Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Condutas e condutores

31 de Diciembre de 2014 a las 0:11

Unha vez, cando atravesaba nun paso de peóns, en Nova York, xusto diante do Hotel Plaza, un coche meteu tanto o morro dentro da zona do meu dereito que me deu un golpiño nunha perna. Aínda que non sufrín dano de ningún tipo, a non ser o enfado correspondente, agrandado ademais pola circunstancia de saberme cheo de razón, mirei ao incivil con cara de reproche para afearlle a conduta. Era un negro enorme e barrigán,  de bigotes de foca e pelo ensortellado. Fíxose moi ben o despistado.

Situacións semellantes vivinas despois varias veces naquela cidade, ata o punto de que cheguei á conclusión de que ese é un hábito frecuente nalgúns condutores de por alá. Cando descubrín que case todos os que obraban daquela maneira eran negros, pasoume pola cabeza un pensamento repugnante como un verme.

Onte sucedeume exactamente o mesmo, pero aquí, na nosa terra, quizais a consecuencia dos líos de tráfico que se arman estes días coa chuvia. Tamén nesta ocasión, a razón, debuxada en forma de boneco verde, estaba do meu lado. De xeito instintivo, como fixera en Nova York, utilicei os ollos contra o infractor. Naturalmente non era negro, senón branco, ben vestido, delgado e con aspecto elegante. Acelerou o coche, pasou a todo correr e chamoume parvo. Fíxome un favor: xa non teño o verme dentro da cabeza.

Esta columna publicouse orixinalmente o 31 de decembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un sabio

30 de Diciembre de 2014 a las 0:10

O luns falei aquí do último Tsar e das paixóns que aínda provoca en Rusia, máis de setenta anos despois da súa morte. O certo é que unha porcentaxe non pequena de rusos, sobre todo entre a xente maior, verían con bos ollos a restauración da dinastía, algo que, polo de agora, non parece posible. O único seguro é que para dentro de dous anos, a Igrexa Ortodoxa vai proceder á canonización de Nicolás II, a quen considera santo, a pesar dos moitos pecados que cometeu como gobernante. Todo depende do punto de vista. Se un se fixa nos seus diarios, por exemplo, resulta difícil non pensar que era boa persoa.

No caso improbable de que os rusos volvesen á monarquía, o herdeiro directo dos Romanov sería o último Gran Duque Vladímir, que vive en Londres. Este señor, polo menos no ano 1991, estaba completamente convencido de que ía ser chamado ao Kremlin polos gobernantes do seu país para pedirlle de favor que se fixese cargo da situación, que daquela empezaba a ser cada vez máis complicada.

Unha periodista inglesa, Frances Welch, que escribe para o Sunday Telegraph e desde nena se sente devota da dinastía imperial, visitou ao Gran Duque Vladímir na súa residencia londinense para coñecelo en persoa. Saíu da entrevista completamente decepcionada. A razón foi que o herdeiro do trono lle dixo que el tiña varias cualidades do seu avó Alexandre III, a saber, a capacidade de atravesar as portas sen abrilas e a graza de facer lazos coas culleres e cos coitelos. Confeso que a min xa me cae ben o citado personaxe. Posto a falar, mellor que dixese o que dixo e non que se puxese a dicir parvadas sobre o futuro brillante de Rusia baixo o seu mandato.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de decembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O tiro pola culata

29 de Diciembre de 2014 a las 8:25

Don Pío Baroja dicía de si mesmo que era un home rabioso. Nada máis inexacto. Acaeríalle mellor dicir que era algo roñeta. Esa é a imaxe que transmitiron del as persoas que o coñeceron. Non recordo quen contou aquela historia de que, durante unha tempada, ao chegar as oito da noite, acendía a radio, co volume tan baixo que só el o podía escoitar, arrimaba a orella ao aparato e logo apagaba de novo, sen máis. Un día, alguén quixo saber a razón daquel raro proceder e preguntoulle a que se debía aquela especie de rito. Don Pío, coa calma que nunca perdía, debuxando un sorriso malicioso, respondeu: “Es muy divertido. Todos los días, a las ocho, dicen: ‘Van a escuchar ustedes una charla de don Pedro Mourlane Michelena’. Y yo digo: ¡Que te lo crees tú! Y apago”.

Así non se comporta un home rabioso, senón un chinche. Ou un escéptico. Porque Baroja, a pesar da fama de dogmático que tiña, non cría en case nada. Por iso, nunha ocasión, tendo que xurar ou prometer, ao chegar o momento de tomarlle testemuño, o encargado de facelo, sabedor do agnosticismo do novelista, preguntoulle cal das dúas fórmulas prefería. Don Pío parece que contestou: “Yo, lo que sea costumbre”.

A min sempre me gustou Baroja precisamente por esta maneira de ser. Un non podería imaxinalo armando un lío por xurar ou por prometer, aínda sendo como era un home de principios e de crenzas. O que pasa é que Baroja cría nalgunhas cousas con dúbidas, que semella ser a maneira máis civilizada de crer en algo. Ter certezas absolutas podería compararse con ter unha pistola cargada e sen seguro. En breve, imos asistir ao exame público do home a quen o presidente Bush presenta para fiscal xeral. Polo que contan é un señor moi dogmático e moi categórico, defensor feroz de ideas extremas en case todo. Dito doutro xeito, un individuo coa pistola cargada e sen seguro. Temo que lle poida saír o tiro pola culata. Se se evita que dispare…

Esta columna publicouse orixinalmente o 29 de decembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A reliquia

28 de Diciembre de 2014 a las 0:18

Nalgunha ocasión falei aquí dunha reliquia de San Antonio María Claret que tiña eu na miña casa. Era un cacho da súa sotana, metido nun relicario que consistía nunha cruz cunha portiña detrás da cal se gardaba aquel recordo. Foi regalo dun parente meu arcebispo, que non avó, como dixeron o outro día en Segovia, sucesor do santo na diocese de Santiago de Cuba. Por certo que, tal como teño contado, este prelado galego salvou a vida de Fidel Castro cando este asaltou o cuartel de Moncada. Oínllo contar na casa dos meus pais. O propio Fidel o recoñecería publicamente no discurso “La Historia me absolverá”.

Pois ben, esa reliquia, que foi motivo de fascinación permanente para min durante a infancia, acabo de perdela. O sábado pola tarde, despois de xantar, quíxenlla amosar a un rapaz que vén pola casa e que se está preparando en Salamanca para ser misioneiro claretiano, esa boa xente que anda polo mundo facendo ben, e ao abrir a portiña do relicario atopeime que desaparecera o cacho da sotana.

Confeso que sempre que lle amosei esa reliquia aos amigos díxenlles a verdade: que o máis marabilloso do obxecto santo era que probablemente gardaba o segredo dalgúns pecados de Isabel II que, como é sabido, se confesaba co Padre Claret. Aínda que non cómpre ter demasiada imaxinación para adiviñar por onde se achegaba ás portas do inferno aquela señora campechana, gozadora e simpática, casada cun piriflauta, a idea de que a raíña chorara de arrepentida na proximidade daquel pano resultábame moi atractiva. Recoñezo que non debía de ser a forma máis ortodoxa de venerar a reliquia. Non me estrañaría que a perdese por iso.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de decembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Perseverante

27 de Diciembre de 2014 a las 0:17

De todos os antifranquistas que coñecín nos anos da ditadura, o máis entusiasta, optimista e perseverante foi sen dúbida don Edmundo Estévez, aquel ourensán contertulio de Baroja a quen me referín hai unas días. Era tal o odio que sentía polo xeneral, que lle estaba botando sempre a maldición do xitano. Eu recórdoo no Café Miño, ó iniciar cada ano as vacacións, dándonos o último parte da novidades sobre a saúdo do Xefe do Estado. Dicía que se trataba de noticias ben fundadas que circulaban pola tertulias máis serias de Madrid.

Nada máis baixar do tren, cun pé no estribo, puña a man diante da boca para falar de medio lado e dicía con voz de conspirador triunfante: “¡o mozo queda servido!”. E despois de observar con satisfacción a expectación creada, engadía: “¡Un cáncer de pancreas, que non o salva nin Deus Noso Señor en persoa que baixe a exercer de médico a este mundo!”. Logo viña a fundamentación rigurosa: “A cousa chegoume directamente do Pardo, por vía dun paisano que traballa alí e a quen lle fixen uns favores importantes cando eu era gobernador de León en tempos de Lerroux”.

Así ano tras ano, implacablemente. A única sorpresa consistía en saber cal era a enfermidade que lle tocaba; unha sorpresa relativa, pois senpre se trataba de males terribles e fulminantes. Menres tanto, entre erán e verán, agardando que o vaticinio se cumprira, don Edmundo entretíñase en contar unhas historias divertidísimas, probablemente inventadas, para demostrar  o burro que era o xeneral. O destino quixo que non o vira morrer. Atopouse mal en Cangas, onde pasaba as vacacións aquel ano, e faleceu uns días antes do seu odiado inimigo. Desde logo, a morte puido agardar un pouco. Despois de todo, tampouco se trataba de perxudicar a ninguén.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de decembro de 1991.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Dentro de cen anos

26 de Diciembre de 2014 a las 0:16

Estiven lendo nunha revista noruega unha reportaxe sobre o problema de Eva Sannum, a rapaza daquel país que tantos comentarios suscitou aquí pola súa relación co herdeiro da coroa española. En xeral, as persoas interrogadas, de todas as clases e condicións sociais e culturais, amosaban a súa perplexidade, cando non a súa incapacidade para entender os motivos do conflicto. Para algúns dos entrevistados, as explicacións serían de tipo relixioso; outros aínda se acordaban de Franco e a súa herencia; non faltaban os que pensaban que se trataba dunha manobra política. Finalmente, dous ou tres confesaban que non lles importaba.

Coñezo bastante ben ós noruegos. Figuran entre as mellores xentes que teño atopado na miña vida: educados, respectuosos coa vida dos demais, con escasos prexuízos, abertos. O espectáculo do herdeiro da coroa casando cunha nai solteira, que aquí provocou tantos escándalos, aceptárono con normalidade. Da mesma maneira que aceptan a monarquía e estiman ós monarcas, a pesar de que a inmensa maioría da poboación é republicana.

Aínda que os dous países, España e Noruega, distan pouco máis de tres mil quilómetros, e a pesar de que ambos os dous están en Europa e teñen unha mesma raíz cristiá, manteñen en cambio importantes diferencias. Esto leva a pensar no difícil que debe ser o diálogo entre culturas e mentalidades diferentes. Escoitando o outro día a un historiador español falando con seriedade do problema deses amores frustrados, acordeime dunha entrevista que lin non sei ónde cun profesor afgano que intentaba explicar por qué as mulleres do seu país levan o burka. No fondo, parecíanse bastante. Dentro de cen anos, todo será máis fácil.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de decembro de 2001.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Falar

24 de Diciembre de 2014 a las 0:14

Había un señor na miña vila que falaba en prosa literaria. Quero dicir que escollía as frases e as palabras cun coidado tan grande que prefería dicir “túnido” en vez de “atún” e “colixir” en vez de “deducir”. Nunha ocasión, mentres suaba a mares, pois era gordo, escoiteille unha frase fantástica: “En el estío arrecia la furia de Febo”. Supoño que quería dicir que no verán vai moita calor.  Era un exemplo daquilo que conta Antonio Machado, cando o profesor Mairena lle pide a un alumno que poña en linguaxe normal a frase “los eventos consuetudinarios que acontecen en la rúa” e o rapaz escribe “lo que pasa en la calle”.

Xente desta, que fala en bonito, hai bastante. Arturo Lezcano e mais eu tiñamos un amigo en Ourense que nos citaba en calquera parte da cidade “al filo de las siete” e que un día nos dixo que o río Miño parecía unha “piscina impetuosa” ou que o pelo dunha rapaza morena e guapa que se bañaba naquel sitio era negro “como ala de cuervo”.

Onte, mentres ía no coche, escoitei na radio un home que falaba coma un grelo florido. Escollía as palabras con delectación, coma se chupase caramelos, e recreábase nelas, tanto na música, que coidaba con esmero, coma no significado, que aquilataba. Por exemplo, nunca dicía “creo que”, senón que empregaba sempre a expresión “soy de la opinión de que”. Por certo que estaba falando do señor ese do fútbol que anda en problemas coa xustiza. Tiña tanta preocupación por deixar claro que o citado gozaba do principio de “presunción de inocencia” que se lle esqueceu aplicar a mesma vara ao xuíz do caso, pois nun momento chegou a insinuar que se trataba dun caso de persecución.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de decembro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha palabra adecuada

23 de Diciembre de 2014 a las 0:13

Unha palabra castelá que boto de menos en galego é “granuja”. Calquera das moitas que a poden traducir dunha forma aproximada carecen da contundencia expresiva daquela, que reflicte dunha forma rotunda e clarísima a golfería moral dos individuos aos cales se lles aplica. Substituíla por “pícaro” ou “pillabán”, para poñer dous exemplos, non resulta satisfactorio, quizais porque estas últimas teñen tamén un sentido benévolo, de indulxencia ou simpatía, que pode acabar disimulando a cochambre da que se fala.

Hai uns poucos días, lendo nunha revista o artigo dun tramposo, andei buscando na cabeza a palabra que definira a súa impostura. Todas cantas se me ocorreron eran demasiado serias, incluso graves, extraídas dunha tradición gloriosa da decencia que non cadraba co carácter perralleiro e roñoso da actitude do articulista.

A mugre consistía en roubar a moral toda para un e deixar aos demais en pelota, esa postura que de xeito automático nos descobre sempre a un camándula ou a un tunante. O pretexto era  bastante bobo: un xurado e un premio. Tanto ten; valería outro calquera. Mesmo se podería pensar exactamente no contrario, é dicir, en escribir todo o artigo do revés, só con que variasen as circunstancias, os compromisos, as amizades e as conveniencias. Todo, sen variar o ridículo ton sartreano da parvada. Mellor dito, da “granujada”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de decembro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cando dous non é dous

22 de Diciembre de 2014 a las 0:22

Desde hai unha tempada, cada vez que nesta columna escribín unha cantidade expresada en pesetas, aparecía entre paréntese a equivalencia en euros. Como eu non puxen nunca tal cousa, supoño que o facían na redacción de maneira automática, quizais como norma para ir habituando ós lectores a esta nova realidade, agora inminente. Foi o que sucedeu no artigo de onte. A propósito dese asunto, pola mañá recibín varias chamadas de algúns amigos, que me recordaron que a bolsa de euros que estes días venden nos bancos, á cal aludía na miña columna, non costa 333 pesetas, como eu dicía, senón dúas mil.
Ó principio non souben qué responder porque non entendía a razón de ter escrito nada ó respecto. Quero dicir que recordaba que en ningún momento me tiña referido ó prezo da bolsa e que, por outra parte, caso de facelo, sabía moi ben que se trataba de dúas mil pesetas. Por fin, púxenme a ler o artigo no periódico. Dicía: «Cumprindo cos deberes dun cidadán precavido, fun mercar a bolsiña dos euros (333 pesetas)».
Dinlle varias voltas ó asunto e non entendín absolutamente nada, ata que un amigo banqueiro, que tamén me advertira do erro, atopou a explicación. A bolsiña dos euros quere dicir, en castelán «la bolsita de los euros», como todo o mundo sabe, pero se a contracción galega dos (de los) se le como palabra castelán e non galega, entón significa dous (dos en castelán). E dos euros son 333 pesetas. Como errata, non está mal. Nos próximos días aparecerán os primeiros chistes. E os nomes raros. Porque estou seguro que haberá xente incapaz de dicir euro correctamente. Da mesma maneira que hai persoas que din Auropa.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de decembro de 2001.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Desafío

21 de Diciembre de 2014 a las 0:21

Faláronme onte dun señor de Santiago que ten a graza de facer rir aos seus contrarios como remedio para saír airoso das situacións máis comprometidas. Nunha ocasión, ao ser  sorprendido pola policía sen permiso de conducir, pediu autorización aos axentes e púxose a facer unha necesidade menor á beira da estrada, colocando antes de maneira estratéxica a aqueles dous señores coa finalidade de que o tapasen e non dar así un escándalo aos automobilistas que pasasen. O do escándalo, dicíalles con cara de pena, dependía dunha característica que non se atrevía a confesar, pregándolles, polo tanto, que se mantivesen de costas e non mirasen tampouco eles.

Este truco non é novo. Recordo ter lido, agora non me acordo en que autor, a historia dun médico inglés do século pasado que, retado a desafío con pistola por unha cuestión de ofensas, acudiu ao campo do honor completamente espido, co argumento de que tiña medo de que, se unha bala lle atravesaba a roupa, puidese coller unha infección. O opoñente, con aquel entroido diante, foi incapaz de pelexar.

Na miña vila de Xinzo de Limia había tamén un señor pequeno e simpático, moi enxeñoso, que ás veces fería a xente con comentarios tan graciosos como cheos de veleno. Nunha destas, tivo problemas cun carpinteiro grande e forte, con fama de invencible. No momento en que este lle pediu que saíse fóra do café onde se atopaban para dirimir o asunto a labazadas, o mingurrias respondeulle que el non tiña forza, senón simpatía, e que polo tanto o desafíaba a chistes, non a pescozóns. Gañoulle porque o fixo rir e evitou o desastre. Sempre que o lembro non sei se admirar máis a intelixencia do ladilla ou a bondade do mangallón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de decembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net