Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Talento

20 de septiembre de 2013 a las 0:08

O outro día, pouco antes de atoparme en Times Square co doutor Martul, o amable médico da Coruña do que falei onte, estiven parado durante uns minutos contemplando un deses espectáculos da rúa que son tan frecuentes naquela parte tan animada de Nova York. Nunha esquina da praza, acoutada por valados de metal, un grupo de rapaces negros de idades diferentes, entre trinta e catorce, máis ou menos, tiñan organizado unha especie de teatro. Utilizando como instrumentos de percusión unha batería vella e varios caldeiros de plástico, bailaban a un ritmo imposible para calquera humano que non sexan eles, facían contorsións, daban saltos.

Como espectáculo, pareceume excelente, opinión que debían compartir todas as persoas que se pararan a mirar, coma min, pois aplaudían con forza e comportáronse de xeito xeneroso cando un dos rapaces pasou cun caldeiro a pedir a vontade. En poucos minutos, marchou con el cheo de dólares. Daba a impresión de que a xente tiña a conciencia de que debía pagar polo que lle acababan de ofrecer.

Desde logo, o talento que alí se amosaba pertencía con todo dereito ao mundo da arte. Agora ben, para chegar a aquel nivel de dominio sobre o propio corpo, unha especie de boneco de goma sen ósos nin cartílagos, seguro que fixeron falta moitas horas de golfería ambulante, de mundo ocioso de barrio baixo, de desafíos e pelexas, de saltos arriscados, de xogarse a vida en empresas innecesarias, puro xogo vital imposto por unha cultura da supervivencia, sempre no límite. Ignoro cal será o futuro destes rapaces, pero non me custaría demasiado reconstruír o seu pasado. Esta é unha cidade dura, na que o talento ás veces sobrevive nos sumidoiros.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de  setembro de 1998 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Aínda o Quinto Centenario

19 de septiembre de 2013 a las 0:09

Cando xa parecía esquecida a polémica sobre o significado histórico do Quinto Centenario do descubrimento de América, vai un coñecido escritor latinoamericano e fai unhas declaracións agresivas e indignadas sobre o papel de España naquel acontecemento. Sen entrar na cuestión de fondo, o que máis chama a atención das manifestacións deste home é o ton alporizado que emprega, como se estivésemos falando de algo sucedido hai uns días e non de sucesos ocorridos hai cinco séculos.

En relación co mesmo problema, nunha ocasión pretendéronlle zurrar a badana ao escritor Ramón J. Sender, que daba unha conferencia na universidade da cidade de México sobre literatura. Durante o coloquio, unha mociña irada, saíndose do tema acusou ao conferenciante de todo canto a súa cabeza lle dixo que o podía acusar respecto do papel xogado polos españois na conquista de América.

O novelista, divertido coa pregunta da rapaza, contestoulle con sorna que en primeiro lugar, polo que el sabía, ningún dos seus antepasados estivera nunca naquel continente que el, por outra parte, acababa de pisar por primeira vez había uns días; que en consecuencia, posto que a señorita interpelante tiña un inequívoco aspecto europeo, probablemente hispano, en boa lóxica debera encamiñar a súa indignación cara aos seus antepasados, que si puideran ter algo que ver co sucedido en América.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de  setembro de 1992 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Historia do chocolate

18 de septiembre de 2013 a las 0:12

No ano 1544, uns frades dominicos que procedían da América do Centro, concretamente das terras que hoxe forman Guatemala, presentáronse diante do príncipe Felipe de España cun grupo de nobres maias que viñan cargados de presentes. Entre outras cousas, traían dúas mil plumas de quetzal, longas e verdes, preciosas, máis un produto novo que os nativos chamaban cacahualt e que os frades, por non pronunciar unha palabra que empezaba daquela maneira tan pouco educada, preferiron chamar chocolate.

Foi así como este produto se deu a coñecer en Europa, tal como se conta nun libro titulado A verdadeira historia do chocolate, que se publicou hai pouco nos Estados Unidos. Por certo que o príncipe non lle concedeu ningunha atención a aquela nova bebida, pois bastante tiña con observar como os maias estaban espidos.

A pouca atención que lle prestou o futuro rei non impediu que o chocolate se convertese nun vicio inocente para moitos, especialmente para señoras e curas. A inocencia perdeuna no século XVIII, cando se dixo que os xesuítas se valeran del para envelenar ao papa Clemente XIV, que suprimiu a Compañía. Tamén se dixo que a nai de Carlos II fora enfeitizada disolvéndolle nunha taza os sesos dun defunto. Con todo iso e co rico que está, non se explica que non o declarasen pecado. Lástima, porque aínda sabería mellor.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18  de  setembro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Xente mala

17 de septiembre de 2013 a las 0:15

O outro día, cando falei aquí dos espías e da súa torpeza, aludín de pasada a Julio V. Gimeno, aquel magnífico periodista ou rensán e excelente autor de novelas de humor, que foi  contratado pola Garda Civil de Celanova, por un peso á semana, se mal non recordo, durante a Guerra Mundial. Cando preguntou que tiña que facer, respondéronlle que debía informar do que falaba a xente nas feiras e que, mentres tanto, podía ler novelas de espionaxe. Esa colaboración non impediu que posteriormente tivese problemas cos seus contratantes, especialmente por un artigo no que se ría dun cabo do instituto armado.

Non foi este o único espía que coñecín. Alá polos anos sesenta, ou quizais nos primeiros setenta, eu víame con certa frecuencia en Ourense cun militar americano, xa xubilado, que residía perto da cidade, nunha casa de campo. A cousa empezou porque me contaba episodios da guerra do Vietnam, na que participara como oficial da Marina, e porque me falaba dos países da América do Sur onde residira.

Un día falando de Guatemala, díxome que a xente daquel país era moi mala. Eu discutinlle unha afirmación tan falsa por principio e el retrucoume dicindo que estivera alí durante a revolución de Jacobo Arbenz, en 1954, e que o puxeran contra unha parede para fusilalo. Entón ocorréuseme preguntarlle que facía alí e respondeume con toda naturalidade: “Cumpría unha misión para a Axencia Central de Intelixencia”. Foi a primeira e única vez que coñecín un axente da CIA. Desde aquela, teño moi boa opinión dos guatemaltecos, que en pleno furor contra os Estados Unidos, que actuaron como provocadores naquela ocasión, respectaron a vida daquel home.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de  setembro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un recordo

16 de septiembre de 2013 a las 0:07

En novembro do ano 1969 pasei unha gripe que me tivo varios días na cama. Recordo que ía moito frío e que estaba todo nevado. Polos periódicos souben entón que morrera en Madrid o escritor Ignacio Aldecoa, autor duns contos que a min me entusiasmaban. Non o coñecía de nada, a non ser polos libros del que había na biblioteca municipal e porque eu xa comprara daquela un volume de relatos escritos por el. Se aínda hoxe manteño na memoria aquelas datas, é polo moito que me impresionou a morte daquel home.

Con frecuencia teño pensado en Aldecoa, non só pola calidade excelente das súas narracións, que agora se acaban de reeditar, senón porque sempre me resultou atractiva e enigmática a súa personalidade. Aínda que posteriormente cheguei a coñecer algúns amigos seus, nunca tiven ocasión de que me contasen como era.

Onte pola noite, na tertulia que se organizou despois da cea no congreso de Verines, estivo sentada ao meu lado Josefina Aldecoa, a viúva do escritor. É unha muller de setenta anos, elegante, e guapa, moi intelixente. Por suposto, falamos del. Contoume moitas cousas, todas relacionadas coa literatura. Respecto da maneira de ser, non lle preguntei nada porque, nun momento, observei que tiña os ollos acuosos, coa emoción viva, a punto de converterse en lágrimas. Non me custou demasiado imaxinar como podía ser aquel home.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de  setembro de 1995 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un estado de graza

15 de septiembre de 2013 a las 0:10

Había un mes que non lía a prensa, decisión que non partiu de ningunha vontade deliberada, senón que veu imposta de xeito natural polo cansazo e a desgana. Estas acometidas de vagancia lectora, que un non se atreve a fomentar para non contribuír a incrementar o número vergonzoso das moitas xentes que nunca abren un periódico, teñen en cambio algunhas  vantaxes. Como sucede coas separacións entre namorados, se non son longas, avivecen o amor e converten o reencontro nunha festa.

Non recordaba ter lido os periódicos con tanto entusiasmo como agora. Mesmo acaba un por entender eses artigos cargados de doutrina, soberbiamente instalados na topografía celestial das abastraccións, que se non aportan moito á clarificación das ideas, teñen en cambio ás veces unha magnífica aparencia exterior, case honorable.

Nestes días de inocencia, tampouco desgusta ver nos periódicos as recomendacións dos moralistas, tan atentos aos movementos máis recónditos da alma humana. Nin as graves reconvencións dos censores, tan seguros no alto do seu cabalete, ese poleiro tan fráxil. Nin os terrores que anuncian os profetas. Claro que por dicir o que acabo de dicir, non me queda sitio para contar unha historia que trataba do escritor Ánxel Fole e viña moi a conto de todo isto. Quedará para cando perda este estado de graza.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de  setembro de 1993 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Lembranza duns amigos

14 de septiembre de 2013 a las 0:10

Hoxe acordeime de Guillermo, un boliviano que tivera que escapar do seu país a pé, rumbo ao Chile anterior ao golpe militar. Ao pouco de chegar, os acontecementos obrigárono a buscar refuxio nunha embaixada estranxeira para acabar trasladándose a Europa, onde o coñecín eu. Era pequeño e anchote, con ese tórax desmesurado que se lles desenvolve ás xentes da súa terra para soportar as dificultades de vivir no alto. A bondade sobráballe e a humildade remataba xustiño na fronteira da elegancia e a dignidade.

Con el asistín a algunhas reunións de exiliados, un grupo de infelices que discutían cuestións tan peregrinas como se lles sería lícito mercar un auto ou non, tendo en conta que as súas familias carecían do máis elemental para seguir vivindo. Eran seres inocentes, collidos na treboada do golpe militar polo feito de berrar algo máis alto que outros ou por non saber dominar o medo a tempo.

A Guillermo, tan bo, tan xeneroso, tan limpo, perdinlle a pista hai anos. Non sei por que, imaxínoo sempre no fondo escuro dunha mina ou nunha reunión de traballadores predicando

cousas tan sobadas como a solidariedade, a xustiza e a paz. Era a súa doutrina. Tamén o imaxino co peito revolto, cada vez que Pinochet conmemora o crime a canonazos. Este ano foron vinte e un. Dúas decenas de petardos estourando no medio do corazón de todos aqueles que sufriron a rabia daquel bárbaro recalcitrante.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de  setembro de 1992 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha señora

13 de septiembre de 2013 a las 0:12

Como resultará fácil de imaxinar, aquí estamos en pleno furor televisivo cos problemas do presidente Clinton. A impresión que dá o asunto, sobre todo despois de que metesen en Internet o catálogo completo das súas golferías, é que a xente, polo menos en privado, fai bromas, igual que sucede cos políticos en Washington, segundo leo nos periódicos. Tanto protagonismo para o presidente vai impedir que se trate con máis atención o que lle sucede desde onte a unha importante señora, membro da Cámara de Representantes por Idaho, Helen Chenoweth, de sesenta anos de idade, coñecida polo seu carácter duro e combativo, azoute de Clinton.

Hai uns días dixo del con non pouca acritude e bastante agresividade que estaba dando “un sórdido espectáculo” e que “a conduta persoal e a integridade” son moi importantes. Estes días, durante a campaña electoral que se iniciou xa, valeuse dos pecados do presidente para machacar ao seu contrincante no Estado que representa, como se este fose persoalmente responsable da conduta de Clinton.

Hai catro anos, a señora Chenoweth fixo igualmente unha dura campaña na televisión, na que aparecía flanqueada polas bandeiras dos Estados Unidos e do Estado de Idaho, para destrozar ao seu opoñente, que recoñecera en público que era certo que uns anos antes tivera unha aventura extra-matrimonial. A citada señora botoullo en cara, dixo que iso era incompatible coa defensa dos valores da familia e gañou as eleccións. Onte non tivo máis remedio que recoñecer, porque as probas eran determinantes, que ela tamén mantivo unha aventura de seis anos cun home casado. O comentario do seu contrincante foi xeneroso: “Eses son asuntos privados”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de  setembro de 1998 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A estética do deseñador

12 de septiembre de 2013 a las 0:10

Estiven vendo na televisión un señor que se dedica ao deseño, unha arte na que chegou a ser figura internacional. Empezou dicindo que xa cando era neno experimentaba un  desacougo incómodo se os regalos que recibía non eran fermosos. Por ese motivo, unha vez rachou un cabalo de cartón que se parecía a unha cabra e noutra ocasión tirou pola ventá un camión que estaba mal pintado. Por razóns semellantes,sendo adolescente, un día negouse a compartir a mesa cunha invitada dos seus pais só porque era fea e ía mal vestida.

Seguindo coa mesma liña filosófica, o artista asegurou que unha das desgrazas da súa vida foi esa paixón pola beleza: pasou anos mercando obxectos inútiles, seducido pola graza de moitos deles, e saíndo con mulleres absolutamente insoportables, atrapado pola fermosura dunha cara, duns ollos ou dun corpo.

O curioso é que o citado individuo a min pareceume feísimo, aínda que nestas cuestións nunca hai criterios obxectivos. Tampouco me deu a impresión de que vestise con gusto, entre outras cousas porque levaba unha gravata verde fosforescente que se mataba coa color encarnada da chaqueta. Por último, amosaron un coche deseñado por el, que o propio autor se encargou de gabar. Ese auto xa o vira eu un día, camiñando diante do meu. A verdade é que tiven a  sensación de que por detrás parecía o cu dun polo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de  setembro de 1994 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Final dunha historia

11 de septiembre de 2013 a las 0:11

No artigo de onte, dedicado a dar conta da morte do periodista inglés Jeffrey Bernard, comentaba eu aquí unha das últimas columnas que escribiu, na que narraba a historia dun rapaz borracho. Como se recordará, o mozo, descontrolado pola bebida, acabou tendo unha desgraza nos pantalóns, polo cal foi rapidamente a un comercio a mercar outra prenda coa intención de cambiarse canto antes. En vez de volver á festa, pois o seu corpo despedía un escándalo, meteuse no tren, foi ao lavabo e dispúxose a resolver o problema.

Tal como explicaba eu ao final do artigo, o rapazote, despois de adecentarse, tirou os pantalóns suxos pola ventá e abriu a bolsa coa intención de coller os limpos, acabados de mercar. A sorpresa e o susto deberon ser tremendos cando o pobre infeliz se decatou de que en vez de pantalóns lle deran, por confusión, un xersei.

Aí remata a historia, tal como lla contaron a Jeffrey Bernard. O que sucede é que un ser tan divertido e maligno coma este célebre periodista non podía contentarse cun final tan incerto, cortado precisamente no momento máis atractivo do disparate. Por iso se puxo a especular. Imaxinou entón que o rapaz resolveu a papeleta metendo as pernas polas mangas do xersei, unha decisión bastante lóxica. Menos fácil de adiviñar, segundo conta Jeffrey Bernard, é saber se o mozo colocou o pico do suéter para adiante ou para atrás.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de  setembro de 1997 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net