Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Outro

18 de febrero de 2015 a las 0:28

Nunca souben por que razón para min descoñecida, os meus amigos foron sempre, con lixeirísimas excepcións, persoas maiores. As diferenzas de idade nunca impediron, non obstante, que as relacións transcorresen con cordialidade, incluso con certa camaradería. Pasoume con Ramón Piñeiro, pasoume con Torrente Ballester e case podería dicir que me sucedeu tamén con Vicente Risco, se non fose porque eu, daquela, era noviño e moi ignorante e sentía un pouco de medo diante dun home que tiña fama de sabio. Aínda así, neste último caso, procuraba chegar ao café cedo para poder falar a soas con el. Recordo aquelas charlas con emoción.

Isto de ter moitos amigos vellos fai que un leve xa bastantes anos asistindo ao espectáculo da súa desaparición. Morreron moitos deles, a maioría a unha idade avanzada, o cal non serve de consolo, por natural que sexa, ademais de que non resulta fácil adaptarse á idea de que a morte é unha cousa natural. O natural sería vivir moitos máis anos e morrer coma quen se bota a durmir para descansar.

Agora tocoulle o turno a José Luis Cano, bo amigo, gran persoa, excelente poeta. Tiña oitenta e sete. Era un home de cara esquelética, de trato cortés e carácter xuvenil. Por iso non resultaba difícil embarcalo en aventuras nocturnas inocentes, é dicir, arrastralo a tomar unhas copas, aínda que fose auga, para falar. A el débolle algunhas tertulias ocasionais magníficas, nas que podía contar os amores de Vicente Aleixandre ou os cotilleos divertidos de Juan Ramón Jiménez, o poeta máis delicado do século e a lingua máis malvada da Europa no seu tempo, incluído don Pío Baroja. Así que un morto máis, un amigo menos. E outro olvido que empeza.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de febreiro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Lembranza dun moralista

17 de febrero de 2015 a las 0:17

Fálase estes días nos periódicos de Will H. Hays, aquel individuo que hai agora sesenta anos implantou unha ríxida censura moral no cine americano. Os comentaristas que menos lle queren, quizais para resaltar os tintes negros con que lle debuxan a alma, recordan as maneiras afectadas daquel homiño de aspecto tímido e carácter suave, sen esquecerse das súas ridículas orellas de morcego, que lle daban unha aparencia cómica, ou dos seus dentes entrampados, verdadeiro símbolo decadente dun pobre gánster arruinado.

O fervor edificante que derramou sobre a meca pagá de Hollywood levouno a tomar algunhas medidas pintorescas. Cando Cecil B. de Mille estaba rodando Rei de reis, Hays tratou de evitar por todos os medios que o actor que facía de Cristo naquela película, xa fóra do estudo, fumase ou dixese palabras gordas, e que a actriz que encarnaba a Virxe María consumase o divorcio que tiña preparado.

Ao final, como tantos moralistas intransixentes, tamén Will H. Hays resultou ser unha boa prea. Ao tempo que se ocupaba de que a inocencia dos espectadores non sufrira coas mostras desvergonzadas da impudicia cinematográfica, el comportábase como un verdadeiro truán. En varias ocasións aceptou subornos e en 1930 pillárono facendo unha falcatruada: pagar con diñeiro aos xurados, teoricamente imparciais, que velaban pola moralidade no cine. Un carota. Só así se explica que tivese que furgar tanto na decencia dos demais.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de febreiro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O temible Hook

16 de febrero de 2015 a las 0:26

Pasei algunhas horas da tarde do domingo lendo o avance das memorias do periodista australiano Phillip Knightley, que publicou a revista Granta. De todas as mentiras que este brillante xornalista contou ao longo da súa carreira, a que lle deixou máis remordementos foi unha historia que inventou por necesidade de pisar a competencia cando traballaba no Truth, un periódico australiano especializado en divorcios que dispuña dun grupo de detectives encargados de meterse debaixo das camas para pillar adulterios.

Un día, Knightley, encirrado polos seus xefes para sacar algo gordo, inventou a historia dun delincuente sexual descoñecido, pero nomeado Hook, que operaba no tren de Sydney. Tratábase dun individuo que levaba un cable metido pola manga dereita da  súa chaqueta, no cabo do cal había un gancho ou hook disimulado.

Finxindo ler un periódico, o imaxinado delincuente achegábase ás mozas guapas que viaxaban soas, de pé, e co artiluxio do cable e do gancho erguíalle as saias para mirarlle as pernas. Confesa Knightley que conforme escribía esa historia, máis entusiasmado se sentía co seu invento. Se chegou a sentir vergonza por aquela mentira, foi por unha derivación inesperada: cando o xefe da policía o chamou por teléfono para darlle as grazas pola axuda que supuxeran as súas crónicas para deter, por fin, ao temible Hook.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de febreiro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un lambonciño feliz

15 de febrero de 2015 a las 0:15

O Liceo de Ourense estaba onte cheo de nenos que celebraban o entroido. Os disfraces eran os de sempre: princesas, demos, soldados, bruxas, pallasos, bolboretas e moito máis. Vese que a fantasía humana, tanto nisto do carnaval como en calquera outra manifestación que poña a proba a capacidade imaxinativa da xente, é sempre moi limitada. Había nenas que levaban na cara algún debuxo gracioso: entre os pais e as nais non son raros os que aínda recordan as súas habilidades co lapis de cores na época de estudantes.

Mentres tomaba café no medio daquel inmenso barullo, fixeime nun rapaciño pequeño, de cinco ou seis anos, que comía un xeado, a pesar do frío, sentado nunha esquina do patio de columnas. Era gordecho e colorado, cunhas fazulas encarnadas dun vermello intenso e saltón, completamente naturais. Pura saúde infantil.

Ía vestido de pirata, un disfraz que lle cadraba como propio, moi de acordo coa cara de pillabán avisado que non resultaba difícil adiviñar. Lambía no xeado con entusiasmo, abandonado ao intenso pracer que con toda seguridade lle entraba pola lingua en forma de delicia. Facíao cos ollos pechados, absorto como un porquiño que mamara por primeira vez na súa vida, illado do follón que o rodeaba, case durmido. Cando me fun, dáballe as últimas lambetadas. Marchei pensando que non lle ha custar moito ser feliz.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de febreiro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un home e unha muller

14 de febrero de 2015 a las 0:24

Onte escoitei unha conversa que parecía máis propia dun programa de televisión, deses nos que se exhibe a intimidade sen pudor, que da vida real. Era un señor duns oitenta anos, de aspecto pulcro, incluso atilado, que falaba da súa muller, presente no acto, diante dun amigo. Dicía que era mala. A verdade é que a señora non tiña aspecto de santa, pero tampouco  parecía o ser perverso e ruín ao cal se refería o seu home. Delgada e de nariz ganchudo, cos ollos pequenos e negros como moscas, permanecía ausente.

Polo que entendín, era xorda. Debía selo porque, a pesar das cousas tremendas das que estaba sendo acusada, non amosaba ningún tipo de emoción nin desgusto. As acusacións ían desde as trampas que fixera para casar, hai sesenta anos, ata a falta de atención que lle prestaba á casa e o mal costume que tiña de gastar.

Soamente puxo cara de sorpresa cando o home contou que perdera os dentes e que a cousa lle custara varios miles de duros. Nese momento, ela deixou escapar un salouco e a continuación comentou algo que non entendín, pero que foi respondido cunha frase brutal e irreproducible. Arrebatado polo que acababa de dicir, o marido púxose aínda máis furioso e dixo en voz alta que, ás veces, cando está pelando as patacas co coitelo, ten que rezar para espantar malos pensamentos. Ogallá siga rezando.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de febreiro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Paseo

13 de febrero de 2015 a las 0:23

Onte pola tarde, a iso das sete, antes de empezar este artigo, fun dar un paseo polo monte. Estaba un día espléndido, co ceo completamente limpo e unha temperatura agradable. Levei un libro por se me entraban ganas de ler, pero non o saquei do peto. Máis que nada porque en sitios como este, unha pequena aldea, non convén criar fama de tolo, cousa bastante fácil de conseguir se un se dedica a andar polos camiños con aires de sabio despistado. Aínda recordo a aquel paisano de Sabucedo que un día, despois de que o meu pai lle confirmase que eu me dedicaba a escribir, dixo unha frase redonda: “¡Mire polo que lle foi dar!”

Supoño que escribir, para quen non está nese mundo, debe ser un misterio. Pasoume cun home que fixo chapuzas na casa, un tal Rocanrol, que estaba tan intrigado que lle acabei amosando un dos meus libros. Colleuno como se fose un ladrillo, deulle un par de voltas na man e sentenciou: “Está moi ben feito”.

O caso foi que, como dixen, fun dar un paseo polo monte. Non atopei case nada que contar, a non ser un rechouchío alborotado de paxaros metidos nun canaval e a un home que estaba falando cunha cabra. Respecto do primeiro, agardei un momento por se andaba por alí o gabián, pero non vin nada, de xeito que, pasados dous ou tres minutos, seguín camiño cara a unhas brañas, baixando por unha costa moi empinada que aquí chaman o Varcío. Foi alí, na metade da baixada, onde atopei o señor que falaba coa cabra, que era grande e negra, mesmo como para pensar dela que podía ser o demo. Estaban tan animados os dous que me limitei a dar as boas tardes e seguir. Non me parecía ben interromper.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de febreiro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A técnica do escorpión

12 de febrero de 2015 a las 0:22

Non recordo con precisión en que libro latino deses que tratan de animais lin a historia fascinante duns escorpións africanos que, segundo refería o autor, atacaban a xente por un procedemento complicado e difícil, pero moi eficaz. Como os habitantes do país sabían do perigo de morte que corrían, sobre todo polas noites, cando estaban durmindo e non se podían defender, colocaban as camas de tal maneira que o bicho non puidese subir ata elas e sorprendelos durante o soño. Aínda así, o escorpión cobraba moitas vidas.

A estratexia deste consistía en subir ata o teito e buscar algún sitio onde agarrarse coas mandíbulas. Despois, un compañeiro baixaba polo corpo do que estaba colgado e fixábase a el da mesma maneira, pero trabando coa boca na uña do outro. E a continuación un terceiro ou un cuarto, ata alcanzar o corpo da vítima.

O último, é dicir, o situado na parte final do colgante, era o encargado de picar e meter o veleno no corpo indefenso da persoa elixida. Despois, rematada a faena, os escorpións retirábanse en orde inversa e desaparecían nos seus agachos, entre as pedras. Non sei nada dos costumes destes arácnidos, pero estou seguro de que esta historia non é certa e que se debe á fantasía popular. Unha técnica tan depurada, posta ademais ao servizo do puro acto gratuíto de matar, só se lle pode ocorrer a un ser humano.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de febreiro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un monstro

11 de febrero de 2015 a las 0:21

Ata agora non me tiña fixado, aínda que a escena a vexo con certa frecuencia. Ocorre en Samil, cando paso co coche a determinadas horas do día, normalmente antes de comer. Dous  señores dunha idade próxima aos sesenta anos, un pouco arriba ou un pouco abaixo, chegan cun coche que leva na parte de atrás unha especie de cárcere feito de barrotes de ferro bastante gordos, do que sacan con moitas precaucións, mirando antes se hai alguén nas proximidades, un can enorme, que vai sempre con bozo e atado por unha correa potente, case anormal, agarrada polos dous homes. A operación fana tensos, case de xeito dramático.

O animal, unha vez que está fóra, dá uns paseos, sempre atado, pero eses momentos de lecer interrómpense cada pouco tempo. Abonda, por exemplo, que apareza calquera persoa a cen metros, en dirección ao lugar onde se atopa o can, para que os donos turren do bicho con forza e o metan momentaneamente na gaiola, esperando que esa persoa pase e se afaste. Logo, vólveno sacar.

Como digo, é unha escena que levo contemplado moitas veces, desde hai anos. Sempre pensei que se podía tratar dun can bravo, difícil, coa forza dun boi. Tamén teño matinado na incomodidade de posuír un animal así, que esixe tantos coidados e tantas cautelas. Nada máis, nunca se me ocorreu outra cousa. Desde hai un par de semanas, non obstante, con este temor colectivo que se desatou de repente, variou tamén a miña percepción da escena. Agora tendo a vela como se aquel animal fose un monstro, un bicho maligno capaz de aterrorizar unha  cidade enteira, como mil lobos. Terá que pasar algún tempo ata que o vexa de novo como un can.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de febreiro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Sobre a crueldade

10 de febrero de 2015 a las 0:20

Antes de dedicarse á política, Jon Idígoras quixo ser “torero”. Mesmo tiña un deses nomes aflamencados que utilizan as xentes do ramo, como corresponde a alguén que, como el, participou en corridas de cartel como matador. Hai un par de anos, os periódicos recolleron a recensión dunha conferencia que deu en Bilbao sobre o mundo dos touros. Despois de facer unha defensa da festa, respondeu a algunhas preguntas, unha das cales lle deu pé para dicir que os ingleses non debían criticala porque era moito máis cruel a caza do raposo.

En realidade, o que sempre lles molestou aos ingleses, que como se sabe son grandes amantes dos cabalos, é o espectáculo repugnante de ver estes animais destripados na praza e ridiculizados polos espectadores mentres agonizaban. Esa foi a imaxe que lles transmitiu Ford, aquel famoso viaxeiro que visitou España no século pasado, e que moitos deles conservan como un tópico desde entón.

Non se entende, non obstante, que Jon Idígoras entre nesa polémica desde a perspectiva da crueldade. Hai aínda un par de días declarou que o dereito á vida non é o único dereito das persoas, unha evidencia que carecería de sentido se non ocultase o verdadeiro significado que se quere transmitir: está xustificando matar. Instalado nesa filosofía, que sexa máis cruel a caza do raposo que practican os ingleses que as corridas de touros españolas, resulta unha trivialidade. É infinitamente máis cruel a morte dos homes que xustifica Idígoras.

Esta columna publicouse orixinalmente o 10 de febreiro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Reunión de amigos

9 de febrero de 2015 a las 0:19

O domingo pola mañá, cando lle fun facer compañía durante un par de horas ao amigo Antón Risco, morto na víspera, non puiden evitar que a nostalxia se me subise ao sitio onde se sobe, que non sei se é o corazón ou a cabeza. Tanto ten. O caso é que, nun momento, alí nos xuntamos espontaneamente un grupo bastante nutrido de antigos contertulios da tertulia de don Vicente. Estaban Arturo Lezcano, os pintores Virxilio e Pepe Conde Corbal, o escultor Arturo Baltar e supoño que algún máis. Os mesmos daquela época, pero máis vellos.

Pasaron xa case corenta anos. Entón, se mal non recordo, Antón era funcionario dalgunha cousa oficial, quizais de emigración, o cal lle permitía estudar na oficina, pois andaba a voltas coa licenciatura en Letras. Contaba historias divertidísimas da súa experiencia, nas que se notaba a admiración polos paisanos e a ironía cos burócratas.

Onte, na súa presenza, recordamos algunhas. Chamoume a atención que todos nos referiamos a el como se estivese vivo entre nós, incluso a súa viúva. Non faltaron as notas de humor, máis propias dunha xuntanza de amigos que dunha reunión mortuoria. Estou seguro de que ese sería o tipo de velorio que lle gustaría a el. Non se pode facer con todo o mundo, pois cada un vive a propia morte dunha maneira diferente. Para Antón, morrer non era un drama, senón un feito natural. Tan natural como a vida mesma.

Esta columna publicouse orixinalmente o 9 de febreiro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net