Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Conversas

20 de junio de 2015 a las 0:20

Como dixen onte, estou en Trujillo, esta fermosa cidade cacereña, chea de cegoñas nos tellados, onde nos xuntamos uns vinte escritores, españois e portugueses, para falar das literaturas dos dous países, aínda que oficialmente o congreso se chama dunha forma máis solemne: “Portugal y España, dos literaturas ante el próximo milenio”. En realidade, do que se trata é de falar, discutir e pasar o tempo discorrendo un pouco sobre un tema que nos interesa a todos os que viñemos ata aquí, invitados pola Fundación Santa María. Este tipo de xuntanzas serven para coñecerse, convivir e reflexionar en voz alta, sen máis.

Por suposto que non vou falar aquí das nosas discusións, pero non renuncio a citar un par de ideas que apareceron no debate e que me resultaron atractivas. Unha delas defendeuna o filósofo Reyes Mate: o característico do ser humano non é posuír a verdade, senón buscala. Como todas as boas ideas, é clara e fácil de entender. Se fose adoptada por todos, evitaríanse moitas desgrazas.

Alguén contou tamén unha cousa que eu non sabía, pero que me pareceu interesante. Resulta que, polo visto, o cocido foi un invento dos árabes, que o facían a base de verduras. Logo, os xudeus engadíronlle carne de vaca. Por último, foron os cristiáns os que o “envelenaron” poñéndolle carne de porco, que aqueles outros non comen por razóns relixiosas. Foi esta última unha acción ben pouco cristiá, tanto que dan ganas de non volver probar ese prato. Naturalmente, só se trata dun dicir, porque o sentido da solidariedade, polo menos no meu caso, é escasamente simbólico. Quero dicir que me gusta o cocido e que non vou deixar de comelo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de xuño de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Non ter mozo

19 de junio de 2015 a las 0:15

Este amigo dentista de quen veño falando estes días tiña unha longa e vella enemistade coas señoritas de teléfonos, unhas mulleres maiores e solteiras que non eran precisamente simpáticas. Como os teléfonos estaban directamente conectados coas central da vila, a onde había que chamar por medio dunha manivela para solicitar o número do abonado co cal se quería falar, resultaba inevitable pasar pola aduana, noon sempre grata, daquelas boas mulleres. Digamos en disculpa delas que o traballo que realizaban debía ser pesado e pouco propicio para cultivar sorrisos.

No meu amigo concurrían ademais unha serie de circunstancias que o convertían automaticamente en persoa pouco querida para aquelas señoritas, persoas pías, moi de misas, novenas e procesións. En primeiro lugar, a súa fama de descreído, que el se encargaba de cultivar dun xeito provocador e que dicía que herdara do profesor Negrín, de que fora alumno. Pero tamén a brillante ironía que gastaba, apoiada case sempre nun inxenio pronto, fulgurante como un raio, que fería a moitos. Vítimas frecuentes del eran estas mulleres, ás que sen embargo trataba educadamente.

Nunha ocasión, obrigado a reclamar de maneira reiterada unha conferencia para falar cunha dama madrileña, que pedira a primeira hora da mañá e aínda non conseguira que lla deran ás dúas da tarde, debeu dicir algo que molestou a unha daquelas señoritas de xenio tan vivo e pronto. Despois dunhas cantas frases secas de resposta, pronunciadas coa irritada voz característica dunha muller ofendida, a telefonista chamoulle antipático. Sen perder a flema, rindo de manmeira malévola, co tono suave dun canalla intelixente, o meu amigo respondeulle: «Eu serei antipático, pero vostedes non teñen mozo».

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de xuño de 1991.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un compañeiro de asento

18 de junio de 2015 a las 0:16

Hoxe escribo desde Alemaña, nun tren que me leva de Frankfurt a Tréveris, onde vou pasar catro días para dar un par de conferencias. O vagón móvese máis da conta, a pesar da boa factura da técnica xermánica, e os dedos non sempre acertan coa tecla requirida. Polo demais, todo é cómodo, incluída a mesiña onde teño situado o ordenador. Ao meu lado, a xente le ou dorme. Algúns miran para min, convencidos talvez de que son un home ocupado, preparando quizais unha importante reunión de negocios.

O meu compañeiro de asento é un tipo de aspecto estraño. De entrada, leva unha trenza delgadiña, algo ridícula, máis propia dun rapaz novo que dun home de cincuenta anos, que é a idade aparente deste señor. Ten as mans e os dedos tatuados, pero por moito que miro de esguello, non consigo descifrar os debuxos.

Cando subín no tren, el xa estaba sentado. Desde entón non ergueu a vista, ensumido no que parece ser unha das súas paixóns: facer encrucillados. De repente, empezo a experimentar un sentimento incómodo, como se lle estivese roubando algo. Non sei se é por causa de estar falando del sen que el saiba nada ou porque mañá o vou sacar nun periódico que non coñece, a moitos quilómetros de distancia, ignorante tamén de tal feito. Digamos entón que a trenza non é exactamente ridícula, senón simplemente curiosa.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de xuño de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Mont-Noir

17 de junio de 2015 a las 0:17

O xoves pola noite, en Lille, convidáronnos ao teatro, coa presenza do alcalde da cidade, Pierre Mauroy, que foi primeiro ministro, como se recordará. Non se librou das bromas e das críticas dos actores do grupo Le Prato que nos fixeron rir, durante máis dunha hora, a gargalladas. Había tempo que non asistía a un espectáculo tan divertido e de tanta calidade. Despois das xornadas de París, onde se multiplicaron os actos, incluída unha lectura de textos en público, na que participamos cada un dos cento cinco viaxeiros do Expreso da Literatura, esta velada veunos moi ben a todos. Os alemáns dosifican con acerto.

O venres, é dicir, hoxe mesmo, a metade de expedición marcha a Bruxelas e a outra queda aquí. A min tocoume quedar un día máis, ata o sábado. O programa é moi atractivo. Pasaremos o día no Mont-Noir, o mesmo que inspirou algunhas das páxinas máis fermosas de Marguerite Yourcenar, que viviu neste sitio unha parte da infancia.

Participaremos tamén nunha velada sobre a guerra, precisamente nun lugar onde repousan os restos de milleiros de rapaces  (os soldados, aínda que nos esquezamos diso con frecuencia, sempre son rapaciños), que deixaron a vida nunha das maiores loucuras da historia de Europa. No museo de Ypres, consagrado á Primeira Guerra Mundial, veremos obxectos tan aparentemente triviais como un pano. ¿Para que serve un pano? Pois para soarse ou para limpar as bágoas, pero tamén para colocar no peito dun home que vai serfusilado, marcando o sitio do corazón. Consola pensar que, moitas veces, ese anaco de tea se usa para secar lágrimas de felicidade.  Poucas, desgraciadamente.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de xuño de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

As palabras

16 de junio de 2015 a las 0:16

Cando eu rematei os meus estudos, alá polos anos sesenta, obtiven unha praza como profesor interino nun instituto. Descubrín entón que os alumnos tiñan moitas dificultades coa lingua, tanto que nunha ocasión, un rapaz preguntoume que significaba a palabra “trofeo”. Outra vez tiven que explicar nunha clase de COU o significado de “taciturno”, que unha rapaza pensaba que tiña algo que ver cos homes que andaban en cuadrilla bebendo polos bares de noite. Logo xa me afixen a que as cousas eran así.

Ao principio saquei a conclusión, que logo non se confirmaría na realidade, de que aquel era un problema tipicamente hispano, relacionado coa penuria do sistema educativo de entón. Non tardaría en comprobar que en países con máis medios tiñan as mesmas carencias. Agora xa sei que se trata dunha especie de peste universal.

Onte mesmo estiven lendo nun periódico sueco unha reportaxe que falaba dos medios técnicos con que contan os nenos daquel país que temporalmente residen no estranxeiro. Por exemplo, desde Moscova poden ver nunha pantalla de televisión, e falar con eles en directo, aos seus profesores de Estocolmo. A pesar de todo, segundo explicaba un dos mestres que atenden persoalmente os alumnos, estes preguntan ás veces que significa “tarde” ou “bidueira”. Esperemos que tarden en preguntar que quere dicir a palabra “mazá”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de xuño de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Contemplación profunda

15 de junio de 2015 a las 0:15

De todos os artistas que coñecín, o máis natural de todos, o menos disposto a montar divagacións teóricas sobre a súa e obra e a dos demais, foi o escultor Antonio Faílde, que  conservaba, cando xa era famoso, a estrutura mental do vello canteiro que fora nas altas terras de Piñor. Irritado pola competencia que lle facían algúns colegas de Ourense, autores de obras de pouco tamaño, un día, con motivo dunha exposición colectiva en Madrid dixo que os ía esmagar enviando unha peza de cinco mil quilos.

No extremo oposto desta simplicidade campesina están centos de artistas que teñen elaboradas complexas teorías estéticas sobre a arte contemporánea, incluída a propia obra. Un dos máis coñecidos hoxe no mundo é o pintor catalán Antoni Tàpies, que acaba de facer unhas declaracións moi categóricas e despectivas sobre o realismo, que descualificou como unha arte para novos ricos.

As declaracións do pintor chegan no momento en que el acaba de gañar o León de Ouro na Bienal de Venecia por unha escultura que consiste nunha cama, un colchón vello, un lenzo branco, cinco somieres, uns coxíns e unha manta. Non nego que con eses elementos se pode facer unha obra de arte, aínda que dubido da súa transcendencia. O que me nego a aceptar rotundamente é que esa obra sirva para “activar un mecanismo que provoque o desexo da contemplación profunda”, como di o propio autor.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de xuño de1993 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Todo igual

14 de junio de 2015 a las 0:14

O venres, despois dunha cea, uns amigos acusáronme de deixar interrompida a historia do gato Samuel, de maneira que o último que sabían respecto del era que estaba feito unha calamidade, trasquilado e con pinta de tiñoso. Díxenlles que segue case igual, aínda que come con apetito, o cal debe significar que está ben de saúde, por máis que o aspecto sexa fatal. Aínda onte pola mañá, mentres eu lía un libro, sentado no porche, vino pasar. Deume a risa. Non o podo evitar, porque semella unha cousa rara, algo así como ver un señor pola rúa, vestido con chaqueta e gravata, camiñando cun paraugas na man, pero en calzóns.

Por certo que cando o vin e me deu a risa, ao pouco tempo estaba facendo o papel de tigre. Pensei que podía ter detectado un rato, un paxaro ou calquera presa natural, esas que o levan a poñerse en posición de ataque: a barriga contra o chan, as orellas inmóbiles e dereitas, o rabo movéndose lentamente e os ollos fixos na vítima.  No momento do salto decateime de que esta era un cabaliño do demo.

Digamos de pasada para quen non o saiba, que o cabaliño do demo é o nome que en Galicia se lle dá popularmente á libélula. Pero volvendo ao gato, o ataque quedou nun salto algo ridículo. Con todo, foi un salto, pois ata agora, nin iso facía. O caso é que cando aínda estaba no aire, botaron unha bomba de palenque nas festas da aldea e o pobre voou ata esconderse debaixo do coche. Foi un xesto pouco digno, en consonancia coa crise que está atravesando. A ver se pasa pronto, engorda e lle medra o pelo, máis que nada para que recupere o aspecto que tiña antes: unha boliña gris de seda repartindo graza por onde ía.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de xuño de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O sentido dun voto

13 de junio de 2015 a las 0:16

Onte pola mañá, despois de cumprir co meu deber como cidadán europeo, fun ler os periódicos a unha terraza, fronte o mar. O día era espléndido e deseguida empezou a aparecer xente con cara de querer gozar do lecer azul do domingo. Uns, camiño da praia; outros, dirixíndose aos bares da zona; os máis vellos a pasear polo peirao, de tertulia ao pé das lanchas varadas.  A iso da unha, chegaron os primeiros pescadores de liña, cos aparellos dispostos para levar unhas cabalas para a cea sen arriscar demasiado.

Antes de comer, viñeron tamén os meus para pasar o día fóra. Acompañábaos unha amiga alemá, a tradutora coa que traballei en Berlín hai menos dun ano, e que leva uns días na casa. Estivemos, xa que logo, moi de acordo co carácter europeo do día: eramos cinco persoas, pero soamente un nacido nesta parte do mapa.

Das eleccións falamos o xusto para saber que dos dous que podiamos votar, eu fun o único que o fixo. Tratei de explicar por que, pero deume a impresión de que non era demasiado convincente. Nese momento, un señor que pasaba por diante de nós fixo contra o chan unha limpeza sonora e salvaxe de bronquios. A miña amiga alemá preguntoume con sorpresa se iso estaba permitido. Díxenlle que non se trataba dun problema legal. Entón pensei que o meu voto europeo, co tempo, ao mellor acabará servindo para algo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de xuño de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un príncipe con mala uva

12 de junio de 2015 a las 0:15

Hai un par de meses lin no New Yorker unha magnífica reportaxe de Paul Theroux sobre a raíña de Inglaterra e o seu home, o príncipe Filipe. Todo empezou un día en que o escritor, que acababa de chegar á súa casa de Nova York, atopou unha mensaxe gravada no contestador telefónico, na que alguén o convidaba a cear en Londres na noite seguinte. Theroux chamou de volta para escusarse, pero pronto cambiou de opinión ao saber que na cea, que se ía celebrar nun domicilio privado, estaría a parella real.

A raíña parece que estivo simpática, falando con graza, incluso con certa imprudencia calculada, dunha viaxe que fixera a un país pobre, non recordo cal. Mesmo se permitiu algún comentario maligno sobre algúns aspectos da organización, especialmente cando un atolondrado se abalanzou sobre o coche oficial.

Mentres tanto, o príncipe Filipe estaba aburrido, sen disimular o desgusto que lle causaba unha situación na que non pintaba nada. Cando rematou a cea e pasaron ao salón, quedou só, sen que ninguén lle fixese caso. Entón, Paul Theroux achegouse a el para facerlle compañía, pero atopouse cun tigre irritado, disposto a morder. Foi o que fixo. Á segunda dentada, o escritor deixouno por antipático. O príncipe cumpriu onte 75 anos. Por min, que cumpra os cen, pero con menos mala uva seguro que podía ser algo máis feliz.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de xuño de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cousas dos daneses

11 de junio de 2015 a las 0:11

Hai séculos roubaban, mataban e violaban, pero hoxe os daneses son xente agradable e pacífica, altamente civilizada. Viven nun país que parece un xardín de cromo, plano como o deserto, cunha soa altura de nome cómico que visitan todos os escolares nas excursións de fin de curso. Están rodeados por un mar de cor gris, ás veces incluso chocolate, que se mete entre illas, illotes, penedos e rochas, pero que no verán chega a ser deliciosamente azul. Os daneses aman a independencia, contan as coroas unha a unha e beben a súa riquísima cervexa en cantidades moi pouco moderadas.

Estes días andan nos periódicos porque un chisquiño máis que a metade votaron que non no referendo en contra dunha maior integración en Europa. Podían andar por outras razóns. Por exemplo por seren a sede do castelo de Hamlet ou porque o rei anterior apareceu un día retratado publicamente en bañador para mostrar como tiña tatuado cada centímetro de pel non visible, sen que houbese escándalo de ningún tipo. Despois de todo, era o mesmo rei que coa súa valentía e sentido do deber, paseando en bicicleta todos os días polo centro de Copenhague, lles deu ánimos para resisitir a invasión dos alemáns.

A pesar das aparencias, o pensamento dos daneses nestes momentos non está tanto en Maastricht, esa fermosa cidade holandesa que de pronto se fixo famosa en toda Europa, como nas estradas do seu propio país. Algúns andan preocupados porque de agora en diante as motos poderán circular polas autoestradas a 120 quilómetros por hora e non a 100, como era habitual. Os máis felices son os motoristas, aínda que algúns se queixan de que resulta excesivo que se poidan pagar multas de ata cen mil pesetas*. Claro que estas quedan reservadas soamente para quen circule a 220 quilómetros por hora, un alarde que pode danar o mesmo a carteira que a cabeza.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de xuño de1992.

(*) 600 euros, aprox.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net