Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Esconderse de Deus

21 de octubre de 2012 a las 0:07

Un señor que foi educado no ateísmo oficial da Unión Soviética dicía o outro día nun programa de televisión que el, cando era neno, sempre pensou que existía Deus, pero que era Stalin, aínda que todo o mundo lle chamaba camarada para que os capitalistas non soubesen nada e non viñesen secuestralo. No mesmo programa, un policía romano, criado a poucos metros da basílica de San Pedro, explicaba que para el, nos anos da infancia, Deus eran os dignatarios que chegaban en grandes coches ao Vaticano.

Cando eu era cativo, Deus era un velliño bo e de barba branca, imaxe antiquísima que supoño que tende a desaparecer, por máis que teño a impresión de que, para os rapaces de hoxe, Deus debe ser tamén un señor. Desde logo, se xulgo por unha cousa que me contaron onte, é ademais un señor como outro calquera.

Digo isto porque coñezo o caso dunha rapaza, estudante universitaria, que a semana pasada acompañou o seu avó ata a igrexa para pagarlle non sei que servizo ao cura. A entrega do diñeiro fíxose no medio da igrexa, preto do altar maior, o cal provocou o escándalo e a indignación da neta, non por unha cuestión de delicadeza, senón porque a escena transcorreu en presenza dun Cristo enorme de madeira. “Menos mal —dixo— que non nos debeu ver, porque estaba moi escuro. ¡Pero mira que se nos chega a ver!”

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de outubro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Actuación televisiva

20 de octubre de 2012 a las 0:07

Onte estiven en Madrid para participar nunha mesa redonda de novelistas españois e portugueses nunhas xornadas que se celebran estes días na capital. Quixo a fortuna que os outros catro compañeiros desta modesta aventura fosen tamén bos amigos: Rosa Regás, Natalia Correia, Lydia Jorge e Antonio Almeida Faria. Como ademais non se trataba de discutir nada, senón de falar cada un das cousas que escribe, a reunión non podía ser máis grata. Por outro lado, aínda que dicilo pareza cinismo, o mellor deste tipo de xuntanzas vén despois, cando xa non hai público e un pode falar con total liberdade, sen a obriga de dicir xenialidades, unha peste que xeralmente leva sempre a dicir estupideces.

Antes de celebrar a mesa redonda, un equipo de televisión pediunos que actuásemos para un programa. Digo actuar, porque iso foi o que nos pediron. Había unha señorita moi amable que nos indicaba o que tiñamos que facer en cada momento: saír do hotel, xirar á esquerda e parar; continuar logo na mesma dirección facendo que falabamos entre nós, aínda que nos dixésemos nada (eu aproveitei para preguntarlle a Natalia se lle sentara ben o xantar, pois a min sentárame fatal); despois, entrar nunha librería.

Na librería pedíronnos que collésemos libros na man, que falásemos entre nós da historia esa do plaxio que está de moda e que eu lles preguntase aos meus colegas portugueses se no seu país un escritor pode vivir da literatura. Obedecemos e fixemos todo canto nos solicitaron, incluso que mercásemos un par de libros para filmarnos despois na caixa, no momento de pagar. Natalia mercou poemas de Valente, Lidia levou un libro de Claudio Rodríguez e Antonio saíu cunha novela de Vila Matas. Eu non lle quixen arruinar o programa á directora, de xeito que en vez de comprar un libro, decidín mercar un afíalapis que tiña a forma dun cogomelo. Supoño que nun programa de televisión queda mellor.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de outubro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Paulo Coelho

19 de octubre de 2012 a las 0:08

Onte, o editor alemán de Paulo Coelho quixo xuntar nun hotel de Frankfurt a todos os editores do mundo que teñen publicado, ou van publicar, como é o caso de Galicia, ao famoso escritor brasileño. Eramos arredor de corenta, cada un do seu país, unidos por un fenómeno raro que percorre o mundo da edición. De súpeto, un novelista que pasou por unha etapa difícil nos comezos, a quen ninguén lle quería publicar un libro, converteuse nunha peza cotizadísima a nivel internacional. Hoxe hai editoras de moito prestixio que tiveron a oportunidade de ter este autor no seu catálogo e non o fixeron, que darían centos de millóns de pesetas por rectificar.

Na reunión de Frankfurt, Coelho presentouse coa indumentaria e o aspecto que podían agardar del os seus admiradores, sobre todo os máis novos: chaqueta negra, camisa a cadros grandes e pantalóns engurrados e recollidos sobre as enormes botas de piso de goma.

Polo demais, o pelo curto, case rapado, remataba nunha coleta discretísima, como un rabiño que lle saíra da cabeza á altura do cogote. Os editores falaban do fenómeno. O alemán deu unha cifra que impresiona: Paulo Coelho leva vendidos en todo o mundo algo máis de sesenta millóns de libros. Houbo quen se puxo a botar contas e saíron cifras de mareo. Tirando polo baixo, iso significaría que o escritor gañou máis de nove mil millóns de pesetas por dereitos de autor. Se a tirada se fai cara ao alto, teriamos que engadir uns tres mil máis. É dicir, como ter unha fábrica ou un banco pequeno. Parece unha boa noticia que un señor, escribindo libros, gañe tanto diñeiro. Non me estraña, que onte, na reunión de Frankfurt, os pinchos estivesen tan bos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de outubro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

As mentiras de papá

18 de octubre de 2012 a las 0:07

Nun libro de memorias publicado hai xa varios anos, a muller do novelista chileno José Donoso conta que este, cando a filla do matrimonio era pequeniña, adoitaba contarlle historias inventadas por el, que a nena escoitaba sen pestanexar, completamente embobada. Un día, no relato habitual, o escritor empezou a falar dunhas árbores raras, que daban un froito igualmente estraño: iogures, pero non dos que venden nas tendas, senón fluorescentes. A rapaciña puxo a cara sorprendida de non crer o conto.

Cando a nai entrou na alcoba para darlle as boas noites á pequena, mentres a tapaba, aquela queixouse de que o seu pai lle acababa de contar unha mentira grandísima. Ao saber de que cousa se trataba, á nai non se lle ocorreu mellor resposta que dicir: “Despois de todo, nesta casa vivimos das mentiras de papá”.

A historia recordeilla o outro día durante unha cea a José Donoso, que me asegurou que era certa. Confeso que me daba igual: a literatura é sempre unha mentira, á cal soamente se lle poden facer reproches cando está mal contada. Supoño que a saga familiar que o novelista vai referindo por aí, chea de parentes disparatados, non debe corresponder exactamente coa realidade, pero resulta fermosa e crible. Tamén sabemos que os ilusionistas fan trampa: o imperdoable sería descubrir o truco no medio da función.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de outubro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Momento

17 de octubre de 2012 a las 0:08

O venres pola tarde, corresponsables da editorial que publica os meus libros en Madrid convidáronme a saudar a Günter Grass, premio Nobel de Literatura deste ano, que ese día, a iso das catro, ía visitar o posto de libros que aqueles teñen instalado na feira de Frankfurt. Estivemos agardando, pero finalmente, como ocorre tantas veces en casos así, o escritor non apareceu. Ninguén sabía explicar exactamente cal fora o motivo do plantón, aínda que circularon varios: desde que estaba moi canso, pois estes días andou dun lado para outro, sometido á presión das televisións e os periódicos de todo o mundo, ata que lle xurdira un compromiso de última hora, ineludible e inaprazable. Tratándose dun home serio, seguro que foi algo dese estilo.

Onte non obstante, dixéronme que a razón fora moito máis sinxela. Polo visto tiña un acto no pavillón de Hungría, moi distante do de España, xa que aquí, como teño comentado, no feiral hai quilómetros de corredores que percorrer entre os lugares que ocupan as editoriais dos distintos países. Pois o novelista alemán foille imposible, asaltado por cámaras, periodistas e curiosos.

A min gustoume que Günter Grass se convertese no centro da feira, aínda que xa sei que non todo o mundo que lle amosa estes días a súa devoción son auténticos lectores, senón fetichistas que gozan estando perto dun home que, hoxe por hoxe é un dos escritores máis famosos e admirados do mundo, en parte grazas aos medios de comunicación. Claro que iso non dura sempre. Por exemplo, onte andaba pola feira o ex-chanceler Kohl a quen vin paseando polo pavillón alemán: nin cámaras detras del nin sequera simples curiosos, soamente un amigo que o acompañaba naquela ocasión. Xa lle pasou o momento.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de outubro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unhas salchichas

16 de octubre de 2012 a las 0:07

Un amigo comentábame o outro día que actualmente apenas se emprega, ou se emprega pouco, unha expresión que antes era moi frecuente: “Comer cos ollos”. Creo que xa me falara disto noutra ocasión. A min ocorréuseme dicirlle que esa maneira de expresarse debe corresponder a épocas de fame. Agora a xente come simplemente coa boca. O último caso que eu coñecín dunha persoa que comía cos ollos foi un neno francés que  estivo na nosa casa hai tres ou catro anos e que, cando vía a comida na mesa, se non o servían a el de primeiro, botábase a chorar por medo a que non chegase para el. Era unha cousa rara, pois procedía de casa farta.

En épocas de abundancia, non se come cos ollos, pero si que se come coas palabras. Quero dicir que a xente adoita falar dos asuntos de comer cunha alegría tan grande que lle permite gozar do xantar por dúas veces: unha, cando se consome; outra cando se conta. Mesmo hai unha historia da gastronomía escrita por un coñecido periodista francés que se titula algo así como “Un festín de palabras”.

Recentemente, cando estaba en Nova York, un día merquei unhas salchichas na tenda que, tomadas pola noite na terraza da casa, acompañadas por unha cervexa fresquiña e rematadas cun puro pequeno, me depararon uns momentos gloriosos. Eu mesmo non entendía por que tan pouca cousa me fixera tanto ben. Esa foi a razón de que repetise ao día seguinte. A miña sorpresa foi cando lin no paquete unha frase que me chamou a atención. Dicía: “Supervisadas por un rabino”. Decateime de que era comida “kasher”, preparada de acordo co rito xudeu. De pronto foi como se un rabino pequeniño coma unha faba andase cantando dentro do meu estómago.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de outubro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Disquisicións morais

15 de octubre de 2012 a las 0:07

Había un asasino na miña vila, da raza daqueles bárbaros que na guerra se dedicaron a pegar tiros na nuca, que despois do conflito foi sometido a un illamento absoluto por parte dos veciños. Cando morreu, durante a misa do funeral, á cal asistiron escasísimas persoas, o cura da parroquia, que era grande, inocente e bo, fixo un eloxio tonto do morto que lle foi afeado por un fregués presente na igrexa, o cal estaba disposto a perdoar como cristián que era, pero non a soportar aquel panexírico falso, retórico e innecesario.

Na conversa que mantivo co cura na sancristía, díxolle que non se podía facer unha oración fúnebre como aquela, pois entre outras cousas, o finado matara un viaxante de comercio só para roubarlle as magníficas botas que traía. O crego, sorprendido, respondeulle que el sabía que matara, pero non que fose tan malvado.

En parecidas disquisicións morais andan metidos estes días os amigos e os inimigos do novelista francés Louis-Ferdinand Céline. O que se discute agora é se este escritor, tal como asegura o seu colega alemán Ernst Jünger, durante os anos da ocupación de Francia pedía a berros nos salóns do Instituto Alemán de París que os soldados nazis fusilasen e aforcasen os xudeus. Confeso que a min tanto me ten: Céline escribiu contra os xudeus cousas tan ruíns naqueles anos que lle aseguran para sempre un posto entre a canalla.

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de outubro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Lapóns

14 de octubre de 2012 a las 0:07

Onte pola tarde, para descansar un pouco doutros traballos, estiven folleando un libro vello titulado Viagero universal, ó noticia del mundo antiguo y nuevo, publicado en Madrid, na imprenta de Villalpando, no ano 1800. Se mal non recordo, foi un regalo de Ramón Piñeiro á miña muller, pois nel fálase de Suecia. Foron precisamente as páxinas dedicadas a este país nórdico as que estiven lendo, sobre todo as consagradas á Laponia e os seus habitantes, os laponeses ou lapóns, ou “samer”, como se chaman eles mesmos

Están escritas cun descaro moi cómico. Para o autor, o nome do cal non figura no libro, os laponeses son uns homes pequenos, de cabelo curto, cabeza grosa, orellas grandes, nariz chato e romo e pernas delgadas. “Son”, asegura o autor, “la última degradación de la especie humana, así por causa del sitio que ocupan en el globo, como por su pequeña estatura y ruín figura”. Non é todo, pois máis adiante aínda di deles que forman “una nación horrible y asquerosa”. Con estes antecedentes, non sei como se salvaron.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de outubro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un espírito ruín

13 de octubre de 2012 a las 0:08

Aquela americana gorda chamada Gertrude Stein, a quen Picasso pintou nun cadro cor ocre que co tempo se faría célebre, parece que, ademais de fea, era antipática. Nunha ocasión removeu medio mundo para conseguir uns cans mexicanos difíciles de atopar, ata que alguén llos regalou. Non recordo ben a historia, pero penso que despois de non sei cantas viaxes en barco e outras moitas peripecias, os cans chegaron a París e resultaron ser falsos. Os infelices foron abandonados nunha rúa calquera.

Este episodio abonda para inscribir a señorita Gertrude Stein no grupo das persoas pouco fiables. Igual que esas persoas que teñen gatas na casa e periodicamente, cando paren, lles afogan as crías, ou ben en plan salvaxe, botándoas na auga das pozas e os regatos, ou empregando métodos unha miga máis civilizados, como dándolle a cheirar éter ou calquera outro produto químico semellante.

A pesar do ridículo, é preferible mil veces un pobre James Joyce subíndose a unha cadeira en presenza dun can inocente e pacífico, como din que facía, que estas xentes que carecen de sensibilidade humana para tratar os animais. Por iso hai que aplaudir a ese obreiro sueco sen traballo que denunciou a súa asistenta social por crueldade diante dos tribunais. Cando aquel lle preguntou, despois de facer as contas do subsidio de desemprego, onde estaba o diñeiro para manter o can, a señora respondeulle: “¡Máteo!” Un espírito ruín.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de outubro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

María

12 de octubre de 2012 a las 0:08

Estiven lendo un artigo feo sobre María Kodama, a muller que cometeu o delito de casar con Borges, que lle levaba corenta anos de idade. Era unha restra de acusacións infames, nas que non se aforraban os adxectivos máis duros, extraídos das zonas escuras e profundas do dicionario, deses pozos nos que xa non hai auga, senón lodo. Chamábanlle aventureira, muller fría e calculadora, incluso perversa. Nin sequera se evitaban as insinuacións sobre o rostro oriental desta muller, que se algúns consideramos enigmático e misterioso, o autor do artigo cualificábao de híbrido, igual que ocorre coa condición das mulas, que ademais son estériles. Unha pluma que é capaz de escribir esas cousas debía incendiarse nas mans do seu dono.

Non coñezo a María Kodama nin sei case nada sobre a súa vida, pero abóndame coa lectura destas palabras sobre ela para que me caia ben e que lle faga, desde hoxe, un pequeno altar na miña memoria, con velas e con flores. Nesta tarde outoniza, fermosa pero melancólica, achégome a ela, aínda que non o saiba, e ofrézolle desde aquí para sempre a simpatía do meu corazón.

E acórdome dun poema de Borges titulado Límites, que un día lin en Betanzos, nun lugar fermoso ao aire libre. Desde entón téñoo repetido moitas veces para min, quizais para recordar aquel momento ou tal vez porque, dicíndoo e volvendo a dicilo, consigo que esas palabras sexan tamén miñas, pois ese é sen dúbida o destino dos grandes poemas. Gústame especialmente a estrofa que di: “Si para todo hay término y hay tasa, y última vez y nunca más y olvido, ¿quién nos dirá de quién, en esta casa, sin saberlo, nos hemos despedido?” Todos nos despedimos algunha vez. Pero non da comprensión nin da decencia. Nin de María.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de outubro de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net