Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Ídolos e autógrafos

20 de diciembre de 2012 a las 0:08

Cando se inaugurou a casa que acolle a Fundación Camilo José Cela, en Iria, estabamos falando no patio un grupo de persoas, entre as que recordo varios escritores e algúns homes de negocios, entre eles Mario Conde. Desde o alto do muro que separaba a propiedade da horta veciña, catro ou cinco nenos puxéronse a berrar, chamando a atención cara ao grupo, co propósito de conseguir un autógrafo. Cando o propio Cela se volveu para compracelos, os nenos dixeron que a firma que querían era a do célebre financeiro.

Alguén me comentou despois, profundamente escandalizado, que a escena lle resultara horripilante e simbólica. Eu díxenlle que a min me deixaba indiferente, pois niso dos autógrafos hai coleccionistas para todo: algúns buscan os dos futbolistas, outros prefiren os das actrices e hai quen recolle incluso os dos políticos.

Non sei que sería daquela firma, pero non me sorprendería que fose tirada ao cesto dos papeis, como fixo un amigo meu da escola, neno devoto e puro, co autógrafo dun defensa do Barcelona, o día que soubo que o mencionado tiña amores ilícitos cunha famosa cantante. No caso de Conde, non creo que sexa polos seus pecados económicos, que en xeral se perdoan bastante ben, senón pola posibilidade de que acabe no cárcere. Vestido de preso, un ídolo non é máis que unha persoa e estas nunca firman autógrafos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de decembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha revolución

19 de diciembre de 2012 a las 0:07

Cando falei onte aquí do Pixiñas, o rapaz que andaba recollendo do chan todo canto obxecto atopaba, fosen botóns ou espiñas de peixe secas, acordeime dun revolucionario arxentino que coñecín en Suecia nos anos setenta e que estaba obsesionado con poñer fin ao despilfarro consumista das sociedades modernas. Chamábase Daniel Marchetti, era alto e loiro, un pouco ensumido de corpo, tirando a tirillas, de rostro pálido e aspecto nobre, con aires de iluminado. De corazón, pareceume un home bo.

Un día deixoume ler a súa teoría, exposta en cincuenta ou sesenta folios mecanografados, ben escrita e non mal razoada, pero sen unha faba de sentido común, puro disparate dunha intelixencia alonxada do mundo e da realidade. Aquel señor ben intencionado pretendía facer a revolución máis triste da historia.

A cousa consistía en eliminar luxos superfluos e innecesarios. Por exemplo, a roupa toda igual, así coma os zapatos, os coitelos, os vasos, os coches, as mesas… Estaba convencido de que co aforro conseguido se podería resolver o problema da fame. Medio en broma díxenlle que, co tempo, cando os científicos o lograsen, podíase tamén facer a xente un pouco máis pequena e máis delgada, co aforro que suporía en roupa, comida e incluso na madeira de facer as camas. Chamoume frívolo e nunca máis me tomou en serio.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de decembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Tópico certo

18 de diciembre de 2012 a las 0:07

Hoxe quero escribir sobre as persoas que o outro día fixeron cola nunha tenda da Coruña para que lles firmase un libro. Por riba, cheguei con atraso, cando elas levaban alí varios minutos agardando. Falo disto aquí para agradecerlles, en primeiro lugar, a súa paciencia, pero sobre todo o interese que amosaron ao preguntarme pola saúde do gato Samuel ou pola nena que temos na casa ou polas mazás do xardín ou por outras cousas que non veñen ao caso. Lamento non poder falar con cada unha máis tempo, pero resultaba imposible. Tampouco lles puiden poñer dedicatorias máis personalizadas. Sirvan, pois, estas liñas de desculpas por todo iso.

A ocasión serviu para coñecer a viúva de Narciso Rivas, a quen eu tratei de neno cando el pasaba os veráns no pazo de Bóveda, moito antes de casar. Fun merendar alí varias veces, fascinado sempre por unha babucha chinesa que había nunha especie de vitrina. Entón eu non sabía que aquela babucha pertencera ao señorito da Reboraina, embaixador na China, inmortalizado despois por Otero Pedrayo.

A conversa con esta señora, ademais da que mantiven cun antigo compañeiro dos anos universitarios, Ricoi, que me levou unha fotografía divertida do ano 1963, da que falei aquí noutra ocasión, serviron para que a tarde de onte acabase sendo moi grata. Logo fun cear con tres amigos e, ao rematar a sobremesa, pasada a unha da madrugada, collín o coche para volver á casa. No camiño fun pensando que debía dar as grazas a alguén por vivir momentos tan felices. Nese momento, unha frase que non me gusta nada, convertida en tópico e repetida por miles de persoas no mundo, pareceume verdadeira. Un escribe simplemente para que o queiran.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de decembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Crónica

17 de diciembre de 2012 a las 0:08

Antonte vin a primeira neve deste ano. Foi pola noite, cando regresaba de Foz de dar unha conferencia. De Mondoñedo para arriba, ata chegar a Baamonde nevaba con forza e a estrada empezaba a poñerse difícil. Perto de Vilalba vin un coche tirado na cuneta e os camións circulaban a paso de boi. A viaxe, polo tanto, non resultaba grata, ademais do perigo que supuña, de maneira que decidín facer noite en Santiago, a onde cheguei con tempo para tomar un bocado e dar un paseo solitario pola cidade, non moi longo, porque contra o pracer de andar estaba o incordio do frío que facía.

Así que me metín pronto no hotel e púxenme a contestar algunhas cartas: a Lara, unha amiga de dezanove anos que escribe poemas; a Miguel Araújo, a quen non coñezo persoalmente, pero que de cando en vez me obsequia con libros antigos (o último un folleto de don Xan da Coba sobre o raio), e a un parente que me regalou unha foto vella.

Desde o hotel, fixen tamén unha chamada para cerciorarme de que non sucedera nada raro co meu artigo, como ocorrera o día anterior, que non se publicou por culpa dos líos que ás veces provocan as bruxas que viven dentro dos ordenadores, o cal supuxo que algunhas persoas chamasen preguntando se estaba enfermo. Grazas, pero non; nin o frío puido comigo estes días. Por certo que despois de contestar as cartas, aínda me quedou tempo para acender o portátil e poñerme a enredar durante un par de horas na novela na que traballo ultimamente. Na parte que escribín durante ese tempo, a escena descrita transcorría no verán, con moita calor. Supoño que sería suxestión, pero algo del entroume no cuarto.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de decembro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha noticia extravagante

16 de diciembre de 2012 a las 0:08

Hai anos escoitei un programa de radio que consistía en que un señor lle daba unha noticia desde Radio Madrid a outro que se atopaba nunha emisora de Valladolid, o cal debía transmitirlla a un terceiro e este a un cuarto, e así seguidamente, ata dar unha volta completa a España e rematar no punto de orixe. Por suposto, os protagonistas non podían escoitar o programa, pero os ouvintes podiamos comprobar como a noticia se ía transformando, de emisora en emisora, e acababa nun disparate. De xeito que a frase que dicía: “En Leganitos, un motorista atropelou a dúas señoras, unha das cales levaba un can”, rematou en algo así como: “En Madrid, un tal Pepito, que ía en moto cun can e unha señora, matou a unha vella nun paso de peóns”.

Algo semellante me pasou a min o outro día. Resulta que hai un ano, nunha rolda de prensa, dixen que os escritores galegos liamos os nosos colegas portugueses, pero que non ocorría o mesmo ao revés. Para explicalo, puxen un exemplo. Contei que o meu amigo Almeida Faria, coñecido novelista portugués, un día confesoume que lía os meus libros en castelán, pois en galego parecíalle difícil: “¡E que o galego ten tanto xis!”

Aclareille ao periodista que Almeida Faria se refería ao feito de que en galego utilizamos un único grafema (o x ou xis), en vez dos tres que emprega o portugués (onde nós poñemos xente, eles poñen gente, o que nós grafamos como xaneiro eles fano como janeiro, aínda que coincidimos en escribir da mesma maneira caixa). A continuación, deume por facer un comentario que despois encheu moito papel. Dixen: “A ortografía galega é un pouco extravagante. Somos a única lingua románica que escribe Geografía con xis”. O caso é que onte lin nun semanario galego unha noticia tan divertida como aquela da moto e as señoras de Madrid. Dicía que “Almeida Faria cualificou a obra literaria de Carlos Casares como extravagante”. Peor sería que dixesen que me cravou un puñal.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de decembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un quilo, varias toneladas

15 de diciembre de 2012 a las 0:07

O Primo de Lamas tiña a obsesión das cousas grandes. No Brasil, onde pasara unha boa parte da súa vida, había un ca balo de catro metros de alzada que comía un carro de herba cada día e que dunha alancada era capaz de saltar por riba dunha casa de dous pisos. Non era a única enormidade da que falaba. Nos montes de Calvos, xa preto de Portugal, sabía el dunha fraga na que tiña a tobeira unha cobra desconforme, de vinte metros de longo e dun grosor equivalente ao corpo de dous homes ben mantidos.

Aos nosos paisanos, acostumbrados a vivir nun mundo pequeño e pobre, sempre lles gustaron as desmesuras. Por iso admiran tanto os tipos esmirriados e pequenos que comen catro ducias de ovos cocidos, os cans que pelexan a pelo co lobo e o vencen ou a eses animais inmensos como a terra que só caben na imaxinación.

Sei agora que unha balea azul pesa aproximadamente o mesmo que trinta elefantes e tanto como mil cincocentos homes. E, non obstante, para cazalas, abonda cun grupiño pequecho de individuos, non máis de catro ou cinco. É dicir, que para inutilizar a forza descomunal dun ser vivo de varias toneladas de peso, chega coa intelixencia que pode despregar un cerebro: pouco máis dun quilo. Visto desde a perspectiva da balea debe ser como se contemplásemos un neno xogando cunha bomba atómica nun xardín.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de decembro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un manuscrito

14 de diciembre de 2012 a las 0:08

Alá polo ano 1889, unha señora americana de Filadelfia, casada cun axente editorial, leu a novela Un estudo en escarlata de Arthur Conan Doyle, a primeira da serie sobre Sherlock Holmes. Quedou tan contenta que lle pediu ao seu home que se trasladase ata Londres para entrevistarse co autor daquel relato e pedirlle que continuase as historias do personaxe. O editor, que debía ser compracente coa súa muller, fixo a viaxe para verse co novelista, a quen citou no hotel Langham, e formuloulle a proposta.

No xantar estaba tamén Oscar Wilde, que impresionou a Doyle pola súa agradable conversa e a súa cultura. O resultado daquel encontro foron dous relatos: O retrato de Dorian Gray, do escritor irlandés, e a segunda novela protagonizada por Holmes, O signo dos catro, que se publicou un ano despois, en 1890.

Case cen anos despois leo en The New York Times que o manuscrito da novela, que estaba en poder de alguén que quere quedar no anonimato, acaba de licitarse por un valor de trescentos cincuenta mil dólares, que son máis de corenta millóns de pesetas. Trátase de cento cincuenta follas escritas en letra grande, sen apenas revisións. Desde hai dez días están en poder de alguén. Naturalmente, ten que ser unha persoa con posibles, quizais un especulador. Non descartemos tampouco o capricho dun corazón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de decembro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Vellos e velliños

13 de diciembre de 2012 a las 0:07

O outro día, nunha cea entre amigos, falouse moito de Pinochet. Non todos estabamos de acordo no castigo que merece, pois a cousa ía desde aqueles que querían matalo ata os que se daban por contentos co calvario que está vivindo. Como eu non dicía nada, un dos presentes preguntoume pola miña opinión. Dixen a verdade, que ese señor me recorda cada vez máis ao Toñito Cagalleta, un tipo da miña infancia que tiña fama de ser infinitamente ruín. En realidade, era tan malo como todas as pestes de Exipto xuntas. Un día pegoulle un golpe á súa nai e partiulle un brazo.

Do seu propio pai dicía que ogallá estivese ardendo no inferno. Eu recordo ao Cagalleta xa de vello, só e sen amigos, cocido no seu rancor, refunfuñando polo baixo cada vez que pasaba unha persoa por diante, como se o mundo enteiro fose unha molestia para el. Supoño que non se aturaba a si mesmo como consecuencia das falcatruadas que fixera. Nos primeiros meses da Guerra Civil deulle solta ao bicho que levaba dentro. Polo visto, fixo unhas cantas.

Nunha ocasión, cando xa cumprira os oitenta anos, arrempuxou unha señora na rúa só polo pracer de tirarlle a ola de auga que levaba na cabeza. Insultaba a criada, a pesar de que nos últimos tempos dependía dela para todo, incluso para andar. Por todas estas razóns, o Toñito Cagalleta foi un vello nada querido, nin sequera por esas persoas bondadosas e comprensivas que consideran que, a partir dunha certa idade, os vellos teñen dereito a uns gramos de afecto e agarimo polo simple feito de seren vellos. Non estou totalmente de acordo. Ese privilexio só se lle concede aos velliños, categoría que non alcanzan todos os vellos. Desde logo, non Pinochet.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de decembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Momentos de felicidade

12 de diciembre de 2012 a las 0:01

Hai uns meses, viñéronme ver dúas monxas para pedirme que lles dese unha conferencia ás súas alumnas dos cursos superiores do bacharelato, nun colexio privado. Foi una experiencia moi grata. Despois de aturar os berros dun energúmeno que me urxía a estacionar o coche en función do seu egoísmo, non do meu dereito e a miña necesidade, a entrada no recinto conventual recordoume de súpeto que a cortesía, ese ben tan escaso, empeza a ser virtude heroica, compoñente case exclusiva da santidade.

Dei a conferencia, invitáronme a merendar con protocolo e cerimonia, incluída servilleta e mantel, é dicir, todos eses anacronismos deliciosos que poden converter un acto intranscendente nun anaco inesperado de felicidade. E por riba de todo isto, como se non me sentise ben pago, aínda me preguntaron que me debían.

Onte, transcorridos varios meses despois daquela agradable velada, as monxas viñéronme ver. Traíanme un regalo. Abrín o paquete e quedei sorprendido, unha vez máis, da súa delicadeza: unha fermosa pluma estilográfica, un dos obxectos que amo. Cando lles dixen que me adiviñaran o gusto, unha delas, cun colorete repentino e delicioso sobre a brancura da cara, confesoume a verdade: escoitáronme falar diso na radio. Quedei con ganas de darlles un bico, pero non o fixen porque creo que é pecado.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de decembro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un demo de xoguete

11 de diciembre de 2012 a las 0:08

En relación cos homiños creados polo conde Kueffstein, dos que falamos estes días, os afeccionados á alquimia saben que a idea de crear seres humanos diminutos no laboratorio é un soño antiquísimo. Con todo, o primeiro en ofrecer unha fórmula concreta foi Paracelso. Sen ánimo de inducir a ninguén a facer disparates, douna a continuación: ponse semente humana nun alambique, que se debe pechar de forma perfecta, para depositalo a continuación, durante corenta días, en esterco de cabalo. Despois nacerá un neno.

Ao principio será transparente, pero despois de alimentalo ben durante corenta semanas, converterase nun rapaciño perfecto, aínda que iso si, dun tamaño minúsculo, menos que un rato. Era o que os alquimistas chamaban un homúnculo. Que se saiba, Paracelso non fixo ningún. Os únicos coñecidos son os de Kueffstein.

O texto de Kammerer, no que se dan os detalles da fabricación e a vida dos dez homúnculos do conde austríaco, tense estudado e discustido, pois para moitos investigadores resulta desconcertante, xa que a impresión xeral que se tira da lectura do seu diario é que o secretario non mente. Alguén ten suxerido que este home sería vítima dun engano, baseado na utilización, por parte do seu amo, dun xoguete italiano, moi popular no século XVIII, chamado o Demo Minimax. Parece unha explicación indigna, ofensiva para Kammerer.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de decembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net