Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Cousas de santos

31 de mayo de 2014 a las 0:30

Creo que coñecín tres santos na miña vida. Polo menos, santos que tiñan fama de tales. A primeira, porque se trataba dunha muller, era unha señora que se alimentaba exclusivamente coa comuñón. Facía milagres pequeniños, pero que remediaban algunhas calamidades: atopaba cousas perdidas, incluso agullas e moedas, e curaba trastornos menores, como catarros e dores de cabeza. Un tío meu, médico republicano e bastante descrido, un día descubriu que a santa comía polbo polas noites, ás escondidas.

Outro santo foi un compañeiro meu de estudos. Pasaba horas na capela sen moverse, como se fose unha estatua, cos ollos cravados nunha imaxe da Virxe, ás veces poñendo os brazos en cruz. Debía ser santo só naquelas circunstancias porque, cando xogabamos ao fútbol, a min machacábame as pernas a patadas.

Probablemente, ningún deles ocupará praza de postín ao lado de Deus, un lugar que en Francia todo o mundo lle recoñecía ao famoso abate Pierre, a quen vin eu un día nun acto celebrado na Mutualité, en París. Agora, este frade, por defender a un amigo, dixo que non é verdade que os nazis matasen a tantos xudeus. Aínda que xa ten preto de noventa anos e a esa idade todos os pecados se perdoan facilmente, este é moi gordo. Tanto que non sei se o santo terá que contentarse no ceo con cadeira de galiñeiro.

Esta columna publicouse orixinalmente o 31 de maio de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Ofensas

30 de mayo de 2014 a las 0:20

Unha amiga miña que é negra, cando veu a España para facer a súa tese de doutoramento sobre unhas neuronas raras, das que non se sabía moito máis que consumían unhas cantidades altísimas de glicosa, un día quedou bastante sorprendida de que o xefe do departamento onde traballaba, ao entrar no despacho dixese: “Isto parece unha merenda de negros”. Como ela era a única persoa desa condición entre todas cantas se atopaban presentes, emendouno: “Mais ben será unha merenda de brancos”. Tiña toda a razón, aínda que non se trata tampouco de ningunha muller susceptible, senón todo o contrario, e cun gran sentido do humor.

Falando con esta amiga abertamente dos problemas raciais dos negros, un decátase da cantidade enorme de expresións que usamos a diario e que aínda sendo ditas sen intención ofensiva, non lles resultan agradables, nin sequera no caso dunha rapaza como esta, que chama a atención pola beleza resultante de ser filla dun negro e unha hindú.

Onte, repasando algunhas desas frases, saíron varias, do tipo “traballar como un negro”, “verse negro para facer unha cousa”, “estar negro”, “ser un individuo negroide” e outras semellantes. Logo pasamos a recordar aquelas que afectan a outras xentes, non só aos negros, e atopamos “xitanada”, “xitanería” e mesmo “galegada”, palabra pouco amable que aínda hoxe se emprega en Portugal. Non é fácil desprenderse delas. A min sucedeume unha vez, nunha entrevista en televisión utilicei o termo “xudiada”. No momento de dicilo, xa me decatei de que metera a pata. E iso que aínda non me dixeran, como dixeron máis tarde, ao saír do estudio, que o entrevistador era xudeu.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de maio de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha explicación

29 de mayo de 2014 a las 0:19

Onte, no momento en que estaba descargando a tormenta das cinco, que consistiu máis nunha bategada furiosa de auga que en aparato eléctrico, aproveitei o descanso do albanel que anda traballando na casa para botarmos xuntos unha parrafada.  Xa dixen que é un home de prosa tranquila e que pica un tanto de sabio, polo menos cando fala da vida. Non é así, en cambio, ao tratar de cuestións doutro tipo. Por exemplo, se lle dá por meterse na ciencia, que segundo puiden comprobar, é asunto que lle gusta.

Empezou falando dos terremotos destes días pasados, que el non sentiu porque se deita á hora das galiñas. Contáronlle os vellos, que teñen o sono nervioso e espertan cun mosquito que pasa. Un deles díxolle que desde a guerra non vivira situación peor na súa vida: era igual que cando a artillería batía na posición.

Preguntoume a min se sabía en que consistía o fenómeno e tratei de explicarlle o que aprendín estes días lendo os periódicos. Escoitou moi atento a miña erudición escasa e recente, sen amosar sentimento de ningún tipo diante das palabras técnicas que eu pronunciaba. Pronto me decatei, non obstante, de que non quería saber, senón que me estaba examinando. Cando rematei a miña exposición, deulle unha chupada ao cigarro e díxome: “Iso élle polos buracos que quedan na terra despois de quitar o petróleo”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 29 de maio de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Volven os marráns

28 de mayo de 2014 a las 0:18

Parece que volve a cochambre. Despois de varios anos dun desprestixio duramente conquistado, os marráns emerxen de novo en toda Europa, rodeados desta vez dun resplandor científico, como depositarios dunha verdade antiga, oculta nas últimas décadas por unha concepción abusiva da hixiene. Xa se empezan a ver polas rúas, non nas esquinas marxinais das zonas máis inseguras das cidades, senón no centro mesmo, paseando polas arterias comerciais ou sentados nas cafeterías elegantes. É a moda.

No se trata dunha porcallada exterior, visible nas saias tipo piringallo ou nas camisas de popelín barato suadas debaixo da axila. Non, nesta ocasión a cousa é bastante máis refinada. Os novos guarros van ben vestidos, mesmo poden transportar en roupa dun día o equivalente ao salario dun mes, levan as uñas limpas, sen febre, e son discretamente coidadosos no aseo da cabeza.

Desta vez, a inmundicia é interior, secreta e corporal, detectable só na media distancia, nese breve traxecto onde a nosa pituitaria queda indefensa fronte o cheiro a bravú e as emanacións fisiolóxicas non varridas polo xabón e mais a auga. Se o porquiño non é un tipo indecente e abandonado, é dicir, se dispón dunha filosofía ao respecto, evitará que os efluvios cheguen a ser repugnantes. Nese punto de equilibrio entre o desaliño e a teoría está a diferenza. Está por ver que o nariz estea culturalmente preparado.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de maio de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Madrid

27 de mayo de 2014 a las 0:15

Onte estiven en Madrid unhas poucas horas, desde as nove da mañá aproximadamente ata as catro da tarde, para asistir ao acto de presentación das novelas de Eliseo Alberto e Sergio Ramírez, invitado por Juan Cruz, que se empeñou en que fose. A verdade é que o pasei moi ben, sobre todo porque me atopei con moitos amigos, eses que, se non fose por unha ocasión coma esta, sería difícil velos a todos xuntos. Alí estaban Alfredo Bryce Echenique, Manuel Vicent, Fernando G. Delgado, Ángeles Caso, Mercedes Milá… Rimos bastante, non por nada especial, senón porque neste tipo de reunións, non se sabe ben por que motivo, todo o mundo ri moito.

Claro que algunha razón había. Un señor alto, de cabeza grande, con aspecto de ruso, debeume de confundir con outra persoa porque me dixo: “Enhorabuena”. Eu puxen unha cara neutra, esperando a ver de que se trataba, ata que me soltou en voz alta, nese ton estridente que produce vergonza: “¡Cantas como Dios!”.

A gargallada dos meus amigos sorprendeuno e foise. Por alí andaba Javier Gurruchaga. Houbo un momento en que pensei que aquel señor se ía dirixir ao cantante vasco porque quedou  mirando para el, con ganas. Probablemente non se atreveu, quizais pola vergonza que acababa de pasar. Logo perdinlle a pista, pero ao final, cando xa me dirixía á porta para marchar ao aeroporto, vino correndo detrás da ministra de Cultura, con cara de quererlle confesar a súa admiración, ignoro se como ministra ou como cantante. Non lle deu tempo, porque a señora desapareceu nun tris dentro do seu coche oficial e o home aquel quedou alí, como plantado. Non me deu pena. Aínda seguía alí moita xente e ademais había moita cousa rica que comer.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de maio de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A vida como espectáculo

26 de mayo de 2014 a las 14:53

Onte, mentres tomaba o café das once nunha cafetería próxima ao traballo, un grupo de señores que facían tertulia de pé, ao lado da barra, comentaban con entusiasmo esta nova práctica parlamentaria española que consiste en patear e armar barullo desde o escano ou chamarlle chulo ou mamón ao deputado que ocupa a tribuna na cámara. Un dos contertulios, arrebatado pola excitación que lle producía a novidade, dixo que en parlamentos máis civilizados que o noso os seus membros chegan ás mans e non pasa nada.

Efectivamente, hai parlamentos no mundo nos que as protestas acaban a labazadas, por non citar espectáculos que consisten en soltar unha galiña para poñer en cuestión por vía simbólica a efectividade do ministro do interior, exhibir a unha señorita coas brancuras ao aire ou sacar de navalla e poñerse a comer un carrelo de pan.

En principio, nada hai que obxectar a esta concepción da vida como festa e diversión, sen excluír os ámbitos da vida pública relacionados coa seriedade máis formal. Resultaba un pouco chocante, non obstante, que os señores da tertulia aos que aludo fosen rigorosamente vestidos e perfectamente conxuntados, na beira oposta das reivindicacións tunantes que facían. Despois de pensalo un pouco, non me pareceron nin cínicos nin incoherentes. A tradición de vestirse ben para asistir ao teatro forma parte da cortesía.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de maio de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Progresos

25 de mayo de 2014 a las 0:15

Estiven lendo en The New Yorker desta semana unha ampla reportaxe sobre a vida baixo o mandato dos talibáns en Afganistán. Como se sabe, as mulleres daquel país teñen que ir totalmente cubertas, non poden traballar e tampouco poden falar cos homes. Un día, unha escritora que agora xa non publica, entrou nunha tenda para mercar froita e á hora de pagar, por razóns de tipo práctico, levantou o burka, ese pano cunha especie de reixa téxtil posta diante dos ollos que apenas lles permite ver. Non pretendía outra cousa que contar o diñeiro que tiña que abonar pola compra. Nese momento, un talibán bateulle ata matala.

Estes gardiáns das mulleres pertencen a un ministerio de nome fantástico, que se chama de Propagación da Virtude e Prevención do Vicio. Cando collen a un rapaz falando cunha rapaza nunha esquina, o primeiro case sempre escapa correndo, pero elas non poden por culpa da saia que lles chega aos pés. A pena: uns lategazos mortais en público.

Con todo, as cousas parece que están mellorando. Os ladróns, cando son condenados a perder unha man, xa non teñen que pasar polo horror de poñela nun cepo e aguantar un machadazo que lla separe do brazo: agora córtalla un cirurxián con bisturí, aínda que sexa sen anestesia. A prohibición de ver fotos de rostros humanos tamén se suavizou, de maneira que xa non arrincan as láminas dos libros de medicina, como antes. Ter televisión oculta pasou a ser igualmente un pecado menor: só quince días de cárcere. Por outra parte, os talibáns xa non as rachan a paus diante da xente, como escarmento. Descubriron que as poden aproveitar e lévanas para a casa.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de maio de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Comer dinosauros

24 de mayo de 2014 a las 0:14

De todos os profesores atrabiliarios que coñecín, o máis curioso foi un señor que explicaba unha materia de ciencias no instituto e que obrigaba os alumnos a facerlle unha reverencia profunda e versallesca, de noventa graos polo menos. Con frecuencia, os máis descarados sobrepasaban a marca, que levaban ata os límites non ben definidos da chirigota. Unha audacia dese estilo podía ocasionarlles unha bronca terrible, ignoro se tamén  un suspenso, como sostiñan os rapaces máis duros de corazón e desconfiados.

Ademais desta teima, aquel señor tíñalle unha manía histérica ás chaquetas con aberturas traseiras, que daquela empezaban a poñerse de moda. Non aturaba tampouco que as rapazas levasen o pelo tapando un ollo, outra das marcas da época. A pesar de todo, o citado profesor non era incompetente; só tiña rarezas.

Estou convencido de que na vida académica de hoxe, máis anónima e neutra, quizais tamén máis eficaz, xa non se dá este tipo de xente arbitraria e neurasténica. Tamén nisto melloramos. Con todo, quedan algúns restos da mala vida pasada, por chamarlle dalgún modo. Onte mesmo, por exemplo, uns amigos faláronme dunha profesora que lles dixo aos seus alumnos que os homes primitivos comían dinosauros. Confeso que me produce máis pracer a graza do disparate que me indigna a ingorancia mastodóntica da señora.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de maio de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Luís Mariño

23 de mayo de 2014 a las 0:14

Onte pola mañá, mentres lía os periódicos sentado comodamente no xardín, chegoume a noticia da morte de Luís Mariño. Fomos como irmáns e compartimos, durante anos, desde rapaces, moitas cousas: noiteboas xuntos, libros, jazz, horas e horas de conversa nas madrugadas. Houbo unha tempada, alá polo final dos sesenta, non recordo se por facer unha broma ou porque non tiñamos diñeiro, entrabamos xuntos nunha tenda que el chamaba “Os Miserables” e pedía con dignidade de cabaleiro un ovo: “Faría o favor de darme un ovo”. Pagaba e marchabamos, rindo como dous rapaces, a preparar algo na cociña: un pretexto só para falar.

Tiña un talento inmenso e unha intelixencia extraordinaria, das máis agudas que coñecín na miña vida. Puido ser o que quixese. Escribía moi ben e era un crítico literario de primeira categoría. Lector compulsivo, pero lúcido e selecto, sabía moito de literatura, de música, de arte. Tiña tamén un gusto estético refinado. Con ninguén rin nunca tanto, pois o seu enxeño e as súas ocorrencias, ou “gansadas”, como lles chamaba eu, saíanlle a borbollóns, sempre brillantes. Saqueino nunha das miñas novelas co nome de Andrés Mariño, aínda que el quería que lle puxese Luís.

Nos últimos anos falamos pouco: eu seguíalle querendo moitísimo; estou seguro que el a min tamén. Hai tempo atopeino na rúa e díxome así, de golpe: “Teño un cáncer”. Meses despois encontreime con el de novo, acompañeino a tomar un whisky e soltoume unha das súas “gansadas”: “Hai que darlle de beber ao bicho”. Botamos os dous unha risotada: a miña, nerviosa; a del, melancólica. Foi a despedida.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de maio de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A riqueza dun escritor

22 de mayo de 2014 a las 0:12

Onte falei aquí das mentiras do escritor francés André Malraux, que contou a moreas ao longo da súa vida. Nunha sentenza xudicial ditada contra el cando tiña pouco máis de vinte anos, xa lle chamaban mentirán. Sucedeu que, arruinado economicamente, o novelista concibiu a idea de viaxar ata Cambodia para facerse coas estatuas dun templo oculto e abandonado na selva e vendelas despois de forma clandestina. Naturalmente, Malraux non se vía a si mesmo como un ladrón, senón como un salvador.

Nisto utilizou a mesma coartada moral que empregaba un cura de Ourense afeccionado a roubar libros nas casas dos demais. Para tranquilizar a propia conciencia, dicía que era como redimir cativos. Así ata que un profesor da Escola Normal, intelectual serio, lle respondeu que os libros seus xa se encargaba el de redimilos.

A Malraux, que fixo a viaxe e roubou as estatuas, condenárono por “quebranto de monumentos”. Anos despois, o escritor diría que a vida, cando un ten poucos anos, é como un mercado de valores, onde estes se compran, non con diñeiro, senón con actos, pero que a maior parte da xente non adquire nada. Neste sentido, hai que darlle a razón, aínda que habería que engadir que, por ese procedemento, o capital de Malraux chegou a ser substancioso. Na riqueza, non obstante, non é ouro todo o que reloce.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de maio de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net