Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Jorge Guillén en Compostela

21 de enero de 2013 a las 0:08

O centenario do poeta Jorge Guillén tráeme á memoria unha tarde chuviosa en Compostela, hai xa moitos anos, cando o meu profesor de literatura na universidade, don Enrique Moreno Báez, nos comunicou a Arcadio López-Casanova e mais a min que o poeta estaba en Santiago, que aquela tarde o tiña convidado a tomar café na súa casa da praza de Feixoo e que quería tamén convidarnos a nós. O profesor coñecía a nosa paixón pola poesía en xeral e sabía ademais da devoción particular que ambos sentiamos por Guillén.

Como a cita era ás catro, Arcadio e mais eu, que tiñamos horarios gastronómicos de estudantes, decidimos queimar o tempo sobrante dando unhas voltas pola cidade, iso si, sen alonxarnos demasiado do lugar da cita. Nunha destas, ao virar na esquina da Rúa Nova con Xelmírez, batemos de súpeto cun señor, ao cal lle demos un bo empuxón co impulso que levabamos. Era Jorge Guillén.

O que nunca lle aclaramos ao noso amable profesor foi a relación que tiñamos co poeta, cando este, á hora das presentacións, dixo que xa nos coñeciamos. Da velada recordo, sobre todo, a vivísima intelixencia de Guillén, a súa enorme cultura e a inocencia divertida, claramente infantil, con que facía preguntas inxenuas sobre algo que oíra contar en América e que quería saber se era certo: que a muller do xefe de Estado rapiñaba nas xoierías. De momento non direi o que lle respondeu o profesor Moreno Báez. Non vén a conto.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de xaneiro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O amigo Xoán Manuel

20 de enero de 2013 a las 0:07

De Barcelona chégame a noticia da morte de Xoan Manuel Casado, un importante poeta galego, tamén notable prosista, que foi galardoado co Premio Eduardo Blanco Amor de novela nunha das primeiras convocatorias. Era fillo de outro poeta, Manuel Casado Nieto, traductor da Biblia e fiscal da Audiencia de Barcelona, e da novelista Eva Carmona, finalista do Premio Nadal, que estivo a punto de ganar nun par de ocasións. Nacido na capital catalana, tiña as súas raíces na vila ourensá de Castro Caldelas, que lle inspirou un dos seus máis fermosos libros de versos. Había varios anos que eu non sabía nada da súa vida.

A última vez que preguntei por el dixéronme que só se dedicaba a ver corridas de touros, de praza en praza, por España adiante, entregado a unha paixón que sentira desde neno. Caíanlle ben esas rarezas. Eu trateino bastante, como tratei ó seu pai, de quen lle contei algunhas historias divertidas do don Juan que fora na mocidade, as cales me chegaran a través da miña nai. O fillo gozaba con aqueles contos dun pai tan seductor.

Se non fose por esta morte temperá, poderíase dicir que Xoán Manuel foi un privilexiado. Desde neno, pasaba as vacacións de verán no Castro, onde dispuña dunha habitación coas paredes decoradas de fermosos monigotes pintados por Vicente Risco. De mozo, participou nas loitas estudiantís, pero ocultaba as multicopistas clandestinas debaixo da cama, ata que un día lle descubriu unha o seu pai, o señor fiscal, que o obrigou a acompañalo para tirala por un barranco. Encantáballe o disparate, quizais por fuxir da vida regalada que lle tocara. Era inocente e despistado, intelixente e divertido, moi bo poeta. E unha gran persoa.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de xaneiro de 2002.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha ovella

19 de enero de 2013 a las 0:08

Coñezo unha ovella que vive por aquí, preto da miña casa, que non me cae nada ben. Non é que poda dicir dela ningunha cousa fea, pois non lle sei pecado ningún, pero prodú ceme un sentimento irreprimible de antipatía. Para empezar, non me parece moi agraciada: ten un ollo medio pitoño, unha mancha ridícula nunha orella e un xesto altivo, como de marquesa soberbia e tonta. Cando me ve pasar, obsérvame cun aire de suficiencia que ás veces teño a sensación de que me mira como se eu lle dese pena ou algo parecido.

En principio, nunca tiven nada contra as ovellas. Na miña terra de Xinzo de Limia había moitas, xeralmente propiedade de familias que posuían grandes rabaños, como O Xarreiro, o cal tiña un pastor ou pegureiro que respondía polo nome de O Xudas, un home pequeniño, de falar rouco, moi namorado do seu oficio.

Este tal Xudas díxome nunha ocasión que as ovellas eran boa xente, pero non moi listas, aínda que el tiña unha á cal soamente lle faltaba saber o credo. Levábanse ben entre ambos, incluso falaban, cada un á súa maneira. Por exemplo, foi ela quen o avisou de que había unha cobra na corte que mamaba das preñadas, quitándolle de comer aos años acabados de nacer, que devecían e minguaban coa fame. Non digo que non, pero esta que vive preto de aquí, non me parece desas. Desde logo, cara de moi lista non ten.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de xaneiro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Alegría

18 de enero de 2013 a las 0:08

Era un neniño loiro, de sete ou oito anos, simpático, que conquistaba cos ollos e o sorriso. Coincidín con el e a súa nai, hai anos, na consulta dun médico. Mentres as persoas que estabamos na sala de espera riamos coa graza desbordada daquel botón cativador, a nai miraba para el con aspecto melancólico, cun punto de tristeza resignada na expresión, pero tamén co orgullo de quen sabe que ten un fillo encantador. Cando unha enfermeira entrou no cuarto a buscar o rapaciño para facerlle unha análise, a señora explicounos que era diabético e que cada vez que se tiña que inxectar insulina, para ela era como se lle cravasen o corazón.

Non serviron de nada todas as sensateces coas que a maioría dos presentes tratamos de converter en prosa vulgar a traxedia da súa vida: o control cada vez máis eficaz da enfermidade, o bo prognóstico a longo prazo, a posibilidade de levar unha existencia practicamente normal. A muller, que había apenas tres meses que se atopara co problema do fillo, non se resignaba, a pesar de todo.

A min pasoume pola cabeza unha frase de Anne Philipe, a muller do famoso actor francés, que cando soubo que o seu home estaba enfermo, unha noite, mentres contemplaba no ceo o paso dun dos primeiros satélites artificiais, dixo que cambiaría aquela marabilla da técnica pola máis humilde das menciñas que puidese curalo. Onte lin nos periódicos que a técnica das cousas pequenas vén de conseguir unha xoia: poida que dentro de tres anos ou algo así, os diabéticos, en vez de inxectarse varias veces no día, resolvan o problema inhalando insulina. Non sei onde andarán aquela señora e aquel neno, pero desde aquí, aí vai a miña alegría.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de xaneiro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Os pequenos senvergonzas

17 de enero de 2013 a las 0:07

Un escritor inglés que agora vive en América, Richard Rayner, acaba de confesar no último número da revista Granta, que me chegou onte, como roubaba libros, non só cando era estudante en Cambridge, senón moito despois, cando se supuña que debía ser unha persoa seria e respectable. Non roubaba ademais esas edicións baratas en rústica de pouco valor económico; arramplaba tamén con preciosas edicións de bibliófilo, obras antigas de bastante prezo, coas que acabou formando unha magnífica biblioteca.

Lendo o artigo de Rayner, veume á memoria unha escena que presenciei hai xa moitos anos naquela curiosa librería que o meu amigo Eduardo Hernández tiña nun portal da Rúa do Vilar, en Santiago. Cheguei no momento en que o libreiro lle estaba botando unha bronca implacable a un poeta ao que collera roubando.

Durante anos, tiven ao citado vate por un miserable, sobre todo porque os seus libros estaban cheos de sonetos a Cristo Sacramentado. Co paso do tempo, fun aprendendo a entender a aquel home, sorprendido nun instante fatal: un pequeno descoido de Eduardo ou unha maior habilidade por parte del e sairía daquel transo coa cabeza moi alta, como un señor. Desde logo, observando a sociedade española actual, tan estrita, de cando en vez convén recordar tamén estes pequenos senvergonzas. Incluso resultan simpáticos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de xaneiro de 1995.

 

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O síndrome de Potemkin

16 de enero de 2013 a las 0:08

Un amante arrebatado de amor, Grigori A. Potemkin, mestre na elección delicada de regalos sorprendentes, conseguiu espertar en Catalina de Rusia unha paixón enlouquecida. Empezou mandándolle un cestiño de cereixas maduras en inverno. Pouco máis tarde, envioulle un racimo de uvas traídas de Crimea. Despois, un pequeño ramo de rosas amarelas compradas en Italia. Por último, un esturión, un só, pescado a centos de quilómetros de distancia e transportado ata Petersburgo por setenta cabalos a galope organizados en relevos.

Destas pequenas miudezas, cando xa conquistara o corazón da soberana, Potemkin pasou a facer auténticas loucuras. Nunha viaxe, só para que a súa amada as contemplase ao pasar, ergueu cidades que non eran máis que unha fermosa fachada: as casas carecían de teito e de portas, e detrás non había rúas nin habitantes…

Alguén acaba de imitar a Potemkin na visita que Hillary Clinton fixo a un hospital en Moscova. O mobiliario puxérono de véspera, os nenos que visitou nas camas chegaran un par de horas antes; unha señora embarazada que agardaba por ela na sección de maternidade era puro decorado, pois o hospital carece dese servizo; as casiñas de madeira do xardín retiráronas inmediatamente despois da visita… Desde logo, as autoridades rusas imitaron o peor de Potemkin. A ninguén se lle ocorreu invitala simplemente a un cestiño de cereixas.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de xaneiro de 1994.

 

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Educados

15 de enero de 2013 a las 0:07

O querido e recordado Fermín Penzol, ademais de crear co seu patrimonio a mellor biblioteca galega, doada xenerosamente á Editorial Galaxia cando el tiña pouco máis de cincuenta anos de idade, pagaba na súa vila un equipo de remeiros como eses de Oxford que agora armaron un escándalo en Amposta. Segundo nos contou un día un dos remeiros, o custe maior daquel equipo íase en bistecs, pois os mozos debían estar moi ben alimentados, sobre todo en época de competición, pero polo que respecta á bebida había unha norma moi clara: escasa, boa e aos pouquiños. Puro sentidiño, que é como se chama o sentido común.

Eu non sei o que puideron beber estes rapaces de Oxford para armar a que armaron. Supoño que lles tiveron que dar augarrás. Non se pode explicar doutra maneira que xente que procede dunha das universidades máis selectas do mundo, educados en boas familias (ou malas, pois só pretendo dicir ricas), se comportasen como auténticos bárbaros.

Explicouno un dos encargados: “Son persoas educadas, que cando beben perden un pouco o control, pero non son hooligans”. Evidente. Se en vez de ser así, chegan a ser zarrapatrosos deses que van cos equipos de fútbol, a estas horas estariamos falando doutra cousa: xestos soeces, baixando os pantalóns de costas á policía, ou pelexas a pau limpo, incluso con navallas. Todo o contrario; un deles ata tivo a delicadeza, tal como ía de cocido, de durmir debaixo da cama. Á señora da pizzería leváronlle ademais bombóns e diante do xuíz estiveron impecables. Por iso tampouco haberá que temer agora que vaian dicindo que en España foron interrogados pola Inquisición.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de xaneiro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha muller desgustada

14 de enero de 2013 a las 0:08

Nos Estados Unidos hai moita xente que está indignada con Bill Clinton pola denuncia dunha moza que asegura que aquel lle fixo propostas feas, no cuarto dun hotel, cando o actual presidente era gobernador do estado sureño de Arkansas. Naturalmente, el nega a acusación. A muller, pola súa parte, está disposta a chegar a un acordo por unha cantidade duns trescentos millóns de pesetas, ademais dunha reparación de tipo moral: que Clinton lle presente desculpas pola ofensa e o dano que lle causou.

Hai uns días vin nunha cadea de televisión internacional unha señora que choraba de rabia polo comportamento do seu presidente, que consideraba humillante para unha nación tan grande e poderosa como América. Dramatismos á parte, quizais non lle faltase algo de razón, aínda que a cousa tampouco é para chorar.

A min, persoalmente, moléstame moito máis outra historia de Clinton: que autorizou a execución dun retrasado mental en Arkansas por non desgustar aos seus electores. Tratábase dun home enfermo, sometido a varias operacións cerebrais, entre elas a extirpación dun lóbulo frontal. O día que o mataron, no momento en que o foron buscar para conducilo á sala de execucións, aquel pobre infeliz deixou o pastel que estaba comendo e díxolle aos gardas con toda inocencia: “Que non me tiren este cacho, que xa o comerei despois”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de xaneiro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha cousa de risa

13 de enero de 2013 a las 0:07

En Madrid, a un rapaz quixéronlle bater porque ía rindo só pola rúa. Segundo contou na radio, a risa veulle porque de repente se acordou de que o día anterior vira na televisión un amigo golfo, algo borracho, dicindo en verso gansadas sobre a propia anatomía. Nese instante cruzouse cuns individuos que lle preguntaron por que ría. Púxose tan nervioso que non soubo ben que cousa responder, de maneira que a agresividade dos carrañas aumentou aínda máis. O caso é que se salvou duns golpes case por milagre.

O peor é que, desde entón, ao rapaz sucédelle unha cousa rara: na casa, cando está só, ponse triste e sente ganas de chorar; o contrario do que lle sucede na rúa, que sente desexos de rir. Un experto que asistía ao programa díxolle que esa é unha conduta normal e que se recuperará. O mozo, en cambio, era pesimista.

A verdade é que a Juan Ramón Jiménez tamén lle pasou algo parecido, alá polos anos da Guerra Civil, cando o parou unha patrulla de milicianos na rúa e lle ordenou que rise inmediatamente. O poeta, asustado polos fusís que lle apuntaban, fixo como puido: “Ja, ja, ja.” O responsable do grupo pediulle desculpas e aclaroulle que andaban buscando un tipo que se parecía moito a el e que tiña un dente roto. De resultas daquel medo, Juan Ramón quedou cun tembleque. Pero pasoulle e acabou gañando o Premio Nobel.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de xaneiro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cousas de tolos

12 de enero de 2013 a las 0:07

Durante anos, viña con frecuencia por Galicia un personaxe intelixente e estrafalario, ilustre profesor portugués de non recordo que materia, que estaba empeñado na realización práctica dun complicado soño relacionado co noso país. Naturalmente, coa excepción duns poucos estudantes inocentes e algún intelectual respectuoso, ninguén lle fixo caso. A verdade é que cando falaba, e hai que dicir que era un mestre admirable no emprego da linguaxe, o mesmo podía ser tomado porunha persoa responsable que por un tolo.

En xeral, a xente pensaba que non estaba ben da cabeza. Non obstante, tiña feito cousas notables na súa vida: por exemplo, fundara seis ou sete universidades no Brasil. Esa capacidade apostólica xunto coa súa cautivante cortesía permitíanlle expoñer os seus plans a moitas persoas, que o escoitaban fascinadas, pero que non lle facían caso. Farto, un día desapareceu sen deixar rastro.

Agora, moitos anos despois, recibo carta del desde Lisboa. Envíame un folleto dunha importantísima institución que el fundou hai moito tempo e que hoxe goza de gran prestixio en todo o mundo. Nunha ocasión, explicando nunha universidade alemá como funcionaba o citado organismo, deixou asombrada a audiencia cando lles dixo que traballaban nel tres persoas: el mesmo, unha secretaria neurótica e un dentista  atolondrado que deixara a consulta por culpa dos nervios. A simple vista parece unha cousa de tolos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de xaneiro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net