Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Ilusión

21 de marzo de 2013 a las 0:07

Hai uns días tiven a ocorrencia de querer comprar un libro que procuro desde hai anos, pero que ata agora non atopara. De pronto decateime de que con internet podía ter a oportunidade, a pouco que me puxese a buscar. Non me equivoquei. En poucos minutos, apareceu nunha librería do Brasil, a un prezo ridículo,  arredor de oitocentas pesetas (5€ aprox.). Seguín ao pe da letra as recomendacións que ían aparecendo na pantalla, ou sexa, introducir o meu nome, o meu enderezo e o número dunha tarxeta de creto, e cando tiven a confirmación de que todo estaba ben, confirmei o pedido. Non me decatei, sen embargo, do máis importante.

Resulta que un libro, ao ser remitido desde Brasil ata aquí, ten uns gastos de envío: unhas oito mil pesetas aproximadamente (48€), que non sei se é moito ou pouco en relación co custe real, pero que a min me pareceu un disparate. Igual que se por comer un bombón ou un xeado, larpeiradas que me gustan case tanto como ler, pagase ese diñeiro.

De primeiras, sentinme parvo. Despois pensei que é moito peor fumar un puro, algo parecido a queimar diñeiro. Non me serviu de consolo porque, como son fumador de puros, só conseguín acentuar o sentimento inicial. Por iso acabei recorrendo á idea de que, despois de todo, o valor das cousas é un artificio. Por exemplo, por que o cadro dun pintor pode valer sete mil millóns de pesetas? Por que alguén pagou aínda hai pouco un millón de dólares por uns zapatos de Marilyn Monroe? Son dous argumentos que me tranquilizaron. O problema agora é se o libro non me gusta. Por iso non o empezo. Así teño a ilusión da espera. Cando pense que xa me ilusionei por oito mil pesetas, empezarei a lelo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de marzo de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Formas de sensibilidade

20 de marzo de 2013 a las 0:07

O outro día, paseando por Segovia, vin unha cegoña espléndida empoleirada no alto dunha cheminea. Estaba tan alta que ninguén se podería atrever a causarlle ningún mal. En Xinzo de Limia, en cambio, nas terras desecadas da antiga Lagoa de Antela, aniñan en lugares baixos. O ano pasado, observei unha que vivía nunha árbore duns dous metros, situada ademais nun sitio dedicado á extracción de area, entre máquinas e motores, con camións que ían e viñan e xente que facía ruído e que berraba.

Recentemente, no Barco de Valdeorras, vin dous exemplares na torre dunha igrexa. Explicáronme que se aclimataron tan ben naquela comarca que xa non marchan durante o inverno. Comentando isto cun amigo moi sensible aos problemas do medio ambiente, díxome que esta é unha proba de que agora somos máis civilizados.

Que melloramos no respecto aos animais paréceme un feito certo, aínda que non convén tirar conclusións demasiado optimistas. Digo isto porque precisamente as cegoñas non son o mellor exemplo posible. Non recordo en cal dos campos de exterminio nazis, unha delas construíra o niño na cheminea dun dos fornos crematorios. Foi a maior preocupación do director daquel inferno, que fixo esforzos sobrehumanos para que non lle sucedese nada ao pobre animal. A sensibilidade pode ser tamén desta maneira.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de marzo de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha petición civilizada

19 de marzo de 2013 a las 0:08

Teño unha idea de que debeu ser alá polos anos cincuenta cando unha parella de mozos trouxo á miña vila o costume de collerse de ganchete, unha cousa que ata entón só podían facer os casados. A moda aprendérona en Madrid e decidiron importala, o cal lles causou algúns desgustos por escándalo. Logo, co tempo, foise impoñendo pouco a pouco. O salto seguinte, dunha audacia que moitos aínda recordarán, consistiu en collerse da man. Tampouco este novo costume se abriu paso sen desgustos nin protestas.

Eu aínda recordo a cara dunha señora, no barrio ourensán da Ponte, que un día nos insultou a unha rapaciña e a min, daquela un par de adolescentes, por irmos collidos da man paseando pola rúa. Chamounos asquerosos. Non fomos dos peor parados, pois houbo quen pagou multas por un bico ou acabou na comisaría.

Acórdome disto porque acabo de ler nos periódicos o lío que lle están armando a unha actriz exipcia á cal acusan de aparecer espida nun cartel. En realidade, as únicas partes do corpo que amosa na fotografía son os brazos e as pernas. Terá que sufrir por iso, non obstante, aínda que algún día, non se sabe cando, no seu propio país, todo isto parecerá ridículo. De momento, os máis túzaros solicitan que a condenen a tres meses de cárcere. Confeso que me sorprendeu a petición: pensei que quererían matala.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de marzo de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Difícil elección

18 de marzo de 2013 a las 0:08

Moita xente acordarase aínda do escándalo que se produciu nos Estados Unidos cando a secretaria do presidente Nixon dixo diante dun xuíz que os vinte minutos que faltaban nunha cinta foran borrados por ela de maneira involuntaria. A explicación que deu, pola postura que tiña que adoptar, un pé nun pedal, unha man situada metro e medio máis alá, case tirada sobre a mesa, converteuse, por incrible, na rechifla nacional. Por esa razón, Rose Mary Woods chegou a ser portada nada menos que da revista Newsweek.

Sabía todo de Nixon, pero nunca dixo nada. O día que o coñeceu no Senado, cando o político republicano lle pediu que se convertese na súa secretaria, Rose Mary foi moi clara. Díxolle: “En primeiro lugar, son do partido Demócrata; en segundo, son católica”. Dese xeito iniciouse unha relación que durou máis de vinte anos.

Nestes días, nos Estados Unidos, Rose Mary Woods estase convertendo no símbolo da lealdade, agora que esa virtude parece non defendela case ninguén no entorno da Casa Branca. Moitos, ademais, compárana coa secretaria de Clinton, Betty Curry, unha muller relixiosa que declarou contra o seu xefe porque, segundo ela mesmo defende, para a súa conciencia é máis importante dicir a verdade que ser leal ao presidente. Difícil elección. Persoalmente, entre a xente e a conciencia, eu quedome coa xente.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de marzo de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha labazada

17 de marzo de 2013 a las 11:31

Unha vez vin na Praza do Pescado de Xinzo de Limia, alá polos anos cincuenta, un tipo ruín pegándolle unha malleira a un home xa maior, que mentres recibía os golpes non deixaba de chorar como se fose un neno. Eu asistía impotente ao espectáculo e non podía comprender que Deus en persoa non baixase do ceo a reparar directamente unha inxustiza tan horrible. Que a cousa se resolvese no futuro, o día do Xuízo Final, tal como aprendera na catequese, non me consolaba en absoluto; máis ben me parecía moi mal.

Nese instante, pola Rúa de Atrás, vin chegar ao Faustino Portela, un carpinteiro grande e forte da nosa vila, que tiña fama, polo menos entre os rapaces, de ser un dos homes máis fortes de toda a Limia. En canto se decatou do que pasaba, pousou un serrón que traía na man e dun par de lapadas fixo o que Deus non fixera.

Non sería a única vez que aquel home acabou restablecendo a puñadas a orde alterada do mundo: pouco despois aínda tumbou no medio da rúa a outro senvergonza que estaba abusando dun pequeno. Co tempo, non obstante, alguén me aprendeu que eses milagres non son frecuentes na vida: case sempre gaña o criminal. Como sucedeu aínda estes días en Italia con ese tipo que lle regalou a uns rapaces xitanos unha boneca cargada de explosivos. A falta de outra cousa, eu mándolle este artigo desde aquí como se fose unha labazada.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de marzo de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A fazaña do xeneral Ponce

16 de marzo de 2013 a las 0:08

Non tiven a sorte de coñecer a Ignacio Ellacuría, o xesuíta español asasinado no Salvador, pero amigos meus que o trataron, algúns deles moi de cerca, coinciden en que a morte non o debeu sorprender demasiado, sobre todo cando se decatou de que nin os bispos, despois do atentado contra monseñor Romero, quedaban a salvo da brutalidade arrogante dos militares.

Desde entón, Ellacuría esperaba o golpe, aínda que probablemente, el que era un home bo, non puido imaxinar que aquel acabase sendo tan cruel e tan salvaxe. Os militares chegaron de noite, cos rostros cubertos, como bandidos, e foron directos ao cuarto de Ellacuría, que aínda debía estar esperto, quizais lendo ou escribindo. A empurróns levárono ata o patio da universidade onde residía e alí mesmo o liquidaron. El era o verdadeiro obxectivo, o centro exacto do odio. O resto dos mortos, simple trámite, puro bulto para satisfacer o rancor e aproveitar a viaxe.

Unha comisión internacional acaba de demostrar que a orde de asasinar o xesuíta partiu do xeneral Ponce, xefe do exército, un oficial de ron e banana, estratego de camilla reiteradamente humillado por unha guerrilla de adolescentes inexpertos. A morte de Ellacuría, un home indefenso e pacífico, será para sempre o seu baldón, unha ignominia da que non poderá librarse. Está por ver, non obstante, que este Napoleón dos tempos modernos, este Alexandre Magno, non viva un suceso tan miserable como a maior fazaña da súa vida.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de marzo de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O frío do inferno

15 de marzo de 2013 a las 0:07

Esa señora bosnia que polas noites ve o inferno desde a cama na que xace desde hai cinco anos, asegura que naquel horrendo lugar non hai lume, como ela pensara sempre, senón frío. Polo buraco estreito e longo por onde se lle presenta a visión cada madrugada, chégalle un vento frío que se lle mete nos pulmóns e que lle doe como se un formigueiro de cristais xeados a percorrese por dentro. Entón ponse a rezar para que Deus a libre daquela dor insufrible, pero o demo fai ruído para que os rezos non se escoiten desde o ceo.

O barullo que arma o diaño está feito só cunha lata, pero é tan grande que a muller pensa que vai acabar tola. Ao final, sempre sucede o mesmo: nunha esquina aparece o profeta Elías, que estende unha man cara ao buraco por onde se ve o inferno, pecha o tubo e o cuarto énchese dunha caloriña doce e morna, moi agradable.

Os veciños da señora están divididos respecto do suceso. Mentres a maioría cren que se trata dun prodixio, hai outros que son máis escépticos. Entre estes últimos, un velliño que vive no piso de abaixo díxolle o outro día aos periodistas que el non cre en milagres, pero que tampouco lle importa que a cousa dure, pois aínda que a lata do demo mete moito ruído, en cambio esa caloriña que a súa veciña lle atribúe ao profeta Elías tamén lle chega a el ata o seu cuarto e permítelle botar unhas cabezadiñas todas as noites.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de marzo de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Don Pío

14 de marzo de 2013 a las 0:08

Aproveitei o descanso do sábado para ler o libro de Josefina Carabias sobre algúns escritores e outras figuras da vida española da primeira metade deste século. Pareime especialmente no capítulo que lle dedica a Pío Baroja, un novelista que me interesa moito como personaxe e algo menos como escritor. Gustaríame coñecelo, cousa que non puido ser, entre outras razóns por culpa da miña idade, pero tiven a sorte de tratar a moitas persoas que mantiveron unha relación máis ou menos estreita con el, como foron os casos de Domingo García-Sabell, Edmundo Estévez, tamén coñecido como  “Alambritos”, Xesús Alonso Montero ou Juan Benet.

Todos eles coincidiron sempre en falar de don Pío como dun señor arbitrario, forma de ser que, se vai unida á naturalidade e ao talento, pode producir uns tipos humanos realmente fantásticos. A García-Sabell escoiteille varias veces aquela historia magnífica do ingreso de Baroja na Real Academia Española, cando lle preguntaron se xuraba ou prometía, e el respondeu: “Yo, lo que sea costumbre”.

Na semblanza de Josefina Carabias, don Pío aparece así. Conta a periodista que nunha ocasión o foron visitar unhas señoras moi cultas e admiradoras do novelista. No transcurso da conversa, na que as mulleres trataron de sacar o mellor del, falándolle de literatura, cine e cousas así, atopáronse con que o escritor estaba máis preocupado, en realidade, polo pouco diñeiro que gañaba, pois aínda que tiña poucos gastos, segundo lles confesou, sempre había necesidades como cortar o pelo ou comprar uns calcetíns, que non se podían eludir. Aquel era, sen dúbida, o mellor Baroja, pero as señoras non se decataron e saíron decepcionadas.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de marzo de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Protestas

13 de marzo de 2013 a las 0:07

Había tempo que non se daban as protestas entre a xente nova, pero como todo volve, agora xorde un movemento novo, de tipo anarquista, nos Estados Unidos. Curiosamente, ten a súa sede central no estado de Oregon, que hai uns anos era un dos máis conservadores do país. Eu aínda recordo unha carta que lle escribiu Antón Risco a Arturo Lezcano, alá a principios dos anos sesenta, desde aquel estado, onde era profesor, contándolle cousas divertidísimas sobre as súas alumnas, que en vez de vestidas, andaban acoirazadas, nunha época na que precisamente en Europa se iniciaba a revolución que tiña como lema Fai o amor e non a guerra.

Contaba o Antón naquela carta que un amigo seu, europeo coma el, lle fixera unha proposición descarada a unha alumna, con palabras educadas, iso si, e a pobre da moza desmaiouse e quedou sen sentido durante uns minutos co medo que pasou. Cando se recobrou, Antón, que era amigo dela, díxolle: “Non fai falta desmaiarse. Basta dicir que non”.

A nova revolución non ten nada que ver cos costumes nin co sexo, senón co poder. Os rapaces están irritados coas multinacionais, cos bancos e cos gobernos, e fan ben. Supoño que a largo prazo non conseguirán nada, pero alguén ten que recordar de cando en vez que no mundo hai demasiadas trampas e inxustizas e que nos periódicos se contan moitas mentiras. De momento estes rapaces da protesta rachan escaparates. Hai uns días lin nunha revista americana que un petroleiro lle regalou a unha moza un sostén de diamantes. E a gasolina segue subindo. Amólame que parte do prezo do depósito que enchín onte servise para pagar ese artefacto. Como para marchar a vivir a Oregon.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de marzo de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Biografía dunha señora

12 de marzo de 2013 a las 0:08

Nunha das casas que Pablo Neruda tiña en Chile, creo que na de Santiago, hai un cadro pintado por un dos grandes pintores mexicanos amigos del, talvez Siqueiros, que ten trampa. Aparentemente, pasa por ser un retrato do poeta, pero se a un lle descobren unhas poucas claves, como fixo para min o conservador daquela mansión convertida en museo, resulta que no lenzo aparece tamén Matilde Urrutia, que durante algún tempo foi o amor clandestino do escritor, cando este aínda estaba casado con Delia del Carril.

Sobre esta acaba de publicarse en Chile unha biografía. Era unha señora de familia rica, nacida na Arxentina, que desde moi nova se sentiu atraída polo canto, a literatura e o partido comunista. Por todos eses camiños chegou a Pablo Neruda, casado entón cunha muller enorme, que non ensinaba para non meter medo.

A Delia del Carril bautizouna o poeta co nome de La Hormiga. Tiña trinta anos máis que o seu home, de maneira que cando este aínda non cumprira os corenta, ela xa rondaba os setenta. Ao saber que Neruda se vía con Matilde, Delia retirouse  discretamente. Viviu en Santiago de Chile, convertida nunha gran dama, ata os cento seis anos. Pinochet declarouna indecente e quitoulle a casa. Con todo, puido sobrevivir porque outra indecente, Matilde, lle mandaba unha pequena pensión mensual, sen que ela soubese nada.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de marzo de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net