Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Unha cadeira

20 de abril de 2015 a las 0:20

O novelista portugués José Saramago contoume nunha ocasión a historia de como morreu Oliveira Salazar. Este home, que vivía como un frade, nunha casa sen luxos, sentía un apego especial por unha cadeira vella de madeira, na que lle gustaba ler os periódicos. Foi precisamente esta cadeira a causante da súa morte. Rachou de súpeto, cando o ditador se entregaba á lectura dun xornal, e deu co corpo na terra, coa mala sorte de que bateu coa cabeza contra o chan e quedou inconsciente. Non espertaría nunca máis.

O sábado, cando deron na televisión as imaxes da incineración de Pol Pot, resultaba chamativo o procedemento seguido polos guerrilleiros para queimar o cadáver do seu antigo xefe e logo prisioneiro. Fixérono con dous pneumáticos, varios trapos, un colchón, unha manta, algúns cartóns, tres ou catro caixóns e unha cadeira.

Onte souben por un comentario que esa cadeira era o moble predilecto do morto e que a súa viúva quixo que fose queimada con el. Non hai ninguén, por monstro que sexa, que non teña corazón. Cando o proceso de Nürenberg, o mundo aprendeu que había xerarcas nazis, responsables dos campos de concentración, que choraban pola morte dun canario. Demasiado fácil e sospeitoso. A min paréceme máis auténtico que un home tan cruel como Pol Pot, responsable de tantas mortes, sentise debilidade por unha cadeira.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de abril de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Leopoldo II e Cleo de Merode

19 de abril de 2015 a las 0:19

Na campaña para o referendo sobre a restauración da monarquía no Brasil, que se vai celebrar o próximo mércores naquel país, un periodista chamado Mário Lemercier, partidario exaltado e devoto do réxime republicano, dedicouse a airear na prensa os líos amorosos en que teñen andado metidos os monarcas de medio mundo ao longo da historia. Aínda que resulta dubidoso que un argumento desa natureza poida ter éxito de ningún tipo na terra do Carnaval, as reportaxes do citado xornalista incrementaron de forma rotunda as vendas do seu periódico.

Un dos exemplos máis crudamente utilizados polo periodista na súa campaña, quizais debido á súa ascendencia belga, foi a figura do rei Leopoldo II de Bélxica, de quen se dixo, parece que con fundamento seguro, que foi amante durante moitos anos da famosa bailarina Cléo de Merode. Agora ben, dese feito pódese tirar a conclusión de que o rei era un golfo, nunca que fose parvo, como pretende o autor da reportaxe.

Ignoro se Mário Lemercier coñece unha anécdota que o novelista James Joyce contaba nas tertulias cos amigos precisamente sobre o citado rei e os amores coa bailarina. En caso de coñecela, resulta evidente que non a ía contar, pois volveríase contra os seus propósitos. Nunha ocasión, o arcebispo de Bruselas foi ver o monarca para queixarse polo escándalo e afearlle a súa conduta irregular. Leopoldo II, sen perder a compostura, retrucoulle: “Non faga caso. Tamén me dixeron a min que Ilustrísima tiña amores cunha dama e, así e todo, eu non o crin”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de abril de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A forza duns ruíns

18 de abril de 2015 a las 0:25

Oínlle contar moitas veces ao meu avó, que alá polos anos finais da ditadura de Primo de Rivera, houbo unha pelexa da que foi vítima, non por participar directamente na batalla, pois era home tranquilo, senón por empeñarse en poñer paz entre os contendentes, o cal lle custou saír do suceso coa cara atravesada por un navallazo que lle chegou ata a mesma lingua. Desde entón, mentres viviu, unha marca escandalosa na meixela quedou sinalando sempre o punto exacto por onde lle entrou a barbarie.

Había unha parte daquela historia que tardei anos en comprender: desde entón, os de Xinzo, durante tempo, esperaban as leiteiras de Lamas na ponte do río, ao lado do campo da feira, e envorcábanlles os caldeiros con mercadoría. É dicir, que unha pelexa entre individuos acabou convertida nun enfrontamento entre pobos.

A lea parece que durou meses, non tanto pola causa inicial, senón polas gangas que pouco a pouco se lle foron xuntando e que día a día ían engordando o problema cada vez máis. Un dicía que as mulleres adulteraban o leite por procedementos indicibles; outro engadía que non era seguro que non lle botasen veleno; mesmo houbo acusacións relacionadas co meigallo. A maior parte da xente non participaba na guerra, incluso estaba en contra. Non serviu de nada. En xeral, os ruíns son poucos, pero teñen a furia do seu lado.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de abril de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un carpinteiro

17 de abril de 2015 a las 0:17

Hai uns días, nunha viaxe a Ourense, atopeime pola rúa a un antigo compañeiro de bacharelato, agora convertido en carpinteiro. O pobre tiña fama de burro, aínda que non coñecín a ninguén que estudiase con tanto fervor, mesmo coa actitude de comer materialmente os libros. Puña os cóbados sobre o pupitre, agarraba a fronte coas mans e despois recitaba en voz alta, movendo os labios como un coello, frases absolutamente triviais, que tiña que repetir centos de veces antes de aprendelas. Por exemplo: «Cristóbal Colón descubrió América. ¿Quién descubrió América? Cristóbal Colón».

O peor é que despois dun esforzo tan descomunal, chegaba á clase, o profesor preguntáballe a lección e el dicía: «Cristóbal Colón puso sitio a Viena». Un desastre. Eu oínlle disparates inesquecibles, como un día que na clase de ciencias naturais dixo que o corazón estaba formado por catro paredes musulmanas. Noutra ocasión o profesor de relixión mostrounos un cartel do Domund que representaba a un sacerdote negro e preguntounos se sabíamos quen era. O noso compañeiro, sen dúbida emocionado por poder contestar antes que ninguén, dixo que era Adán.

Con frecuencia atópoo en Ourense. Agora é un home ben mantido, de aspecto bonachón, tranquilo e cun certo aire de persoa feliz. Hai anos, a primeira vez que o vin despois dos anos de bacharelato, pregunteille que facía e contestoume que era carpinteiro, aínda que sen sorte, porque o primeiro encargo que lle fixeran fora un carro e saíralle un armario. Supoño que se trataba dunha broma, porque a un terceiro amigo fíxolle unha obra importante na casa e fíxolla ben. Chamoulle a atención, eso sí, que ao rematar o traballo lle pedira prestada unha Divina Comedia que había nunha estantería.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de abril de 1991.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Xenebra

16 de abril de 2015 a las 0:16

Onte pola mañá, a iso das doce, cheguei ao aeroporto de Xenebra, en Suíza, para participar no encontro de escritores que se celebra no marco do Salón Internacional do Libro. Nevaba tanto que me metín no hotel, disposto a agardar as horas que aínda faltaban para que me viñesen buscar uns amigos e amigas suízos, cos que tiña que ir comer. Nada máis entrar no vestíbulo, atopeime con Juan Frías, o escritor que ten as orellas máis grandes do mundo, o cal lle dá unha aparencia moi similar a un rato, e puxémonos a falar. Co seu despiste habitual, que as persoas que o tratan coñecen ben, fíxome unha pregunta fantástica: “¿Ti sabes que vimos facer aquí?”.

Mentres el se dirixía ao bar do hotel, eu subín ata o meu cuarto, acendín o televisor para ver se dicían algo do asunto de Pinochet, e logo acordei saír a dar un paseo, a pesar da neve. Como creo firmemente niso que din os suecos de que non hai mal tempo, senón roupa inadecuada, puxen unha prenda de abrigo, incluído sombreiro, e boteime a andar. Acabei nunha tenda de trens que coñezo ben.

Logo regresei pola estación, que se vía moi animada, como sempre, e parei un momento a contemplar o espectáculo dunha señora vestida cunha roupa que parecía feita por un neno con retallos de tea encarnada, amarela e verde. A muller tiña un paxariño na cabeza. Este, polo colorido das plumas, moi semellante ao da dona, viuse que estaba disfrazado. Ela cantaba e semellaba moi contenta. Non así el, que tiña todo o aspecto dun animaliño aburrido, con cara de Juanito. Cando me fun, quedou berrando con voz de neno triste. Se fose meu, daríalle chocolate, que aquí é magnífico e parece que vai moi ben para a depresión.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de abril de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Final dunha historia

15 de abril de 2015 a las 0:20

O outro día, desde Italia contei a historia dunha rapaza de Vicenza a quen un admirador lle enviou mil rosas vermellas, unha homenaxe galante que estivo a punto de acabar co noivado da moza, pois o seu prometido, un dentista, non entendía que todo aquilo puidese suceder sen que ela dese motivos. Por outra parte, como dixen tamén, non é a primeira vez que esta muller provoca incendios como este. Hai pouco, un señor regaloulle unha Harley Davidson, pois a mociña parece que ten a afección das motos.

O sábado, no periódico de Módena vin unha foto da rapaza. A verdade é que debe de ser bonita. O mesmo periodista que firmaba a información non aforraba eloxios nin adxectivos, algúns deles postos en boca de veciños e amigos da interesada.Un deles chamáballe divina; outro aseguraba que nunca vira unha muller tan fermosa.

Sexa como sexa, a historia parece que rematou sen maiores consecuencias. A guapa segue co seu mozo, está conmovida co detalle do seu admirador e cre que, pasado algún tempo, todo se irá normalizando. As mil rosas mandounas repartir polas igrexas da cidade, ademais das que lles enviou ás súas amigas. Polo demais, ao ser preguntada polos periodistas respecto do seu futuro, dixo que a ilusión da súa vida sería converterse en piloto de fórmula un. Nese caso, o próximo admirador podía regalarlle mil botes de aceite, a ver se ten máis sorte.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de abril de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Linguas

14 de abril de 2015 a las 0:15

O outro día falei aquí de palabras e atopeime, como esperaba, que a moita xente lle interesan os asuntos relacionados coa linguaxe. Non recordo se foi Alfonso Reyes quen dixo que se durante unha tertulia ou reunión decae o tema da conversa, ou ben porque alguén se poña a falar das súas experiencias vividas no cuartel con motivo de cumprir o servizo militar ou porque a algún dos asistentes se lle ocorra poñerse a contar con detalles unha película, o mellor é sacar un tema relacionado coa lingua.

De maneira automática, todo o mundo se interesa e a reunión anímase de novo. Debe ser certo porque eu xa o comprobei en bastantes ocasións. A propósito do artigo do outro día falei destes temas con varias persoas. Sempre me chamou a atención que os meus fillos, que son suecos de nacemento, lle chamasen aos seus avós nórdicos con dous nomes distintos, expresando na lingua a mesma pluralidade que existe na realidade, é dicir, “mormor” (nai da nai) e “morfar” (pai da nai).

Aquí utilizamos idéntica palabra para os catro, pero que son distintos. Por iso sempre me preguntei se entende o mesmo un neno que ademais de ter unha “mormor” e un “morfar”, por citar os exemplos anteriores, ten tamén un “farfar” (pai do pai) e unha “farmor” (nai do pai), que o rapaciño que ten simplemente catro “avós”. Supoño que non, pois non parece o mesmo chamarlle a alguén “nai da nai”, un significado diáfano, que “avó”, que non leva implícito o que quere dicir. Outro asunto que sempre me intrigou é saber por que nalgunhas enfermidades relacionadas coa linguaxe a palabra “eu” é a última en perderse. Paréceme que debera terse como un atenuante para os ególatras.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de abril de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un sistema pedagóxico

13 de abril de 2015 a las 7:45

O periódico italiano La Voce, que dirixe Indro Montanelli, publicaba o domingo pasado a historia dun neno ao cal non lle está permitido ver a televisión. Cando os seus pais se sentan diante da pantalla para distraerse cos seus programas preferidos, el debe retirarse ao seu cuarto e dedicar ese tempo a outro tipo de actividades: ler un libro, tocar o violín, escoitar música ou simplemente non facer nada. O neno, non obstante, non protesta, porque non se trata dun castigo, senón dun programa pedagóxico.

Os pais do neno, que queren que o seu fillo sexa feliz, elixiron o mellor colexio que encontraron para darlle a educación máis conveniente destinada a conseguir ese fin. Trátase dunha escola que segue as teorías dun pedagogo austríaco de prestixio, que impón como norma fundamental que os nenos non vexan a televisión.

Supoño que será un experimento máis, probablemente destinado a fracasar, como case todos os que o precederon. Mentres tanto, moitos pais ricos participan nel. Algúns, por seguir a moda; outros quizais porque cren na bondade dese sistema. Resulta difícil saber por que o fai Berlusconi, o magnate da televisión, que é o pai dese neno do que falabamos. Se non fose porque os italianos o elixiron masivamente para acabar coa corrupción no seu país, un estaría tentado a pensar que se trata dun caso de cinismo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de abril de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O raio

12 de abril de 2015 a las 7:41

Estes días de vacacións, o raio fixo algunhas falcatruadas por aquí abaixo, aínda que ningunha importante, por fortuna. A min pegoume un susto o venres pola noite, cando estaba eu só na casa, lendo unha biografía de Lorenzo de Medici. Nun momento escoitei como un trallazo dentro do salón e case simultaneamente foise a luz, ao tempo que o ceo retumbaba xusto por riba de min. Non había ningunha dúbida de que se trataba da tormenta que naqueles instantes caía con furia sobre o val, un diluvio de auga que parecía romper as tellas e unha luminaria de alustres seguidos, uns atrás dos outros, que entraban polas ventás como se fosen a lingua do demo.

Cando quedei sen luz, achegueime ás atoutiñas para restablecer as cousas no cadro de mandos, que supuxen que acababan de saltar. Como non cómpre saber nada de electricidade para resolver estas avarías elementais, en poucos segundos as lámpadas iluminaban de novo o interior da casa e todo volvía ser como antes. Todo, menos a televisión e o teléfono, que deixaran de funcionar.

De maneira que pasei tres días sen ver a televisión e sen chamar por teléfono nin ser chamado. Supoño que se esa situación se prolongase máis, acabaría sendo incómoda e perturbadora, especialmente polo que respecta ás comunicacións telefónicas, pero durante unha fin de semana, confeso que me pareceu fantástica. Polo tanto, nesta ocasión o raio foi beneficioso. Polo menos, eu quedeille agradecido pola paz que me regalou durante estes tres días de tranquilidade. Aínda que se un o pensa ben, non ten moito sentido terlle que agradecer a un raio o que pode facer un mesmo sen esforzo e máis barato: desenchufar o teléfono e a televisión.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de abril de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O atraso do cuco

11 de abril de 2015 a las 0:21

Este ano aínda non escoitei o canto do cuco, o cal me trae algo desconcertado, pois a estas alturas xa debía andar por aquí. Teño preguntado a algúns veciños e todos coinciden en que aínda non chegou; mesmo un deles me ten dito que cando  el era neno, os vellos aseguraban que estes atrasos eran sinal de que o verán tamén se ía atrasar. Na súa opinión persoal todo anda tan revolto, sobre todo as cousas relacionadas co clima, que non lle estrañaría que iso afectase tanto á vida da xente como aos costumes dos paxaros.

Alá en Sabucedo, cando eu era rapaz, había un home moi traballador, dos que empezaban o labor ao romper do día e que non remataban ata os pechos da noite, que por este tempo procuraba madrugar aínda máis, pois cría firmemente que se o primeiro canto do cuco o pillaba antes de tomar o almorzo, entón sería vítima dunha preguiza que o convertería nun auténtico calaceiro para todo ano.

O cuco goza de mala fama, pois é ben sabido que pon os ovos en niño alleo. Unha vez incluso lle oín dicir a Ánxel Fole que o tal paxaro tiña aspecto de frade italiano, concretamente florentino, co cal quería significar que era intelixente e pecador. A verdade é que ten cara de senvergonza. Non obstante, a min gústame máis velo a través da lenda piadosa, existente en Galicia, que considera que se a femia do cuco non choca os ovos, é porque non ten calor dabondo no peito para lograr a polada. Claro. Xa está ben de tanto condenar.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de abril de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net