Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

O meu recordo para Ana

21 de julio de 2013 a las 0:11

Hoxe vou escribir sobre Ana Buján, unha rapaza da cal, ata o día de onte, non sabía absolutamente nada. Agora sei que lía todos os días estas cousas que eu escribo e que a lectura a compartía, moitas veces en voz alta, con Rafa, o seu mozo. Foi el quen me deu esa noticia nunha carta que me enviou, moi cariñosa, pero tamén moi triste, porque desde hai dous meses, Ana xa non vive. Desde entón, el tampouco le este artigo, pois parécelle que, ao non ter a posibilidade de compartilo con ela, xa non ten sentido.

Na súa carta, Rafa trata de explicarme como era Ana. Polo que respecta á profesión, exercía o maxisterio cos nenos máis pequenos e, segundo me conta, cunha vocación moi firme. Nas dúas follas que me envía, a maior parte das palabras están destinadas a resaltar o traballo e o interese da profesora polos seus alumnos.

Hai, non obstante, outros detalles na carta de Rafa que me permiten facerme unha idea máis clara desta muller descoñecida. Dime que os dous vivían felices nun pequeno apartamento en Redondela, situado diante do parque onde el lle confesara o seu amor un día de setembro do ano 1992 e que ultimamente mercaran un terreo para construír unha casa desde a cal se di visaría a Illa de San Simón. Con estes datos, cústame menos imaxinar o rostro de Ana. Tería, sen dúbida, o encanto de toda muller namorada.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de xullo de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un bicho horrible

20 de julio de 2013 a las 0:10

Onte entrounos un esquío no xardín. Descubrírono os rapaces pola mañá sentado no medio da herba, comendo con tranquilidade un cacho de mazá, indiferente ao barullo que se empezaba a formar arredor del. Cando me avisaron e saín para velo, mudou de sitio e situouse unha miga máis retirado, xusto debaixo dunha mazaira, pero coa mesma actitude calmosa e confiada, entregado ao seu festín. Nin sequera se alterou cando me acheguei a el cunha cámara na man para facerlle unhas fotografías.

A confianza deste esquío non é rara aquí, onde é fácil encontrar outros animais igualmente civilizados. Mesmo temos un paxariño que polas mañás vén peteirar nos cristais da fiestra da cociña para reclamar a súa ración de queixo, que come na man.

Supoño que este comportamento debe estar baseado nunha longa experiencia sen sobresaltos. En canto os nenos suecos descobren un animal no xardín, a primeira reacción non os leva a tirarlle unha pedra, senón a buscarlles un pouco de comer. O resultado é unha convivencia exemplar entre a xente e a bichería. O outro día, non obstante, tiveron que levar un neno asustado ao hospital. Estaba xogando cando descubriu un monstro enorme que o miraba. Era un alce. Cincocentos quilos de terror. E cornos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de xullo de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un cociñeiro

19 de julio de 2013 a las 0:09

Nalgunha ocasión anterior, xa falei aquí da morte do último tsar, Nicolás II, que foi enterrado onte, exactamente oitenta anos despois de que fose asasinado nun dos episodios máis difíciles de xustificar da revolución soviética. As escenas que se produciron na célebre casa Ipatyev de Ekaterinburgo deberon ser das máis crueis que un pode imaxinar: a familia enteira fusilada nun cuarto; o tsarévich, un meniño de poucos anos, correndo dun lado para outro no  medio das balas; as grandes duquesas, unhas mociñas adolescentes, rematadas cunha baioneta vella, que non cravaba; a tsarina Alix liquidada nunha cadeira e apuntillada cun tiro entre ollo e ollo…

Este venres pasado, antes de meter nas respectivas tumbas os restos mortais da familia imperial, introduciron tamén os féretros dos servidores que os acompañaron no mesmo tráxico final aquel día do mes de xullo de 1918. Eran o axudante de cámara, Alexei Trupp, unha señora chamada Ana Demídova, que se agarrou coas mans á baioneta, o médico, Yevgeni Botkin, e o cociñeiro, un tal Iván Jaritónov.

Este último sempre foi un personaxe que me fascinou. Aparece nas crónicas en segundo plano, sen outras referencias que o seu nome, case anónimo. Hai, non obstante, unha alusión concreta a el no diario do tsar, que uns días antes da masacre anotou o seguinte: “As nenas están aprendendo a cociñar con Jaritónov; polas noites amasan fariña e polas mañáns cocen pan”. Non é difícil imaxinar esa escena, incluída a alegría das rapazas e do propio cociñeiro. Sempre que evoco aquel crime, vénme á cabeza esta imaxe. Por iso quero recordar aquí un home que lle ensinou a unhas nenas a facer pan. Non é un mal motivo para pasar á historia.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de xullo de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cínicos ou mentiráns

18 de julio de 2013 a las 0:08

En relación co artigo de onte, no que falaba dun cacique parvo, infórmame Felipe Fernández Armesto dun cacique intelixente: un procurador ourensán, militante das filas calvosotelistas, por quen pasaban, non importa dicir agora por que razón, os impresos destinados aos colexios electorais, nos que debían figurar, escritos a man, os votos conseguidos por cada partido.  Eses papeis, antes de ser remitidos aos concellos, permanecían ao alcance dese home, circunstancia que aproveitaba para facer unha cacicada.

Esta consistía en raspar cunha navalla no lugar reservado para poñer o número dos votos. Naturalmente, os impresos raspados só se enviaban aos distritos dominados polos partidos inimigos, onde os partidarios de Calvo Sotelo perdían, o cal daba pé, como non resulta difícil imaxinar, para impugnar despois as eleccións por manipulación.

En termos morais, a manobra non admite indulxencias. Outro xuízo será, en cambio, o que nos mereza o cacique se o valoramos pola agudeza e o cinismo, perversións que case nunca se dan á marxe da intelixencia e que resultan tan descaradas que tampouco poden invocar a moral para disfrazarse. É o que se bota de menos nos caciques de hoxe. En primeiro lugar, carecen de enxeño. E ademais non son cínicos, senón mentiráns, perrillas. Como se comparásemos a un cazador de elefantes cun capagrilos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de xullo de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O inventor do futbolín

17 de julio de 2013 a las 0:08

Cando era neno, Ramón Piñeiro estaba desconcertado coa idea de que unha locomotora puidese andar de seu, tal como lle aseguraba seu pai, sen ser arrastrada por bois ou cabalos. A razón desta obsesión tiña que ver co feito de que el, que vivía na aldea, non coñecía outros vehículos que os de tracción animal. Un día, na escola, púxose a pintar no encerado una máquina de tren vista por dentro, da mellor maneira que a podía imaxinar. Cando o mestre descubriu o debuxo, díxolle: “Ti vas ser deses que inventan a pólvora”.

A brutalidade do profesor contrastaba coa delicadeza proverbial de Ramón. Un día atopeino parado na rúa, no centro de Santiago, mentres escoitaba pacientemente, con bondade franciscana, un señor que tiña a teima de ser inventor de cousas raras, entre elas, un aparato para pasar as páxinas dos libros sen usar as mans.

Este tipo de inventores adoitan ser boa xente: non piden máis que uns minutos de atención para expoñer o que eles consideran ideas xeniais e que non pasan de ser disparates, xeralmenteconcibidos con bastante enxeño e doses non pequeñas de loucura pacífica. Eu coñezo un señor que foi editor enMéxico e testamenteiro de León Felipe, que pretende ser o inventor do futbolín. Sempre que lle conto isto aos amigos, pasada a primeira sorpresa, prodúcese unha especie de escepticismo xeral. Si, pero alguén o tivo que inventar.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de xullo de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Chega a realidade virtual

16 de julio de 2013 a las 0:10

Aínda recordo a impresión divertida pero calamitosa que hai anos me produciu ver o home dunha amiga miña facendo unha batalla naval na bañeira da casa con lanchiñas e soldados de plástico: aínda que non o era, tiña todo o aspecto de ser un débil mental. Un comportamento como este, aparentemente tan pouco normal, ten que ver co feito comprobado de que a necesidade de xogar non se corresponde unicamente coa infancia, por máis que haxa normas culturais non escritas que reprimen no adulto uns desexos profundos de seguir xogando ao longo de toda a vida. Neste campo concreto, a fronteira entre o permitido e o prohibido depende do xoguete.

Hai un vello refrán inglés que di que a diferenza (the difference) entre os homes e os rapaces (between the men and the boys) é o prezo dos xoguetes (is the price of the toys). Efectivamente, as persoas maiores compran xoguetes que son sempre moitísimo máis caros que os que lles mercan aos nenos. Moitas veces, en aparencia trátase de obxectos necesarios, incluso imprescindibles para o traballo, como poden ser os coches, aínda que estes últimos case nunca se adquiren por estritas consideracións de tipo práctico.

Con motivo dunha exposición que se celebra na Coruña, chegou a Galicia o problema da realidade virtual, ese inmenso xoguete que nos prepara a informática para os próximos anos e que nos vai permitir inventar o mundo no que queremos vivir. Como se sabe, o asunto consiste en simular un espazo en tres dimensións e poder introducirse nel para facer o que se queira, desde saltar pértega no colo dun atleta ata pasar unha velada cunha muller ou un home marabillosos. Naturalmente que pode suceder o que xa ocorre no mundo dos xogos infantís: pasadas as primeiras horas cun artiluxio electrónico, os nenos prefiren facer un tren con caixas de mistos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de xullo de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un día máis

15 de julio de 2013 a las 0:15

Onte, no curso de Iria, tivemos mesa redonda. Como era de esperar, Sánchez Dragó prometeu falar quince minutos, pero pasouse de control e acabou nos corenta. Non houbo problema por dúas razóns. En primeiro lugar porque Luis Racionero foi brevísimo e porque eu mesmo, que en público me corto un pouco, cedín parte do tempo que me correspondía. En segundo, porque a xente estaba encantada co torrente verbal de Fernando. Cando é así, non hai problema: o malo sería que se tratase dun rollo. Despois, durante o almorzo, aproveitamos para gastarlle bromas. Defendeuse aducindo unha timidez que, polo que se pode ver, disimula moi ben.

Logo, Luis Racionero andaba preocupado por coñecer a colección de botellas asinadas que ten Cela nun dos cuartos da fundación, pero esquecémonos de amosarllas. A verdade é que merece a pena: hainas coa firma de Picasso, de Hemingway ou de Menéndez Pidal, que era abstemio. Creo que é unha botella máis pequeña que as demais: todo un detalle de delicadeza.

Antes de ir a xantar, pasamos pola parte da fundación que alberga o Museo do Ferrocarril, posto baixo a advocación de John Trulock, o avó de Cela. O tema do tren, como teño contado aquí moitas veces, fascíname desde neno. Na pequena tenda de recordos que teñen alí atopei un modelo de latón, daqueles de corda, que puxen a funcionar máis tarde sobre unha mesa, ao pé da parede onde se exhiben un grupo de debuxos que Picasso fixo para Cela. Unha irreverencia que durou pouco porque Prada e Conte xa se empezaban a emocionar. Deixeino para despois, só na casa. Como non están os rapaces, ninguén me pode rifar por comportarme como un rapaz.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de xullo de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un polaco previsor

14 de julio de 2013 a las 0:08

De Polonia a Suecia, por mar, hai un paso. É a única distancia curta entre os dous países; no resto é como se estivesen en mundos diferentes. En termos de salarios, por exemplo, a separación pódese establecer simbolicamente entre as trescentas mil pesetas mensuais que gaña un torneiro sueco e as mil quinientas que obtén o polaco. A desproporción é tan grande que non parece natural, senón imposta, pois non pode haber entre homes e homes as mesmas diferenzas que hai entre elefantes e formigas.

Quero dicir que alguén é responsable de que os polacos vivan na miseria apenas a uns centos de quilómetros dos países onde mellor se vive neste mundo. Mesmo somos responsables aqueles que algún día falamos sen rubor das liberdades formais e outras estupideces.

O caso é que a policía sueca ten un problema cun polaco. Trátase dun individuo que descubriu que se vén a Suecia en coche, toma unhas cervexas e fai algunhas cousas raras conducindo, pode acabar no cárcere catro meses. Como os presos cobran aquí arredor de mil pesetas diarias, non fai falla saber moitas matemáticas para tirar consecuencias: cinco anos de salario no seu país. É a terceira vez que o collen. É dicir, que o previsor gañou para quince anos. Un pouco máis e xa se pode xubilar.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de xullo de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Bos propósitos

13 de julio de 2013 a las 0:13

Hoxe, que é sábado, vouno dedicar a navegar. Onte pola tarde estiven preparando as cousas e limpei a cuberta do barco, que se atopaba bastante sucia despois de moitos días sen pasar por alí. Logo fixen un café, senteime na popa e púxenme a mirar arredor. Cerca de min, nunha embarcación fondeada a media ducia de metros, unha parella discutía non sei por que. Só me chegaban de cando en vez os insultos que se dicían. Ela chamáballe estúpido e cretino. El, despois de chamarlle burra, díxolle que era unha cabra.

Eu funme quedando durmido pouquiño a pouco, sabendo que a modorra do sol me invadía o corpo como un exército de cóxegas agradables. Espertei media hora despois con sensación de paz, sen ganas de moverme. Ao final, optei por tirame ao mar e darme un chapuzón. A auga, que estaba fría, devolveume ao mundo.

Era un mundo de ruídos lonxanos, de xente xogando na praia, de algún helicóptero espiando desde o ceo. Tiven a tentación de saír ao mar e ir durmir ás Cíes, pero pasoume pronto.  Ademais tiña o compromiso de visitar en terra uns amigos, só para falar un par de horas, e encontrarme despois con outra persoa en Panxón. De maneira que foi máis forte a paixón da conversa que a chamada do mar. Esperemos que hoxe acabe sendo ao revés. Se non fose así, tampouco pasa nada. Hai moitas maneiras de pasar o tempo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de xullo de1996 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

As ánimas

12 de julio de 2013 a las 0:07

Onte falei aquí das ánimas do purgatorio e de que unha tía miña coñecera tres. Se non recordo mal, as tres ían vestidas de branco e unha delas, vista por diante, era guapa, cunha cara  transparente e chea de luz, pero ao dar volta, por detrás tiña o corpo repugnante dunha muller morta, algo podre xa. Oínllo contar moitas veces. Rezáballe todas as noites, creo que por encargo ou petición das propias interesadas, que foran amigas dela. A máis nova, que en vida se chamara Manuela, os domingos cantaba unha canción nunha lingua descoñecida. Don Juan Portabales, cura párroco de Lamas, dicía que as ánimas podían saber calquera idioma, menos o ruso.

Na miña terra, as ánimas sempre se apareceron vestidas con túnica branca, pero hai outros sitios onde se presentan neste mundo convertidas en animais, especialmente bolboretas. Non obstante, tamén poden adoptar outros disfraces, como son os de paxaro ou pita, incluso o de porco. Un avogado da miña vila dicía que tres porcos xuntos representaban sempre as ánimas de tres curas. Hai anos, alá por terras de Maceda, correuse que nun monte veciño aparecía unha luz e que era unha ánima bendita. Fixéronse excursións para vela de perto, pero pasaba igual que sucede co arco da vella, que nunca se chegaba a ela, sempre se alonxaba.

Aquela historia deu tanto que falar que se fixo un estudo para determinar cal era a causa real do fenómeno. Chegouse á conclusión de que se trataba dun asunto relacionado con algún metal ou mineral. Un puro disparate. Confundir unha ánima cun resplandor cientificamente explicable só se lle ocorre a un parvo. O mesmo que se dixésemos que un avión voa porque realmente é un anxo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de xullo de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net