Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Erro de tradución

20 de septiembre de 2014 a las 0:10

Hai unha frase inglesa que di: “The spirit is willing, but the flesh is weak”. É un dito que tamén temos nós: “O espírito está disposto, pero a carne é débil”. Agora ben, como é sabido, a palabra inglesa spirit significa “espírito”, pero tamén “alcohol”, un dobrete que se dá noutras linguas europeas e que aparece, aínda que un pouco transformado, nesas bebidas que nós chamamos espiritosas. Son estas mesturas de significados as que volven tan difíciles ás veces as traducións, sobre todo no campo literario.

No mundo da diplomacia e da política, especialmente na prosa dos acordos e tratados internacionais, unha soa palabra pode entreter a tradutores e diplomáticos durante días ou meses. É moi importante. Calquera equivocación pode dar lugar a desputas interminables ou a conflitos semánticos de solución case imposible. Por iso se pensou hai anos na máquina de traducir.

O que sucede é que a citada máquina resultou ser un desastre. A frase inglesa que mencionamos máis arriba foi traducida por un destes aparatos da seguinte maneira: “O vodka é bo, pero a carne está podre”. Un disparate. Hai que supoñer que se os resultados son deste estilo, a máquina de traducir non se debe utilizar aínda moito nas relacións internacionais. De todos os xeitos, en vista de como transcorren as cousas nos  últimos días, non sería improbable que todo se basease nun inmenso error de tradución.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de setembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha xornada máis

19 de septiembre de 2014 a las 0:29

Onte, despois das sesións literarias, leváronnos a Llanes, que queda a uns quince quilómetros da Casona de Verines, onde se celebran os encontros de escritores. Estabamos invitados, como outras veces, pola Fundación Príncipe de Asturias. A cea, que foi exquisita, transcorreu moi agradablemente, como adoita suceder nestes casos. Eu pasei un par de horas escoitando a Graciano García, o noso anfitrión, que estivo contando como naceu a institución que dirixe. En parte, naceu como unha novela.

Despois da cea, antes de retirarnos a durmir, fixemos a tertulia de cada noite no salón do hotel. Como pertenzo á especie en extinción da xente que nunca ten présa para ir á cama,  quedei ata moi tarde, falando de Josep Pla con Vinyet Panyella. Non estabamos de acordo en case nada, pero pasámolo ben, mellor que os que durmían.

Por certo que marchei para o cuarto rindo eu só. Acordábame da intervención de Bieito Iglesias, que foi magnífica, aguda e chea de humor, tanto que suscitou as gargalladas continuas de todos os asistentes. O escritor galego fixo dúas citas lapidarias, dignas de Shakespeare. Unha, da actriz María José Cantudo: “Cando me aburro, tiro un tabique”. Outra, dun turista sexual en Cuba, que desprezado, humillado e insultado por unha mulata, respondeu resignado: “Mátame, se queres. Para iso vin eu aquí”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de setembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Lambóns

18 de septiembre de 2014 a las 0:28

Onte pregunteille a unha amiga miña que entende de bechos canto tempo vive unha mosca. Quedou bastante sorprendida, non pola pregunta, senón porque nunca antes pensara niso e polo tanto non sabía que responder. Eu de moscas non sei nada, aínda que unha vez, hai moitos anos, por un asunto relacionado cunha novela, tiven que aprender algunhas cousas. Por exemplo, como despegan para voar. Primeiro moven as ás e afirman con forza as seis patas no chan, logo apóianse en tres e por último impúlsanse cara arriba valéndose unicamente dunha.

Tamén aprendín que as moscas comúns non pican, senón que lamben, o cal está en contradición coa experiencia, polo menos coa miña, que teño recibido picotazos de órdago. O de preguntar canto viven veu precisamente de que estes días andan rabiosas. Coñezo a unha que leva tempo metida no meu coche e non consigo desfacerme dela. A ver se morre dunha vez, como é a súa obriga, pois non serve para nada bo, nin sequera para lamber. Hai xente que tamén pica, e moito, pero non é menos certo, por fortuna, que aínda quedan moitísimos lambóns.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de setembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha caixiña de prata

17 de septiembre de 2014 a las 0:27

Estabamos ceando un grupo de amigos nunha casa particular, cando á hora do café, o anfitrión sacou do peto da chaqueta unha caixiña redonda de prata, cuns adornos gravados en forma de follas vexetais, extraeu de dentro unha pastilla de color amarelo, levouna á boca e seguiu falando. A todos nos gustou tanto a caixa que, sen dicir nada, mentres seguía a conversa, fómola pasando de man en man, xogando con ela entre os dedos e mirándoa con atención. A curiosidade era tan evidente, que non lle pasou desapercibida ao propietario.

Díxonos que era unha herdanza familiar e que había uns meses, un dos seus fillos, que agora ten cerca de vinte anos, lle confesou que ese pequeno obxecto constituíra para el unha obsesión cando era neno. Parecíalle tan fermosa que soñaba con que algún día chegaría a ser del, coa esperanza de meter un reloxo no interior.

Naqueles anos da infancia, o rapaciño preguntáballe ao pai con frecuencia que lle ía deixar cando morrese. Este, cada vez máis irritado pola pregunta, respondía con desgana sempre da mesma maneira: deixaríalle a casa na que vivían. Nunca lle dixo, en cambio, aquilo que o fillo quería escoitar e que a el nunca lle pasou pola imaxinación, é dicir, que lle pasaría en propiedade aquela caixiña de prata. Agora, ao cabo dos anos, o mozo no que se converteu aquel neno, xa non pensa igual. O tempo acaba coas mellores ilusións.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de setembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha nena

16 de septiembre de 2014 a las 0:26

Onte pola tarde estiven lendo a historia dunha muller que se chama Mary Bell, que agora ten arredor de corenta anos e que foi moi famosa cando acababa de cumprir os dez. Filla dunha prostituta arrastrada e sen moral, pasou toda clase de calamidades, desde envelenamentos cando contaba apenas tres anos, ata caer por una fiestra desde un terceiro piso pouco tempo despois. O peor, non obstante, foi a violencia sexual que padeceu, sendo unha neniña, co consentimento da súa propia nai, que llela entregaba aos clientes sen importarlle en absoluto o que pasase con ela. E pasaba todo canto unha fértil imaxinación pode supoñer e aínda máis, moitísimo máis.

A fama de Mary Bell veulle de que, aos dez anos de idade, matou dous nenos de tres e catro. Non foi un accidente, senón un crime deliberado, cruel e terrible. Tampouco constituíu unha sorpresa para ninguén cando se soubo que aquela rapaciña era a coautora dun feito tan espantoso. No barrio, todos cantos a coñecían, tiñan dela opinión de que se trataba dunha nena mala, perversa, sen conciencia.

No xuízo que se celebrou entón, a ninguén se lle ocorreu mellor solución para recuperar aquel pequeno monstro que pechalo entre catro paredes: primeiro nunha institución especial, pero logo, cumprida a maioría de idade, nun cárcere para adultos. Está claro que non debe ser fácil resolver a cuestión do que hai que facer cunha nena malvada que asasina dous infelices máis pequenos ca ela, pero non parece difícil aceptar que a prisión non semella o lugar máis adecuado. Iso por non falar do resto, é dicir, de por que unha neniña bonita, en vez de vivir no candor dos dez anos, se converte nun ser repugnante. Alguén lle tivo que roubar a inocencia.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de setembro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Metidos no labirinto

15 de septiembre de 2014 a las 0:25

A tradición quería que no congreso de escritores de Verines os contadores de historias montasen unha tertulia ata ben entrada a madrugada no salón do hotel, na recollida praia da Franca. Este ano houbo unha rebelión dos poetas. De maneira que o primeiro día pola noite, despois de cear, foron eles os que se converteron en protagonistas da velada. Non se lles ocorreu outra cousa que escribir a coro un soneto golfo. Cando eu marchei para a cama, aínda non pasaran do primeiro cuarteto, que lles quedaba un pouco brando.

Onte, cando chegou a ministra de Cultura, estaban todos presentes, coas marcas do esforzo pegadas nos ollos. Pregunteille a Antonio Martínez Sarrión polo resultado do traballo e puxo unha elocuente cara de resignación. Os intentos de encontrar un consonante que rimase sen ripios con “morlaco” estancounos na palabra “sobaco”.

Nos primeiros relatorios da mañá quedou claro que o tema do labirinto, obrigado para todos os participantes, está cheo de trampas. Deume a impresión de que resulta fácil perderse polos seus corredores e que non será doado encontrar unha saída. Desde o principio, hai dúas posturas moi marcadas: a dos que pensan que a literatura pode axudar a xente a saír do labirinto da vida e a dos que están convencidos de que a literatura forma parte tamén do propio labirinto. Na miña intervención defendín a última das teses.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de setembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

No campo

14 de septiembre de 2014 a las 0:24

Fun pasar un par de días fóra de Nova York, a tres horas de viaxe en coche, na casa de campo que uns amigos teñen nun lugar solitario, rodeada de árbores, sen veciños arredor. De pronto, despois de tanto tempo sufrindo os ruídos da cidade, o silencio cantaba nos ouvidos. Polas noites, mentres falabamos na terraza, despois de cear, o que se oía non era o estrondo constante dos avións nin o barullo angustioso das ambulancias e os coches da policía, senón o ouvear de lobo dos coiotes escondidos na escuridade do bosque. O ceo, por outra parte, estaba limpo e transparente, tanto que a Vía Láctea parecía unha nube próxima, espesa, intensa e branca.

Polo día, dediquei algunhas horas a observar a xogo dramático que se traen entre si os falcóns e os “chipmunks”, unha especie de esquíos minúsculos, preciosos, que abundan alí. Viven entre as pedras, pero teñen que saír a buscar de comer, mentres os seus inimigos andan alá arriba, no ceo, furando cos seus ollos, esperando que un daqueles bichiños cometa algún erro.

Os “chipmunks”, non obstante, están ben preparados para esa batalla aparentemente desigual. En primeiro lugar, as colores das listas que marcan o seu corpo diminuto permíntenlle confundirse coa herba e coas follas, pero contan ademais cunha lixeireza que os fai parecidos ás pulgas na velocidade coa que saltan dun lado para outro. No tempo que dediquei a observar o espectáculo, os falcóns non gañaron nunca.

Alegreime de que fose así. Entendo como debe ser a fame dun animal que ten que cazar a outro para comer, pero entendo mellor ao que pelexa para non ser comido e que ademais se alimenta de landras e non lle fai mal a ninguén.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de setembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A fala dos curas galegos

13 de septiembre de 2014 a las 0:23

Parece que hai unha seca feroz e que nalgún lugar de España os bispos xa dispuxeron que se rezase a oración ad petendam pluviam. Esa oración rezábase moito en Ourense cando eu era rapaz, o que me leva a pensar que non debía chover moito nalquel entón. Escoiteina algunha vez, pero non recordo nin unha palabra máis que as que acabo de citar. Báixame ata a memoria, en cambio, unha historia que xa teño contado, relacionada con esa oración, e que tivo como protagonista a don Florentino L. Cuevillas.

Para os que non o coñeceron, hai que dicir que don Floro era un home dunha personalidade xigantesca, católico sincero e algo beato, intelixente e galeguista fiel, dos de pureza de diamante. Andaba moito nas igrexas, rezaba o rosario todos os días e non faltaba endexamais á misa. En punto a confesión seguía a práctica das persoas devotas, que acudían á penitencia unha vez á semana, polo menos.

Un día, nunha época en que o bispo da diocese mandara rezar pola chuvia, don Floro foise confesar cun amigo meu, que lle falou en castelán. Sorprendido, o penitente botoulle un discurso ao confesor no que lle dixo máis ou menos que se os curas seguían falando así, non ía chover endexamais porque as nubes pensaban que estaban en Castela e non deixaban caer a auga, pois tiñan esa orde de parte de Deus Noso Señor. Desde entón hai xente que, segundo o tempo, sabe como falan os curas galegos nos confesionarios.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de setembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Graza e utilidade

12 de septiembre de 2014 a las 0:22

Hai anos celebrouse en París unha exposición de obxectos inútiles, inventados por xente para a cal non importa tanto o sentido práctico das cousas como a graza que estas poden ter. Había unha cadeira para limpar os dentes: abondaba con sentarse, abrir a boca e agardar que unha serie complicada de brazos articulados fixese todo o demais, é dicir, poñer a crema no cepillo, introducir este no seu sitio e iniciar os movementos necesarios para completar o labor ata o final. Que se saiba, o invento nunca chegou a prosperar.

Periodicamente aparecen no mercado artiluxios que non serven para nada; só tratan de substituír aparatos de función perfecta, pero tan simples que custa entender que non se poidan mellorar. É o que sucede co sacacorchos, por exemplo. De cando en vez, xorde un substituto que dura o pouco tempo que lle corresponde a un simple capricho.

Estes días fálase moito da parada extravagante que fixo un porteiro de fútbol en Londres, durante un partido de fútbol internacional: tirouse de cabeza, en posición paralela ao chan, deixou pasar o balón por riba do corpo e despexouno cos talóns. Foi o delirio, non só do estadio, senón das casas de medio mundo, grazas á televisión. Onte mesmo, nun periódico de Madrid, un adestrador de fútbol argumentaba con contundencia e seriedade contra esa parada, que consideraba inútil. Na miña vida lin un artigo máis innecesario.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de setembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cinto

11 de septiembre de 2014 a las 0:21

O señor ese do que falei onte aquí, cando contei o que me sucedera por culpa dunha cámara antiga, miroume, como dixen, con cara de noxo. Só vin un rostro igual hai anos, nunha tenda de Vigo, unha vez que fun mercar un cinto. Quixo a casualidade que nada máis entrar, unha señora que se atopaba comprando un bolso se dirixise a min en ton amable, confesándome ser lectora diaria destas miudezas das que falo aquí. Intercambiamos unhas palabras e logo proseguimos cada un ao noso negocio: ela a ver o bolso; eu a adquirir o cinto que necesitaba.

O dono da tenda, un tipo finísimo, vestido de luxo, como se estivese nunha recepción real, trouxo varias mostras, todas moi bonitas. Nada máis velas, xa supuxen que o prezo debía ser tamén de órdago. Efectivamente, ao preguntalo confirmáronse as miñas sospeitas, de maneira que quixen saber se non habería algo máis económico.

O home, recollendo os cintos como se tivese medo de que llos manchase, dixo: “Aquí sólo disponemos de primeras marcas, caballero”. Deume as costas e fixo un xesto altivo, como indignado por ter que tratar con xentuza.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de setembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net