Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

O pequeno

20 de abril de 2014 a las 0:15

Nalgún sitio teño contado que cando Antón Tovar, un dos grandes poetas galegos deste século, sacaba a petaca, partía un papel de fumar ao medio, transversalmente, e con aquela  lámina estreita liaba un cigarro perfecto, non máis gordo cunha palla, o escultor Antonio Faílde comentaba rindo e divertido: “Xa está o Tovar fumando unha das súas caralladiñas”. Dicíao con tal simpatía que non quedaba dúbida de ningunha clase sobre as intencións o seu comentario. Era unha maneira cariñosa de referirse a un escritor ao que estimaba, quizais tamén porque o propio Faílde sabía que o seu talento escultórico brillaba sobre todo nas pequenas obras.

E sen embargo, ás veces, Faílde sentía a tentación do grande, como lle ocorreu cando fixo unha Virxe de Fátima enorme para unha parroquia do barrio do Couto, en Ourense, ou cando, diante de min, falando con Risco, lle dixo en relación cunha exposición colectiva que se preparaba: “Que non me cabreen, que lle mando unha peza de vinte toneladas!”

Agora vexo comentados nunha revista americana tres libros que tratan sobre o pequeno. Un deles consiste nunha historia das cousas de escaso tamaño, outro é unha guía do invisible e o terceiro versa sobre a miniaturización, esa poesía da técnica que permite meter varios millóns de transistores no espazo dunha chincheta. A pena é que non poidamos ver case nada desa marabilla, desde os espermatozoides ou os óvulos, ata os xenes ou os dentes dun piollo. A min sempre me fascinou máis ese mundo invisible que aquel que vemos a simple vista. A non ser a xente, naturalmente, incluso os mangallóns. Por estes sinto simpatía. Debe ser unha desgraza ser tan grande.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de abril de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha conferencia

19 de abril de 2014 a las 8:22

O sábado pola tarde estabamos invitados, os escritores e as escritoras participantes no Salón do Libro, a un cocido galego que nos daban nunha sociedade de aquí. Cando eu cheguei, cun atraso de quince minutos, notei caras longas entre algúns dos anfitrións, pedín desculpas e senteime na mesa cos meus compañeiros para cear. Despois de case unha hora, acercouse un camareiro para preguntarnos se nos servía antes ou despois da conferencia. Mirámonos con cara de estrañeza uns aos outros, ata que se aclarou o que pasaba. Polo visto, eu tiña que dar unha charla, cousa que ignoraba. Cando o souben eran case as dez e media da noite.

Recoñezo que son despistado e que probablemente me chamaron un mes antes para falar do asunto, pero a verdade é que non me acordaba. Por suposto, entre as bromas dos meus colegas, acordamos que daría a conferencia despois do cocido, o cal foi anunciado polos altavoces. Entón sentinme como un pesado ou un aburrido, capaz de molestar a toda aquela xente que estaba alí para pasalo ben.

Ás doce da noite, a cea aínda andaba polos postres, algúns dos comensais xa pediran os primeiros whiskys e nun recuncho do outro lado que ocupabamos nós, empezaban a cantar. Foi entón cando se acercou un dos organizadores, perto da unha da mañá, e me dixo se non me importaba que se suspendese a conferencia, dándome mil explicacións. Naturalmente, quedei feliz. A historia rematou cun baile, no que me vin obrigado a participar por non desairar unha xentil bailarina. De xeito que foi a primeira vez na miña vida que fun dar unha conferencia e acabei bailando. O raro é que isto me sucedese nun país contrario a calquera improvisación.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de abril de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Adeus a José Luis Aranguren

18 de abril de 2014 a las 0:15

Ademais dun mestre, José Luis Aranguren era para min un amigo querido. Compartín con el moitas horas, desde que a policía nos detivo no ano 1967 e nos mandou ao Tribunal de Orden Público. Aquela historia contouna el moitas veces nas súas conferencias, pero nunca falou, porque quizais non o sabía, da rabia que eu sentín cando o vin cos dedos enzoufados de tinta, no momento en que nos tomaron as marcas dactilares na ficha que nos abriron diante do público, mentres a xente nos miraba como se fósemos delincuentes.

Pareceume que non lle importaba, pois era home de espírito mozo. A última vez que estivo na casa, nunha cea agradable como todas cando el viña, díxome que tiña a ilusión de pasear en barco pola ría. Ao día seguinte, con máis de oitenta anos, pilotou un barquiño por primeira vez na súa vida, como se fose un rapaz, completamente feliz.

O trato con el era unha delicia, sempre tan cortés, aínda que ás veces, moi raramente, podía amosar un carácter do cal non carecía. Recordo unha vez a disputa que tivo coa súa discípula Amelia Valcárcel, tamén na casa, a propósito de Heidegger, a quen aquela atacaba duramente. A cousa rematou cun aloumiño, pedindo desculpas. En realidade non fixera máis que falar con máis présa que de costume. A contundencia del non estaba na voz, que nunca se lle alteraba, senón no corazón, que o tiña firme para as ideas e suave para as persoas.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de abril de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Temas de café

17 de abril de 2014 a las 9:27

Acabo de escoitar nun programa de radio un home altamente indignado, caído nesa fondura abisal que teñen sempre as indignacións cando son auténticas, trastornado por un fastío que o fería e o obrigaba a falar en público da situación de postración anímica na que se atopaba. Empezou confesando sen pudor o seu estado de ánimo porque non lle cabía dentro a furia que sentía, que el mesmo describiu como unha irritación desbordada e que os oíntes, polo menos no meu caso, percibiamos como un descontento desparramado.

Pois a cousa era que o tal individuo non aturaba que a xente utilizase a palabra “animal” como insulto. Foi a primeira sopresa. A segunda, que tampouco podía tolerar que algunhas persoas empregasen a expresión “cabeza de alcornoque”. A terceira, que a indignación non estaba motivada polos insultos contra as persoas, senón pola desconsideración que supuña fronte aos animais e as árbores.

Non me pareceu que o citado señor fose un tolo, aínda que falaba como un home excesivamente emocionado, talvez comido pola intensidade dos sentimentos. Hai moitos individuos coma el, o cal non ten nada de sorprendente nin perigoso,  pero non se acaba de entender ben por que razón os teñen que levar a predicar pola radio. Dotados de púlpito e con audiencia asegurada, estes personaxes acaban por crer que son donos dun pensamento orixinal e que a súa mensaxe merece ser escoitada. Por suposto, pero nos cafés.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de abril de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Dous mundos

16 de abril de 2014 a las 0:15

Estiven vendo na televisión unha entrevista cunha señora ucraína que perdeu o seu home e un fillo de vinte anos na catástrofe mineira do outro día, na que morreron máis de cen persoas. Era unha muller de cara redonda, con esa feitura de pan que só se dá entre a xente do campo. Debía de ter uns cincuenta anos de idade, aínda que aparentaba dez ou quince máis, e vestía de pobre, fóra de calquera moda, como se a roupa non fose máis que un aditamento imprescindible para non andar espida e gardarse do frío.

Estaba moi triste, pero enteira e digna, consciente de que non debía chorar diante das cámaras. Dixo que ela presentira a desgraza pola mañá, no momento de despedirse: era como un desacougo opresivo no corazón, igual que se tivese unha vaca sentada no peito. Por iso, cando os homes se foron, púxose a rezar.

As ambulancias non fixeron máis que confirmar o que xa sabía. De maneira que non acudiu ás oficinas da empresa para ver a lista dos mortos. Acendeu unhas candeas e agardou a que lle trouxesen os corpos dos seus. O resto foi todo normal: o velorio, o enterro e o día despois. A explicación do ocorrido, moi sinxela: pagar por algunha culpa cometida, non por ela, senón por todos. Nese momento eu estaba pensando máis ben en causas de tipo técnico. Dous mundos, o dela e o meu. Pero unha soa inxustiza verdadeira.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de abril de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Monumento

15 de abril de 2014 a las 0:15

Onte pola tarde, mentres agardaba dentro do coche por unha persoa, estiven mirando durante varios minutos, que calculo que non foron menos de quince ou vinte, para o alto dun edificio en construción. Alá arriba, a moitísimos metros do chan, sobre o bordo dunha cornixa, había un home traballando, que se movía con axilidade e sen temor aparente, como se estivese paseando en terra firme. Dunha maneira espontánea experimentei un sentimento de admiración. Tamén pensei que se el coñecese o que eu sentía naquel momento, probablemente lle parecería excesivo. Supoño que o medo, para esta xente, é tan raro como para un tigre ou un león.

Quen teñan estado en Nova York ou en Los Angeles, seguro que terán reparado nas lexións de persoas que andan limpando as ventás dos rañaceos, encaramados naqueles andamios que se moven como árbores azoutadas polo vento, a centos de metros de altura. Polo visto, moitos son do Concello de Muros, segundo me contou alguén.

O medo é unha cousa importantísima na historia. Grazas a que hai xente que non o ten, ou que o supera, podemos comer peixe collido en augas terroríficas, ou extraer minerais sacados do fondo da terra, ou salvar vidas nas catástrofes, ou facerlle fronte aos tiranos aturando con frecuencia torturas insufribles ou atender a enfermos que poden contaxiar enfermidades mortais. Que eu saiba hai monumentos a toda clase de heroes, especialmente a aqueles que se comportaron con valentía nos campos de batalla. Non coñezo ningún a estes outros, dos que dependen tantas cousas nas nosas vidas. Eu fágollo hoxe aquí, só con palabras, simbolizado naquel home que vin onte alá no alto.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de abril de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Sobre a vellez

14 de abril de 2014 a las 6:51

Onte pola tarde, cando volvía de Santiago, fun saltando de radio en radio, escoitando un pouco aquí e outro pouco alá, á procura dun programa que me entretivese durante a viaxe. Escoitei varias cousas interesantes. Por exemplo, unha serie de opinións sobre a vellez, tanto de xente nova como de persoas maiores. Unha destas últimas dixo que ser vello consistía en durmir pouco, comer pouco e tusir moito. Outra delas definiu esa mesma idade da vida como unha etapa tranquila e bastante feliz. Finalmente, unha rapaza, estudante universitaria en Madrid, dixo que os vellos non lle gustaban, que por iso mesmo ela non esperaba chegar alá.

Nalgunha outra ocasión xa teño contado aquí iso de que un empeza a ser vello cando ve os futbolistas e os soldados como rapaces novos. Nunca estiven moi seguro desa apreciación, en parte porque os xogadores de fútbol, como as atletas en xeral, representan case sempre máis anos dos que teñen. Polo que respecta aos soldados, o uniforme dálles unha aire de seriedade que os avellenta un pouco.

Polo que a min respecta, aínda que non son un vello, vou cumprindo anos e isto nótase na maneira de pensar. Desde hai tempo sucédeme, por poñer un caso, que me resulta moi difícil non sorrir ao escoitar as grandes palabras ou as declaracións radicais. Tendo a ver, detrás de todo iso, unha golfería que me soa a música celestial. Non quero dicir con isto que eu teña razón, senón que imaxino que a miña vellez vai ser, lamentablemente, a dun home escéptico. Por sorte sempre quedará un amigo con quen falar, un libro para ler e calquera cousa pequena con que alegrarse. Un tivo xa tantos e tantos entusiasmos que supoño que non lle virá mal descansar.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de abril de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Rávena

13 de abril de 2014 a las 0:13

Para min, Bolonia ten varias vantaxes. A primeira, que é unha cidade moi fermosa, a pesar do cal está bastante alonxada dos circuítos turísticos. A segunda, que ten varios quilómetros de soportais, un elemento construtivo non só útil cando chove, que por fortuna non é o caso destes días senón tamén agradable para pasear polas noites, ao abrigo de ventos e resíos. Aínda podería engadir o asunto do tráfico, ordenado dunha maneira intelixente por un alemán que parece que sabe moito destas historias tan complicadas e que acertou coa solución.

Non obstante, un dos atractivos máis claros de Bolonia é a súa situación estratéxica, que a converte nun lugar ideal para facer excursións que non requiren moito tempo para desprazarse. Está preto de todos os lados. Venecia, Verona, Módena, Rímini, Florencia, Sierna, Pisa… Esa é a razón de que un poida aproveitar as tardes para ver algúns destes lugares e contemplar as moitas marabillas que garda.

O outro día, por exemplo, achegueime cos amigos ata Rávena, que se atopa a media hora de camiño. Os mosaicos das igrexas de San Vitale, San Apolinar e o mausoleo de Galla Placidia son, para o meu gusto, unha das cousas máis fermosas que teño visto na miña vida. Nunca mirei os turistas máis parados, observando e volvendo observar os mosaicos, sen esas présas a paso de carga con que se comportan noutros sitios. En fin, o ceo entrevisto por un buraco. Polo demais, en Rávena está a tumba de Dante, que morreu aquí, lonxe da súa querida Florencia. Por certo que en canto poña punto e final a este artigo, aproveitando a fin de semana, voume para alá.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de abril de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cousas de santos

12 de abril de 2014 a las 0:15

Na madrugada do martes pasado, cando xa era de noite e non se vía xente pola rúa, perdinme cuns amigos na cidade de Padua, camiño de Milán, onde tiñamos que coller o avión ao día seguinte. O curioso é que o enderezo que buscabamos contaba cunha boa referencia, a igrexa de Santo Antón, patrón da cidade, pero non había maneira de dar con ela. Cada vez que o coche enfiaba o rumbo que nos marcaban os letreiros indicadores, acababamos dando voltas e  máis voltas, ata aparecer no extremo oposto da vila.

Despois dunha hora, como se estivésemos metidos nun labirinto estúpido, ideado polo Demo para rirse de nós e impedir que durmísemos aquela noite, acordeime de que santo Antón é o encargado de atopar as cousas perdidas, pero tamén me decatei de que nunca souben o responso que hai que rezar para pedirlle favores.

Así que seguimos dando voltas durante media hora máis. Entón, visto que nin o ceo nin o santo estaban en condicións de botarnos unha man, ocorréusenos entrar no primeiro hotel que atoparamos e pedir axuda. Atendeunos un señor amabilísimo, que nos marcou nun mapa a ruta que había que seguir e que nos acompañou ata a metade da rúa, a pesar do frío. resultou perfecto: en poucos minutos chegamos ao noso destino. Non sei se aquel home tería algo que ver con santo Antón, pero gardaba certo parecido con el.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de abril de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha moda

11 de abril de 2014 a las 1:20

No pasado mes de febreiro, segundo conta o The New Yorker, que é onde eu leo estas cousas, celebrouse en Nova York a presentación dunha moda que vén este ano, inspirada na roupa militar, pero que foi bautizada como Utility Chic, quizais para non espantar a clientela pacifista. Non convén esquecer que durante a guerra de Vietnam, moitos pacifistas ían vestidos de militares. O caso é que, entre as prendas que se van levar agora, abundarán os anoraks de color caqui, as chaquetiñas de piloto, as camisas verdes de camuflaxe e outras roupas polo estilo. Para a praia, o modelo ideal será, polo visto, o “tankini”, palabra feita a base de tanque e bikini.

A modelo elixida, quizais sería mellor dicir recrutada, para presentar a nova moda, foi Laetitia Casta, esa rapaza de Córsega que domina nas pasarelas e que algúns consideran a muller máis fermosa do mundo, cualificativo este que, a pouco que se pense, resulta claro que non ten sentido, pois ese ser ideal ou número un non existe, simplemente está representado por miles de mozas, incluso señoras.

Polo que conta a revista, Laetitia Casta está escribindo as súas memorias, a pesar de que non ten máis de vinte anos. Nelas di, por exemplo, que ás veces é fermoso aparecer espida nunha revista. Non se trata dun pensamento moi profundo, pero iso non impide que Laetitia se relacione con persoas moi intelixentes, como o doutor Renato Dulbecco, premio Nobel de Medicina, un home de oitenta e cinco anos que no festival de San Remo bailou con ela, coas caras moi xuntiñas. Máis tarde, o ilustre premiado diría que lle gustaría clonar a Laetitia. Non parece tampouco unha idea demasiado profunda, pero pode explicarse polas circunstancias.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de abril de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net