Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

A razón cortés

31 de Octubre de 2013 a las 0:11

O xoves pasado, cando ía pola rúa do Barquillo en Madrid, camiño da reunión dun xurado, vin no medio da calzada un tipo aínda novo, de pouco máis de trinta anos, vestido con xersei azul e pantalóns grises, que coas mans postas en forma de buguina berraba sen recato en dirección a un piso alto. Tardei en decatarme do que dicía, pero cando estiven máis preto del identifiquei con claridade o contido das voces que daba: “¡Señora marquesa! ¡Señora marquesa!” Así ata que a aludida apareceu timidamente no balcón.

Desde abaixo pareceume unha señora duns setenta anos, loura e ben vestida. Asomou a cabeza por riba da varanda e cun simple xesto, sen articular palabra, deu a entender que estaba disposta a escoitar. O mozo, que sen dúbida debía ser o porteiro, espetoulle un recado: que o electricista non podía vir antes das catro.

Comenteino aquel mesmo día pola tarde, xa de volta en Vigo, cun par de amigos. Un deles fixo un comentario irónico sobre a decadencia da aristocracia. Non foi ese, non obstante, o pensamento que a min me acudiu á cabeza cando presenciei o espectáculo. Naquel momento tiven a impresión de que o problema non estaba na discreta señora do balcón, senón no mozo que falaba a berros desde abaixo. Quero dicir que por riba de calquera metáfora política, nesta ocasión a razón cortés non caía da banda do pobo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 31  de outubro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Foto

30 de Octubre de 2013 a las 0:10

O outro día, o profesor Edward F. Stanton, o maior especialista que hai nas relacións de Ernest Hemingway con España, envioume desde os Estados Unidos unha serie de material moi valioso para o libro que estou rematando sobre Hemingway en Galicia, que aparecerá no próximo mes de novembro. De todo o material que me enviou, á parte dun texto no que o novelista escribe sobre uns mariñeiros da Coruña, que eu non coñecía, chamoume moito a atención un artigo, publicado nunha revista norteamericana en plena Guerra Civil española, no que escritor comenta unha fotografía na que se ven uns bispos, brazo en alto, na porta da catedral de Santiago.

A pesar de que o escritor, no seu amargo comentario, dá datos precisos e confesa o seu amor por aquel templo, que considerou sempre o máis fermoso do mundo, desde o primeiro momento en que vin a foto tiven a impresión de que Hemingway estaba trabucado e que confundía aquelas imaxes con outras parecidas, tamén publicadas na prensa internacional con caracteres de grande escándalo.

Para comprobalo, necesitaba ver unha fotografía da fachada do Obradoiro, co obxecto de comparala coa que viña na citada revista. Entón trasladeime desde o meu despacho ata a biblioteca do Consello da Cultura Galega, onde me atopaba, e busquei en varios libros, pero ningún me servía porque todos daban fotos de conxunto, nas que era difícil percibir os detalles. De pronto, decateime de que, só con mirar a traveso da ventá, tiña a catedral diante, a escasos metros, enteiriña para min, sen intermediarios. Ás persoas que andamos entre libros, acontécenos ás veces isto, que entendemos que a vida está sempre en letra impresa. Igual que comer os caramelos con papel.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30  de outubro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha carteira

29 de Octubre de 2013 a las 0:09

Hai dez anos, tal día como onte, tiña que haber un golpe de Estado. Contoumo un dos homes que o desmontaron, actualmente dedicado á vida privada, pero que daquela detentaba un importante cargo político. Chamárono á casa para contarlle o seguinte: un dos militares implicados estaba ceando cuns amigos nun restaurante e tiña consigo, depositada no chan, a carteira de man onde presumiblemente se gardaba a documentación relativa ao golpe. Tratábase de collela con disimulo e fotocopiar o seu contido.

O meu amigo, un home intelixente e delicado, que recita a Mallarmé e a Dante de memoria e que na súa mocidade foi poeta, autorizou a acción. Dous axentes secretos entraron no restaurante e colleron a carteira, que substituíron momentaneamente por outra igual. Cando a abriron, atopáronse co horror: entre os papeis, xunto cos planos e ordes, había unha lista de políticos que debían ser neutralizados.

Debaixo desa palabra ocultábase, unha vez máis na historia deste país, o espanto da brutalidade e a ignominia. O que sucedeu, en cambio, grazas ao que se descubriu naquel maletín, posteriormente depositado no seu sitio sen que o dono se decatase, foi ben distinto do que pretendían este e os seus cómplices. Uns días despois, coa discreción que o caracteriza, o meu amigo entregou o poder e foise para a súa casa. O que nunca contarán os libros de historia, tan solemnes, é a importancia que tivo para este país o episodio novelesco da carteira.

Esta columna publicouse orixinalmente o 29  de outubro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un senador na venganza

28 de Octubre de 2013 a las 0:08

En concreto, non sei que cousa mala debeu facer o senador americano Bob Packwood para que o desposuísen do seu cargo. Polo que puiden ler estes días nas revistas que chegan de alá, foron pecados cometidos co corpo os que levaron aos seus compañeiros a tomar unha decisión que ten escasos precedentes e que conmoveu fondamente a opinión pública dos Estados Unidos. Por outro lado, ao non formularse acusación diante dos tribunais, hai que pensar que se tratou dalgunha cochinada privada, sen dano para terceiros.

En Washington, que é unha cidade onde os cotilleos veñen ser como os buracos do queixo, todo se sabe en segredo e polo baixo, pero nada se coñece ata que aparece na superficie, quérese dicir, nas páxinas dos periódicos. En cuestións de saias, por exemplo, os nomes dos senadores con amantes circulan de boca en boca.

Todos estes pecadores subterráneos votaron implacablemente contra o senador Bob Packwood, convertido agora no símbolo da vergonza e o deshonor. Desde a rúa, a xente aplaudiu, satisfeita de que, por fin, os políticos non se tapen uns aos outros, como facían ata agora. Non está mal, un adianto é sempre un adianto. O problema está en saber quen vai protexer a sociedade dos outros senadores carotas e quen vai convencer a opinión pública de que non hai motivo para tanta alegría: o queixo segue cheo de buracos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28  de outubro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un debate

27 de Octubre de 2013 a las 0:09

Estiven vendo na televisión sueca un debate sobre os dereitos dos animais, un asunto que alí se segue con interese desde hai anos. Despois de todo, foi naquel país onde apareceron os primeiros psiquiatras para cans. E respecto da sensibilidade que aquelas xentes teñen en relación coa bichería, eu aínda recordo o escándalo que se montou alá pola década dos setenta cando un parado denunciou a unha asistenta social porque esta, á hora de facerlle o presuposto e non incluír unha cantidade para a alimentación do gato, respondeu ás protestas do señor dicíndolle que se non tiña cartos para darlle de comer, que o matase. Finalmente, aireada a historia nos periódicos, a funcionaria tivo que pedir perdón.

No debate do que falo, había xuízos atinados e había tamén, como resulta inevitable neste tipo de discusións, algúns toliños. Un destes últimos, un rapaz delgado e con grans na cara, con aspecto de sufrir por levar o peso da humanidade ás costas, era partidario de respectar a vida de todos os animais, incluídas as moscas e os piollos, sen excepcións. Consecuente ata o final, propuxo que se ditase unha lei prohibindo o sacrificio de vacas, polos e porcos, así como a pesca de calquera clase de peixes ou mariscos.

Aínda máis, confesouse partidario de que se puidese meter no cárcere a quen comese un bisté. Sorprendeume que non incluíse no seu paquete os tomates ou o pan, pois as plantas e as árbores son tamén seres vivos. Sería espantoso que houbese unha máquina capaz de aumentar millóns de veces o que sucede nunha pota con auga fervendo cando se cocen as células dunha pataca; ou a guerra entre un antibiótico e as bacterias que nos infectan. A verdade é que se pode defender calquera postura. A min, o rapaz que defendía estas cousas caeume ben. Moito mellor, desde logo, que os candidatos americanos á presidencia, que aínda non superaron a fase primitiva de estar a favor da pena de morte contra as persoas.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27  de outubro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un canciño

26 de Octubre de 2013 a las 0:16

Contóunolo Henrique Monteagudo, profesor da Universidade de Santiago, o outro día no café a un grupo de amigos. Nada máis rematar a historia que vou referir máis adiante, unha rapaza que estaba presente dixo con toda naturalidade que menos mal que a contaba el, que ten fama de ser un home serio e responsable, que se a chegase a escoitar de labios doutra persoa, estaría tentada de pensar que se trataba dunha fantasía. É curioso como a xente se resiste a aceptar que a realidade é fantástica, máis fantástica que os delirios de calquera louco imaxinativo. Persoalmente, estou convencido de que abonda con fixarse un pouco e nada máis.

A historia require quizais unha pequena introdución. O amigo Monteagudo é de Muros, onde se fala galego de maneira espontánea, que é tamén, de forma natural, o idioma no que el se expresa habitualmente. Quero dicir que el fala en galego, senmáis, cos seus pais, cos seus irmáns, coa súa muller, coa súa filla… É dicir, como fan miles de galegos desde sempre, antes de que viñese a cousa esa da política.

O caso é que o outro día saíu a pasear por Vigo con Einés, que é unha nena pequeniña, moi simpática, á cal lle entusiasman os animais, de maneira especial os gatos, os paxaros e os cans pequenos. Cando ían andando pola rúa, en dirección contraria apareceu unha señora cun can miseria atado cunha cadea. A neniña agachouse para acariñalo coa man, que lle pasaba polo lombo e pola cabeza unha e outra vez con entu siasmo. Nun momento, a rapaciña volveuse ao pai e dixo: “Papá, viches que canciño tan bonito”. Como un resorte, a señora corrixiuna: “Guapa, este no es un canciño, sino un perrito, y se le habla en castellano”. E foise.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26  de outubro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Dedicatoria

25 de Octubre de 2013 a las 0:08

Non é frecuente que a un lle dediquen un libro. Non me refiro ás dedicatorias autógrafas que os autores escriben nas páxinas iniciais das súas obras cando lle son solicitadas por algún lector. Falo das dedicatorias impresas, esas que forman parte do libro e que comprometen toda a edición. A pesar de que teño bastantes amigos escritores, só dispoño de dúas destas últimas. Confeso que me fixeron moita ilusión e que as agradecín fondamente. Sempre resulta agradable recibir mostras de afecto. Das outras, aínda que conto con centos delas, algunhas realmente notables, non é o mesmo. A miúdo non se pode distinguir a cortesía da amizade.

Un amigo meu que acaba de publicar un libriño moi divertido que se titula O gato sorprendeume coa dedicatoria que puxo á fronte da edición. Di así: “Este libro sobre o gato está dedicado ao gato Samuel”. Deume tanta alegría como se o gato fose eu. De maneira que cheguei á casa feliz, disposto a celebrar o acontecemento, que en realidade non era para min, senón para o suxeito da dedicatoria.

Tardei en decatarme de que non había maneira humana de explicarlle a Samuel a novidade e que de agora en diante, per in saecula saeculorum, o seu nome vai figurar por dereito propio na pequena historia do libro deste país. Aínda así, non renunciei a dicirllo. Díxenlle: “Samuel, dedicáronche un libro. Hai que celebralo”. Naturalmente, non entendeu, pero eu entendía por el. Así que me sentei comodamente na butaca onde me sento sempre, invitei ao gato a que subise ata o meu colo, fíxenlle algunhas caricias no lombo e inviteino a unha galleta, que comeu encantado. Logo puxémonos a ver a televisión. Pareceume o mellor xeito de celebrar unha cousa así.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25  de outubro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Problemas de culto

24 de Octubre de 2013 a las 0:14

Cando estiven en Moscova no ano 1982, leváronme a visitar a tumba de Lenin, onde puiden ver a urna de cristal que contiña o corpo embalsamado do famoso personaxe. Sorprendeume o pequeno que era: un metro sesenta, segundo lería despois nunha prestixiosa biografía. Tamén me chamou a atención a placidez do rostro, en desacordo coa idea que eu tiña da dureza daquel home. O que máis me asombrou, non obstante, foi a devoción de miles de rusos que acudían a adoralo.

A cola, que eu vía todas as mañás cando saía do hotel, estendíase ao longo de varios quilómetros, día a día durante todo o ano, década tras década ata hai unhas semanas. A xente cumpría co rito e mesmo aturaba os privilexios dos recén casados que tiñan dereito a pasar primiero para deixar o ramo de flores da voda aos pés do morto.

O templo, como se sabe, acaba de ser pechado ao culto por orde do presidente Boris Yeltsin. Ninguén sabe aínda que vai ocorrer co corpo incorrupto do santo. Uns falan de enterralo definitivamente e mesmo hai un empresario sacrílego que o quere mercar para exhibilo polo mundo adiante. Non se entende ben como os comunistas, que pretendían acabar coas  relixións, permitiron esta. Pero compréndese menos que na Rusia de hoxe, onde hai liberdade de cultos, se peche a capela de Lenin.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24  de outubro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha profecía

23 de Octubre de 2013 a las 0:13

Aínda recordo de maneira moi viva a inquietude que se adonou da cidade de Ourense, alá polo outono do ano 1962, cando a don Vicente Risco se lle ocurreu escribir un artigo comentando unha noticia chegada da India, onde uns astrólogos acababan de predicir a fin do mundo para un venres ou un sábado de outubro. De súpeto, houbo xente que empezou a chamar á redacción do periódico e á radio preguntando polas posibilidades de que o cataclismo se producise e o mundo desaparecese para sempre.

Acordeime daquel episodio onte pola tarde, concretamente cando o reloxo marcaba as cinco e media. Trinta minutos antes, como se sabe, tiña que ser a fin do mundo, tal como estaba previsto desde o século XVII por un bispo irlandés. Nesta ocasión, unha vez máis, a profecía non se cumpriu, afortunadamente.

A hora e a data foron calculadas polo prelado tendo en conta complicados estudos de tipo matemático aplicados á análise da Biblia, en virtude dos cales chegou á conclusión de que o mundo fora creado por Deus o día 22 de outubro do ano 4004 antes de Cristo ás cinco da tarde e debía acabarse seis mil anos despois, é dicir, onte. Dáme a impresión de que nesta ocasión, ao revés do que sucedeu no caso de Risco, a xente non se preocupou do vaticinio. Era demasiado científico e racional para ser tomado en serio.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23  de outubro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A rebelión dos pacíficos

22 de Octubre de 2013 a las 0:12

Algunhas persoas aínda se acordarán dun anuncio que había alá polos anos cincuenta, moi presente nas paredes de edificios e soares, dedicado á promoción dun penso para porcos que levaba o nome comercial de “Polvos Pinós”. Mesmo teño a idea de que se trataba dun cartel metálico coa imaxe impresa dun porco inmensamente gordo e feliz. A mensaxe que se pretendía transmitir con aquela publicidade, que entón chegou a ser moi popular, era que os citados pos criaban uns cochos magníficos.

Un día de feira, cando a vila se enchía de xente das aldeas que viña comprar ou vender, ía eu paseando cun compañeiro de escola que precisamente chamaba a atención polo gordísimo que estaba. Cando nos dispuñamos a atravesar unha rúa, un paisano quedou mirando para el e preguntoulle se comía “polvos Pinós”.

O meu amigo botouse a chorar e a min entráronme ganas de que alguén matase a aquel desgraciado e mesmo me pasou pola cabeza a idea de que un tío meu que era militar o  puidese meter no cárcere. Leo agora que nos Estados Unidos se está producindo a rebelión dos gordos e que os meus desexos de neno vingador non ían tan descamiñados. Unha señora xa gañou un preito contra un cine porque non collía na butaca e hai un señor que obtivo un millón de dólares de indemnización porque non entraba pola porta dun estadio.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22  de outubro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net