Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Fútbol e literatura

31 de mayo de 2015 a las 0:21

O venres pasado estiven en Xinzo de Limia, falándolles aos alumnos dun colexio. Gustoume recordar que me atopaba sobre o chan do antigo Campo da Seara, onde xoguei tantos partidos  de fútbol co Antela, o equipo da miña vila, para o cal metín algúns goles en partidos de moita paixón e bastantes nervios. Quen non coñeza o pracer de provocar unha explosión de alegría desbordada no público cun remate afortunado, está privado de emocións que resultan difíciles de sentir en ningunha outra circunstancia.

Eran moitas as lembranzas que me podían baixar ata a memoria. Por aqueles arredores fumei o meu primeiro pito clandestino e foi tamén por aquelas escuridades onde me perdín coas pirmeiras rapaciñas que me permitiron collerlles a man. Emocións fortes, desas que soben desde o fondo da alma e fan cóxegas na pel.

Foron, en cambio, os recordos relacionados co balón os que se impuxeron aos demais. Os alumnos do colexio, non  obstante, quería que lles falase dos meus libros. E na miña cabeza só había unha idea fixa: máis ou menos desde a posición que ocupaba detrás da mesa, marqueille unha vez un gol a Madriles, o porteiro do Ourense. Ao final da charla, os rapaces viñeron a que lles firmase autógrafos. Tiven que facer un esforzo para convencerme a min mesmo de que en realidade non acababa de xogar un partido de fútbol.

Esta columna publicouse orixinalmente o 31 de maio de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 2 Comentarios
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Conferencia

30 de mayo de 2015 a las 0:15

O xoves pola tarde estiven en Ourense para presentar a José Ángel Valente, que daba unha conferencia sobre a súa propia poesía. O acto celebrouse no Teatro Principal, un lugar amado  por moitos dos habitantes da cidade, que estaba abarrotado de xente.  A charla, na que o poeta fixo evocacións da súa nenez, estivo moi ben. A min gustoume de maneira especial o recordo que lle dedicou a Basilio Álvarez, o célebre abade de Beiro, un home intelixente, de personalidade espesa, simpático e moi polémico. Valente herdou practicamente a súa biblioteca, que leu en solitario, de forma case clandestina e con moitísimo proveito nos anos da súa infancia.

Aínda que a conferencia, como digo, foi moi interesante, iso non impediu que cando ía transcorrida media hora, desde o patio de butacas se fosen estendendo polo teatro adiante os estertores dun ronquido acompasado e salvaxe, cada vez máis potente e sonoro. A xente miraba e volvía mirar con disimulo, primeiro para os lados, logo en todas as direccións, pero sen localizar ao autor da serenata.

Desde o escenario, eu víao perfectamente. Era un home duns cincuenta anos, moreno, que durmía profundamente nunha das últimas butacas, coa cabeza tirada cara atrás e a boca aberta, por onde lle saía o escándalo. Pasou así máis da metade da conferencia, ata que o espertaron cos aplausos. Nese instante, como accionado por un resorte automático, el mesmo se puxo a aplaudir con fervor. Pero non quedou aí a cousa. En canto se abriu o diálogo, foi el o primeiro que levantou a man para facer unha pregunta. Eu non lle entendín nada do que dixo e Valente tampouco. Pero non importa. Entre sonata e pregunta, o home debeu pasar unha tarde magnífica.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de maio de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Pintar nas paredes

29 de mayo de 2015 a las 0:19

Leo nun periódico madrileño que agora a xente escribe menos nas portas e nos muros dos retretes. Un periodista fixo unha investigación durante varios meses e chegou á conclusión de  que, nese aspecto polo menos, o país está un pouco máis civilizado. Chamoulle a atención sobre todo que os motivos gráficos relacionados coa representación da virilidade son agora máis modestos, o cal interpreta o citado investigador, ben é certo que con pouca orixinalidade, como a superación dun complexo atávico.

Atavismo por atavismo, a cousa non parece ser exclusivamente española. Recordo unha carta dun cidadán sueco no periódico Aftonbladet, queixándose de que nos servizos do aeroporto de Copenhague a súa muller vira unhas pintadas indignas dun escandinavo, todas co mesmo sentido: enviar mensaxes ás rapazas estranxeiras para que visitasen Noruega, o paraíso do tamaño.

Ignoro que clase de complexo poden ter os noruegueses con esta historia, porque en Oslo vin eu, pintada tamén nun deses lugares, unha auténtica desmesura. Empezaba á altura da cisterna e ía baixando en espiral, arredor das catro paredes do cubículo, igual que unha serpe pitón, ata chegar ao chan. No medio había un escrito que dicía: “Made in Norway”. Unha amiga sueca díxome que os noruegueses teñen esa teima, pero que no fondo son inocentes. Tanto que cren na eficacia propagandística do método.

Esta columna publicouse orixinalmente o 29 de maio de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha muller horrorosa

28 de mayo de 2015 a las 0:18

Un amigo meu que acaba de ser pai dunha nena contoume que o outro día, cando estaba no cuarto da maternidade, que a súa muller compartía con outra nai coma ela, viu entrar pola porta unha señora horrorosa. Describiuma como unha especie de inmenso saco de patacas, sen pescozo, co queixo adiantado e un pelo negro e graxento, da estirpe do lobo. Era a avoa do bebé veciño e viña pasar a noite ao hospital para botar unha man, quizais simplemente coa intención de axudar en algo. O meu amigo asustouse.

Ao pouco de chegar e sentarse, a señora, cumprido o rito de interesarse pola saúde da outra nena, púxose a falar. De súpeto, aquel ser horrendo, ao abrir a boca, transformouse nunha persoa de espírito delicado e sensible, absolutamente agradable. Logo estivo toda a noite en vela, sen pegar ollo, pendente dos demais.

Hai persoas ás cales se lles supón a barbarie, como a outros se lles outorga a graza, só polo aspecto. Eu aínda recordo cando coñecín un cura a quen lle chamaban o Barriga Verde, moi famoso entre os cregos de Ourense alá polos anos cincuenta. Tiña toda a pinta dun comellón sen alma. E, non obstante, era un home fino e correcto. Dicía un tío meu que cómpre distinguir entre gordos de touciño e gordos de azucre, porque os segundos sempre son moi boa xente. Ao cura Barriga Verde encantáballe o flan.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de maio de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Promesa

27 de mayo de 2015 a las 0:17

Algunhas veces teño falado aquí de Edmundo Estévez, máis coñecido por Alambritos, un ourensán que foi gobernador civil de León durante a República, que mantivo unha fonda amizade con Baroja, á tertulia do cal asistía a diario, e que era dun antifranquismo visceral, algo pintoresco. Con don Pío compartía o anticlericalismo, ata o punto de que cando vía a un cura camiñando detrás del pola rúa, púñase de costas contra a parede e advertía aos acompañantes para que fixesen o mesmo. Logo, para xustificarse, dicía: “Con esta xente hai que ter coidado. Moitos deles levan unha daga escondida na manga da sotana”.

Manías á parte, era unha boa persoa, algo chinche, moi elegante e sentimental encuberto, deses que só acariñan a un neno cando non os ve ninguén. Precisamente, o outro día  contáronme unha historia relacionada cun pequeno, ocorrida nos anos corenta, nun verán que Edmundo Estévez estaba pasando, como adoitaba facer, en Sanxenxo.

Sucedeu que o citado señor perdeu na praia o seu reloxo Movado de ouro, unha xoia de coleccionista con moitísimo valor. Cando xa o daba por definitivamente perdido, un neno que trataba e admiraba moito a Estévez, o meu amigo Xulio Losada, empeñouse en seguir buscando, ata que o atopou. Con xesto solemne de fidalgo, o propietario daquela marabilla fíxolle unha promesa: “Cando eu morra, este reloxo será para ti”. Nunca máis volveron falar do asunto. Moitísimos anos despois, morto don Edmundo, aquel neniño, convertido xa nun home, recibiu a visita dun sobriño do finado. Entre os papeis deste último apareceu un escrito no que ordenaba cumprir aquela vella promesa.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de maio de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O símbolo da traxedia

26 de mayo de 2015 a las 0:16

Falei o outro día de Ernesto G. del Valle, a quen durante un mes confundín co escultor Failde, e que moita xente, sobre todo entre os novos, xa non sabe quen foi. Sen embargo, no Ourense dos anos sesenta, don Ernesto era unha persoa moi querida, cunha presencia destacada nos medios intelectuais da cidade, onde era estimado tanto pola súa calidade humana escepcional como pola súa intelixencia e o seu talento, que consagraba case en secreto a unha pudorosa paixón de dramaturgo. Del pintou Manolo Prego, o seu cuñado, un magnífico retrato.

Ernesto G. del Valle era o símbolo da traxedia. Refuxiado nunha elegante melancolía que non conseguiu, sen embargo, imprimir o ceno de amargura na color cobriza do seu rostro de apariencia opriental, representaba naquel Ourense aínda sórdido dos anos sesenta, a dignidade, o sentido ético e a maneira de ser dunha clase de homes estrepitosamente derrotados.

Sobrevivía. Na tertulia, onde outros puñan a rabia feroz que inspiraba o ambiente que nos rodeaba, el limitábase a deixar caer un sorriso elocuente, despectivo. Nada máis empezar a guerra, fusilaron en Ourense ao seu irmán Manolo, un rapaz idealista que facía versos. Aos poucos días, como se este sacrificio non fora bastante como contribución a aquel deus voraz de sangue, a súa nai aparecía asasinada, tirada nunha cuneta. Un corazón siniestro determinou que a contribución daqueña familia á traxedia era aínda pouca e deu a orde de que na fronte un miserable lle pegara un tiro polas costas ao seu irmán Ricardo. A pesar de todo, Ernesto G. del Valle aínda sorría.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de maio de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha cea

25 de mayo de 2015 a las 0:15

O venres pola noite, despois da conferencia que dei na Universidade de Barcelona, unha parella de vellos amigos, galego el e alemá ela, invitáronme a cear. Fomos a un restaurante confortable, acristalado, con vistas a un fermoso xardín romántico. Un lugar ideal para falar arredor dunha mesa ben servida de pratos exquisitos, na que destacaba a calidade do pan: pequenos boliños con sabor a cebola, a noz e a pan de pan. O mellor, non obstante, a conversa, coma sempre.

Había anos que non estabamos xuntos os tres e tiñamos moitas cousas que contar. Cando deron as dúas, aínda seguiamos de palique. O meu amigo, conversador maxistral, fíxome esquecer que ás sete saía o avión de volta e que non me quedaba moito tempo para descansar. Cando un se sente ben, o mellor é aproveitar o momento e non pensar nesa verdade que todos coñecemos, tan sinxela como inexorable: a felicidade sempre se paga. Eu pagueina con dúas horas de sono e unha charla que tiña que dar en Lugo ás once da mañá.

Mentres tanto, pasámolo moi ben. El contounos que cando era neno e vivía na aldea, a súa avoa non se atrevía a apagar o lume da lareira, onde cocía o pote, porque en calquera momento se podía presentar Deus vestido de pobre a pedir algo de comer antes de seguir o seu camiño polo mundo adiante. Un día, o meu amigo veu chegar un velliño esfarrapado, a quen a avoa lle deu unha cunca de caldo. Naturalmente, era Deus. Non falou nada, a non ser as grazas e unha avemaría. Durante anos, o meu amigo viviu con aquela ilusión. O venres, no restaurante, as súas palabras fixéronos soñar. Só por uns minutos, pero non facía falta máis.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de maio de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Fóra de horario

24 de mayo de 2015 a las 0:20

En Nova York, un empresario de variedades que utiliza carneiros no seu espectáculo, decidiu avisar a sociedade que vela pola protección dos animais para que un inspector acudise aos ensaios a comprobar que non se producían abusos nin malos tratos. Era unha medida intelixente e precavida, baseada na experiencia: cada vez que se empregan bichos no escenario, unha multitude de almas celosas asisten á función con ollos críticos, dispostas a anunciar calquera actuación inapropiada, inxusta ou humillante.

Fose porque as persoas encargadas de facer o número cos carneiros estivesen máis nerviosas que outros días a causa da presenza do inspector, ou fose porque os propios animais percibisen un clima diferente ao doutras veces, o caso é que o ensaio resultou unha catástrofe: cables mordidos, excrementos polo chan, berridos…

No medio do follón, cos carneiros saltando entre as butacas, perseguidos polos empregados, que trataban de protexer as alfombras, o inspector invitado ía e viña, preocupado porque os dereitos dos bichos non fosen violados. Grazas á súa presenza, as ameazas quedaron entre os dentes e as ganas de andar a golpes con eles diluíronse na furia contida das miradas. Reconquistada a calma, o protector marchou para a casa. O que puido pasar despois, en segredo e cos nervios desatados, quedaba fóra do seu horario.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de maio de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Sentirse humillado

23 de mayo de 2015 a las 0:23

Un compañeiro meu de escola, cando tiña pouco máis de dezasete anos, un día veuse envolto na morte dun home. Foi un suceso brutal, do que se fixeron coplas, daquelas que antes se cantaban polas feiras. Como consecuencia do asasinato, o rapaz foi ao cárcere. Moito tempo despois, ao recuperar a liberdade, atopou traballo, casou e agora vive unha vida normal. Quédalle, iso si, un fondo de tristeza na mirada que delata, se non me equivoco, horribles tormentos íntimos, quizais feridas abertas, desas que non curan endexamais.

Ás veces cruzámonos pola rúa e intercambiamos un saúdo cortés. Nunca falamos, non porque eu me negue, senón porque teño a impresión de que el prefire que a relación non pase dese estadio distante e elemental. Entre os nenos que fomos e os homes que somos, interponse para sempre unha historia imposible de saltar.

Debo dicir que este señor non me cae mal. Comprendo as desgrazas que pode causar un corazón explosivo nun instante de odio fugaz, potente e repentino como o raio. Non entendo, en cambio, os horrores que nacen da maldade fría dos canallas nin as calamidades que provoca a futilidade simple dos idiotas.  Como eses individuos que mataron en Madrid un rapaz porque os miraba mal. Dixeron que se sentiran humillados. Eu pregúntome quen nos remidirá a nós da humillación de pertencer á mesma especie que pertencen eles.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de maio de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Mísil galego

22 de mayo de 2015 a las 0:25

O xoves pola tarde fun ata a Pobra do Caramiñal para presentar alí o libro que o comandante Soutomaior, natural daquela vila, escribiu para explicar como, no ano 1961, secuestrou o transatlántico portugués Santa María, cando este facía a travesía desde A Guaira, en Venezuela, ata Vigo, pasando por Miami. O propósito do libro é reivindicar o papel do autor naquela aventura, ademais do que lles correspondeu aos galegos que o acompañaron, escurecido polo protagonismo do célebre capitán Galvão, portugués. Trátase do cuarto libro que trata deste asunto. Dos outros, un ten un título raro: Robar un transatlántico no es lo mismo que robar una gallina.

O libro lese como unha novela de aventuras, sobre todo a primeira parte, na que se conta como vinte individuos mal armados, case sen organización, algúns deles algo toliños, se fixeron co control dun barco que transportaba unhas mil persoas. Non querían outra cousa que chamar a atención sobre Franco e Salazar.

Hai un episodio no libro que me parece maxistral e que supoño que retrata moi ben a personalidade de Soutomaior. É cando un avión americano, despois de localizar o barco no Atlántico, dá un par de pasadas rasantes sobre a cuberta, como querendo asustar os secuestradores. No momento en que o xefe galego ve que o avión enfía de novo pola proa, dá ordes firmes e terminantes para repeler a agresión, non con armas, senón coa luz dun potente reflector. Está contado dun xeito heroico, magnífico, sobre todo o instante no que os pilotos americanos, derrotados polos focos, foxen co rabo entre as pernas, mesmo coma se os galegos os alcanzasen cun mísil.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de maio de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net