Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Demencias

30 de Noviembre de 2012 a las 0:07

Onte falei aquí de Guillermo Torrelio, un boliviano que coñecín en Suecia hai anos, cando o golpe de estado chileno. Non foi o único. Coñecín moitos máis, algúns deles moi boa xente, pero tamén tratei algúns golfos. Recordo, por exemplo, un que tiña tres mulleres: unha arxentina, que era a primeira; unha chilena, que atopou na embaixada sueca en Santiago, cando se refuxiou alí, e unha uruguaia, coa que se xuntou no exilio. Nun primeiro momento, unhas non sabían das outras, pero acabou aclarándose todo. O curioso foi que durante uns días aceptaron viviren todos xuntos, ata que as tres mulleres se fartaron e lle pegaron unha malleira.

Loxicamente, os demais exilados chamábanlle o Sete Machos. Era, por se non estivese claro, pequeno e miúdo, con aspecto de chimpafigos. Un día preguntei por el a un compañeiro seu e deume unha resposta maxistral. Díxome: “Desde que le pegaron las tres mujeres, le ha entrado la flojera y se dedica al disparate”. Non entendín exactamente o que dicía, pero comprendín de que cousa me falaba.

A unha das mulleres do Sete Machos, que era pequenota, co pelo negro como a noite, vina un día convertida en loira, imitando as suecas, pero en versión un pouco salvaxe, como se á Gioconda lle saíse unha pataca nun ollo. Isto de tinguirse era bastante frecuente, quizais porque ignoraban que aos suecos lles fai máis graza a color morena, que alí é rara, que a loira. Nunca entendín que aquela xentiña puidese poñer en perigo o seu país de orixe e que esa fose a razón de que os mandasen ao exilio. Son as demencias que afectan a todas as ditaduras. En Ourense, nos anos da guerra, fusilaron un mudo por dicir non recordo que inconveniencia.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de novembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Pecados

29 de Noviembre de 2012 a las 0:08

Un amigo meu, que tamén admira moito a Miguel Torga, o escritor portugués de quen falei aquí hai algúns días, chamoume onte por teléfono para dicirme que a historia que contei sobre a dedicatoria que o poeta lle puxera a unha moza á fronte dun dos seus libros, mais o comentario posterior que lle fixera a Mario Soares sobre as pernas daquela rapaza, encaixaban mal coa imaxe austera, incluso puritana, que daba Torga.

Estou de acordo, pero neste tipo de cuestións non se pode poñer a man no lume por case ninguén. Como din nalgúns países, os peixes gordos nadan sempre en augas tranquilas, á parte de que falar das pernas das mulleres, ata hai pouco, podía ser un pecado contra a pureza ou a favor da luxuria, pero aínda non se entendía como unha mostra de comportamento sexista. Nisto cambiouse moito nos últimos anos. Polo tanto, acusar a Torga por aquela frase sería igual que acusar a unha moza de principios de século de ñoña ou recatada por levar na praia un bañador con saia ou un albornoz.

Máis difícil sería emitir un xuízo sobre outra cousa que me contaron do propio Torga eses días que estiven en Lisboa. Un escritor daquel país, amigo meu, atopou un día nunha librería de ocasión outra obra do citado colega, esta vez dirixida ao poeta José Régio, na que lle escribira: “A José Régio, coa minha admiração, a troco da sua”. Pódese entender como unha mostra de ironía, pero tampouco sería abusivo vela como unha proba de vaidade. Neste último caso, un pecado permanente, pero nada inxurioso para o pecador, porque aquí ninguén podería tirar a primeira pedra.

Esta columna publicouse orixinalmente o 29 de novembro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Os imitadores

28 de Noviembre de 2012 a las 0:07

Entre os moitos episodios cómicos que Miguel Maura conta nas súas memorias, un dos máis insensatos refírese á queima das igrexas durante a República. Como ministro da Gobernación, tivo que facer fronte a aquel disparate sen sentido, para o cal se valeu duns gobernadores civís que en moitos casos eran auténticos débiles mentais. Ese foi o caso de Málaga, por exemplo, onde o xefe provincial autorizou a queimar unha igrexa abandonada. Entusiasmadas, as turbas collérono a ombros e queimaron doce máis.

Naquela historia participou tamén o xeneral Gómez Caminero, que era gobernador militar e foi igualmente paseado a ombros, xunto co seu colega civil, polas masas incendiarias, orgullosas de ter unhas autoridades tan humanas e comprensivas, capaces de entender o estado de inquietude e de indignación en que se atopaban. Cando o ministro lle chamou mentecato, o xeneral envioulle padriños.

O que máis irritou a Maura, non obstante, non foi o comportamento irresponsable das autoridades que tiñan o deber de impedir que se queimasen as igrexas, senón o alto grao de estupidez humana que descubriu na maneira de proceder da xente da rúa. Os incendios empezaron en Madrid e deseguida foron imitados no resto de España. Ninguén quería quedar atrás nunha das competicións máis idiotas da historia contemporánea. Adoita ser así. Veremos canto tardan en aparecer en Galicia parvos que persigan os estranxeiros.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de novembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un cartón cravado nun pau

27 de Noviembre de 2012 a las 0:08

Hai un par de días, ía eu no meu auto polas rúas de Vigo. De pronto, o tráfico empezou a poñerse duro, imposible. A poucos metros, na Porta do Sol, uns rapaces noviños estaban sentados no medio e medio da calzada, batendo as palmas alegremente, protestando entre risas por cousas relacionadas co ensino. Un grupo de axentes, moi serios e modernos, respectuosos e exquisitos cos manifestantes, obrigaban os coches a desviarse. Confeso que me pareceu a estampa cómica dun país extravagante.

Probablemente ninguén lle explicou aínda a estes mozos que iso de cortar o tráfico é unha gamberrada, ademais de ser un acto ilegal, item máis que resulta tamén innecesario e absolutamente inútil. O feito de que os axentes da autoridade colaboren de forma eficaz na acción, non a converte en boa, só a fai algo máis disparatada.

Non se explica ben que entre todos cantos grupos recorren periodicamente a este tipo de protestas, aínda non se lle ocorrese a ninguén coller un pau ou un barrote, cravarlle na punta un cartel de cartón ríxido co lema da reclamación ben escrito e visible e poñerse logo a dar voltas pola beirarrúa, sen molestar. Sería este un espectáculo tan insólito e civilizado que acabaría tendo por forza un grande éxito. A non ser que só se pretenda incordiar os demais, pois en cuestión de cabreos as normas son distintas.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de novembro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Cuestión de nomes

26 de Noviembre de 2012 a las 0:07

Creo que foi o meu paisano Paco Roña, que estou seguro que non se vai incomodar comigo polo citalo por un alcume que se acabou impoñendo ao seu nome verdadeiro, quen tivo a mala sorte de que o señor abade, nun descoido incomprensible, lle bautizase dous nenos xemelgos ao revés, é dicir, poñéndolle o nome do neno á nena e viceversa. Non sei como se arranxou finalmente aquel disparate, pero o caso foi que durante algún tempo houbo xente disposta a converter o erro involuntario nunha solución definitiva.

Por fortuna tratábase de dous nomes honestos e decentes, como o do pai, pois se chegan a ser esas bromas de periquito que agora está de moda botarlles para sempre por riba da cabeza a algúns rapaces, a equivocación do señor cura puido acabar nunha nomeada irreparable. Os nomes, como se sabe, non son inocentes.

O pai dese terrorista venezolano chamado Carlos foi bautizado como José, pero aos fillos púxolles Vladimir, Ilich e Lenin. Non é raro, polo tanto, que o segundo deles, ao facerse grande, quixese ser revolucionario, a pesar de nacer no seo dunha familia millonaria. Matou bastante, aínda que matou mal: pretendendo acabar cos capitalistas, o que fixo foi acabar, polo menos nunha ocasión, cunha señora da limpeza e cuns árabes que limpaban latrinas en París. As bromas dos señoritos, cando pasan dos nomes, ás veces rematan así.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de novembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un ano

25 de Noviembre de 2012 a las 0:07

Esa neniña que temos na casa desde hai algún tempo, da que falei aquí nunha ocasión, acaba de cumprir un ano. Iso quere dicir que xa sabe gatear, que está a punto de dicir algunhas cousas, especialmente o nome do seu pai, e que entende moitas das frases que lle din. Como sente falar en sueco con frecuencia, tamén comprende ese idioma. Por exemplo, sabe que “klockan” é o reloxo, pois cando escoita esa palabra abandona a tarefa que está facendo, mira para o cuco e sinala co dedo. Tamén aprendeu a facer algunhas monadas que fan os nenos suecos coas mans, unha versión do “palmitas” que se emprega por aquí, pero menos azucrado.

Entre os moitos regalos que recibiu o outro día, o que máis lle gusta é un teléfono móbil de xoguete. Ten varias teclas que emiten sons diferentes: ocupado, chamando ou recibindo. Cando toca nesta última, arrima o aparato á orella dereita e di algo parecido a “¿Que?”. Logo pecha a portiña que garda o teclado e deixa o artiluxio en paz durante algún tempo, ata que se lle acorda outra vez e volve empezar. Como xa empeza a andar soa pola casa, aínda que sexa a gatas, descubriu os libros que ocupan a parte baixa dos andeis.

Aí temos un conflito entre ambos os dous: ela a querer rachar canto volume lle queda ao alcance das mans e eu a tratar de salvalos dese desastre. Supoño que algún acabará perdéndose polo camiño, o cal non me fai ningunha graza. Por iso, non obstante, non imos rifar. Pola idade que conta e polo simpática que é, ten todos os billetes do mundo para converterse na raíña da casa. Haberá que estar vixiantes, polo tanto. Despois de todo, os reis e as raíñas, nestes tempos, non poden facer o que lles dea a gana.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de novembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha irmandade universal

24 de Noviembre de 2012 a las 0:07

Recordo moi ben cando morreu Ortega y Gasset, alá polo ano 1955, porque o mesmo día que se coñeceu a noticia, a min dixéronme que seguro que estaría ardendo no inferno. Eu asociei a condena eterna daquel home cun episodio anterior, cando un profesor me colleu un libro do filósofo e me dixo que se lía aquelas cousas, non tardaría en defender a teoría de que os cans teñen alma. Confeso que das lecturas de Ortega non entendía case nada, pero parecíame que as imaxes e as metáforas eran impresionantes.

Desde entón, nunca me preocupei da alma dos cans, aínda que me levo ben cos que viven na casa. Quero dicir que para min, como se fosen xente. Por suposto, sen fanatismos, pois entre o respecto aos animais e a cursilería non hai máis que unha raia fácil de traspasar, a non ser que un sexa budista, cousa bastante complicada.

Digo isto a propósito da conversa tan interesante que tiven o sábado cunha bióloga, da que falei onte aquí. Esa teoría de que, no fondo, todos os seres somos iguais, a min paréceme ben. Pode ser unha nova forma de irmandade biolóxica universal, da que foi apóstolo san Francisco, que se proclamaba irmán dos lobos. Agora mesmo hai xente disposta a queimar os laboratorios onde se fan experimentos científicos con animais. Destes últimos, non obstante, eu síntome tan lonxe como dos lagartos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de novembro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Carta

23 de Noviembre de 2012 a las 0:08

Coñecín un cura, alá polos meus anos de estudante, que presumía de que non había recomendación que se lle resistise. Nunca souben de que clase de engados se valía, pois era un home bastante brutiño, aínda que persoa excelente, a quen un día, na casa dun colega, cando se ergueu pola mañá para ir dicir misa, collérono facendo unha cousa moi fea: mexando na alfombra do cuarto de invitados onde estaba convidado. Eu mesmo, nunha ocasión, vino bebendo polo morro dunha botella de viño que alguén colocara sobre a mesa do comedor, disposta para o xantar. Pois a pesar de todo, aquel señor tiña unha habilidade especial para entrar en toda clase de despachos, aínda que non coñecese os titulares, e conseguir todas as recomendacións.

Isto de recomendar foi sempre cousa moi de curas, aínda que non exclusiva, porque iso faino todo o mundo. Houbo unha época, alá polos anos sesenta, que ninguén se atrevía a ir ao exame de ingreso na universidade sen recomendación. Todos levaban a mesma, a do cardeal Quiroga Palacios, que non lla negaba a ninguén, por iso non servía para nada.

Agora, un amigo faime chegar unha carta de recomendación escrita no mes de outubro do ano 1733. O autor é o mesmísimo Fr. Benito Gerónimo Feijóo Montenegro, máis coñecido como o P. Feijóo, varón de nobres virtudes e grande entendemento, que un día recibiu unha petición dunha irmá súa, a cal quería un curato para o seu fillo, chamado Álvaro de Rivadeneira Feijóo. O sabio beneditino intercedeu polo sobriño diante do duque de Béjar, para que este intercedese despois diante do de Lemos. Non está mal, pero non facía falta que se declarase, ao final, “su rendido siervo” por tan pouca cousa.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de novembro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Dous inocentes

22 de Noviembre de 2012 a las 0:07

Estiven en Madrid para participar no acto de entrega do Premio Francisco Cerecedo, o xurado do cal presidín eu este ano. Esa foi a razón de que compartise mesa co Príncipe de Asturias e catro persoas máis. Gustaríame contar aquí as cousas das que falamos, pero entendo que non sería correcto. Non resisto a tentación, sen embargo, de dicir que a don Felipe, cando era neno, lle curaban as picaduras das avésporas achegándolle ao sitio maltratado un cigarro aceso, case ata queimar. Polo demais, engadir que o príncipe é un home maduro, intelixente, de trato fácil e moi culto. O mesmo Arcadi Espada, o gañador do premio, coma eu, tivemos a impresión de estar falando cun home do noso mundo, tanto polas preocupacións como polas lecturas.

Será un rei de luxo. Con todo, non foi a conversa con el o que máis me impresionou do acto celebrado na noite do luns. Direi que o libro que gañou o premio, Raval. Del amor a los niños, trata dunha historia macabra, ocorrida hai tres anos en Barcelona, cando se inflou un globo falso sobre nenos alugados sexualmente polos seus propios pais. A irresponsabilidade de periodistas, xuíces, psicólogos e outros, inventou un monstro horrible.

Cando lin o libro sentín indignación, case ata chorar, sobre todo polos pais dun neno, separados do seu fillo durante quince meses e metidos en prisión, acusados falsamente de vender o seu fillo a un pederasta. É unha historia digna de existir só no inferno, absolutamente inhumana, propiciada pola irresponsabilidade, a frivolidade e a irracionalidade de demasiada xente. Estes pais inocentes estaban o luns na festa do Hotel Ritz, invitados polo gañador, entre ministros, líderes políticos, maxistrados, escritores e periodistas. No meu discurso falei da inocencia destrozada. Poucos dos asistentes sabían que eles estaban alí, modestamente vestidos, coa dignidade saíndolle polos ollos. ¿A dignidade ou a amargura? Ogallá non fose escepticismo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de novembro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un santo frustrado

21 de Noviembre de 2012 a las 0:08

Nestes últimos días vexo moi citado nos periódicos un coñecido eurodiputado vasco que nos primeiros anos da democracia ocupou un lugar preeminente na vida política española. Era odiado pola dereita salvaxe e pola dereita civilizada, mentres que a xente da esquerda non rabiosa o miraba de esguello e con desconfianza. Un día coincidín con el no mesmo avión, observeino de lonxe e cheguei á conclusión de que a cara que tiña, medio moura e medio italiana, non era de mala persoa. Un rostro de golfo reprimido.

O radicalismo que amosaba, implacable e teimudo, ás veces ambiguo, resultaba antipático. Tiña un aire de cousa equívoca e maligna, mesmo demoníaca, con perdón, pola habilidade retorta con que ensarillaba os problemas para provocarlle dificultades ao Goberno. Todo en proveito dunha causa, por suposto.

Non sabía eu daquela que o citado señor era devoto, de comuñón e rezo frecuentes. Souben un día, por Herrero de Miñón, que a infausta noite do golpe de Tejero fixo de inter mediario entre o deputado vasco e un ex-cura, tamén representante abertzale, para que este o confesase. O problema era que o crego estaba suspenso “a divinis” e non podía. Ao final, parece que a emerxencia espiritual se resolveu cun “Señor mío, Jesucristo”. Se Tejero chega a disparar, a estas horas poderiamos ter o primeiro santo deputado da Historia.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de novembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net