Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Pouco humano

30 de Noviembre de 2014 a las 0:10

De todo canto se está dicindo e escribindo sobre Franco nestes días, dedúcese que era unha figura pouco humana, sen sentido do humor, bastante cruel. Resultaría moi difícil imaxinalo facendo o pallaso diante dunha cámara de cine, ensaiando pasos de baile deliberadamente cómicos ou sacándolle a lingua ao obxectivo, como Hitler. Anda por aí unha cinta na que se pode ver ao Führer en tal actitude, o cal non lle resta un pelo á súa condición de monstro, pero convérteo tamén nun ser humano como os demais, polo menos naquela ocasión.

Tampouco podería ninguén imaxinar a Franco metido en líos de saias, como outros ditadores. As rapazas coas que saíu, entre elas unha señora de Ourense que eu coñecín, descríbeno como un individuo correcto, frío e aburrido, deses que xogan ao parchís en familia os domingos pola tarde. Nada que se poida comparar, por exemplo, coa golfería de Benito Mussolini, un punto filipino coas mulleres.

O mesmo Salazar, que era igualmente antipático, parecía menos solemne e morreu tamén dunha forma máis doméstica: partiulle a cadeira na que estaba lendo o periódico e desfixo a cabeza. Tiña ademais aquela ama de chaves, dona María, que criaba galiñas no xardín que se estende entre a residencia do primeiro ministro e o Parlamento. Como Salazar non tomaba máis dun ovo diario, pasado por auga, dona María dedicábase a vender os sobrantes entre o vecindario, que polo visto llos estimaban moito, pois parece que eran grandes e bos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de novembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un auténtico misterio

28 de Noviembre de 2014 a las 23:43

Nos Estados Unidos existe desde hai pouco tempo unha asociación, da que forman parte físicos, matemáticos e homes de ciencia en xeral, preocupados por un fenómeno novo de tipo inexplicable. Todos eles teñen a experiencia de recibir mensaxes nas pantallas dos seus ordenadores sen que poidan entender a súa orixe. Non se trata dunha broma. O que pretenden agora é atopar as causas dun fenómeno que, se fose verdadeiramente misterioso, carecería de explicación. En caso contrario, será calquera bobada.

O que chama a atención é o tipo das mensaxes recibidas. Un físico de Boston, por exemplo, atopou unha frase que dicía: “Coida o catarro, que nos próximos días vai facer máis frío”.  Outros colegas contaron cousas parecidas, é dicir, saúdos ou palabras interesándose pola familia. Todo sempre nun ton amable e positivo.

Nunha revista que trata deste asunto, lin un artigo no que o autor, un tal Richard W. Biggs, se queixa da contradición que existe entre a trivialidade doméstica das mensaxes aparecidas nos ordenadores e o seu carácter pretendidamente misterioso. Non estou de acordo. Se as frases fosen máis solemnes, do estilo de “a fin do mundo está preto” ou “o mundo camiña cara a  unha catástrofe se non vos arrepentides”, habería que pensar nunha trampa. Non hai ningún ser misterioso que escriba parvadas semellantes.

Esta columna publicouse orixinalmente o 29 de novembro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Sorpresas do corazón

27 de Noviembre de 2014 a las 23:42

Tiven un profesor nos meus tempos de estudante de bacharelato que era un home elegante e educado, extremadamente respectuoso cos alumnos, co cal cheguei a manter, cando eu xa rematara a miña carreira, unha amizade que por desgraza durou pouco porque el morreu deseguida. Un día, aquel señor tranquilo e bondadoso descubriume para a miña sorpresa que en calquera corazón, aínda no máis ecuánime, pode aniñar a serpe velenosa do odio máis terrible. Díxome que lle desexaba a morte a un home.

Estouno vendo, sentado nunha terraza, un día espléndido de sol, cando a alegría que se sentía na rúa invitaba á paz, unha sensación que ademais transmitía sempre aquel cabaleiro dunha maneira natural. Nun instante, cando me librei do desconcerto que me causou, intuín que horror pode albergar incluso unha alma nobre.

Onte mesmo chamei por teléfono a un amigo, unha persoa a quen sempre considerei pouco dada ás grandes paixóns escuras do corazón e levei unha sorpesa, esta vez tinguida de aspectos máis amables. Anuncioume que estaba a punto de ver un partido de fútbol na televisión, non coa esperanza de que gañase o seu equipo, que non xogaba, senón co desexo de que perdese o outro. Confesoume que sente tal odio por un periodista forofo dese club, que gozaba só coa idea de imaxinalo rabiando cunha posible derrota.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de novembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Músicos

27 de Noviembre de 2014 a las 0:17

Unha vez, en Lisboa, cando ía desde A Baixa cara ao Chiado, vin un home vello, mal vestido e roto, que tocaba o saxofón cunha tristeza de mil corazóns desgraciados. Era unha excepción. En xeral, estes músicos pobres tocan bastante mal. Neste último verán, por exemplo, estando en Nova York, sempre que pasaba pola enorme estación de metro da Rúa 42, atopaba un señor duns sesenta anos, gordiño e de pelo branco, vestido cun xersei ruín, moi gastado nos cóbados e escaso na cintura, que tocaba a harmónica tan horriblemente mal que non me explico como non se enfadaba consigo mesmo. Deume a impresión de que sacaba moi pouquiños cartos.

Non lonxe deste home, nos mesmos corredores daquela estación, tiña praza fixa outro músico  ambulante. Tocaba o violín peor aínda que o seu colega tocaba a harmónica. Rascaba o arco contra as cordas nun fun-fún monótono e repetitivo, sen graza nin xeito de ningunha clase, igual que se batese cunha culler contra unha cazola ou contra un caldeiro. Tampouco tiña moito diñeiro na caixa das esmolas.

Onte pola mañá vin na Coruña un músico da mesma especie. Este, ademais de tocar un instrumento, cantaba. E cantaba fatal. O estoxo que tiña no chan como depósito para recoller as esmolas dos transeúntes, estaba baleiro, cunha cantidade inferior a cen pesetas. Parece que a xente só está disposta a dar diñeiro a cambio dun pouco de talento, comparando os pobres de pedir con artistas. Aínda que supoño que unha cousa tan absurda e incomprensible como a pobreza non ten nada que ver con Deus, eu atreveríame a solicitar que, no caso de que sexa imposible que non haxa pobres, polo menos que nazan todos co dereito a saber cantar.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de novembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Aqueles refrescos

26 de Noviembre de 2014 a las 0:16

Se non fose porque onte, ao falar das cheas que había en Xinzo antes de que desecasen a Lagoa de Antela, me acordei dalgunhas persoas da miña infancia, tería practicamente  esquecidos os Refrescos Lola. Sen embargo, déronme non poucas alegrías de pequeno, por máis que non fosen outra cousa que auga gaseada en plan bravo e polvos de cores, uns de limón esvaído e outros de laranxa rabiosa. O que pasa é que daquela aínda non entraran no mercado español as grandes marcas internacionais, que seguramente estaban feitas do mesmo xeito, con auga e pos, pero con química avanzada, moi diferente da propia do país, que non debía pasar moito da gaseosa con boliche e da moi querida botella de sifón.

Esta señora Lola, que lle daba nome ao citado refresco perralla, era unha boa muller, seria e traballadora, pero que tiña a particularidade de falar como se estivese chorando, dixese o que dixese. Na vila había moitos golfos que a imitaban, especialmente o Euloxio Portela, o carpinteiro, que era veciño, tabique por medio, e que con frecuencia daba ordes no seu nome, só por coña, para confundir os empregados.

Ademais dos refrescos, este matrimonio tiña un café moi concorrido,  o Café Antela. Tiñan tamén un neto a quen os demais nenos lle chamabamos Felipito Malaleche, porque de pequeno era un pouco rabudo. Un día, porque os avós lle rifaron, non sei por que motivo, subiu no alto dun velador de mármore, co local cheo de clientes, e púxose a berrar como se estivese posuído polo Demo: “¡No beban los refrescos de mi abuela, que se ciscan!” O caso creou conmoción, pois moita xente estimaba que o rapaz falaba por boca de ganso, e o volume do negocio baixou. Na miña casa, por exemplo,  deixouse de mercar. Durante algún tempo, eu mirei o Felipito como un canalla que me arruinara unha fonte de pracer. Hoxe, en cambio, seguramente lle tería que estar agradecido por protexerme a saúde.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de novembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Lobos pola rúa

25 de Noviembre de 2014 a las 7:21

Calquera de nós, abandonados no medio da natureza, seguro que acabariamos como aquel neno de Ourense que un día apareceu no monte, coa melena pola cintura, as uñas longas e duras, igual que se fosen dunha aguia, e a mirada perdida. Na prensa deseguida o bautizaron co nome de O Neno Lobo porque en vez de falar, o pobre emitía uns sons parecidos a un ouveo. Eu vino un día debaixo dos soportais da praza maior, medio escondido detrás dun pilar, crucei os meus ollos cos del e fuxín correndo, tanto medo me deu.

Non sei que sería daquel infeliz. Alguén que o tratou bastantes anos despois díxome que tardou moito tempo en aprender a comer, a vestirse e a falar, pero que nunca chegou a perder aquela desconfianza esquiva que lle daba un aire permanente de animal en garda, como se aínda temese que lle fosen arrebatar a comida ou que o fosen atacar a dentadas.

Como este rapaz, ademais de seres humanos, todos somos bichos. Só a cultura dos grandes preceptos humanistas, especialmente aquel que di que hai que respectar aos demais, consegue borrar en nós o animal salvaxe que levamos dentro. Estes días, unha grea de lobos feroces e famentos anda solta pola rúa. Son os que escriben nas paredes, sabe Deus con que esforzo neuronal para trazar tan poucas letras, “Lucrecia, jódete”,  ou os que collen unha pistola e apuntan sen misericordia ao corazón e á cabeza dos estranxeiros pobres.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de novembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un espello

24 de Noviembre de 2014 a las 0:24

Hai anos pasei uns días en Berlín, vivindo  nunha casa ao pé do muro. Desde a fiestra do meu cuarto, onde se vían as marcas de varios impactos de bala, podía observar con toda comodidade o lado de alá. Nada que chamase a atención: un campo agradado, varias barreiras de aramio e un pobre can que ía e viña atado a unha cadea e que pasaba o día ventando non sei que. De cando en vez a severidade uniformada duns poucos policías recorría un pequeno camiño que se perdía na masa espesa e verde dun bosque próximo.

O resto estaba dentro da casa: unha rapaza que tiña a mitade da familia do outro lado e que non se resignaba a  perder en vida o que máis amaba deste  mundo. A aboa quedara de parte de alá e contaba os días, as semanas, os meses e os anos que lle quedaban para cumprir a idade á cal as autoridades do seu país lle permitirían viaxar a Berlín onde habitaba a súa neta. Ás veces, chegaban noticias que, con frecuencia, fosen boas ou malas, non facían máis que aumentar a pena moura da separación. Mentres, arreglábanse cun espello.

A eso das sete da tarde, cada día, a miña amiga collía un espello e mandaba sinais en dirección a u grupo de casiñas de pranta baixa que un dedo entusiasmado e optimisma trataba inutilmente de identificar para min. Esperando contnestación describíame o cuarto da aboa, a cor das cortinas, o butacón azul ao pé da ventá, unha caixiña de latón coas cousas da costura… Ás veces, dicía que se reflexaba no aire o fulgor dunha resposta que eu nunca vin. Era a ilusión de cada tarde. A cativa esperanza de ver brillar un espello. Ó final, como era lóxico, o muro rompeu.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de novembro de 1989.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un xuízo tolo

23 de Noviembre de 2014 a las 0:23

Conta Chesterton que había en Inglaterra un xuíz chamado Basil Grant, que un día perdeu a razón en plena vista, no momento de ditar sentenza. A cousa non ocorreu de repente, senón pouco a pouco, de maneira graduada e sucesiva. A primeira mostra de que o maxistrado non andaba ben da cabeza deuna cando empezou a rifarlles aos delicuentes, aos que acusaba de egoísmo, de debilidade de carácter e doutros defectos que nada tiñan que ver coas infraccións da lei que os conduciran diante do tribunal.

Máis adiante, das rifas pasou a facer consideracións sobre os acusados que se podían interpretar se non como insultos, polo menos como reconversións dunha gran dureza, incluso como faltas de caridade. A un primeiro ministro chegou a dicirlle: “Búsquese outra alma. Iso que vostede ten non serve nin para un can”.

A explosión chegou no xuízo que presidiu contra dous financeiros, acusados ambos de grandes defraudacións. Despois de escoitar as argucias e a retórica dos avogados, empeñados en ocultar baixo unha morea de palabras nobres a capacidade de rapina dos dous senvergonzas, o maxistrado púxose de pé, gardou silencio durante uns momentos e empezou a cantar: “Tarará, tarará, tararí, tararí”. Nunca, desde que lin esta historia por primeira vez, entendín por que Chesterton lle chama tolo a este xuíz.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de novembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Iguais tamén por fora

22 de Noviembre de 2014 a las 0:22

O outro día, un señor paroume na rúa en Madrid e preguntoume se falaba español. Non sei en que tribo me puido catalogar. Hai anos, en Armenia tiven a experiencia de que algunha xente se dirixía a min, na cidade de Ereván, falándome en armenio, dando por feito que era do país. Pola indumentaria que portaban supuxen que se trataba de campesiños desorientados no medio daquela grande urbe de cor rosa que indagaban unha dirección.  De maneira que tirei a conclusión de que eu podería pasar facilmente por armenio.

Hai xente que non parece difícil identificar. Por exemplo, os nórdicos. Tamén se coñecen bastante ben os americanos, sobre todo os gordos. Polo que respecta aos irlandeses, hai un  tipo grande, loiro e colorado, que resulta inconfundible. En España, en cambio, non existe un prototipo que represente de maneira clara ao español.

Se excluímos a iso que eu chamo o delgado nacional, escurrido e pequeno, de pómulos pronunciados, pel de oliva e bigote xeométrico, o resto difumínase nun conglomerado de variedades que non se poden reducir a un común denominador. A non ser os vascos, que se identifican deseguida polo nariz e a face triangular, ademais do Rh, polo menos se lle facemos caso ao señor Arzallus. De xeito que as diferenzas tenden a desaparecer. Por min, que Deus vaia con elas. Se somos todos iguais, que se acabe notando tamén.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de novembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un dos grandes

21 de Noviembre de 2014 a las 0:21

Hai unha frase que todo afeccionado ao jazz coñece ben: “Sexa xeneroso ou será un cadáver”. A lenda asegura que foi dirixida por un dos donos do famoso Cotton Club de Nova York ao xerente dun negocio rival que tiña atado por un contrato a Duke Ellington, a quen impedía que puidese actuar naquel mítico local de Harlem. Fosen pronunciadas ou non esas palabras, tanto ten, o caso é que xa forman parte da historia musical do século e que traducen bastante ben o ambiante en que naceu e se desenvolveu a música de jazz.

O Cotton Club, no que tocaron algúns dos mellores intérpretes antes da Segunda Guerra Mundial, pertencía entón a Owney Madden, un gánster de ollos azuis e bos modais, suave no trato e con voz de nena, pero capaz de meterlle un tiro entre os ollos sen piedade a quen se atrevese a cruzarse imprudentemente no seu camiño.

Foi el quen contratou tamén a Cab Calloway, que morreu o venres pasado en Delaware, nos Estados Unidos, cando estaba a punto de cumprir oitenta e sete anos de idade. Aínda sendo un dos grandes, non foi dos primeiros, pero ten xa un lugar merecido na historia do jazz por algunhas das súas cancións. Sobreviviu, quen o diría, ao seu amigo Dizzy Gillespie, máis novo ca el e que nunha ocasión lle meteu unha navallada na barriga. Alguén dixo que debeu morrer entón, para que todo casase mellor. Seguro que el non pensaba así.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de novembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net