Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Morena

30 de noviembre de 2013 a las 0:10

O taxista venezolano do que falei aquí o outro día, ese ao cal lle pegaron no parabrisas unha multa que parecía unha saba, chamábase Arcelys. Non me soubo explicar respecto da súa orixe ou significado, a non ser que o levaba posto desde o nacemento. En xeral, en Venezuela abundan este tipo de nomes. Por exemplo, no hotel onde me hospedaba, na galleta de identificación que portaban no peito as empregadas, puiden ver Solmar, Cira, Merry, Neiffe e Karlinda.

Tamén observei que moitos homes se chaman como nas telenovelas que se ven aquí: Luís Raúl, Carlos Alfredo, Alberto Fernando e outros parecidos. Non atopei ningún Manuel. Unha periodista que me entrevistou para El Globo chamábase Vicglamar. Sorprendeulle moito que a min me sorprendese; parecíalle un nome normal. O que non lle parecía tan ben era a cor da súa pel, morena tirando a negro, supoño que mulata. Díxomo expresamente, entre bromas e veras, culpando á súa nai de se ter namorado dun moreno, como se na universidade non houbese brancos.

A verdade é que, mentres me entrevistaba, eu estaba pensando no fermosa que era, ademais de intelixente e simpática. Ela, non obstante, deixaba entrever o moito que lle gustaría ter a pel clara como as europeas. Atrevinme a dicirlle que moitas mulleres desas que ela admiraba, seguro que se deixarían cambiar por ter a cara e o corpo daquela fermosa cor de chocolate. Penso que o tomou por un cumprido. Non o era. En todo caso, as preguntas que me fixo deixaban entrever un espírito fino e unha gran cultura. Non sei, entón, de onde lle viña o complexo. Quizais do fondo da alma, alí onde a razón se perde.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de novembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un vello

29 de noviembre de 2013 a las 7:10

Coñecín a Guillermo Torrelio, alá polo ano 1975. Era un boliviano, pequenote, de pel morena, con ese peito abombado que teñen as persoas acostumadas a respirar a máis de catro mil metros de altura, onde o aire escasea e produce o soroche, un mal que deixa os ósos como de goma e o corpo feito unha desgraza. Guillermo tivo que fuxir do seu país por cuestións políticas e atrevesou a cordilleira dos Andes a pé, cun saco ao lombo, no que levaba un ben para el apreciadísimo: a imprenta do sindicato no que militaba. Despois de moitos días de viaxe dura e penosa, chegou a Chile, xusto un par de semanas antes de que se producise o golpe de estado.

Naturalmente, falo de Pinochet. A Guillermo Torrelio, un bendito, salvoulle a vida, que alguén lle quería quitar, o embaixador de Suecia, Edelstam, outro home legal que chegou a andar a labazadas cos soldados enviados a facer aquela facaltruada ou a cometer aquela ignominia. Durante anos, nos veráns, Guillermo foi un agradable compañeiro de tertulias. Hai moito tempo que non sei nada del.

O causante das desgrazas do meu amigo boliviano é agora un vello de máis de oitenta anos que chora. Resulta difícil non sentir piedade por el, aínda que teña o corazón cheo de víboras. O outro, aquel militarote soberbio e brutal, de poucas letras e boca desatada, sen apenas subsconsciente, xa non poderá ser xulgado. A sorte aliouse con el. No caso de que xulguen agora a ese pobre ancián recluído nunha clínica de Londres, será como aqueles xuízos da Inquisición nos que se condenaba aos mortos. Que o deixen en paz. Aínda que as lágrimas dos demais a el non lle importaron, para unha persoa normal resulta difícil soportar o pranto dun vello.

Esta columna publicouse orixinalmente o 29 de novembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Dous nomes ignorados

28 de noviembre de 2013 a las 0:08

Na madrugada do 16 ao 17 de xullo de 1918, un timbre espertou o tsar Nicolás II, a súa muller e os seus cinco fillos, entre eles o herdeiro, que só tiña trece anos. Case inmediatamente, os revolucionarios responsables da custodia da familia imperial conducíronos con enganos ao soto da casa que ocupaban en calidade de prisioneiros. Púxeronos contra a parede e  liquidáronos a tiros. As fillas, catro mociñas entre os vinte e tres anos e os dezasete, tardaron en morrer. Rematáronas no chan a golpes de baioneta.

Desde que lin nunha revista americana a crítica do libro de E. Radzinski sobre este episodio espantoso, tiña ganas de lelo. Onte rematei as cincocentas páxinas desta obra excelente, xa traducida ao español. A detallada reconstrución do crime aclara definitivamente un dos capítulos máis negros da historia contemporánea.

O máis repugnante, os asasinos, que durante anos se pelexaron polo triste honor de seren considerados os verdadeiros executores do tsar. Todos eles viviron daquel acto, que celebraban de cando en vez en reunións nas que discutían os detalles do suceso. Nas encrucilladas dramáticas da historia sempre hai tipos malvados que se apuntan a matar. Houbo non obstante dous homes que se negaron a disparar contra as rapaciñas. Son os únicos nomes que non se saben de todos cantos participaron no masacre.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de novembro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Paseo

27 de noviembre de 2013 a las 0:07

O outro día andei paseando só polo monte, aquí perto da casa, aproveitando que facía un día magnífico, con pleno sol e non demasiado frío. Pasoume unha cousa curiosa e foi que, nun camiño, cruceime cun señor duns sesenta anos, gordo e con aspecto repoludo, que baixaba cantando todo contento. Nin sequera deixou de facelo ao chegar á miña altura, cando me saudou cun movemento cortés de cabeza e logo seguiu para adiante co seu canto nos labios. Houbo un momento en que sentín pena de min mesmo, ao decatarme de que dunha maneira inconsciente cualificara aquel home como tolo e non como alegre e feliz. Fixen como algúns suecos, que cando ven alguén rindo, pensan que está borracho.

No monte, pasei un tempo moi grato, máis que nada pola algarabía de paxaros que sentía ao meu arredor, algúns deles exhibíndose nas árbores e nos muros, sen medo, cousa que lles agradecín, pois xa teño contado aquí varias veces como con frecuencia, sobre todo nas cidades, me atopo con que hai xente que, se lle fago unha pregunta, foxe.

Durante o paseo, pareime varias veces a mirar, especialmente nunha paraxe fermosísima, desde a cal se divisaba a mar e as illas Cíes nunha panorámica espléndida. Como me sucedera co home aquel, tamén me crucei con algunhas persoas que me puideron ver coma un tolo, cousa que non me estrañaría, pois en realidade eu alí non pintaba nada. E menos mal que non lían os meus pensamentos. Porque naqueles instantes, eu levaba na cabeza a idea de que se Deus me estaba mirando desde o ceo, podía pensar tamén: “Alá anda este. ¿Que se lle perdería hoxe por aquí?”

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de novembro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Por unha peseta

26 de noviembre de 2013 a las 7:00

O doutor Cabaleiro Goás foi un coñecido psiquiatra humanista, sabio e de corazón desbordado. Residente en Ourense, desde moi pronto bateu coa miseria moral da emigración, que a el lle chegaba con frecuencia ao despacho en forma de tristeza ou melancolía. Iso sucedía cando a xente rebentaba de tanto sufrir e podía superar a vergoña de ir consultarse cun médico de tolos. Ao final da súa vida, o doutor Cabaleiro Goás tiña un avultado ficheiro onde se gardaban centos de historias protagonizadas por emigrantes e as súas familias.

Unha vez, nunha conferencia, eu vin como os ollos se lle volvían transparentes coa emoción cando contou unha anécdota da que fora protagonista principal o fillo dun matrimonio ourensán que traballaba en Suíza. O neno, un cativiño de seis anos, confiado ao cargo duns parentes, un día, na escola, buscou a un compañeiro solitario coma el e díxolle: “Se me queres, douche unha peseta”.

Durante anos, os emigrantes de toda España percorreron os camiños da Europa rica e co seu esforzo contribuíron ao desenvolvemento económico do país, que lles debe cousas que nunca se poderán pagar. Unha parte considerable do benestar do cal gozan hoxe eses mociños miserables que se dedican a perseguir estranxeiros está baseado no traballo e no sufrimento de homes e mulleres como estes, que un día tiveron que deixar a súa terra para poderlles dar de comer aos seus fillos. Igual que estes dominicanos e mouros agora tan odiados.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de novembro o de 1992.

[1 peseta equivale a menos dun céntimo de euro]

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha viaxe inútil

25 de noviembre de 2013 a las 0:10

Cando o xeneral Mengistu Haile Mariam tomou o poder en Etiopía e derrocou ao monarca, elixiu para este unha morte que un non imaxinaría nunca que puidese corresponder a alguén que se titulaba Rei de Reis e León da Tribo de Xudá: afogouno cunha almofada. Era o aviso de que a revolución que viña non ía mellorar a situación anterior, a pesar de que daquela se chegara a toda clase de excesos, incluídos os delirios da corte, onde había ministros que levaban o título de Limpadores de Zapatos do Emperador.

Consumado o crime naquel velliño de máis de oitenta anos, aínda co seu corpo diminuto deitado na cama, o novo amo do país empezou por onde empezan todos os da súa condición: matando a esgalla. Dun golpe, liquidou a máis de cincuenta altos funcionarios. Os que sobreviviron non puideron evitar o potro da tortura.

Para estes mesteres máis podres sempre aparecen voluntarios, dotados dunha capacidade case infinita para facer sufrir aos demais, naturalmente co pretexto de salvar a Humanidade, pois debe ser moi duro aceptar que un elixe causar o mal simplemente porque é un canalla. Foi o caso dun mozo de pouco máis de vinte anos, Melaku Tefera, xefe desa parte oculta da miseria. Estano xulgando agora. Unha velliña, vítima del, recorreu a pé moitos quilómetros para verlle de novo a cara. Non pagaba a pena.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de novembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Non obstante

24 de noviembre de 2013 a las 0:09

Neste mes no que andamos tiven que ir a Madrid varias veces para participar en mesas redondas e conferencias. Con ese motivo estiven con moita xente e participei en reunións e tertulias con amigos e coñecidos. O tema máis recorrente e repetido nas conversas foi ese vídeo cochino do que fala todo o mundo. Da mesma maneira que existe o prurito de dicir que non se ven os programas bobos da televisión, observei que a moda consiste agora en presumir de non ter visto o famoso vídeo. É unha forma de elegancia moral.

Tamén me decatei de que está de moda empezar os comentarios sobre ese asunto cunha declaración contundente de principios, feita ademais coas mesmas palabras: práctica repugnante, métodos repulsivos e outras similares. Nese caso, o resto da conversa pode adiviñarse sen esforzo. Repítese inexorablemente.

Case sempre que alguén empeza facendo unha afirmación rotunda, pódese aventurar que logo vén a rebaixa: si, pero. Esa maneira de proceder describiuna moi ben, hai moitos anos, un deputado provincial en Ourense. Cando un membro da corporación citou no favor da súa argumentación un artigo dunha lei que non deixaba ningunha dúbida, pola súa rotundidade, respecto do que afirmaba, o citado deputado díxolle: “Siga lendo, a ver se no segundo parágrafo hai un ‘non obstante’”. Por suposto que o había.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de novembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A lóxica do terror

23 de noviembre de 2013 a las 0:10

Non recordo ben onde lin o que vou contar, aínda que teño idea de que foi nun libro de Gisele Halimi sobre as torturas contra os nacionalistas arxelinos na época de De Gaulle. Contábase alí a historia ocorrida nun campo de concentración nazi, cando os xefes organizaron unha carreira cun grupo de prisioneiros, que debían reptar polo chan como se fosen cobras. Cando rematou a competición, fusilaron no acto o gañador. Inmediatamente despois, cos que quedaron, fixeron unha segunda volta. Loxicamente, ninguén quería gañar. Entón, fusilaron o último. Na terceira ronda, todo o mundo se pelexaba por non quedar nin adiante nin atrás. Non haberá que engadir que, daquela vez, os elixidos para seren fusilados foron escollidos entre os do montón.

A isto poderíase chamar a lóxica do terror. Tivo a súa versión doméstica en Galicia, durante os anos da guerra civil. Moita xente, no momento en que empezaron a verse os primeiros mortos tirados nas cunetas, tratou de tranquilizarse a si mesma recorrendo á lóxica da razón: “A min non me pode pasar nada porque nunca me dediquei á política e tampouco me metín con ninguén”. Falso. A lóxica do terror ten as súas propias leis, que son como son.

Se a min me dixesen hai pouco que Ernest Lluch sufriría un atentado, respondería que se trataba dun absurdo. Era un home de diálogo, comedido, intelixente, con sentido do humor, nada airado, sen cargos políticos. E sen embargo, alguén decidiu inapelablementeque non tiña dereito a seguir neste mundo. ¿Por que? Pois porque si. Ou porque chegou de primeiro, ou porque chegou de último, ou no medio. Tanto ten. Non hai que buscarlle unha explicación racional. De feito, Lluch podía seguir vivindo a estas horas, falando pola radio, deleitando os amigos coa súa sorna e o seu sentido común. Bastaba con que a persoa que deu o seu nome o autorizase a seguir vivindo. ¿Por que? Pois porque lle petase. Pola mesma razón que o matou.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de novembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O sardiña

22 de noviembre de 2013 a las 0:08

Cando eu vivía en Cangas, hai case quince anos, mentres escribía polas tardes nun salón con vistas fermosísimas sobre o mar, procuraba rematar o meu traballo antes das sete porque a esa hora, de maneira fatal, a praia de Rodeira enchíase de rapaces con motos que se puñan a facer carreiras e saltos. O ruído que metían resultaba difícil de aturar, sobre todo por innecesario e gratuíto, ademais de que esa era unha das características que distinguían nun plano superior aos máis duros, mellor equipados e máis machos.

Un día baxei ata a praia para ver de perto aquel espectáculo bobo. Como esperaba, non quedei decepcionado. Había no grupo un tipo de aspecto raquítico, feo e sen graza, cun nariz para ser insultado polos compañeiros na escola e uns brazos sen carne nin óso, pura pel de polo cubrindo simplemente as aparencias.

Non terei que engadir que era o da moto máis grande. Cando o aludido estaba diante, os outros chamábanlle Antonio, pero cando ía facer gansadas pola area, entón referíanse a el como O Sardiña. Desde entón teño observado que, en xeral, os berregallos danse máis entre a xente pequena que entre a grande, pois esta última adoita ter a fala de tumba, impoñente e grosa. Gustaríame saber como son eses individuos que acaban de condenar por facer ruído. A verdade é que tampouco me custa imaxinalos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de novembro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Normas

21 de noviembre de 2013 a las 0:11

Onte falei aquí desa trampa que atoparon os habitantes dun “kibutz” de Israel para criar porcos, a pesar de que a lei o prohibe. O porco ou “jazir” é o animal máis impuro para os xudeus, non se sabe moi ben por que, aínda que a razón oficial ten que ver con dúas frases do Talmud. Unha delas afirma: “É impropio criar porcos”. A outra di: “Maldito sexa o que cría porcos”. Hai quen asegura, non obstante, que o motivo real procede dun feito histórico, cando os asirios, que daquela dominaban a terra de Israel, quixeron obrigar aos seus habitantes a sacrificar porcos no Templo. Sexa como sexa, o certo é que un xudeu observante nunca comerá carne dese animal.

O pragmatismo xudaico permite, a pesar do dito, excepcións, pois na súa cultura o ser humano é o centro da Creación e todo existe para el. Iso explica que, por prescrición médica, por exemplo, se poida comer calquera alimento, aínda que non sexa “kasher”, é dicir, puro, incluído o porco; ou que as válvulas do corazón deste, tan repugnante e despreciado, se aproveiten para facer un transplante.

Pasa o mesmo coas leis referentes ao traballo no día de descanso, que son moi estritas, pero que teñen as súas trampas. Como xa dixen, durante o “shabat” non se pode traballar nin se pode mandar traballar a outro, aínda que sexa un xentil. Está permitido, non obstante, un contrato chamado “cablanut”, entre xudeu e xentil, segundo o cal, o primeiro pode encargarlle a construción dunha casa ao segundo, e este administra pola súa conta que días traballa, sábados incluídos, e que días non. Esta norma non vale, en cambio, para a construción dunha sinagoga, polo que os xudeus chaman o “marit ayin”. Disto falaremos no artigo de mañá.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de novembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net