Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Misterio

28 de febrero de 2014 a las 0:20

Onte pola mañá, despois de participar nun programa de radio, fun dar unha volta pola parte antiga de Ourense co escritor Andrés Trapiello, que quería coñecer a cidade. Na Rúa de Lepanto, a poucos metros da casa onde naceu Eduardo Blanco Amor, descubrimos unha librería de vello. Foi unha festa. Eu merquei cinco primeiras edicións de Pío Baroja, un par de biografías e algunhas cousas máis. Logo pasei o resto do día soñando coa ilusión de que chegase a noite, xa libre dos compromisos, para volver á casa e empezar a mirar os libros un a un. Eu, antes de lelos, teño que tocalos, darlles voltas nas mans e acariñalos como se estivesen vivos.

Un dos libros que adquirín no paquete foi unha biografía de Disraeli. Non a comprei polo seu valor bibliográfico, que se reduce a estar moi ben encadernada, cun fermoso lombo de pel de color verde, con nervios, senón polo personaxe, aquel vello intelixente e digno que recibía todos os días na súa casa, cando xa estaba enfermo de morte, un ramiño de violetas que lle mandaba a raíña Victoria.

Pola noite, ao follear os libros, decateime de que a biografía de Disraeli tiña unha dedicatoria autógrafa, escrita nunha caligrafía xenerosa, en tinta verde. Estes autógrafos sempre resultan fascinantes polo misterio que encerran. Quen sería o Paco que a firmou o día 20 de maio de 1946? Sen dúbida, un home namorado, pois escribiuna para unha tal Miluquilla que “ha hecho por mí lo que Mary Ann hizo por el gran Disraeli”. Ignoro se a tal Miluquilla sería feliz co tal Paco, pois Mary Ann limitouse a ser unha fiel servidora do seu home, unha presenza muda, aínda que alegre e contenta. A verdade é que se pode ser feliz de moitas maneiras.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de febreiro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un autógrafo

27 de febrero de 2014 a las 0:10

A primeira vez que pedín un autógrafo na miña vida, alá polos anos cincuenta, foi a aquel porteiro do Deportivo que se chamaba Pita. Descubrino paseando pola rúa con outras dúas persoas descoñecidas, entrei rapidamente nun comercio calquera para solicitar unha folla de libreta onde o futbolista me puidese escribir a firma e abordeino con naturalidade, sen medo nin vergonza. Non recordo moitos máis detalles, aínda que estou vendo o seu nome, escrito en letras maiúsculas, no medio e medio do papel cuadriculado.

Algunha vez máis teño pedido autógrafos, a verdade é que sen fanatismos, pois creo que son pouco fetichista. A pesar de todo gardo na casa un número alto de libros dedicados, case todos ofrecidos polos autores sen que eu llos pedise, o cal non impide que os conserve con cariño. Forman un conxunto agradable de recordos.

Onte pola noite, cando me dispuña a saír da casa para asistir a un concerto do violinista Stéphane Grappelli, pasoume pola cabeza levar comigo a biografía que lle dedicou R. Horricks e pedirlle que ma firmase. Entón sentín que me invadía un sentimento incómodo de vergoña, case unha sensación de ridículo. Deixei o libro na estantería onde estaba e alá me fun, sen dúbida máis tranquilo, pero algo desacougado por aquela falta de decisión. Lástima que aquel neno que un día lle pediu un autógrafo a Pita quede xa tan lonxe de min.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de febreiro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un velliño que dicía a verdade

26 de febrero de 2014 a las 0:26

Se o Tío Perneta, de quen falei onte aquí mesmo, representou para min a maldade durante algúns anos da miña nenez, o señor Limia, veciño de Xinzo, encarnou nese mesmo tempo a imaxe contraria. Non recordo de que maneira o coñecín, pero o caso é que un día acabei falando con el na súa casa, nun cuarto cheo de papeis, no que pasaba horas e horas revolvendo entre cartas e periódicos. Daquela tiña máis de noventa anos. Ao principio, o único que me interesaba daquel home eran os contos que me contaba.

Andando o tempo, cando eu xa era adolescente e aprendera algunhas cousas no instituto, decateime de que a guerra da que me falaba aquel velliño simpático era a guerra de Cuba e  que o uniforme e as medallas que gardaba no armario tiñan a mesma procedencia. E que Winston Churchill era Winston Churchill.

Foi este último feito o que me moveu a escribir uns poucos folios e mandalos ao diario da capital, contando a historia fantástica dun centenario de Xinzo de Limia que coñecera ao político británico. Durante varios días fun un rapaz absolutamente desgraciado: o meu traballo non aparecía no periódico.

Unha mañá, en cambio, cando xa non o esperaba, levei unha das alegrías máis grandes da miña vida. Non tan grande, non obstante, como a do señor Limia, que non paraba de dicir: “Vedes como é certo que coñecín a Churchill?”

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de febreiro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Detalles innecesarios

25 de febrero de 2014 a las 0:25

O outro día, cando estiven en Xinzo de Limia, na entrada dun restaurante atopei ao Carallito, un compañeiro da infancia do que teño falado aquí dúas ou tres veces. Parámonos a parolar durante uns minutos. Está ben, aínda que hai uns anos tivo algún susto de saúde, que superou sen que lle quedasen demasiados remendos. Por exemplo, conserva a cara de traste que sempre o caracterizou, un rostro intelixente e coñón, cun buraquiño golfo no queixo e uns ollos de quen se leva rido moito, de si mesmo e dos demais.

Foi el quen me aprendeu a nadar e a tirarme de cabeza no río, nos pozos de Barreiros, onde o Limia se sosega e organiza trampas que hai que coñecer ben para evitar percances. Daquela, el era unha especie de terremoto, capaz de entrar e saír da auga centos de veces nunha tarde, ata que a pel se lle puña de color azul.

Díxome que as veces que o tiña citado nesta sección, nunca contara a cousa máis importante que facía naqueles tempos: tirarse en prancha, desaparecer debaixo das augas do río durante bastante tempo e saír triunfante a continuación con tres troitas: unha en cada man e unha terceira na boca. Non lle faltaba razón ao reproche, pois é certo que nunca falei dese alarde de pescador natural, tipo Tarzán. Pensei que non cumpría baixar a eses detalles insignificantes, sobre todo porque nunha ocasión escribín que el era o Rei do Río.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de febreiro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cousas do horario

24 de febrero de 2014 a las 0:24

Para min, no momento en que escribo estas liñas, son as cinco e media da mañá do venres, aquí en Nova York, mentres en Galicia serán seis horas máis tarde. O reloxo que todos levamos dentro, sen piedade, retiroume o sono hai xa bastante tempo e aquí estou esperto cando todo o mundo dorme, agardando que chegue a hora de erguerse, que aínda tardará. Xa vin un par de programas na televisión, lin vinte páxinas dunha novela e fixen un par de chamadas telefónicas. Agora só me queda esperar que empece o día.

Pola ventá do cuarto, que está nun piso trece, cousa rara neste país, onde ese número sempre se salta, vexo un montón de oficinas, todas coas luces acendidas, pero baleiras, pois a xente aínda non deu comezo á xornada laboral. Algúns ordenadores, non obstante, seguen conectados, e hai plantas, moitas plantas.

A que está animada é a rúa. Quero dicir que hai moito tráfico. Nun lugar onde viven tantos millóns de persoas, alguén sempre ten que ir a algún sitio, a pesar da hora; uns para o bo e outros para o malo. De todos cantos pasan por aí abaixo, supoño que a maior parte irá traballar, pero algún ruín, deses que hoxe lle acabarán metendo frío no corazón a calquera ser humano, seguro que tamén andará esperto por aí, maquinando no seu. Polo demais, todo ben. Incluso o frío xa non é tanto, o cal tamén é de agradecer.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de febreiro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un home rabudo

23 de febrero de 2014 a las 0:23

Había tempo que non vía un home tan rabudo. Foi onte, na peluquería. Entrou tronando, queixándose do tempo e botando a alma por medio dunha tose cavernosa e fea, que un médico consideraría preocupante. A voz era de augardente vella e a cara tiña a marca do viño, colorada nas meixelas e azulada no nariz. Utilizou ese tipo de saúdo bárbaro que consiste en insultar os amigos con palabras que noutras circunstancias poderían ser delito, pero que ditas daquela maneira quedan en mala educación.

Do tempo dixo que estas nubes negras veñen da parte de Rusia, concretamente de Siberia, e que traen moito veleno. A continuación ciscouse nos rusos, que asegurou coñecer ben, pois estivo na División Azul. Dos rusos pasou a Felipe González e logo proseguiu con toda a corte celestial. En cinco minutos repartiu miles de tiros.

Eu podía velo a través do espello: estaba indignado persoalmente coa vida, cunha furia que me daba a impresión de que podía mandalo ao hospital en calquera momento. Segundo contou, saíu de alí a semana pasada coa tensión alta, o corazón avariado e o corpo canso, como se levase un saco de area cargado ao lombo, dixo. Aínda que el lle botaba as culpas ao clima, a min pareceume que a causa dependía da alma. Cando se foi, deume pena. Eran as nove da mañá: aínda lle quedaba un día enteiro de calvario.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de febreiro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Negros que non son negros

22 de febrero de 2014 a las 0:22

Cando Nelson Mandela visitou os Estados Unidos, unha periodista que lle fixo unha entrevista para a televisión presentouno como un importante dirixente político afroamericano, o cal non é certo, como todo o mundo sabe. Non foi exactamente unha metedura de pata, senón que a pobre da rapaza, obsesionada por non dicir a palabra negro, que está moi mal vista no seu país desde que se puxo de moda a chamada linguaxe política correcta, recorreu de maneira espontánea ao termo que agora se emprega usualmente.

Non se lle pode chamar negros aos negros nin gordos aos gordos nin pequenos aos pequenos, como tampouco se pode dicir dun cego que é cego. Por non prestar atención a estes novos costumes, hai xente que xa tivo problemas no seu traballo, especialmente nas universidades, onde o puritanismo lingüístico prende como lume.

Esta cruzada orixinada en América leva xa algún tempo tratando de introducirse no Reino Unido. A Igrexa Anglicana, por exemplo, está modificando algúns dos seus himnos, de xeito que onde antes se dicía que os “homes” cristiáns se enchen de alegría, agora hai que dicir “todos” os cristiáns. No mundo civil, alguén denunciou unha empregada municipal que coida nenos porque na colección de bonecos que ten na súa casa, un deles é negro. Esperemos que a moda tarde en chegar aquí, que non tardará.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de febreiro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Mulleres fermosas

21 de febrero de 2014 a las 0:21

Entre as persoas que coñeceron e trataron a Ava Gardner hai unha unanimidade coincidente á hora de ponderar a beleza da célebre actriz, que case todos consideran deslumbrante. É certo que era pequeniña, que bebía por sete homes arrastrados e borrachos e que cando estaba baixo os efectos do alcohol se convertía nun animal agresivo e perigoso. Como amante, aseguran que resultaba invasora, aínda que ás veces era ela quen saía crismada das batallas, con calquera dos ollos postos á birulé ou un brazo partido en dous pola metade.

Vivía con exceso. En Madrid foi veciña do xeneral Perón, que se empeñaba en botar discursos ao aire desde a ventá do piso que ocupaba, unha chochez que Ava Gardner non soportaba e que procuraba combater con medios que a ela lle parecían contundentes e eficaces. Sabedora do machismo do político arxentino, arruináballe as soflamas berrando a pulmón quitado: “¡O xeneral Perón é un maricón!”

É probable que aquela beleza que a tantos cativou non fose intemporal, senón o produto estremecedor dunha época desgarrada, igual que a fame. A fermosura dos nosos días é a de Claudia Schiffer, a modelo alemá que acaba de obter un éxito rotundo desfilando estes días en Madrid. Trátase dunha rapaza alta, de cara perfecta e corpo golosamente debuxado, encarnación inexplicable dalgunha idea soñada. Unha muller distante e clásica. Como sempre, os fervorosos de todas as causas preferirían algo máis de paixón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de febreiro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Trasnada

20 de febrero de 2014 a las 0:20

No artigo de onte, cando falei desa tía miña que un día se me pareceu moito a Cristóbal Colón, aludín aos cachetes que nos daban na infancia, que no meu caso, por fortuna, foron practicamente inexistentes. Creo que esa sorte lla debo en parte á Maruxa, a rapaza que axudaba na casa e que foi como unha nai para min e para os meus irmáns. Moitas veces, simplemente, interpúñase entre a zapatilla materna e os nosos traseiros, defendéndonos aínda que fósemos culpables, que o eramos case sempre. En realidade, eu pasaba o día discorrendo maldades, unha boa parte delas dirixidas, paradoxalmente, a meterme coa nosa protectora.

Unha tarde, cando estabamos pasando o verán en Beiro, descubrín que a varanda do balcón que daba a un dos patios tiña problemas de seguridade e que podía caer só con arrimarse a ela. Entón baixei, chamei por Maruxa e coloqueime de tal xeito que, para verme, tivese que inclinarse, botando o corpo fóra. Antes de que me dese tempo a pensar, xa estaba ela no chan, caída desde o alto.

Estouna vendo espatarrada, absolutamente inmóbil, pálida e cun xesto raro na boca, como de lagarto desdentado. Eu non sabía que facer, soamente pensar de min mesmo que era un criminal e agardar que Deus me quixese botar unha man. Logo púxenme de xeonllos ao lado dela, observeina de preto a ver se respiraba e, cando cheguei á conclusión de que non había remedio, deille un bico e boteime a chorar. Nese momento, Maruxa volveu en si e, ao verme, dixo: “Ti es o demo, pero non chores, que pode vir a túa nai”. Logo colleume da man e subimos á casa. No rosario da noite, receille a aquela muller. Por ese pecado non irei ao inferno.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de febreiro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un vagabundo

19 de febrero de 2014 a las 7:46

O venres pasado, un amigo tivo a amabilidade de invitarnos a cear na súa casa a un grupo de oito persoas. Estaba alí Amancio Prada, a quen coñezo desde hai máis de vinte anos, e que nos cantou, acompañándose á guitarra, ata as dúas da mañá. Pero despois empezou unha longa tertulia, na que descubrín unha faceta nova do artista que ignoraba completamente. Resulta que este home serio e discreto, de aspecto melancólico, é un magnífico contador de historias, para o cal fai voces e imita xestos cunha naturalidade asombrosa.

Daría algo por saber reproducir aquí, tal como el os contou, algúns episodios da vida de Teófilo Caamaño, un vagabundo de Carnota amigo seu que estivo internado no campo de exterminio en Mathausen e que percorreu o mapamundi de cabo a rabo, sempre coa morte á súa beira, disposta a collelo nun descoido.

Polo que o propio Amancio sospeita, aínda que non se trata máis que dunha certeza do corazón, ese descoido debeuse producir xa. Se así foi, o venres recibiu o personaxe unha preciosa oración fúnebre. Supoño que a podería escoitar desde algún sitio, ou polo menos estaría ben que fose así. En todo caso, eu doulle as grazas ao vagabundo de Carnota pola fermosa velada que pasamos xuntos escoitando as súas aventuras. Cando a vida é tan agradable como foi esa outra noite, está claro que a alguén llo hai que agradecer.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de febreiro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net