Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Conversas

20 de junio de 2013 a las 0:07

Como dixen onte, estou en Trujillo, esta fermosa cidade cacereña, chea de cegoñas nos tellados, onde nos xuntamos uns vinte escritores, españois e portugueses, para falar das literaturas dos dous países, aínda que oficialmente o congreso se chama dunha forma máis solemne: “Portugal y España, dos literaturas ante el próximo milenio”. En realidade, do que se trata é de falar, discutir e pasar o tempo discorrendo un pouco sobre un tema que nos interesa a todos os que viñemos ata aquí, invitados pola Fundación Santa María. Este tipo de xuntanzas serven para coñecerse, convivir e reflexionar en voz alta, sen máis.

Por suposto que non vou falar aquí das nosas discusións, pero non renuncio a citar un par de ideas que apareceron no debate e que me resultaron atractivas. Unha delas defendeuna o filósofo Reyes Mate: o característico do ser humano non é posuír a verdade, senón buscala. Como todas as boas ideas, é clara e fácil de entender. Se fose adoptada por todos, evitaríanse moitas desgrazas.

Alguén contou tamén unha cousa que eu non sabía, pero que me pareceu interesante. Resulta que, polo visto, o cocido foi un invento dos árabes, que o facían a base de verduras. Logo, os xudeus engadíronlle carne de vaca. Por último, foron os cristiáns os que o “envelenaron” poñéndolle carne de porco, que aqueles outros non comen por razóns relixiosas. Foi esta última unha acción ben pouco cristiá, tanto que dan ganas de non volver probar ese prato. Naturalmente, só se trata dun dicir, porque o sentido da solidariedade, polo menos no meu caso, é escasamente simbólico. Quero dicir que me  gusta o cocido e que non vou deixar de comelo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de xuño de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un blasfemo na rúa

19 de junio de 2013 a las 0:09

Hoxe pola mañá, mentres ía andando pola rúa, escoitei unha blasfemia que me sorprendeu. O asombro non mo causou a rareza do feito, senón a singularidade do dito, pois o bárbaro que tan brutalmente esbardallaba contra Deus non empregou unha desas expresións habituais que todos coñecemos e que, de tan oídas, xa non nos chaman a atención. O que dixo tiña toda a aparencia de ser creación orixinal e mesmo me atrevería a dicir que non carecía de graza se non fose porque o blasfemo parecía moi consciente do seu enxeño.

Cando eu era neno, na miña vila aos blasfemos metíanos no cárcere. Ao principio, os rapaces iamos velos a través das reixas, convencidos de que tiñan que ser xente rara, incluso marcados por algún distintivo anatómico especial. Eu deixei de ir presenciar o espectáculo cando me decatei de que eran xente como os demais, a non ser un tipo gordo que dicía tales barbaridades que eu pensei que era o demo.

Contra aquel individuo predicou un día o cura na misa, pois o escándalo que armaba cos seus pecados tiña aterrorizadas as veciñas da rúa, que se pasaban o día persignándose. De cando en vez entraba o Fasquelo cunha tralla a darlle unha somanta, pero nin así facía bo del. Se digo a verdade, eu non entendía por que non o mataban. Agora, co tempo, supoño que o que a Deus lle debía preocupar eran os meus sentimentos, non as barbaridades que dicía aquel tipo. Coa blasfemia de hoxe, seguro que Deus tamén se riu.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de xuño de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Lembranza de Armenia

18 de junio de 2013 a las 0:08

A capital de Armenia, Ereván, é unha cidade de cor rosa, na que un atopa fontes en cada esquina, mesmo nos vestíbulos dos hoteis, onde se pode beber a auga máis fresca do mundo, quizais procedente da altura branca do monte Ararat, sempre no horizonte. É unha das formas de combater a calor tórrida do verán, con frecuencia desbordada por riba dos corenta graos e convertida nunha masa de aire espesa que manca nos pulmóns e fai do corpo un saco pesado do que un se quixera librar. Nese momento, cando se está disposto a deixarse caer debaixo dunha sombra porque non se pode máis, entón xorde o milagre da auga en forma de pitorriño metálico cichando cara arriba. ¡Unha delicia!

De poucas cousas se senten máis orgullosos os armenios que das súas fontes, sobre todo cando saben que en moitos países de Europa se bebe auga embotellada. Hai anos, isto parecíalles unha perversión do capitalismo, mentres que a graza da que eles gozaban lles semellaba unha conquista da sociedade comunista. Había máis cousas. Das barriadas de chabolas dicían que eran supervivencias do pasado e dos rusos non querían nin falar. Notábaselle o rancor nalgunhas palabras ditas entre dentes.

Os armenios teñen unha memoria tráxica e longa. A historia do seu país é o recordo do que eles chaman o xenocidio, unha noite espantosa na que morreron centos de miles a mans do exército turco. No centro de Ereván, sobre un outeiro, unha chama de lume perpetuo mantén viva a homenaxe aos mortos. Agora téñenos máis recentes, inmolados cada día nunha guerra absurda por Nagorno Karabaj. Eles que pensaban que a  independencia sería o principio da ilusión, o comezo da alegría e a riqueza! De momento, seguen poñendo cadáveres, incrementando o número dos mártires. Sempre haberá quen poida traficar con eles ou utilizalos como moeda para calquera transacción innobre.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de xuño de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A praia do meu amigo

17 de junio de 2013 a las 0:10

Teño un amigo tan expresivo que cando fala é como se convertese as palabras en cousas, deses que serían capaces de aplacar a fame pronunciando simplemente a palabra “salmón”. Atopeime onte con el en Santiago e estivemos de parola durante algún tempo. Contoume o que lle sucedeu a primeira vez que foi entrevistar a Carl Smith, acompañado dun intérprete que presumía de saber alemán e que non sabía absolutamente nada.

Ao final, o ilustre profesor quixo beber unha cervexa e acabaron servíndolle bicarbonato. Mentres falaba o meu amigo, eu puiden ver as longas guedellas brancas do filósofo, a súa gorra, o caxato que levaba sempre consigo, a cara ancha que tiña e aqueles ollos maliciosos e intelixentes que lle daban aínda un aspecto xuvenil cando xa era un vello moi vello. Tamén vin o intérprete, a pesar de que morreu tamén.

Logo falamos do mar, que o meu interlocutor describiu coa mesma intensidade que antes empregara para pintar aqueles dous personaxes. Díxome que nunca o botara tanto de menos como nunha época que pasou en Zamora. Daquela pediulle aos amigos que lle enviasen tarxetas postais con barcos, a única maneira que tiña de combater a calor:  mirando para elas xa refrescaba. O mesmo que me sucedeu a min onte coa súa conversa. Cando cheguei á casa pola noite, tiña a sensación de ter pasado un bo día na praia.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de xuño de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Saber pedir

16 de junio de 2013 a las 0:06

Con certa frecuencia recibo visitas de tipos estrafalarios ou pintorescos. Como me dá apuro despedilos ou dicirlles que estou ocupado, procuro soportar o incordio facendo exercicios de paciencia, a non ser que se trate de individuos humanamente interesantes, que nese caso acabo dando grazas a Deus pola feliz circunstancia. Isto último pasoume hai pouco aínda con señor que me veu cantar tangos. Lamentablemente, alarmada polo que se escoitaba desde fóra, unha señorita da oficina entrou a rescatarme.

Onte mesmo, valéndose do enxeño característico dalgúns pillabáns, entroume no despacho un tipo simpático e falador, con aires de moito mundo, relacións fáciles e amizades importantes. Expresábase con elegancia, quizais unha miga pedante de máis no seu propósito de causar boa impresión, pero sen estridencias.

Tardei en darme conta de que era un golfo e cando o descubrín xa me caera simpático, de maneira que decidín escoitalo. Non entendín ben de que me falaba, probablemente porque non me falaba de nada; o discurso era un puro exercicio de retórica espabilada destinada a preparar o asalto final, é dicir, o sablazo. Cando me sentiu maduro, pediume dúas mil pesetas. Deille unha cantidade bastante máis pequena, pero agradeceuna con tanta corrección e elegancia que me sacou as colores da cara.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de xuño de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cousas culturais

15 de junio de 2013 a las 0:10

Hai anos participei en Madrid nunha reunión dun xurado que tiña que outorgar un premio importante. Eramos uns quince membros e debiamos elixir entre unha lista de libros na que figuraban obras escritas en castelán, galego, catalán e vasco. Respecto desta última lingua, como non dispuñamos de traducións, todos pensamos que practicamente quedaba excluída, a non ser que un dos nativos que formaba parte do xurado nos convencese de que se trataba de algo importante e obrigar desa maneira o organismo convocante a encargar unha versión ao castelán para que a puidésemos ler antes de que se celebrase a última xuntanza, uns días máis tarde.

A sorpresa foi que, ao facer o escrutinio das papeletas, un dos libros vascos tivo dez votos. Todo o mundo puxo cara de sorpresa, houbo algunhas risiñas e todos quedamos convencidos de que na segunda votación non se repetiría aquel disparate. Porén, repetiuse. Uns por outros deberon pensar que a cousa caería soa, pero que un voto máis ou menos non tería importancia. Iso foi o que pasou.

Hai arredor de noventa anos, dous ilustres profesores da Universidade de Cambridge, Alfred North Whitehead e Bertrand Russell, publicaron unha obra de máis de dúas mil páxinas, os célebres Principia Mathematica, dos que se ten dito que só os entendían completamente os seus autores, o cal non é ningunha esaxeración. O propio Russell confesou que ese libro, segundo o que el sabía, non o leran máis de seis persoas. Pode ser. O que ocorre é queagora acaba de aparecer nunha lista das obras máis lidas no mundo no que vai de século. O curioso é que os mesmos membros do xurado que confeccionou a lista non se explica ben o que pasou.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de xuño de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Tantos soños rotos

14 de junio de 2013 a las 0:07

Vexo repetida estes días nos periódicos a fotografía do presidente de Bolivia, Jaime Paz Zamora, que recibiu a visita do seu colega español. Nada que recorde aquel mozo que nos anos sesenta, na época do fervor revolucionario e castrista dos estudantes de medio mundo, viña a Santiago de vacacións. Estouno vendo na casa de Aurichu Pereira, que logo se había converter na súa cuñada, cantando uns versos de Nicolás Guillén que dicían: “Soldado, aprende a tirar, que hay mucho que caminar, tú no me vayas a herir”. Era simpático, translucía unha delicadeza aprendida na educación exquisita dunha boa familia, tocaba ben a guitarra e sabía moitísimas historias da súa terra natal.

Sobriño de Paz Estensoro, entón presidente de Bolivia, militaba na oposición máis radical e tiña un irmán na guerrilla. Este último detalle facíao aínda máis interesante, pois a nós parecíanos que falando con el ou estreitando a súa man, tocabamos case o corpo mítico de Ernesto “Che” Guevara. Máis tarde, o irmán de Jaime Paz faríase famoso en todo o mundo porque, sendo cristián, era un guerrilleiro sen metralleta, pois as súas crenzas impedíanlle matar. Morreu de fame nun campamento acosado polas tropas gobernamentais e deixou un fermoso diario que se publicou en España.

Vendo as fotos de Jaime Paz Zamora nos periódicos, penso en todo aquilo que se foi perdendo nos últimos vinte anos: a ilusión de cambiar o mundo e construír un home novo, desligado de odiosos egoísmos, inmensamente xeneroso; a inocencia de pensar que había persoas honestas e boas (as de esquerdas) e tipos malintencionados e perversos (os de dereitas); a utopía fermosa de crer na posibilidade de implantar o paraíso na terra. Non hai dereito. Rachar tantos soños inocentes debía ser un delito penado co inferno máis terrible para os máis directamente responsables. O malo é que probablemente non hai responsables ou que, se os hai, sexamos nós mesmos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de xuño de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un tendeiro irritado

13 de junio de 2013 a las 0:15

O outro día que estiven en Ourense atopeime cun amigo de Xinzo de Limia, co cal me dediquei a informarme sobre persoas e acontecementos sucedidos ultimamente na miña vila. En canto pasa algún tempo, sempre hai novidades. Así souben, por exemplo,que a un señor que eu daba por vivo, resulta que está morto desde hai anos. Era un tendeiro con quen eu falaba moito. Tiña fama de mala persoa, un pouco ruín e atravesado, pero a min caíame simpático. Recoñezo que era algo raro, pero contaba as cousas moi ben.

Sabía vidas e famas, coñecía crimes e mortes violentas e atribuíalle aos curas toda clase de maldades, incluso a un capelán da vila, bastante infeliz, de quen dicía que levaba un coitelo metido no cinto. Ás veces, cando o tal tendeiro estaba irritado, botaba os clientes do negocio, sobre todo a xente que entraba sen saudar.

A un señor de Lamas que se lle repuxo ameazouno cunha vasoira, o cal quedaba moi ridículo, pero eu non me atrevín a rir por medo a que lle parecese unha burla. Os demais comerciantes desprezábano e consideraban que era un mal exemplo para o ramo. Non sei se sería para tanto. Aquel Victor Schoelcher que acabou coa escravitude nas colonias francesas e chegou a senador, de novo, cando traballaba na tenda do seu pai, se algún cliente lle discutía os prezos ou a calidade dos produtos, desafiábao a espada.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de xuño de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha reconciliación

12 de junio de 2013 a las 0:07

Dicía eu onte aquí que o novelista ourensán Julio V. Gimeno tiña unha tendencia irrefreable a provocar desgrazas. Nunha ocasión, mentres descansaba bucolicamente no medio dun piñeiral en compaña do poeta Antón Tovar, de maneira involuntaria ocasionou un incendio. Por se fose pouco, debido a un erro de visión da persoa que os denunciou, a Garda Civil tirou a conclusión de que os dous escritores viaxaban nun coche con matrícula falsa. O asunto rematou desfavorablemente para ambos os dous no xulgado de Allariz.

Con frecuencia, os artigos que Gimeno escribía na prensa deron orixe a sancións gobernativas. Unha vez, por dicir que un garda civil que vivía no mesmo edificio que o novelista facía ruído a propósito para non deixalo durmir. Outra vez por tomar a broma o proxecto dun gobernador civil que pretendía facer o Miño navegable.

O peor de todo, non obstante, foi a catástrofe que provocou con Eduardo Blanco Amor, a quen lle dedicou un artigo moi desafortunado. Pensando que todo o mundo o ía felicitar pola graza con que estaba escrito, atopouse cun rexeitamento unánime. Pasou tempo magoado con aquela historia, recoñecendo que se portara mal. Anos despois, eu mesmo arranxei a reconciliación, que tivo lugar no café Miño. Aquel día, cada un estivo no seu papel: humilde Gimeno, mordaz Eduardo. Este dixo frases duras, pero falaba desde o perdón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de xuño de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Bordeos

11 de junio de 2013 a las 0:07

Chegamos a Bordeos o sábado pola mañá, despois de pasar a noite no tren, durmindo de dous en dous, en departamentos de coche-cama. Podíase elixir a persoa acompañante, previo acordo, por suposto. Nada máis atravesar a fronteira, a Gran Voz repetiu en inglés, francés e alemán que estaban “desolados” porque a compañía española non nos servira o almorzo, pero que os franceses ían resolver o problema. Non era xusto, porque nos levantamos ás seis e media da mañá e ademais os ferrocarrís españois puxeron á nosa disposición un tren magnífico moi cómodo. Como ocorre ás veces, pagaron xustos por pecadores.

Polo demais, a organización francesa, moi ben. Todo funcionou como un reloxo, ao revés do que sucedera en Madrid. Despois de xantar, eu participei nunha mesa redonda, na Fnac, a célebre cadea de librerías, sobre as literaturas que se fan en España nas distintas linguas. O público seguiu o debate con moito interese e fixo preguntas.

Logo saín a dar unha volta pola cidade cun grupo de compañeiros e compañeiras, vimos unha procesión católica sen santos (en Francia, as manifestacións relixiosas na rúa están prohibidas desde a Revolución), pero presidida por un tren “chu-chú” cheo de globos e bandeiras. Tamén estivemos nunha tenda de viños cunhas enormes escaleiras de caracol, nas que segundo iamos subindo, os prezos facían o mesmo. Por último, asistimos a unha recepción no Concello, para que o alcalde, Alain Juppé, antigo primeiro ministro, nos dese a benvida. O domingo, toca día de descanso, sen mesas redondas nin rodas de prensa nin conferencias. Iremos visitar un par de adegas no campo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de xuño de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net