Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Un rapaz

30 de Abril de 2013 a las 0:10

Pasei o día de onte en Madrid. Como os asuntos que tiña que resolver non me levaron moitas horas, aproveitei para falar cuns amigos. Deunos tempo para tratar de cousas moi diversas, desde libros, edicións e historias polo estilo, ata esas transcendencias de café que normalmente só se lle ocorren a un pola noite, despois de cear, entre copa e copa. Debo dicir, non obstante, que isto das copas non é máis que un recurso retórico, porque eu non bebo.

O certo foi que nos puxemos a falar de todo, empezando por como ven os morcegos, pasando despois a especular sobre a maneira de ver dos cans e dos cabalos, para rematar na xenerosidade humana. Respecto disto último, a min sucedeume unha vez que, nunha tertulia como esta de onte, puxen o exemplo dese padre xesuíta que lle cambiou o posto a outro preso nunha fila, ambos os dous reclusos nun campo de concentración nazi, sabendo que desa maneira ía morrer fusilado en lugar do outro. Alguén me dixo que máis ca unha proba de xenerosidade, aquilo era unha proba de fanatismo relixioso.

Creo que foi unha das mesquindades máis grandes que escoitei na miña vida. A xenerosidade, desde logo, non é fácil nin espontánea. A este respecto, eu conteilles aos meus amigos unha escena que vira a véspera nun informativo da televisión, a saber, que un rapaz de dezaseis anos, refuxiado da furia xenocida des atada nos Balcáns, recorrera non sei cantos quilómetros cun irmán impedido cargado ás costas. Pareceume un xesto heroico. Xa sei que me debía parecer natural, incluso obrigado, pero non. Non se trata dunha visión pesimista da condición humana, senón de recoñecer, entre tanta ruindade, a grandeza que cabe nun corazón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de abril de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

As causas dunha depresión

29 de Abril de 2013 a las 0:09

No ano 1970, durante unha reunión mantida no célebre Hotel Algonquin, o máis literario dos hoteis de Nova York, unha serie de relevantes críticos de cine norteamericanos puxeron verde a David Lean, o director de películas como Lawrence de Arabia ou A ponte sobre o río Kwai. Un deles, falando en nome do grupo, díxolle que o filme que acababa de estrear, A filla de Ryan, era bullshit, palabra que os que saben inglés coñecen ben e que os demais non terán demasiadas dificultades para adiviñar.

O caso é que David Lean quedou tan deprimido que tardou catorce anos en dirixir unha nova película. Eran tempos nos que os críticos do ramo tiñan un poder inmenso, inxusto e desmesurado, tanto que podían destruír carreiras, acabar con directores e impoñer como normas intocables os seus particulares gustos ou caprichos.

Cando os críticos acudían a ver o pase previo dunha película, había especialistas das empresas dedicados a observar os xestos que facían: unha cella que subía, un movemento dos labios, un sorriso tan leve como o voo dunha mosca… Agora leo que parece que andan deprimidos e que a súa autoestima se arrastra polo chan. Bótanlle a culpa á falta de calidade do cine actual. De todos os xeitos, se queren curar a depresión, non debían descartar como causa a nostalxia dos tempos aqueles nos que mandaban tanto.

Esta columna publicouse orixinalmente o 29 de abril de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha exposición

28 de Abril de 2013 a las 0:08

Xa me gustaría viaxar a París o próximo mes de maio para visitar esa exposición que se vai celebrar sobre inventos extrafalarios ou extravagantes na Fundación Cartier: unha bicicleta para andar polo mar, un coche que camiña polo aire, un helicóptero portátil, un columpio ou pirincolla xigante, suspendido do ceo por medio dun globo, un submarino ruso que se chama Panamá…

Trátase, sen dúbida, desa parte non visible da loucura humana que nunca chega a realizarse, como un ser inmortal ou unha máquina de facer diñeiro na casa. Por certo que este último foi o soño imposible dun avogado bilbaíno que coñecín hai anos e que picaba do lado desa ocorrencia. Era un home afable e cordial, un pouco obsesivo, pero de trato fácil, incluso cando lle daba por explicar a teima que lle roía na cabeza. Non pretendía converterse nun estafador polo procedemento de dispoñer de medios técnicos para falsificar billetes de curso legal. Non, o que el quería era inventar unha teoría que demostrase de maneira lóxica que a xente podería fabricar o seu diñeiro na casa. Cada un anda co seu tema.

En París, polo que lin nos periódicos, o que vai dominar na citada exposición móvese fundamentalmente arredor da idea de voar, unha vella ilusión humana que non se colmou nin se colmará nunca co invento do avión, pois desprazarse polo aire dentro de calquera reactor de tipo comercial non se diferenza moito de estar sentado na casa papando a mosca ou vendo unha película na televisión. Voar é converterse en paxaro, con ás propias, sen corpo interposto, a non ser o aire. Non se sabe ben por que a ciencia, tan poderosa, non solucionou aínda ese problema. Quizais para que os toliños poidan seguir soñando.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de abril de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un mozo desvalido

27 de Abril de 2013 a las 0:07

Onte pola mañá, ao atravesar o barrio do Berbés coa lentitude que me impuña a caravana de coches que marchaba diante, vin un mozote arrimado a unha parede nunha actitude crítica. Estaba apoiado de costas contra o muro, cos ollos brancos e vidrosos fixos no ceo, un xesto marcado de dor na cara, especialmente visible na boca, que tiña aberta e torta cara a un lado, e a man dereita crispada sobre o corazón. Pouco a pouco íase encollendo, dobrando as pernas baixo o peso da desgraza que o dominaba.

Non me custou imaxinar o que sucedía. Seguro que naquel instante, recente a ilusión que se acababa de meter nas veas, os latidos na caixa do peito empezaban a dispararse a duascentas pulsacións por minuto, un galope aloucado camiño do cerebro en busca da tranquilidade momentánea ou a explosión final. Non sei.

Unhas mulleres achegáronse a el, dispostas a axudar, mentres que algúns homes, máis cautos, observaban a certa distancia. Cando a caravana arrincou, eu marchei tamén. Atrás quedaba un rapaz co aspecto dramático dun desvalido absoluto, como se nunca tivese unha nai que o parise pequeniño e inocente, como todos os nenos. Alguén, á mesma hora, quizais non lonxe de alí, podía estar durmindo, coa conciencia de aceiro, insensible ao crime por el mesmo cometido. Algo é algo: quedaban aquelas boas mulleres.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de abril de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Recepción

26 de Abril de 2013 a las 0:07

Estiven en Madrid e Alcalá para asistir ao acto de entrega do Premio Cervantes a Jorge Edwards, un bo amigo. Gustoume o seu discurso, intelixente, sinxelo e breve, tres virtudes que non sempre van xuntas. O público correspondeulle cun aplauso cheo de afecto. El estaba tranquilo, como corresponde a un home afeito a todos os protocolos vividos ao longo da súa intensa actividade diplomática en Cuba, na UNESCO, en París con Pablo Neruda. Era a mesma tranquilidade que se experimenta falando con el, pois pertence a esa clase de persoas que transmiten paz. Por iso, nas súas palabras non podía faltar tampouco o humor, tan cervantino.

Pola tarde, fun á recepción do Palacio Real. Aquel é un bo sitio para atoparse cos amigos, os cales non resultaría fácil velos así, a todos xuntos, se non fose por ocasións como esta, unha vez ao ano. O que sucede é que igualmente se bota de menos os que xa non acoden ou porque teñen moitos anos ou porque xa non están, como Torrente.

Nestes saraos nunca se aburre un. Abonda con mirar e fixarse ben. Este ano, por exemplo, cando subía con Pepe Hierro polas escaleiras de Palacio, decateime de que Berlanga, que ía diante de nós, levaba os zapatos bastante sucios por detrás. Logo entretívenme en observar a case todo o mundo e puiden comprobar que esa deixadez está moi estendida entre os homes. Iso mesmo lle pasaba a Juan Cruz, a Mingote, a Armas Marcelo e a algúns máis. Supoño que terá que ver coas présas ou con que agora xa non se lle dá tanta importancia a iso. Ao marchar, cando baixaba as escaleiras reais, por casualidade, observeime a min mesmo. Decateime de que tiña os tacóns dos zapatos comidos, feísimos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de abril de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un pensador político

25 de Abril de 2013 a las 0:08

O taxista que onte me levou ata Barajas era falador, algo filósofo e pensador político. Por exemplo, estaba convencido de que o Senado só serve para que os seus membros gañen medio millón de pesetas* ao mes, metan as súas queridas tamén de senadoras e así lles resulten gratuítos os amores clandestinos. Polo que respecta ao Goberno actual, integrado por unha panda de ladróns, o máis razoable sería que os ministerios se repartisen entre os distintos partidos, de maneira que uns se vixiasen aos outros.

Se del dependese, o Tribunal de Contas estaría presidido por un militar, que os hai moi intelixentes e honrados, para controlar os gastos do Goberno. Polo demais, no terreo da práctica política, o Concello de Madrid funciona agora moi ben, desde que puxeron de alcalde a un catedrático e botaron ao anterior, que non tiña estudos.

Foron vinte minutos de discurso, interrompidos apenas durante uns segundos para ofrecerme a lectura do ABC, que traía a noticia da morte de Nixon, apartado da presidencia por mentir, segundo me informou, para engadir a continuación que en España os mentirosos non dimiten nunca. Botei de menos que a viaxe non durase máis, aínda que o coche era pura carraña, un desastre no borde mesmo da indignidade. Vese que as receitas para resolver os problemas do país exclúen de momento a decencia do seu taxi.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de abril de 1994.

(*) Tres mil euros

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Algo que desaparece

24 de Abril de 2013 a las 0:07

Durante moitos anos vinos saír daquel local coa cabeza gacha, intensamente colorados, como se viñesen de facer algunha cousa vergonzosa. Era sempre sobre as seis da tarde. Saían en tromba, como vomitados pola porta, eles e unha nube densa de fume de tabaco, e logo íanse dispersando en solitario pola rúa do Paseo. Detrás quedaba o barullo de cuncas, vasos e cadeiras: a actividade nerviosa dos camareiros que preparaban o pase da noite. Estou falando do cabaré La Bilbaína, de Ourense.

Desde que o pecharon, hai xa máis de trinta anos, só quedaba en toda España un local da mesma natureza: El Oasis, en Zaragoza, a desaparición do cal anuncian agora. Así como non tiven ocasión de coñecer por dentro o cabaré da miña cidade natal, este último visiteino en cambio catro ou cinco veces polo menos.

Nunca fun á capital aragonesa que non me levasen a ver ese espectáculo. Era unha especie de revista pobre, cun humor burro que provocaba berridos de cabra entre o público, composto en boa parte por soldados. En canto a erotismo, cousa de grasa e colgadura. Todo regado ao final cunha canción en honor da Virxe do Pilar, que a xente aplaudía co mesmo fervor que antes lle dedicara ás señoritas da diversión. Alguén acaba de dicir que con ese cabaré desaparece unha parte da cultura española. Pode ser, pero eu non penso chorar.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de abril de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un recordo

23 de Abril de 2013 a las 0:08

As persoas que teñan estado en Florencia, seguramente saberán que no centro da Praza da Señoría, que é o corazón civil da cidade, hai no chan unha placa redonda de bronce que recorda o lugar exacto onde estivo cravado o poste de madeira no que aforcaron a Savonarola. Nunca pasei por alí sen achegarme a ver ese pequeno recordo funerario que, por outra parte, se complementa moi ben cun cadro famoso da época, de autor anónimo, no que se ve ao célebre frade no momento da súa execución pública.

Nunca me resultou simpático este home, tan fanático e agresivo, polo menos verbalmente. Mandou recoller polas casas espellos, afeites das mulleres, colares, pendentes e pulseiras para facer logo o que el mesmo chamaría a “fogueira das vaidades”, que ardeu no sitio onde o queimarían a el uns anos despois.

A pesar de todo, como digo, nunca pasei por Florencia sen dedicarlle ese pequeno recordo. Outras veces, con máis tempo, visitei tamén a súa cela no convento de San Marco, onde o prenderon. O motivo desta devoción por unha figura histórica que non me gusta é pola súa extraordinaria intelixencia e pola ignominia que cometeron con el, a quen torturaron durante un mes antes de matalo. No corazón, ademais do lugar que temos para aqueles a quen amamos, hai sitio tamén para aqueles a quen compadecemos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de abril de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha proba definitiva

22 de Abril de 2013 a las 0:07

Onte falaba aquí desa manía que temos as xentes que vivimos entre libros de non entender a realidade se previamente non a vemos a través dunha páxina impresa. A ese respecto acórdome dunha historia que figuraba naquel libro titulado Operación Ogro, publicado en Francia nos anos setenta, onde os protagonistas da citada operación contaban con toda clase de detalles o atentado que acabou coa vida de Carrero Blanco.

Unha parte non pequena do relato estaba destinada a falar dos preparativos. Por razóns de seguridade, os terroristas facían unha vida discreta, pechados na casa, pero ás veces tiñan que saír á rúa ou ben para ir consultar nunha librería céntrica un tratado de mineiría sobre como se apuntalaba un túnel ou simplemente porque lles apetecía dar un paseo, acudir a un bo retaurante ou ver unha película.

Nunha desas saídas, un daqueles individuos atopouse na rúa cun compañeiro da súa vila, que o saudou con entusiasmo. Sen dubidalo un segundo, o etarra díxolle que se confundía, que el non era a persoa que pensaba. O outro sospeitou que se podía tratar dunha broma e insistiu ata que o terrorista sacou o carné falso que levaba e amosoullo para demostrarlle o que dicía. Bastou esa estupidez como proba. O paisano pediu  desculpas e foise. Un simple cartón escrito a máquina pareceulle máis fiable que os seus propios ollos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de abril de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Chistes

21 de Abril de 2013 a las 0:08

O outro día, nunha das ceas con amigos, en Xenebra, alguén tivo a ocorrencia de pedirme que contase algún chiste, tendo en conta que, segundo a señora que mo propuxo, ela sabía que eu tiña un amplísimo repertorio. Como expliquei aquí noutras ocasións, nin sei chistes nin me gusta que mos conten, pero en vez de confesalo así, abertamente e sen moitos miramentos, optei por dicilo dunha maneira suave, tanto que ninguén me entendeu. Digo isto porque un dos comensais aceptou a invitación e púxose a contar unha ristra interminable. Facíao ademais en plan profesional, é dicir, imitando as voces, xesticulando e poñéndose de pé. Un desastre.

Non levei conta do número, pero penso que deberon ser perto dos cen. Contounos de vascos, de cataláns, de galegos, de negros, de mulleres, de cans, de formigas, de amantes, de homosexuais (el dicía “mariquitas”), de políticos, de curas, incluído o Papa, de santos… Ignoro se os demais se divertían, porque rían, aínda que me pareceu que sen demasiado entusiasmo, pero eu aburrinme.

Nun momento, cheguei a pensar que o meu prexuízo en contra dos chistosos era excesivo e que probablemente todo se debía a unha carencia miña de tipo persoal, cousa que non se pode descartar. Sucedeu, non obstante, que cando a sesión ía xa avanzada, a muller do susodito, que estaba ao meu lado, díxolle: “Eres un pesado. ¡Corta ya!” O outro seguiu impértérrito, coma se nada. Entón, ela volveuse cara a min e confesoume en voz baixa: “Me los sé todos de memoria. Siempre hace igual”. Vinlle unha cara de desesperación tan grande que me sentín obrigado a animala. Díxenlle: “Tranquila. Tiene gracia”. Ás veces, non mentir pode ser pecado.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de abril de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net