Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Cara de neno

21 de marzo de 2014 a las 0:21

Cóntase que nunha ocasión, durante unha festa que Peggy Guggenheim daba no seu elegante e espazoso piso de Nova York, o pintor Jackson Pollock, que estaba completamente borracho, desprendeuse da roupa, quedou encoiro e púxose a mexar ostensiblemente no medio do salón, sobre unha alfombra oriental. Quería protestar non sei por que. En realidade, Pollock era un home excesivo, algo camorrista, excelente pintor, capaz de grandes xestos espectaculares. O último, a morte: un trastazo criminal no seu coche.

En xeral, a de Pollock foi unha xeración de homes atormentados, quizais coa excepción de Willem de Kooning, que morreu onte, cando xa tiña cumpridos 92 anos de idade. A cara de neno que conservou toda a vida dáballe un aire de rapaz inocente que contrastaba co vigor da súa pintura, especialmente coas mulleres que pintou.

A Willen de Kooning doeulle a morte de Arshile Gorky, que se suicidou, e sufriu co final de Mark Rothko, que fixo o mesmo, pero dunha maneira salvaxe: destragou os brazos cunha navalla de afeitar e logo tomou barbitúricos. Con todo, o xesto deste último que máis fascinou ao pintor agora desaparecido, que era moi rico, foi aquel que o levou a rechazar unha oferta millonaria en dólares porque o cliente lle pareceu feo e antipático. A De Kooning os clientes parecíanlle todos moi boa xente, incluso os pesados.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de marzo de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Armas

20 de marzo de 2014 a las 0:20

Unha das fábricas de armas máis famosa en todo o mundo, moi ligada miticamente ao cinema do Oeste americano, acaba de tomar a decisión de fabricar as súas pistolas e revólveres cun sistema de seguridade, dotado dun código secreto, para que só as poidan utilizar os seus propietarios. Non é difícil tomar a cousa a chirigota. Onte mesmo eu escoitei nun programa de radio algúns comentarios nese sentido: o ladrón que entra roubar nunha tenda, esquece o código e saca unha axenda para miralo; o suicida que non pode acabar coa súa vida porque antes o tempo ou a enfermidade acabaron coa súa memoria. E así ata centos de situacións cómicas.

Sen embargo, tamén é posible velo como un triunfo parcial, pero un avance, daqueles que levan anos pelexando contra a loucura que fai de América o país máis inseguro do mundo para os nenos, unha parte dos cales sucumben a esa especie de delirio que consiste en defender como unha liberdade esencial a posibilidade de mercar unha arma.

Non son tan xenerosas as leis cos fumadores, acosados ata o disparate, nin cos afeccionados a correr cos coches polas autoestradas, obrigados a circular a velocidades máis ben baixas, nin con outras persoas que teñen gustos bastante menos perigosos que gardar un rifle na casa. Todo o mundo sabe que a permisividade legal que hai con este asunto nos Estados Unidos ten que ver cun grupo de presión moi poderoso que preside un célebre actor de cine. Non direi o seu nome porque non quero que apareza nesta parte do periódico, que é un minúsculo territorio de paz, non vaia ser que se poña a disparar, como fai nas súas películas, e nos encha a páxina de sangue. No cine, xa non o vexo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de marzo de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un home despistado

19 de marzo de 2014 a las 1:26

No ano 1973, cando Bill Clinton acabou os seus estudos de Dereito na prestixiosa universidade de Yale, volveu á súa cidade natal, en Arkansas, para exercer como profesor de leis na facultade local. Segundo todos os indicios, non lle debeu de prestar moita atención ao seu traballo, pois cometeu moitos despistes, quizais porque naquelas datas estaba máis preocupado pola súa carreira política, que iniciou disputándolle un posto no Senado a un rival e veterano político republicano, John Paul Hammerschmidt.

Na universidade, o xove profesor Bill Clinton coñeceu a unha alumna, Susan Webber, moza brillante, estudosa e responsable, tamén simpática e orixinal, bastante desinhibida. A rapaza, despois de realizar un exame que consideraba que fixera moi ben, atopouse coa sorpresa desagradable de que o citado profesor o extraviara.

Para resolver o incidente, Clinton ofreceulle á estudante unha nota alta, equivalente a notable, pero ela reclamou repetir a proba, solicitude que lle foi concedida. O resultado foi óptimo. Logo, Susan apuntouse como voluntaria para axudar na campaña do rival. Agora, case vinte e cinco anos despois, aquela moza é a xuíz que vai presidir o xuízo contra o seu antigo profesor. Se o acusado di que é tan despistado que non recorda nada do que conta Paula Jones, a señora xuíz non terá moitos motivos para non crelo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de marzo de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un sono raquítico

18 de marzo de 2014 a las 0:18

Acabo de ler un artigo que, baixo o pretexto de falar dun libro escrito por un determinado señor, se parece máis a un tiro na nuca que propiamente a un estudo ou a unha análise do valor e o contido da obra comentada. Resulta evidente que ao articulista non lle importa en absoluto o feito sobre o cal asegura ofrecer unha opinión, pois para iso non é necesario utilizar unha arma homicida de semellante calibre, senón que o que pretende é fusilar publicamente o autor. Naturalmente, coa pretensión de ser considerado un pacifista.

Só os directamente interesados en practicar este tipo de perversións intelectuais deben crer a estas alturas en semellante quincalla verbal. Resulta tan evidente a índole da trampa, que un non acerta a entender que clase de inocencia lles permite a estes individuos acreditar na eficacia dun método tan pouco refinado.  A maldade, se non vai acompañada de intelixencia, non pasa de ser simple ruindade.

No capítulo insidioso do mal, a este xamais lle falta a grandeza das accións que poden ser inspiradas por Satanás, nunca a dimensión gangosa dos actos que medran ao amparo das miserias da psicoloxía, sempre tan podres. A ruindade, en cambio, é pequeniña, perrencheira, roñosa, evidente: crece con prudencia á calorciña doméstica dos braseiros familiares, onde os odios adquiren unha dimensión raquítica: o soño grandioso de acabar a tiros coa persoa que se quenta ao noso lado, remata nun belisco furtivo e traidor por baixo da mesa.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de marzo de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Piedade

17 de marzo de 2014 a las 0:17

No último número da revista Granta, esa alegría literaria que entra pola porta da casa cada dous meses, procedente de Londres, trae nesta ocasión un conxunto de artigos e reportaxes sobre aquela cidade. Nun deles, escrito por unha escritora nova que se chama Lucrecia Stewart, cóntase unha experiencia que lle sucedeu a ela mesma hai un par de anos, cando se estaba duchando pola mañá e escoitou fóra, no patio, uns berros terribles de angustia. Saíu a medio vestir, apenas cuberta por unha toalla, e atopouse con que unha rapaza que lle axudaba nas tarefas do xardín estaba sendo apuñalada por un xigante de trinta anos, veciño do barrio.

Sen pensalo, colleu unha pedra e bateulle na cabeza ao criminal, que se revolveu e lle meteu varias puñaladas en distintas partes do corpo. Unicamente a chegada dun policía que pasaba pola zona evitou que a cousa rematase nunha traxedia aínda maior. Había tempo que as dúas mulleres agredidas agardaban algo así: o agresor, un pobre toliño, tiña delirios persecutorios e estaba namorado dunha delas.

O peor, non obstante, non foron as trinta e tantas puñaladas que recibiron entre ambas as dúas, senón a reacción dunha parte dos veciños, que nun número non pequeno subscribiron unha carta dirixida ao tribunal na que saían en defensa do violento, aducindo que se trataba dunha persoa pacífica, que nunca lle fixera mal a ninguén. Algúns incluso foron ver as agredidas para acusalas de arruinarlle a vida a un pobre infeliz, sentenciado, por culpa delas, a permanecer recluído nun sanatorio. Non é unha reacción infrecuente no noso tempo, máis propicio á piedade que á xustiza, cousa que non está mal. Sempre que a piedade non exclúa as vítimas.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de marzo de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Lembranza de don Antonio

16 de marzo de 2014 a las 0:16

Onte aproveitei un descanso despois de comer para baixar ata Segovia e dar un paseo polo centro da cidade. Metinme por unha rúa estreita e torta coa intención de visitar a casa de Antonio Machado, que recordaba moi vagamente, e acabei perdéndome. Por sorte, uns nenos que xogaban á pelota nunha praza solitaria guiáronme ata a vella pensión onde viviu o poeta durante doce anos, entre 1919 e 1932. Ao contrario do que me sucedera a última vez que estiven aquí, non había apenas turistas.

A pousada na que residiu Machado nos seus anos segovianos é unha casa modesta, incluso pobre. O escritor pagaba cinco pesetas e dispuña dun cuarto pequeno, sinxelamente amoblado, no que se conservan as cousas tal como estaban: unha cama, dúas cadeiras, unha estufa, un lavabo con palangana, un orinal e unha chuspideira.

Tanta austeridade a min non me produce ningún tipo de emoción romántica. O espírito, para desenvolverse en plenitude, non necesita pasar estas probas. É probable que Machado, se vivise con máis comodidades das que dispuxo en Segovia, nunha casa máis confortable, sen o frío do que se queixaba aos amigos, sería igualmente un gran poeta, sinxelo, fondo e melancólico, tamén honrado. O único que cambiaría con seguridade nada tería que ver coa literatura: que don Antonio o pasaría algo mellor na súa vida.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de marzo de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

As ras

15 de marzo de 2014 a las 0:15

Un día, alguén chegou á tertulia de Vicente Risco en Ourense, cando se reunía no Café Parque, cun exemplar de La rana viajera, de Julio Camba, na man. O periodista e pintor Luís Trabazo  colleu o libro, ergueuno no aire como se fose unha carta da baralla e díxolle ao propietario igual que se lle falase do tempo: “Está muy bien, pero no hay rana, ya sabes”. Tiña razón porque, a non ser no limiar, no resto do libro non aparece a ra por ningures. Para Camba, o animal do que se valeu para compoñer título tan enigmático é un símbolo da inxenuidade e con el quería expresar a idea de que viaxara polo mundo como un batracio asombrado.

Eu teño un amigo que quere ter ras na finca da casa, pero ata agora non o conseguiu. Non é fácil. Hai quen utiliza como remedio unha bombilla para atraer os mosquitos necesarios como alimento, pero iso non funciona, porque só ten sentido de noite, precisamente cando se dá a circunstancia de que as ras comen de día. Unha papeleta difícil.

Eu quedei en levarlle unha caixa de ras de Xinzo de Limia, collidas na lagoa de Antela polo meu amigo Quico cando saia do hospital, onde leva unha tempada por culpa dun accidente de coche. A ver que pasa con estas, que son especiais, acostumadas a comer uns mosquitos que a lenda asegura que son os exércitos do rei Arturo transformados desta maneira. Estaría ben levarlle tamén eses mosquitos, por non cambiarlles a alimentación, pero daquela  empezariamos a falar xa de palabras maiores. Para min, sería como botarlle cristiáns ás feras, non polos insectos en si, senón porque antes foron guerreiros. E un guerreiro non debera morrer nunca, nin sequera na boca dunha ra.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de marzo de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Historias de medo

14 de marzo de 2014 a las 0:14

Onte falei aquí dunha señora de Beiro que estaba convencida de que os acontecementos tráxicos, tanto os grandes da historia como os domésticos da vida privada, ían sempre precedidos de sinais inequívocos no ceo. Estou vendo unha muller xa maior, sentada nun corredor cheo de espigas de millo a secar penduradas do teito, espiando con cobiza canto sucedía na aldea. Debía ser amiga de contos e contumelios, pois coñecía a vida de toda a parroquia, sobre todo as malignidades, as trapalladas e as maledicencias.

Gustábame escoitala, pois ademais daquela relación que tiña co mundo de alá, incluídos demos e mortos, sabía toda clase de historias desta outra parte da vida, que contaba cunha mestría cativante. Foi ela quen me referiu o suceso da morte dun cura, asasinado cando era aínda nena, a escasos metros do lugar onde vivía.

Impresionoume a forza plástica coa que me foi describindo a chegada silenciosa dos malvados: a complicidade da criada, que esperou por eles sentada na cociña, agardando que o señor abade quedase durmido; os pasos da cuadrilla desprazándose ao raposo polo comedor, camiño da alcoba; o disparo da escopeta no pescozo… E no momento decisivo, cando un agardaba que describise o sangue como se fose tomate, a señora facía un alto e volvía ao mundo inevitable do misterio: ela pasara a noite escoitando tusir os mosquitos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de marzo de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un partido de tenis

13 de marzo de 2014 a las 0:13

Mentres tomo café cuns amigos nun club social das aforas de Ourense, por unha enorme ventá contemplo distraído o partido de tenis que están disputando un home e unha muller nas instalacións deportivas da sociedade, dez ou doce metros máis abaixo, nun campo cuberto e sen público. A miña memoria, fixada estes días de maneira involuntaria nos días lonxanos e felices da nenez, mantenme á marxe da conversa, cos ollos enredados nos movementos rápidos e nerviosos das dúas persoas que están xogando.

Durante bastante tempo, ese ir e vir electrizado dos xogadores dun lado para outro ao longo da pista faime ben. Ao decatarme, non podo evitar o recordo dunhas palabras da miña nai, que me contou moitas veces que para manterme tranquilo cando era neno, non tiña máis que colgarme unha verza na carapucha do berce.

Non obstante, pouco a pouco, o movemento dos tenistas empeza a poñerme nervioso. Observo que alí abaixo non hai un xogo, ese pracer sereno de pasar o tempo dun xeito agradable e intranscendente, senón unha competición soterrada e violenta, sobre todo por parte do home. Cada pelota que lanza contra a súa compañeira leva o veleno oculto dun espírito que necesita gañar como se a vida lle fose niso. Entón tomo partido pola muller e cada vez que fai un punto ríome polo baixo. Confeso que o pasei bastante ben.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de marzo de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Marilyn

12 de marzo de 2014 a las 0:12

Cando estaba casada con el, Marilyn Monroe chamáballe “my slugger”, usando con ambigüidade unha palabra que no béisbol se utiliza para designar o bateador que golpea a bóla con forza. Para Joe DiMaggio, o máis importante xogador de béisbol de todos os tempos, que acaba de morrer, Marilyn foi unha bóla con moita frecuencia. Esa historia transcendeu nunha ocasión, pouco despois de casaren, cando a actriz apareceu en público cun dedo entablillado.  Aínda que ela dixo que tivera un accidente doméstico, non tardou en saberse que DiMaggio lle batera. Non sería a última vez. A última de verdade foi o mesmo día da separación da parella.

Nisto de pegarlle á muller, o xogador de béisbol non se comportou de maneira distinta a xente máis culta ca el. Vicente Risco, escritor de moitos e raros saberes, que chegou a escribir unha biografía de Satanás e que foi o primeiro español en dar a coñecer afigura de Rabindranath Tagore en España, contaba en privado, ninguén sabe con que fundamento, que a Heidegger lle pegaba a súa muller.

Porén, Joe, como todos os brutos, tamén tiña o seu corazón, igual que lle pasaba a Hemingway, aquel enredante que na novela O vello e o mar sacou a DiMaggio como o heroe a quen tanto admira o pescador Santiago. Un día, cando aínda se amaban, Marilyn fíxolle prometer que se ela morría antes, el lle levaría flores todas as semanas á súa campa. A promesa mantívoa Joe ata o final: esas flores, orquídeas se mal non me lembro, aínda estaban frescas hai uns días sobre a tumba daquela marabillosa muller. Hai que supoñer que a semana que vén será a primeira vez que falten, despois de corenta anos. A Marilyn nada lle saíu ben.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de marzo de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net