Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Dous brotes

21 de mayo de 2015 a las 0:20

Onte pola tarde andei enredando no xardín, coas tesouras de podar na man, cortando aquí e alá. De pronto, cando estaba contemplando as mazás da mazaira, que parece que medran dunha hora para outra, descubrín que as follas tiñan un aspecto feo, enrugadas e cunhas excrecencias de color encarnada bastante repugnantes, igual que se fosen feridas de xente. Como bo ignorante que son, acudín aos libros, pero non resolvín nada, a pesar de que atopei fotografías en color de case todas as pestes posibles. Foi por esa razón que fun consultar cun paisano, que son os que saben destas cousas. Deume un diagnóstico rotundo: “Lepra”.

Primeiro rin para dentro. Logo collín o coche e fun a unha tenda do ramo a buscar un remedio. A rapaza que me atendeu díxome que non sabía que esa enfermidade a tivesen as froiteiras, só as persoas. Aínda así, pola descrición que lle fixen, deume un sobre cun produto que me asegurou que podía resultar eficaz. Curiosamente, na información que o acompañaba dicía: “Para la lepra”.

Volvín á casa e deille o tratamento á mazaira: a ver se funcionaba. Logo seguín dando voltas e fun ver unha nogueira xa grande, de tronco gordo, que nos secou o ano pasado e que eu me neguei a cortar, máis que nada porque me daba pena. De súpeto, na parte de abaixo, a uns cincuenta centímetros do chan, descubrín dous brotes: dúas xemas pequeniñas, pero vizosas e claras, simpáticas, dispostas a tirar para adiante. Quizais foi a única alegría que recibín onte en todo o día, pero pareceume tan grande e tan limpa que non necesitaba máis para durmir tranquilo e contento. A verdade é que un lle pide tan pouco á vida que non resulta difícil ser feliz.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de maio de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Dos que din «impacto»

20 de mayo de 2015 a las 0:21

O outro día falei aquí do repulsiva que resulta esa xente que se ve obrigada a invocar continuamente a súa  honradez, sen que ninguén llo pida. Digo repulsiva, consciente de que se trata dun cualificativo moral, porque despois hai persoas que nos poden resultar antipáticas por calquera cuestión, pero iso xa depende de outros factores, incluso das propias manías. Don Vicente Risco, por exemplo, sentia unha desconfianza case instintiva polas persoas que utilizaban determinadas palabras que a el non lle gustaban.

Nunha ocasión estaba eu na súa tertulia, no altiño aquel do café Parque onde os sabios xogaban ao tute mentres os rapaces rodeabamos a don Vicente como se fose un gurú. Cando máis atento estaba eu ás palabras do mestre, recibín unha visita de alguén que se sentou ao meu lado para falarme dunha revistiña que se ía publicar e na que eu tiña que colaborar cun poema. O meu interlocutor, que era un pesado oficial, estivo alí bastante tempo e cando se foi eu puiden reintegrarme á tertulia, que era o que me apetecía.

A eso das sete da tarde, levantámonos e fumos acompañando a don Vicente ata a súa casa, a uns metros do café, na Rúa de Santo Domingo, porta con porta dunha casa onde había unha placa que dicía que alí vivira o xeneral Moscardó, «águila del Imperio». Cando nos despediamos, Risco achegouse a min, colleume por un brazo e díxome en voz baixa, case falándome ao ouvido: «ten coidado con ese señor que te foi ver ao café. É dos que din a palabra impacto». Desde entón, non sei aínda ben por que, é unha palabra que evito sistematicamente.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de maio de 1990.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha visita

19 de mayo de 2015 a las 0:20

O sábado, aproveitando que estaba en Ourense, subín no coche ata Beiro, unha aldea próxima á capital na que pasei longas tempadas na infancia e que non visitaba desde hai anos. Atopei a casa en ruínas, cos tellados caídos e os cuartos desfeitos. A gran porta de madeira do patio, sempre pintada de color encarnada, xa non existe e nas escaleiras de pedra medran ortigas, herbas e silvas. Polo que respecta ás ventás do salón onde estaba o piano non son máis que ocos a través dos cales se mira o ceo.

Se un fose máis inocente, este sería un motivo para chorar, pero a nostalxia, conforme van pasando os anos, doe menos e resólvese apretando os dentes un pouquiño, non demasiado. E non obstante, nesta casa derrubada hai moito corazón, non só meu, senón de persoas queridas, algunhas que xa non viven.

Esta casa utiliceina eu na miña última novela como residencia de Mariana, un dos personaxes. Naturalmente, entre o modelo e o resultado hai algunhas diferenzas. Foi un dos pensamentos que me viñeron á cabeza cando me atopaba diante daqueles muros a medio caer. Coido que o balcón e a solaina se parecen bastante, aínda que desde esta última non se divise o río. O que resulta exacto son os moitos soños que de alí saquei. Eses si que os puiden sentir. Espero que algúns polo menos se salvasen da catástrofe.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de maio de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Sorte dos ourizos

18 de mayo de 2015 a las 0:18

Todos os veráns, cando estou en Suecia, asisto a unha festa que unha amiga nos dá a un grupo de amigos o día do seu aniversario. A cousa transcorre nunha aldea, á beira dun río, nun xardín espléndido. Ano tras ano, sempre atopo un oco para apartarme da xente durante uns minutos e mirar os ourizos cachos que viven na propiedade, algúns deles grandes e vellos, outros máis cativos e novos, pero todos moi guapos. Non sei por que motivo, desde neno sinto unha simpatía emocionada por estes animaliños tan graciosos.

Ás veces, dálles o impo. Entón escóndense en calquera recuncho discreto, separados do ruído, e alí quedan, quietos e resignados, mentres lles dura o ataque. Impan como as persoas, con pitidos intermitentes, aínda que máis suaves. Non o deben pasar moi ben porque se lles pon unha cara infinitamente triste, conmovedora.

Nesa festa que digo, se sucede que algún ourizo se sente malo, á parte dos coidados que lle presta a dona da casa, o resto dos comensais vanse interesando pola sorte do bicho. Todo isto, dunha maneira completamente natural, sen dramatismo ou lirismos teatrais, como cando se pregunta por alguén que padece de anxinas ou sofre un simple catarro. Por aquí, en cambio, nos últimos días teño observado moitos ourizos mortos, esganados polos coches nas estradas. Vese que ata para ser ourizo hai que nacer con sorte.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de maio de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O demo

17 de mayo de 2015 a las 0:17

Paola é unha rapaza italiana que está estudando en Santiago cunha bolsa Erasmus. Alumna do profesor Danilo Manera, que é amigo e tradutor meu, un día descubriu pola súa conta e por casualidade, nunha librería, a Biografía de Satanás, de Vicente Risco, e sentiuse entusiasmada co escritor ourensán, tanto que se puxo a ler as súas Obras completas, compostas por miles de páxinas, coa idea de facer sobre el a súa tese de licenciatura. Ela sospeita que non lle vai ser fácil, entre outras razóns porque aínda non ten claro como enfocar o traballo. Eu estou convencido de que todo sairá ben porque se trata dunha muller intelixente.

Dito isto, atrevereime a dicir tamén que Paola é espectacularmente fermosa, demasiado. Por iso me fixo raro que onte estivésemos os dous falando do demo, que Risco dicía que, ás veces, podía adoptar a forma dunha muller. Escuso engadir que nin me pasou pola cabeza semellante loucura, aínda que Paola fala moi ben o castelán. O do castelán, dígoo, porque Risco asegura que o demo, en Galicia, fala sempre nese idioma, pero tamén afirma que cando se disimula de muller, se un se fixa ben, vese que ten dentes de cabalo.

Descartado, polo tanto, o disparate de pensar que podía ser ese o caso, púxenme a matinar que o demo é máis ben home, aínda que non estou seguro de que, como ocorreu nunha  ocasión preto de Ourense, vaia vestido como un deputado e falando tamén en castelán. Onte, por exemplo, coincidín con Beiras nun acto público, pero como no caso da rapaza italiana, non tiven ningunha dúbida porque, aínda sendo deputado, fala sempre en galego. A ver se resulta que o demo non existe.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de maio de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Animais

16 de mayo de 2015 a las 0:16

Falei onte aquí deses cabalos de Cunqueiro que sabían idiomas. Concretamente referíame a Liofante, aquel tordo de Fanto Fantini della Gherardesca que falaba sete linguas, entre  xermánicas e latinas, pero descoñecía o provenzal. Era fillo de húngaro e toscana. Ademais desa graza de políglota, o citado cabalo tiña outras propiedades, entre elas a de non rinchar nas noites de guerra aínda que andasen as eguas nas proximidades e a de seguir o rastro dun inimigo só con darlle a cheirar unha prenda, igual que se fose un can. Por certo, era amigo dun destes, un tal Remo, tamén moi listo, que entendía latín, daba ben a perdiz e ía buscar viño á adega.

En cuestión de animais, Cunqueiro coñeceunos fantásticos, como a mona Currita, portuguesa, que chegou a traballar no aramio diante do Patriarca de Constantinopla, aínda que se negou a dar o dobre salto mortal porque descubriu que entre o público había un torto, cousa que a puña moi nerviosa. Coñeceu tamén Cunqueiro unha perdiz que falaba e que foi vendida por cen pesos.

No tocante a gatos, non recordo moitos, pero hai un no libro Merlín e familia que lembro con interese. Chamábase Ceris, era natural de Bretaña e tiña a desgraza de ser albino e cego, pero coa propiedade de que os pelos do seu bigote valían para tirar dos ollos da xente as areas que se lles metían dentro. Supoño que debían de ser uns pelos duros e tesos, non como os do meu gato Samuel, que son máis ben sedosos e algo aseñoritados, como de madamita, con perdón. A propósito, estes días está moi feo, case de esconder, pois houbo que rapalo por culpa de que se lle enredou o pelo e estaba collendo pinta de ovella outra vez. Espero que lle pase pronto.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de maio de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A renda das almas

15 de mayo de 2015 a las 0:18

Serán moitas as persoas que aínda se acorden daquel popular programa de radio dos anos cincuenta e sesenta, que se iniciaba coa Sinfonía do Novo Mundo e que estaba destinado a recadar fondos entre unha audiencia sentimental e lacrimosa para socorrer a xente necesitada. En dúas ocasións, a sorte tocoulle a Galicia. Na primeira, o diñeiro foi destinado a construír unha fábrica de chourizos en Melón; na segunda, tratábase de poñerlle un nariz novo, mediante cirurxía estética, a un camareiro de Santiago que tiña complexo de narigón.

Era un programa triste e bastante miserable, como o eran en xeral moitas das manifestacións culturais da época, cando a xente asistía feliz ao teatro para aplaudir con fervor as tonterías dramáticas de Alfonso Paso, elevado por aqueles espectadores entusiastas á categoría de heroe nacional da carraña. O mesmo sucedía no cine e outro tanto ocorrería algo máis tarde cando apareceu a televisión.

Onte mesmo, durante unha viaxe en coche, puiden escoitar a radio ao longo de varias horas. Comprobei sorprendido que volven estar de moda os programas que exhiben as desgrazas da xente. A unha señora velliña e soa botárona do piso por impago da hipoteca; a un señor de Oviedo quitáronlle os fillos e non llos deixan ver máis que unhas horas cada mes; unha bolboreta madrileña namorouse do home da súa irmá e chora desesperada… Vese que o aumento da renda per cápita dos últimos anos aínda non chegou ata o fondo das almas.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de maio de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Decepción

14 de mayo de 2015 a las 0:15

Non sei por que, de neno ei pensaba que Franco tiña que ser un home grande, mesmo imponente, quizais porque esa era a imaxe que transmitían a prensa e a radio da época, empeñladas ambas as dúas en comparalo co Alexandre Magno, Xulio César ou Carlos V, cando non con Cicerón e Propecio. Tanta hipérbole no ditirambo acabou por crear na nosa mente un retrato fantástico da grandeza do xeneral, de xeito que non era estraño que os rapaces que non o coñeciamos tivéramos del unha idea mítica, conmo correspondía a un héroe moderno, vencedor dun país inmenso como Rusia.

A ignorancia en materia histórica e xeográfica levábanos a pensar, ademais, que a vistoria sobre o comunismo, proclamada a diario, tivera lugar sobre a estepa, onde Napoleón fracasara. Engadamos a isto os servizos prestados á cristiandade, algún deles pagado coa proba inequívoca da amizade divina en forma de milagre. Non resultaba raro, xa que logo, que os nenos da postguerra víramos a aquel campeón como un xigante ou un superhome, que era a envoltura corporal que por forza lle correspondía aunha persoa capaz daquelas proezas sobrehumanas.

Un día tiven que formar con outros nenos na esplanada do colexio para recibir ao Xefe do Estado, que viña a Ourense. Excuso dicir que estaba nervioso, case excitado. Cando o vin aparecer no balcón desde onde ía pronunciar unha palabras, a decepción foi absluta, pois á beira da figura maxestuosa do cardeal Quiroga, que o acompañaba, Franco parecía unha birria. Con todo, iso non foi o peor. No momento en que se puxo a falar, con aquela voz de flauta desafinada tan característica, entroume un ataque de risa tan histérico que só me puiden librar grazas á discreta labazada dun profesor, que impediu o escándalo. Aínda hoxe lle estou agradecido.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de maio de 1991.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Ver á Virxe María

13 de mayo de 2015 a las 0:20

Non revelo ningún segredo se digo que de neno, como tantos rapaces do meu tempo, tiven a ilusión de ver a Virxe María. O día que chegou a imaxe de Fátima á parroquia de Beiro, onde eu pasaba unha tempada na casa dun tío, botei preto dunha hora mirando para ela, de xeonllos ao pé da miña nai, esperando un xesto, un movemento dos ollos, un sorriso. Nada; o único que se movían eran as pombas que acompañaban a Virxe, que ao final foron as que me compensaron en parte daquel desencanto tan grande.

Nun programa de televisión vin hai uns días un grupo de persoas maiores que aseguran ter visto a Virxe María. Deume a impresión de que algúns dos videntes eran xente extraviada, perdida nas partes máis escuras da súa propia confusión, entre o confesonario e a consulta do psiquiatra, pero case todos me pareceron sinceros.

Digo case todos, porque estou seguro de que un deles é un golfo. Pertence a ese tipo de xente que pode ver a Virxe, facer un pauto co demo, bañarse no Ganxes, reclamar hospitais para as formigas, enxalzar os mouros do deserto e pasearse feliz por Nova York. Todo xunto e revolto con tal de poder empoleirarse no alto das súas propias palabras, converterse en monumento de si mesmo e adorarse. Mesmo creo que non lle importaría darlle un empuxón á Virxe María para quitarlle o sitio no retablo dunha catedral.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de maio de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

James Joyce

12 de mayo de 2015 a las 0:15

O domingo pola mañá amenceu brillante e azul, co sol invadindo sen pudor o interior do meu cuarto do hotel, que rebordaba de luz. Saín ao balcón e non se escoitaban máis que os paxariños do parque veciño, verde e fermoso, como pintado por un pintor feliz. Despois de almorzar, subín ata as proximidades do barrio universitario para ver a casa onde viviu James Joyce no ano 1918, a mesma na que escribiu unha parte do Ulysses. É unha casa nobre, de boa arquitectura, cunha placa na fachada.

Eu coñecía a casa onde morreu o escritor en 1941, pero non esta, na que traballou na súa célebre novela ao longo de case un ano enteiro, entre dolores e penalidades, incluídas as económicas. Alegroume que as dificultades non lle impedisen vivir nunha mansión deste tipo. A James Joyce nunca lle faltaron os amigos xenerosos.

A continuación subín ata o camposanto de Fluntern, nun dos altos da cidade, entre prados e bosques. É un dos cemiterios máis humanos que coñezo, no que se pode pasear sen sentirse sobrecollido polas ideas tétricas relacionadas coa morte. Estiven un cuarto de hora longo diante da tumba do escritor, un cachiño de céspede moi coidado, cunha lápida no chan, entre margaridas e flores ventureiras. Pareceume que Joyce me resultaba familiar. Collín unha poliña de mirto e gardeina. Algo do escritor haberá nela.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de maio de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net