión de estética. Nada máis, porque eu a Mozart só o poño cando me sinto melancólico. Como onte pola tarde, que pasei o día escoitándoo, supoño que non debía andar eu moi alegre.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de xullo de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net