Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Misterio

28 de Febrero de 2013 a las 0:08

Onte pola mañá, despois de participar nun programa de radio, fun dar unha volta pola parte antiga de Ourense co escritor Andrés Trapiello, que quería coñecer a cidade. Na Rúa de Lepanto, a poucos metros da casa onde naceu Eduardo Blanco Amor, descubrimos unha librería de vello. Foi unha festa. Eu merquei cinco primeiras edicións de Pío Baroja, un par de biografías e algunhas cousas máis. Logo pasei o resto do día soñando coa ilusión de que chegase a noite, xa libre dos compromisos, para volver á casa e empezar a mirar os libros un a un. Eu, antes de lelos, teño que tocalos, darlles voltas nas mans e acariñalos como se estivesen vivos.

Un dos libros que adquirín no paquete foi unha biografía de Disraeli. Non a comprei polo seu valor bibliográfico, que se reduce a estar moi ben encadernada, cun fermoso lombo de pel de color verde, con nervios, senón polo personaxe, aquel vello intelixente e digno que recibía todos os días na súa casa, cando xa estaba enfermo de morte, un ramiño de violetas que lle mandaba a raíña Victoria.

Pola noite, ao follear os libros, decateime de que a biografía de Disraeli tiña unha dedicatoria autógrafa, escrita nunha caligrafía xenerosa, en tinta verde. Estes autógrafos sempre resultan fascinantes polo misterio que encerran. Quen sería o Paco que a firmou o día 20 de maio de 1946? Sen dúbida, un home namorado, pois escribiuna para unha tal Miluquilla que “ha hecho por mí lo que Mary Ann hizo por el gran Disraeli”. Ignoro se a tal Miluquilla sería feliz co tal Paco, pois Mary Ann limitouse a ser unha fiel servidora do seu home, unha presenza muda, aínda que alegre e contenta. A verdade é que se pode ser feliz de moitas maneiras.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de febreiro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A morte dos fantasmas

27 de Febrero de 2013 a las 0:07

Leo nunha revista americana un artigo da escritora rusa Tatiana Tolstaia no que conta como unha amiga xa moi vella un día lle contou que na época dos tsares, Rusia era un paraíso. Segundo a señora, o seu avó, que non pasaba de ser un simple traballador, naquela época podía beber todos os días, ir de compras ás mellores tendas e co diñeiro sobrante mercarlle á súa muller un anel de ouro con esmeraldas. Por outra parte, os obreiros almorzaban con caviar, os campesiños nadaban en gran e os policías eran educados e correctos.

Naturalmente, se as cousas eran así, nada ten de estraño que o propio Nicolás II, xa capturado polos revolucionarios e a punto de ser fusilado, estivese convencido de que o pobo o quería sinceramente e que os disturbios provocados naqueles días obedecían á maquinación duns poucos axitadores profesionais que pronto serían detidos pola policía e o exército para seren xustamente castigados.

Con toda seguridade, Rusia non era un paraíso na época dos tsares nin a xente amaba con paixón ao tsar Nicolás. Non obstante, este conto fantástico que fala dun pasado fabuloso que nunca existiu é un dos soños inventados ultimamente polos rusos para poder sobrevivir no terrible inferno no que habitan desde hai anos. Outros recordan as marabillas inexistentes da época de Stalin. Só os máis valentes se atreven a vivir sen soñar. Da capacidade destes para aguantar espertos depende a morte dos fantasmas dos demais.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de febreiro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Coloquio

26 de Febrero de 2013 a las 0:06

O xoves pola noite estiven en Ourense para participar nunha mesa redonda sobre Castelao, que congregou na sala a máis de trescentas persoas. Mentres escoitaba os meus compañeiros de mesa e observaba alí a toda aquela xente, entre a cal abondaban rapaces e rapazas moi noviños, eu acordábame de que a primeira vez que oín falar de Castelao na miña vida foi precisamente naquela mesma cidade, pero a principio dos anos sesenta.

Xa o teño contado moitas veces. Un día, Vicente Risco levounos á súa casa da rúa Santo Domingo a Xaime Quesada, José Luis de Dios e Arturo Lezcano. Alí vimos,  asombrados, o álbum Nós. Eu recordo que ao día seguinte, xa no café, aínda influído pola impresión do día anterior, lle preguntei a don Vicente se aquel tal Castelao fixera máis libros. Risco, sen amosar asombro de ningún tipo pola miña enorme ignorancia, explicoume que había outro libro daquel señor que debía ler, que el mesmo me podía prestar. Así lin Cousas.

No acto do xoves, durante o coloquio, un rapaz fíxome unha acusación tonta, á cal non lle respondín porque non tiña nada que responder. Acusoume de asistir, en San Domingos de Bonaval, a un acto sobre Castelao e de aparecer nel ao lado de Fraga. Debía ser un mozo radical. Non sabía moito do que falaba, pois armouse un lío ao tratar de describir o pensamento político de Castelao, pero sentíase moi seguro. Non ten demasiada importancia. A ignorancia cúrase co tempo. O que lle viría ben, en cambio, a ese mozo, é non deixarse dominar pola mala uva. A longo termo non compensa, pois converte a un nun chinche insoportable. E tódolos chinches, de maiores, acaban sendo feos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de febreiro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha boa persoa

25 de Febrero de 2013 a las 0:07

Houbo unha época xa bastante lonxana, alá polos anos corenta ou cincuenta, na que case todos os rapaces, e supoño que tamén algunhas persoas maiores, lle tiñamos un medo irracional á lepra, unha enfermidade bíblica da que entón se falaba moito, supoño que non tanto pola doenza en si, absolutamente rara e infrecuente entre nós, canto porque na intensa vida relixiosa daqueles anos estaba moi presente a vida do padre Damián, o apóstolo dos leprosos, que se puña como exemplo de entrega xenerosa aos demais.

Foi este temor á lepra o que me levou a admirar o escritor R. L. Stevenson moito antes de que lese os seus libros. Nuns exercicios espirituais, o padre xesuíta que os dirixía dixo que o escritor xogaba á pelota cos nenos leprosos e que se negaba a poñer guantes, tal como lle recomendaba a súa muller, para non humillalos.

Pareceume que era un comportamento máis admirable que o do padre Damián, quizais porque carecía do dramatismo das boas accións que este realizaba por amor a Deus. O que Stevenson facía era xogar cos nenos leprosos e mostrarse delicado con eles, pouca cousa para chegar a ser santo, pero suficiente para ser boa persoa. Este ano cúmprese o centenario da morte do novelista. Convén recordar o seu bo corazón porque xa se anuncia a reedición da biografía mentirosa que lle dedicou Henley, tan cheo de envexa.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de febreiro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 1 Comentario
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Lembranza dun profesor

24 de Febrero de 2013 a las 0:08

Cando eu cheguei a Santiago para iniciar os meus estudos a principio dos anos sesenta, o profesor máis popular de toda a universidade era sen dúbida don Carlos Alonso del Real, da Facultade de Letras, que agora acaba de morrer en Madrid. Tiña fama de ser home enxeñoso, bebía xenebra nas mesmas cantidades que outros beben auga e comía patacas fritas co nerviosismo compulsivo dun famento, unha velocidade atolondrada que conservaba con carácter simultáneo mentres lía o libro que inevitablemente sostiña na outra man.

Tiña don Carlos unha alumna de doutoramento non demasiado intelixente, estudosa e papona a partes iguais, bastante infeliz. Nunha ocasión, cando se dirixían ambos ao despacho do profesor, asustouse aquela alma cándida ao ver sobre un muro unha pintada subversiva coa fouce e o martelo. Don Carlos tranquilizouna contándolle unha preciosa mentira: “Non faga caso, é o anuncio dunha ferraxería”.

Con este tipo de foguetería deslumbrante foi construíndo Alonso del Real a lenda que o rodeaba, unha auréola na que probablemente contaban máis as virtudes do enxeño, a torpeza despistada de sabio que gastaba e unha sensibilidade especial para a camaradería cos estudantes que o rigor e a extensión da propia obra. Fóra de pequenos círculos de especialistas, esta última é mal coñecida. Aínda que para querelo abonda con telo tratado, para facerlle xustiza cumpría que os que saben nos dixesen algo máis.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de febreiro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cousas do frío

23 de Febrero de 2013 a las 0:08

Aquí en Nova York vai un frío que manca incluso por dentro dos pulmóns, tal como se a un lle metesen cristaliños na mesma respiración. Dan ganas de entrar nunha tenda e mercar uns mamelucos para vestir por debaixo da roupa, como os que usan as rapazas suecas no inverno e que alá chaman asasinos do amor. Con todo, o peor é a cabeza. Sen gorro, convértese nun trasto indefenso, incapaz de pensar, limitada ao puro instinto de inventar medidas de emerxencia: subir a lapela do abrigo, dar palmadas, soprar para arriba…

Máis previsor que os demais, Perucho veu acoirazado: gasta gorro de astracán, o cal lle permite parar na rúa e facer un descanso antes de seguir cos contos que sabe, tan raros e sorprendentes que seguramente lle foron contados polo demo. A non ser que sexan inventados por el, que tampouco se pode descartar.

Pola súa parte, Rosa Regás, con esa fraxilidade de paxariño que se lle adiviña na cara, tan delgada que ás veces non ten máis que perfil, anda deportiva, como se aínda non se decatase de que vai moito frío. Para esta xente despistada é unha sorte: cando se dea de conta de que estamos a varios graos baixo cero, a temperatura estará subindo de novo. Polo que me concerne, se mañá non mellora o tempo, vou poñer gorro de ruso. En  primeiro lugar, aínda estamos case en Carnaval; e ademais aquí ninguén se fixa nun.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de febreiro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

De cine

22 de Febrero de 2013 a las 0:08

O sábado pola noite, un insomnio bobo tróuxome dando voltas pola casa, sen facer nada, durante case unha hora, ata que se me ocorreu baixar ao salón e poñer un vídeo. Elixín sen motivo Casablanca, a película dirixida por Michael Curtiz e interpretada por Humphrey Bogart e Ingrid Bergman. Aínda que a sei case de memoria, paseino ben. De Bogart fascínanme a seguridade de ferro e a valentía do seu personaxe, el que na vida privada era un home moi inseguro e covarde, capaz de esconderse nos lavabos dun club e non saír ata que estaban lonxe, detidos pola policía, os agresores da súa muller. Entón púxose a berrarlles.

As persoas que coñeceron e trataron o actor falan bastante mal del. Din que era insoportable e que non aceptaba guións nos que non aparecese como o máis guapo e o máis listo. Iso parece certo, pero a min, a pesar de todo, Bogart cáeme ben. Por dúas razóns. A primeira porque morreu dunha maneira moi digna, soportando as dolores terribles que padecía, sen queixarse, aturando todo para si.

A segunda ten que ver coa rodaxe da película Sabrina, de Billy Wilder. Bogart fíxolle prometer ao director que, ao final do filme, sería el quen quedaría coa moza, interpretada por Audrey Hepburn, e non William Holden. Wilder cumpriu e tratou de compensar o outro asignándolle un fermoso coche deportivo. No guión, non na realidade. Bogart púxose tan contento que miraba o seu rival por riba do ombro. A este, en cambio, non parece que lle importase demasiado. Despois de todo, cando remataban as sesións de rodaxe, víase en segredo con Audrey Hepburn, pois estaban namorados. Como perdedor, Bogart foi humano e fantástico.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de febreiro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cousas de heroes

21 de Febrero de 2013 a las 0:07

Polo que eu sei, coñecín dous heroes na miña vida. Dun deles, xa falei aquí: un antigo soldado da División Azul que apareceu por Ourense alá polos anos cincuenta e a quen as autoridades proclamaron publicamente como un home exemplar e lle regalaron unha gabardina. O outro foi un raparigo da miña terra que lle disputou unha ovella ao lobo e avisou a berros aos demais pegureiros da presenza da alimaña. Para este neno, que nunca saíra da aldea, o cura xuntou cartos entre os veciños e levouno a ver as Burgas á capital.

Unha dimensión tan humana de heroicidade contrasta coa grandeza épica que os servios lle atribúen ao célebre comandante Arkan, vitoreado con entusiasmo o domingo pasado na vila da súa moza, onde casou. Este home cruel, que matou moita xente, incluídos nenos, está considerado criminal de guerra polos americanos.

Desde que empezou a matar, Arkan converteuse nun home riquísimo, tanto que hoxe é un dos millonarios máis prósperos do seu país. O día da voda chegou con máis de seiscentos homes armados, todos pegando tiros ao aire. El mesmo, despois da cerimonia, colleu unha metralleta e púxose a disparar contra o sol entre os aplausos histéricos dos seus admiradores.  Cegos pola emoción, estes non se decataron da trampa. Un heroe verdadeiro nunca dispararía contra o sol, menos nun país en guerra, onde a xente morre de frío.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de febreiro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un concurso gastronómico

20 de Febrero de 2013 a las 0:09

Monseñor Sagarmínaga era un bispo divertido e simpático, un pouco traste, que tivo a desgraza de morrer nun accidente de tren sucedido entre Vigo e Redondela. Un tío meu, que era amigo del, contoume que unha das trasnadas que adoitaba facer aquel señor, afeccionado ademais aos xogos de mans e de cartas, consistía en preparar magníficos pratos, especialmente postres moi adornados con cremas de distintas colores que, unha vez que se servían na mesa, descubrían a verdade: estaba feitos de porcalladas.

Nunha ocasión, a faena foi de tal calibre que o pobre cura seleccionado como vítima botouse ao monseñor convertido nun basilisco, perseguíndoo polo comedor adiante, arredor das mesas, cun garfo na man. Finalmente, a simpatía do bispo pillabán conseguiu aplacar a furia vingativa do crego burlado e todo se arranxou.

Onte escoitei na radio a historia dunha señora que gañou un concurso de gastronomía cun guiso de carne que mereceu todos os eloxios do xurado. O malo foi cando a muller confesou que o prato estaba feito con comida para gatos, esas croquetas que se venden nas tendas e que parece que non saben mal. Agora quérenlle quitar o premio. Entendo que se trata dunha actitude remilgada. Despois de todo, na cociña occidental cómense estómagos, tripas, sesos, pulmóns, pescozos, ollos… Coma os gatos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de febreiro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Crenzas

19 de Febrero de 2013 a las 0:09

Onte contei aquí que o can Café que tiñamos en Beiro daba a morte. Iso era o que dicía o Ramón, un criado moi prosas el, algo pousón e excelente persoa, fillo do señor Rito, un vello que fumaba folla de millo picada e que morreu de máis de cen anos de idade. Como eu cría en todo o que dicía aquel home, pois sabía cousas  que a min me parecían extraordinarias, nunca dubidei que aquela cualidade que lle atribuía ao can Café era certa. A miña crenza reforzouse

aínda máis un día que, despois de que o animal estivese ouveando toda a noite, o Ramón dixo á mañá seguinte: “Síntoo moito, pero vai morrer alguén”. E resultou que aquel mesmo día, á tardiña, chegounos a noticia de que morrera a miña tía Isolina en Sabucedo. Todos na familia, incluído o meu pai, que era un home racionalista e valente, pouco dado a crer en nada, aceptamos como un feito probado que os ouveos do can foran o anuncio natural daquela morte. Eu mesmo o crin durante anos.

Agora non o creo, pero escoitar a un can laiándose polas noites, aínda me pon algo nervioso. Teño que botar man de toda a capacidade racional do meu cerebro para vencer esa sensación de desacougo, o cal tampouco resulta fácil, pois supoño que nese  sentimento participan partes da química do meu corpo que non dependen da miña vontade. Unha vez escoiteille dicir a Cunqueiro que el coñecera a unha tal dona Ramonita Verdes, que daba o lobo. Xuraba e perxuraba que era certo. Alguén que estaba presente preguntoulle que como era posible que un home culto puidese crer nunha estupidez semellante. O escritor, con calma, respondeulle: “É que eu teño o corazón máis gordo que a cabeza”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de febreiro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net